BİLİMSEL TARAMALAR/ SCIENTIFIC REWIEVS
Taksol Kaynaklan
Nurgün ERDEMOGLU*0, Bilge ŞENER*
Taksol Kaynaklan
Özet : Kompleks diterpen alkaloit yapısında bir bileşik olan taksa!, ilk defa Taxus brevifolia Nutt. 'nın (Taxaceae) kabu-
ğundan izole edilmiştir. Taksol ovaryıım, meme ve diğer kan- serlerin tedavisinde etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Tak- solün teminindeki problemler nedeniyle klinik gelişiminde
zorluklar olmuştur. Doğal kaynağından sınırlı miktarda elde edilmesinden dolayı, taksol temini için biyotransfonnasyon, doku kültürü, endofitik mantarlardan üretimi, yansentetik ve sentetik yöntemler gibi alternatif metotlar geliştirilmiştir. Bu makalede, taksa[ elde edilmesinde kullanılan yöntemler ve-
rilnıiştir.
Anahtar kelimeler : Taxus, antitümör, taksa!, doku kültürü Received
Revised Accepted
GİRİŞ
5.10.1999 1}_]1.1999 8.12.1999
Antibiyotiklerin kemoterapötik olarak etkili bir şe
kilde kullanılmaya başlanmasıyla ABD-Ulusal Sağ
lık Enstitüsü (NIH)'nde birçok bitki antitümör ak- tivite için taranmaya alınmıştır. Bu taramalar sı
rasında Taxus brevifolia'da aktivite tespit edilmiştir.
Fitokimyasal çalışmalar sırasında 1971 yılında Wani ve arkadaşları tarafından T brevifolia Nutt. gövde
kabuklarından çeşitli tümör tiplerine etki gösteren taksan yapısındaki (Şekil 1) taksolün (Şekil 2) izo- lasyonu bildirilmiştirl. Tubulin dimerlerinden mik- rotubul toplanmasını arttıran bu bileşik, oluşan mik- rotubullerin depolimerizasyonunu önleyerek mik- rotubulleri stabilize etmekte ve böylece mitozu dur-
durrnaktadır2·3.
Taxol Sources
Summary : Taxol, a complex diterpenoid alkaloid, was iso- lated originally /rom the bark of the Pacific Yew (Taxus brevifolia Nutt.; Taxaceae). Taxol has beenfound to be ben- eficial in the treatment of ovan·an, breast and other cancers.
However, the clinical development of taxol has been dif- ficult, due to supply problems. Alternative ınethods for the
production of taxol, such as biotransformation, tissue cııl
ture, production by endophytic fungi, semisynthetic and syn- thetic processes have ta be developed due ta the limitation of its natura[ source. These methods have been reviewed İn this article.
Keywords: Taxus, antitumor, taxol, tissııe cııltııre
Taxus türlerinde bulunan taksol miktarının düşük olması, hem klinik çalışmalar sırasında hem de ilaç olarak kullanımı sırasında gerekli olan taksolün te- mininde alternatif kaynaklar aranmasına yol aç-
mışhr. Bu amaçla çeşitli araşhrmacılar tarafından
taksol elde etmek üzere değişik yollar incelenmiştir.
Taksolün keşfi, gelişimi ve etki mekanizması ile il- gili olarak 1993 yılına kadar yapılan çalışmalardan4
soma, literatürlerde yer alan taksol elde edilmesinde
kullanılan yöntemler bu makalede sunulmaktadır.
Ayrıca taksolün keşfinden itibaren bu konuda ya-
pılan çalLŞmalar kronolojik bir sıra içerisinde ve- rilmektedir.
o *
Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, Farmakognozi Anabilim Dalı, 06330 Etiler ANKARA
Yazışma Adresi
18 19 9
20
Şekil 1. Temel taksan halka sistemi
~~H u ' o
(r?o"'"'
Şekil 2. Taksol Taksolün Gelişimi 5,6
o
OH
o
o
Haziran 1960 NCI (National Cancer Institute) ta-
rafından bitki tarama programının
Haziran 1975
Nisan 1977
Ağustos 1978
Kasım 1978
Şubat 1979 Eylül 1983 Nisan 1984 1983-1984 1985-1986 1984-1989
Ağustos 1989
Kasım 1989
1990-1993
Aralık 1992 1990-1994
başlahlınası 1994
Ağustos 1962 T brevifolia'nın Kuzeybah sahille-
rinden (Washington) toplanması Nisan 1994
Kasım 1964 Kabuk örneklerinin incelenmesi
Kasım 1966 KB, P1534 ve Walker sistemleri kul- 1994
!anılarak saf taksolün ilk defa izo- lasyonu
1967 Amerikan Kimya Derneği'nde tak-
solün izolasyonunun bildirilmesi 1997 1967 Taksolün L1210 lösemi ve Walker 256
karsinosarkomuna karşı in vivo an-
titümör aktivitelerinin belirlenmesi 1998- 1968 Taksolün Pl534 ve P388 lösemilere
Bl6 aktivitesinin doğrulanması ve NC!'de gelişim kriterlerinin belirlen- mesi
Taksolün NCI tarafından preklinik
çalışmalara aday olarak seçilınesi
Taksolün antimitotik ilaç olarak ya-
yınlanması
MX-1 meme ksenografhna karşı ak- tivitesinin belirlenmesi
Taksolün rnikrotübül toplanmasuu
artırıcı olarak yayınlanması
NDA'a (Natura! Drug Ad- ministration) başvuru yapılınası
NDA'da başvurunun onaylanması
Faz I klinik çalışmalarının başlaması
Faz lI çalışmalarının başlaması
Faz Il çalışmalarının ilacın temini nedeniyle sınırlanması
İleri dönemdeki ovaryum kanserine
karşı etkinliğinin yayınlanması
NCI tarafından CRADA (Coopera- tive Research and Development Agreement) için BMS (Bristol-Myers Squibb) firmasının seçilınesi
Hauser /BMS tarafından taksolün büyük miktarda elde edilınesi NDA tarafmdan dirençli ovaryum kanserinde onaylanması
10-Deasetilbakkatin Ill'den (10- DAB) taksolün yarısentezi için etkili metotların geliştirilmesi
Taksolün total sentezinin ya-
yınlanması
Metastatik meme kanseri için tak- solün ilave ilaç olarak onaylanması Çeşitli kanser tiplerinde, diğer kan- ser kemoterapötik bileşikleriyle
kombinasyonunun klinik olarak de- nerunesi.
Küçük hücreli olınayan akciğer kan- serlerinin tedavisinde kullanılmaya başlanması
Araşhrınalar devam ediyor
karşı in vivo aktivitelerinin be- lirlenmesi
TAKSOL KAYNAKLARI
Mayıs 1971 Nisan 1974
Taksolün kimyasal yapısının ya-
yınlanması
B16 melanoma aktivitesinin gös-
terilınesi
Taxus brevifolia
Taksolün başlangıçtaki kaynağı T brevifolia'nm
kabuğudur. T brevifolia kabuklarından oldukça
düşük konsantrasyonda izole edilebilmiştir (%
0.02)1. Taksolün antikanser aktivitesinin tespitinden sonra, ilaç olarak geliştirilmesi aşamasında temini konusunda sorunlar ortaya çıkmışhr. Kabuğun kay- nak olarak kullanılmasıyla hem ağaç hem de çevre zarar ·gördüğünden, yarısentetik olarak taksol elde edilmesinden sonra, 1994 yılında T. brevifolia ka-
buklarının kullanması terk edilmişfu6,7.
Diğer Taxus türleri
Taksolün antitümör etkisinin belirlenmesinden sonra, değişik Taxus türlerinden taksan yapısındaki diğer bileşiklerin (taksoitlerin) izolasyonu üzerine
yoğun çalışmalar yapılınışhr. Bu çalışmalarda
Taxus türlerinden birçok taksoit izole edilmiştirB,9.
Taxus cinsinin ülkemizde yetişen tek türü olan T.
baccata L. üzerinde yaphğımız çalışmalarda da, bit- kiden taksol ve benzeri taksan türevleri elde edil-
rniştir9. Araştırmalarda elde edilen taksoitlerin an- titümör etkileri incelenmekte ve ayrıca elde edilen taksoitlerin taksa! yarısentezinde prekürsör olarak
kullanılıp kullanılamayacağı araştırılmaktadır. Bu amaçla, değişik Taxus türlerinde, bitkiyi öl- dürmeksizin toplanabilen ve yenilenebilir kaynaklar olan yapraklarda taksa! yarısentezinde kul-
lanılabilecek bakkatin III ve 10-DAB'ün varlığı
tespit edilmiştir!0,11.
Yansenlez
Taksa! ve yarısentetik analağu olan taksoter yapısal
olarak iki grup içermektedir. Bunlar; birçok asi- metrik karbon atomuna sahip merkezi çekirdek ile daha basit olan ve yalıuzca iki asimetrik karbon atomu taşıyan yan zincirdir. Yan zincir taksolde (2R,3S)-3-fenilizoserin'in N-benzoil türevi iken, tak- soter'de ise N-t-bütoksikarbonil türevidir.
Taksol ve taksoter'in yarısentezle elde edilmesinde yenilenebilir bir kaynak olan T. baccata'nm yap-
raklarından elde edilen 10-DAB prekürsör olarak
(Şekil 3) kullanılmaktadır. Özellikle bakkatin III
(Şekil 4) ve 10-DAB bazı Taxus türlerinde taksolden daha yüksek konsantrasyonlarda bulunmaktadır.
10-DAB kültüre aluunış T. baccata yapraklarından
% O.l(lg/kg) veya daha yüksek oranlarda elde edi-
lebilınektedir. Bu miktar en iyi şartlarda elde edilen taksa! miktarından 6 veya 10 kat daha faz-
ladır7·10·H T. wallichiana 10-DAB için ümit verici
diğer bir kaynakhr. Bakka!in lil ve 10-DAB'ün elde
edildiği yenilenebilir kaynaklar olan dal ve yap- raklar taksol kaynağı olarak T. brevifolia ka-
buklarırun yerini alınıştır7.
HO O
ô
16
Şekil 3. 10-Deasetilbakkatin III
OH
HO-··
OH
-ÖCOCH3
ô
16
Şekil 4. Bakkatin Ill.
Birçok araşhrına grubu tarafından bakkatin 111 ve 10-DAB'den taksolün yarısentezi için farklı metotlar
bildirilıniştir. Çeşitli denemeler sonucunda12 tak- solün ilk başarılı yarısentezi gerçekleştirilmiştir13.
10-DAB'den taksolün yarısentezi çalışmaları sı
rasında bir taksa! analoğu olan taksoter (Şekil 5) sentezlenmiştir14. Bu bileşiğin bazı kanser türlerine etkili olduğunun belirlenmesi üzerine başlatılan faz . I ve il çalışmaları sonucunda, bileşik TAXOTERER
adıyla 1996 yılında FDA (Food Drug Ad-
ministration) tarafından antitümör ilaç olarak ruh-
satlandırılmıştır15. Daha sonra Holton16 ve Ojirna 17,18 tarafından bakkatin lII türevlerinin bir
~-laktam türevi ile birleştirilmesi sonucu taksol sen-
tezlenmiştir. Commercon ve arkadaşları bakkatin Ill türevleri ile açilleyici bileşik olarak oksazolidin'leri
birleştirerek taksol ve taksoter'in sentezini ger-
çekleştirmişlerdirl9. Taksol ve Taksoter yarısentezi
için yapılan çalışmalar Holton tarafından ayrıntılı
olarak açıklanmıştır. Taksolün 10-DAB'ün N-açil-
~-laktamlarla yarısentezinin endüstriyel açıdan
uygun olduğu bildirilıniştirW
Şekil 5. Taksoter
HO O
OH~
Ooô I~
#
o
Yansentetik çalışmalar bakkatin III ve 10-DAB'nin yenilenebilir bir kaynaktan yüksek miktarda elde edilmesinden sonra alternatif taksol kaynakları için- de bugün en uygun yol olarak kullanılmaktadır.
Aynca yarısentez çalışmaları birçok taksol analo-
ğunun hazırlanmasına da imkan vermiştir.
Total sentez
Taksol doğada nadir görülen taksan diterpen is- keletine (pentametiltrisiklo [9.3.1.03·8]-pentadesen;
IUPAC nomenklatürü) sahip, sekiz okso grubu ve bir yan zincir (N-benzoil fenilizoserin) ile toplam 11 kira! merkez taşıyan kompleks bir bileşiktir. Ol- dukça büyük ve değişik yapıda antitümör bir bi-
leşik olduğu için birçok araştırmacmm ilgisini çek-
miştirll,21.
Taksolün kimyasal sentezi üzerine ilk çalışma Wen- der ve grubu tarafından pinen' den hareketle elde edilecek reaksiyonlar şeklinde açıklarunıştır22. Bu- güne kadar taksolün total sentezi üç farklı grup ta-
rafından gerçekleştirilebilıniştir.
1994 yılında Holton başlangıç maddesi olarak (-)-borneol'ü kullarunak suretiyle taksolün total sen- tezini gerçekleştirıniştir23,24. Aynı yıl Nicolaou ta- mamen farklı bir yolla sentezi tamamlamıştır25. 1996
yılında Danishefsky Wieland-Miescher ketonundan hareketle sentezi gerçekleştirmiştir26.
Çok uzun ve pahalı yöntemlerle yürüyen bu sen- tetik çalışmalar kimyasal açıdan ilginç olmakla bir- likte, taksol üretimine çözüm değildir. Hala birçok grup yeni ve daha kısa yollan saptamak için ça-
lışmaktadırlar. Aynı zamanda, bu çalışmalar sı
rasında sentezlenen değişik yapıların aktiviteleri in- celenerek daha aktif bileşiklere ulaşılınaya çalışılınaktadır6.
Bitki doku ve hücre kültürleri
Değişik Taxus türlerinden taksol ve diğer !ak-
sanların bitl<İ hücre ve doku kültürleri ile elde edi-
lebilınesi için çeşitli sistemler denenmektedir. Bitki hücre ve doku kültürleri seçilen ve izole edilen canlı bitki dokusundan hareketle üretilınektedir. Üretim
ortamının bileşimi ve fiziksel şartlan (ısı, ışık, nem vb.) dikkatlice belirlenmekte ve kontrol eclil- mektedir27. Taksol ve diğer taksoitlerin bu yolla üre- tilmesi için Taxus kültürlerinin çeşitli tipleri de-
nenmiştir. Bu amaçla genellikle kallus28-30 ve süspansiyon31-34 kültürleri gibi farklılaşmamış kül- tür tipleri ile daha az olınak üzere embriyo27, kök27,35, saçlı kök27, sürgün27 ve nodüJ27,36 kül- türleri gibi farklılaşmış kültür tipleri hazırlanarak
taksol ve benzeri !aksanların üretimi sağlanmıştır.
Kallus kültürü farklılaşmamış hücrelerin geliştiği,
organize olmamış bir kütledir. Kallus kültürleri için en fazla Murashige-Skoog ve Gamborg B5 ortamları tercih edilıniştir. Bitki süspansiyon kültürleri kallus kültürlerinin daha iyi geliştiği bir sıvı ortama trans- feri ile elde edilınektedir37. T. yunnanensis38, T. cus- pidata28,39, T. baccata30,3Z,38,40, T. wallichiana33, T. x media ev. Hicksii41 den bitki hücre kültürü ile tak- soitler üretilıniştir.
Taksol bitki hücre kültürlerinden de elde edi-
lebilınektedir42. Ancak Taxus hücre kültürleri çok
yavaş büyümekte (15-20 gün) ve bununla birlikte
% 0.02 gibi düşük oranda taksol elde edilebilınektedir.
Ekonomik o!ınadığı için ilaç elde edilınesinde henüz kaynak olarak kullanılınamaktadır. Dünyada birçok
grup bu konuda çalışmalarım sürdürmektedir. Hızlı gelişen kültürlerde taksol üretimi mümkün olduğu zaman taksolün bu yolla ticari üretimi sağlanabile
cektir27.
Endofüik mantarlar
Stierle ve arkadaşları tarafından T. brevifolia'daki endofitik mikroorganizmaların incelemnesi sı
rasında içlerinde yalnızca bir tanesinin taksol ve az miktarda bakkatin III üretebildiği belirlemniştir. A-
ğacın floeminden izole edilen, Taxomyces andreana olarak isimlendirilen bu mantar sıvı ortamda taksol ve benzeri !aksanları üretebilmektedir43. Mantar kültürlerinden üretilen taksol spektrofotometrik, kromatografik, immünokimyasal ve radyokimyasal tekniklerle incelemniş ve Taxus sp.'den elde edilen taksol ile aynı olduğu bulumnuştur. T. andreana ta-
rafından üretilen taksol miktarı 50 ng/L'dir, fazla miktarlarda taksol ve benzeri bileşikleri olan bak- katin IJI ve 10-DAB'ün üretimi sağlanamamışhr43-45.
İlerleyen kültür teknikleri ve genetik mühendislik
uygulamaları ile T. andreana Claki taksa! üretiminin
artabileceği düşünülınektedir46.
T. brevifolia dışındaki diğer Taxus türlerinde de
160'ın üzerinde endofitik mantarın varlığı tespit
edilıniştir. Herbir mantar standart bir ortamda üre- tilerek taksol içerikleri incelemniştir46,47. Taksol
ürettiği belirlenen mikroroganizmalar ve taksol
miktarları Tablo l'de verilıniştir.
Tablo 1. Taksol Üreten Endofitik Mantarlar
Taxussp. Mantar Taksa! (ng/L)
T. baccata Monochaetia sp. 102 T. baccata Pestalotia bicilia 1081 T. baccata Fusarium laterih'um 130 T. cuspidata Altemaria sp. 157 T cuspidata Pestalotiopsis microspora 268 T. wallichiana Pestalotiopsis microspora 500 T. sumatrana Pithom"yces sp. 95 Son yıllarda bazı Taxus türlerinde tespit edilen en- dofitik mantarların, taksoitler dışında etkili başka bileşikleri de ürettiği tespit edilmiştir. T. wal-
lichiana'nın kambiyum dokusunda bulunan Phoma sp.'nin antibiyotik etki gösteren altersolanol A ve 2- hidroksi-6-metilbenzoik asit ürettiği bildirilınişfu4B.
T. baccata'da bulunan bir endofitik mantar olan Ac- remonium sp.'nin antifungal, antikanser etkili peptit
yapısındaki leucinostatin'leri ürettiği tespit edil-
miştir49. T. brevifolia kabuğunun iç kısnundan izole edilen bir Penicillium türünün de antimikrobiyal özellikte bileşikler olan phomopsolide'leri içerdiği saptamnışhr50.
Biyotransforrnasyon
Son yıllarda bazı taksoitlerin çeşitli mik- roorganizmalar ile biyotransforınasyonları ger-
çekleştirilmiştir. Çok yeni çalışmalar olmakla bir- likte ümit verici olan bu araşhrmalarda bazı
taksoitlerin Cunninghamella elegans ve C ec- hinulata ile seçici olarak C-6 a hidroksilasyonu51; C echinulata, C elegans, C blakesleana, Rlıizopus arr- hizus ve en etkili olarak da Absidia coerula ile 1 ~-ve 14 ~-hidroksilasyonu52 sağlanmıştır. T yunnanensis
kabuğunun iç kısnunda bulunan Microsphaeropsis onychiuri, Mucor sp. ve Altemaria altemata ile bazı taksoitlerin biyotransformasyonları gerçekleştiril
miştir53.
Son yıllarda Hindistan'da Himalayalarda yetişen Taxus wallichiana Zucc. yapraklarından elde edilen bakkatin IlI ve türevlerini taşıyan bir ekstrenin, Ta- xomyces andreana tarafından biyotransforınasyonu
yoluyla da taksa! üretildiği bildirilmiştir6.
SONUÇ
Taksolün izolasyonundan sonra değişik Taxus tür- leri üzerinde yapılan fitokirnyasal çalışmaların, ge- nellikle bitkide bulunan taksan yapısındaki di- terpenler üzerinde yoğunlaşhğı görülınektedir. Bu
çalışmalarla birçok taksoit izole edilmiş ve an- titürnör etkileri araştmlımşhr8. Ülkemizde yetişen tek Taxus türü olan T baccata L.'mn değişik kı
sımlarında yaphğımız analizler sonucu, taksol en yüksek oranda (% 0.0084 - 0.0092) kalın dalların etli
kabukları ve odun kısmında tespit edilmiştir54. Bit- kinin taşıdığı bileşikleri belirlemek ve bu bi-
leşiklerden taksol yarısentezinde prekürsör olarak
kullanılabilecek taksoitlerin tespiti amacıyla yaphğırnız daha ileri çalışmalarda; odunlarda % 0.0096 verimle bakkatin IJI ve etli kabuklarda ise % 0.049 verimle 10-deasetilbakkatin III izole edilmiştir.
Ancak odunlar ve etli kabukların yapraklar gibi ye- nilenebilir kaynaklar olmamasından dolayı bu yolun kullanılamayacağı belirtilmiştir9.
Alternatif taksa! kaynakları içerisinde; taksolün ya-
rısentez, sentez; hücre ve doku kültürü, bi- yotransformasyon ve endofitik mantarlardan elde edilmesi yönünde çalışmalar yapılmış ve ya-
pılmaktadır. Taksol üretimi ile ilgili olarak; biyolojik (biyosentez, genetik, doku kültürü, bitki kültürü) ve kimyasal (total sentez, yarısentez ve yapı-aktivile ça-
lışmaları) çalışmalar yanında, çeşitli farınakolojik (in vitro ve in vivo ilaç kombinasyonları, far- makokinetik çalışmalar, dağılım ve metabolizma) ve
farınasötik (suda çözünebilen ön ilaçlar, alternatif
forınülasyonlar) çalışmalar da yapılmaktadır. Ay-
rıca son yıllarda taksolün yapı-aktivite çalışmaları,
yeni analoglarının sentezi ve bunların klinik et- kilerinin belirlenmesi yönünde de araştırmalar sür- dürülmektedir5,6,55.
KAYNAKLAR
1. Wani MC, Taylar HL, Wall ME, Coggon P, McPhail AT. Planı Antitumor Agenıs. VI. The lsolation and Structure of Taxol, A Novel Antileukemic and An- titumor Agent from Taxus brevifolia, ]. Am. Chem.
Soc., 93(9), 2325-7, 1971.
2. Schiff PB, Fanı ), Horwiız SB. Promotion of Mic- rotubule Assembly in vitro by Taxol, Nature, 277, 665- 7, 1979.
3. Horwitz SB. Mechanism of Action of Taxol, Trends Pharmacol. Sci., 13( 4), 134-6, 1992.
4. Şener B, Küçükboyacı N. Taxus türlerinin ve ıaksol'ün biyolojik aktiviıeleri, f. Inst. Sci. Tech, Gazi Univ., 8, 56-68, 1995.
5. Suffness M, Wall ME. Discovery and Developmenı of Taxol, Suffness M. (ed.), Taxol: Science and App- lications,, CRC Press, Boca Raton, Florida, pp. 3-25, 1995.
6. Wall ME, Wani M. Hisıory and Fuıure Prospects of
Campıothecin and Taxol, Cordell G. (ed.), The Al- kaloids, Academic Press, New York, Vol. 50, pp. 509- 36, 1998.
7. Croom EM. Taxus for Taxol and Taxoids, in Suffness M. (ed.), Taxol: Science and Applications, CRC Press, Boca Raton, Florida, pp. 37-70, 1995.
8. Kingston DGI. Natura! Taxoids: Structure and Che- mistry, Suffness M. (ed.), Taxol: Science and App- lications, CRC Press, Boca Raton, Florida, pp. 287-316, 1995.
9. Erdernoğlu, N. Türkiye'de Yetişen Taxus baccata L.
Bitkisinin Taksan Türevi Bileşikleri Üzerinde Araş
tırmalar, Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bi- limleri Enstitüsü, Ankara 1999.
10. Wall ME, Wani MC. Taxol, Alkaloids: Chem. Biol.
Perspect, 9, 1-21, 1995.
11. Nicolaou KC, Dai W, Guy RK. Chemistry and Biology of Taxol, Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 106(1), 15-44, 1994.
12. Gueritte-Voegelein F, Senilh V, David B, Guenard D, Potier P. Chemical Studies of 10-Deacetylbaccatin lll.
Hemisynthesis of Taxol Derivatives, Tetrahedron, 42, 4451-60, 1986.
13. Denis J, Greene AE, Guenard D, Gueritıe-Voegelein F, Mangala! L, Potier P. A Highly Efficient, Practical Approach to Natura! Taxol, f. Am. Chem. Soc., 110, 5917-9, 1988.
14. Colin M, Guenard D, Gueritte-Voegelein F, Potier P.
Preparation of Taxol Derivatives as Antitumor Agents, Eur. Pat. Apll. EP 253738 Al, 20 jan 1988.
15. Lacroix H, Ligeza C. Docetaxel (Taxotere) an update, Exp. Opin. Invest. Drugs., 7(2), 273-81, 1998.
16. Holton RA. Method lor Preparation of Taxol, Bur. Pat.
Apll., EP 400, 971, 5 dec 1990.
17. Ojima !, Habus !, Zhao M, Zucco M, Park YH, Sun CM, Brigaud T. New and Efficient Approaches ıo the
Semisynıhesis of Taxol and lts C-13 Side Chain Ana- logs by Means of ~-Lacıam Synthon Meıhod, Tet- rahedron, 48(34), 6985-7012, 1992.
18. Ojima !, Habus 1, Zhao M, Georg GI, Jayanasinghe LR.
Elficient and Practical Asymmetric Synthesis of ıhe
·raxol C-13 Side Chain, N-benzoyl-(2R,3S)-3- :-phenylisoserine, and Its Analogues Via Chiral 3-
hydroxy-4-aryl-~-Lactams Through Chiral Ester Eno- late-Imine Cyclocondensation,]. Org. Chem., 56, 1681- 3, 1991.
19. Commercon A, Bezard D, Bernard F, Bourzat JD. Imp- roved Protection and Esterification of A Precursor of the Taxotere and Taxol Side Chains, Tetrahedron Lett., 33, 5185-8, 1992.
20. Holıon RA, Biediger RJ, Boatınan PD. Sernisynıhesis of Taxol and Taxotere, Suffness M. (ed.), Taxol: Science and Applications, CRC Press, Boca Raton, Florida, pp.
97-122, 1995.
21. Wender PA. Natchus MG, Shuker Aj. Toward the Total Synthesis of Taxol and Its Analogues, in Suffness M. (ed.), Taxol: Science and Applications, CRC Press, Boca Raton, Florida, pp. 123-190, 1995.
22. Wender PA, Mucciaro TP. A New and Practical App- roach to the Synthesis of Taxol and Taxol Analogues:
The Pinene Patlı,]. Am. Chem. Sac., 114, 5878-9, 1992.
23. Holton RA, Somoza C, Kim H, Liang F, Biediger), Bo-
atınan PD, Shindo M, Smith CC, Kim S, Nadizadeh H, Suzuki Y, Tao C, Vu P, Tang S, Zhang P, Murthi KK,
Gentile LN, Liu JH. First Total Synthesis of Taxol. 1.
Functionalization of the B Ring, J Am. Chem. Sac., 116, 1597-8, 1994.
24. Holton RA, Kim H, Somoza C, Liang F, Biediger J, Bo- atman PD, Shindo M, Smith CC,Kim S, Nadizadeh H, Suzuki Y, Tao C, Vu P, Tang S, Zhang P, Murthi KK, Gentile LN, Liu JH. First Total Synthesis of Taxol. 2.
Completion of the C and D Ring, f. Am. Chem. Soc., 116, 1599-1600, 1994 .
25. Nicolaou KC, Yang Z, Liu JJ, Ueno H, Nantemet PG, Guy RK, Claiborne CF, Renaud j, Couladouros EA, Pa- ulvannan K, Sorensen EJ. Total Synthesis of TaxoL Na- ture, 367, 630-4, 1994.
26. Danishefsky Sj, Masters JJ, Young WB, Link JT, Snyder
LB, Magee TV, jung DK, lsaacs RCA, Bornmann WG, Aiaimo CA, Coburn CA, Di Grandi Mj. Total Synthe- sis of Baccatin IlI and Taxol, f. Am. Chem. Soc., 118, 2843-59, 1996.
27. Gibson DM, Ketchum REB, Hirasuna TJ, Shuler ML.
Potential of Plant Cell Culture for Taxane Production, Suffness M. (ed.), Taxol: Science and Applications, CRC Press, Boca Raton, Florida, pp. 71-96, 1995.
28. Fett-Neto AG, Melanson Sj, Sakata K, Dicosmo F. lmp- roved Growth and Taxol Yield in Developing Calli of Taxus cuspidata by Medium Composition Mo- dification, Bio/Technology, 11(6), 731-4, 1993.
29. Wickremesinhe ERM, Arteca RN. Taxus Callus Cul- tures: Initiation, Growth Optimization, Cha- racterization and Taxol Production, Plant Cell, Tissue Organ Cult., 35(2), 181-93, 1993.
30. Brukhin VB, Moleva IR, Filonova LH, Grakhov VP, Blume YB, Bozhkov PV. Proliferative Activity of Cal- lus Cultures of Taxus baccata L. in Relation to An- ticancer Diterpenoid Taxol Biosynthesis, Biotechnol.
Lett., 18(11), 1309-14, 1996.
31. Ketchum REB, Gibson DM. A Novel Method of lso- lating Taxanes from Cell Suspension Cultures of Yew (Taxussp.),J. Liq. Chromalogr., 18(6), 1093-1111, 1995.
32. Srinivasan V, Pestchanker L, Moser S, Hirasuna TJ, Ta- ticek RA, Shuler ML. Taxol Production in Bioreactors:
Kinetics of Biomass Accumulation, Nutrient Uptake, and Taxol Production by Celi Suspensions of Taxus baccata, Biolechnol. Bioeng., 47, 666-76, 1995.
33. )ha S, Sarıya! D, Ghosh B, jha TB. lmproved Taxol Yield in Cell Suspension Culture of Taxus wallichiana (Himalayan Yew), Planla Med., 64, 270-2, 1998.
34. Ma W, Stahlhut MA, Adams RW, Park GL, Evans WA, Blumenthal SG, Gomez GA, Nieder MH, Hylands P.
Yunnanxane and Its Homologous Esters from Celi Cultures of Taxus chinensis var. mairei, J Nat. Prod.,
57(9), 1320-4, 1994.
35. Wickremesinhe ERM, Arteca RN. Roots of Hydro- ponically Grown Taxus Plants as a Source of Taxol and Related Taxanes, Planı Sci., 101(2), 125-35, 1994.
36. Ellis DD, Zeldin EL, Brodhagen M, Russin W A, McCown BH. Taxol Production in Nodule Cultures of Taxus, f. Nal. Prod., 59(3), 246-50, 1996.
37. Gibson DM, Ketchum REB, Vance NC, Christen AA Initiation and Growth of Cell Lines of Taxus brevifolia (Pacific Yew), Planı Cell Rep., 12(9), 479-82, 1993.
38. Cheng K, Fang W, Yang Y, Xu H, Meng C, Kong M, He W, Fang Q. C-14 Oxygenated Taxanes from Taxus yunnanensis Celi Cultures, Phytochemistry, 42(1), 73- 5, 1996.
39. Fett-Neto AG, Melanson Sj, Nicholson SA, Pennington
JJ, Dicosmo F. Improved TAXOL Yield by Aromatic Carboxylic Acid and Amino Acid Feeding to Celi Cul- tures of Taxus cuspidata, Biotechnol. Bioeng., 44(8), 967-71, 1994.
40. Vanek T, Vesela D, Mala j, Podlipna R, Saman D, Ko- houtova J. Production of Taxanes by Taxus baccata Plant Cells, Biolechnol. Lett., 18(5), 501-4, 1996.
41. Hoffman AM, Voelker CCj, Franzen AT, Shiotani KS, Sandhu JS. Taxanes Exported from Taxus x media Hicksii Cuttigs into Liquid Medium Over Time, Phytochemistry, 43(1), 95-8, 1996.
42. Christen AA, Gibson DM, Bland j. Production of Taxol or Taxol-like Compounds in Cell Culture, US Patent, No. 5, 019, 504, 28 May 1991.
43. Stierle A, Strobel G, Stierle D. Taxol and Taxane Pro- duction by Taxomyces andreanae, an Endophytic Fun- gus of Pacific Yew, Science, 260(5105), 214-7, 1993.
44. Stierle A, Stierle D, Strobel G, Bignami G, Grothaus P.
Bioactive Metabolites of the Endophytic Fungi of Pa- cific Yew, Taxus brevifolia, in Taxane Anticancer Agents: Basic Science and Current Status, Georg GI, Chen TT, Ojima !, Vyas DM (eds.), ACS Symp. Ser, 583, 81-97, 1995.
45. Stierle A, Strobel G, Stierle D, Grothaus P, Bignami G.
The Search for a Taxol-Producing Microorganism Among the Endophytic Fungi of the Pacific Yew, Taxus brevifolia, f. Nal. Prod., 58(9), 1315-24, 1995.
46. Strobel G, Hess WM, Ford E, Sidhu RS, Yang X. Taxol from Endophytes and the Issue of Biodiversity, f. Ind.
Microbiol. Biolechnol., 17(5/6), 417-23, 1996.
47. Strobel G, Yang X, Sears j, Kramer R, Sidhu RS, Hess
Wl\ı1. Taxol from Pestalotiopsis microspora, an En- dophytic Fungus of Taxus wallichiana, Microbiology, 142(2), 435-40, 1996.
48. Yang X, Strobel G, Stierle A, Hess WM, Lee j, Clardy J.
A Fungal Endophyte-Tree Relationship: Phoma sp. in Taxus wallichiana, Plant Sci., 102(1), 1-9, 1994.
49. Strobel G, Torczynski R, Bollon A. Acremonium sp., a Leucinostatin A Producing Endophyte of European Yew (Taxus baccata), Planı Sci., 128(1), 97-108, 1997.
50. Stierle D, Stierle A, Ganser B. New Phomopsolides from a Penicillium sp., J Nat. Prod., 60, 1207-9, 997.
51. Hu S, Tian X, Zhu W, Fang Q. Biotransformation of 2a, Sa, 10b,14b-Tetraacetoxy-4(20),ll-taxadiene by the Fungi Cunninghamella elegans and Cunninghamella echinulata, J Nat. Prod., 59, 1006-9, 1996.
52. Hu S, Sun D, Tian X, Fang Q. Selective Microbial Hydroxylation and Biological Rearrangement of Ta-
xoids, Tetrahedron Lett., 38(15), 2721-4, 1997.
53. Zhang ), Zhang L, Wang X, Qiu D, Sun D, Gu ), Fang Q. Microbial Transformation of 10-deacetyl-7-epilaxol and 1~-Hydroxybaccatin l by Fungi from !he Inner Bark of Taxus yunnanensis, J Nat. Prod., 61, 497-500, 1998.
54. Şener B, Küçükboyacı N. High-Pressure Liquid Chro- matographic Determination of Taxol in Taxus baccata,
GUEDE-J Fac. Pharm. Gazi, 11(1), 11-15, 1994.
55. Suffness M. Overview of Paçlitaxel Research, in Ta- xane Anticancer Agents: Basic Science and Current Status, Georg GI, Chen TT, Ojima 1, Vyas DM (eds.), ACS Symp. Ser, pp. 583,1-17, 1995.
