RADYOTERAPİ EKİBİ
• Radyoterapi oldukça komplike bir tedavi
yöntemi olup planlamasından uygulamasına bir çok basamaklar aşılıp bir ekip halinde
uygulanan tedavi yöntemidir.
Radyoterapi Ekibi
• Radyasyon onkoloğu
• Medikal fizikçi
• RT teknikeri
• Dozimetrist
• Hemşire
• Diyetisyen
• Psikolog
• Yardımcı personel
• Radyasyon Onkoloğu:
• Kanser hastalarının radyasyonla tedavisinde uzmanlaşmış kişidir.
• Görevi; hastaya ve tümöre bağlı tüm durumları değerlendirmek, teşhis ve evreleme
işlemlerine olan ihtiyacını sistematik olarak
gözden geçirmek ve diğer onkologlarla işbirliği
içinde en iyi tedavi stratejisini belirlemektir.
• Radyasyon Onkoloğu
• Kanserli hasta grubunda tanı, ayaktan ve
yatarak radyasyon ve her türlü ilaçla öncül ve destek tedavisinden, hastaların izlem ve
kayıtlarının tutulması, analiz ve
yayınlanmasından sorumlu ve yetkilidir.
• Radyasyon Onkoloğu
• Kanser tedavisinde disiplinler arası çalışma ilkelerini, radyoterapinin yanısıra cerrahi ve kemoterapinin tedavi endikasyonlarını ve yan etkilerini bilen, takip eden ve tedavisini
üstlenen uzman hekimdir.
• Tedavinin başında tedavinin amacı tanımlanır
• Küratif:
• Palyatif:
• Profilaktik:
• Küratif
Yeterli tedavi sonrası uzun dönem sağ kalım şansı vardır. Tedaviye bağlı bazı yan etkiler, istenmediği halde kabul edilebilir.
• Palyatif
Palyatif: uzun dönem sağ kalım şasnsı olmayan hastalarda rahatsızlık yaratan semptomlar ya da hasta konforunu ve kendine yeterliliği bozabilecek durumlar tedavi gerektirir.
Tedaviye bağlı major yan etkiler görülmemelidir.
Hastanın yaşam süresi içinde, tümör kontrolü için nispeten yüksek doz ışınlanmalar (bazen küratif dozun %75-80’i kadar) gereklidir.
• Profilaktik
Hastalığın metastaz yapma riskinin yüksek olduğu bölgelerin berlirgin bir metastaz bulgusu olmadan koruyucu amaçlı tedavisidir.
• Hasta ile tümörün karakteri, prognozu,
yapılacak işlemler ve tedavinin muhtemel yan etkilerini tartışmak için zaman ayırılması çok önemlidir.
• Tedavi detayları hasta yakınlarıyla (özellikle
çocuk ve yaşlı olgularda) hasta tarafından da
kabul edilmek kaydı ile tartışılmalıdır.
• Tedavi öncesi bilgilendirme onam form imzası yetişkin hasta ise kendisinden değilse velisinden alınmalıdır.
• Bilgilendirme formunda olası yan etkiler, kritik hastalar için istatistiksel hayat beklentisi gibi bilgiler yer almalıdır.
• Eğer tedavi planını değiştirmek zorunluğu
doğarsa hastaya açık ve detaylı bilgi verilmeli,
gerekirse ikinci bir muvafakat alınmalıdır.
• En az haftada bir radyasyon onkologu
tarafından, tedavi etkilerini ve yan etkilerini değerlendirmek için, tedavi boyunca hastanın devamlı takibi ve desteklenmesi zorunludur.
• Psikolojik güçlendirme, ilaçlar, diyet
danışmanı, ağız içi ve cilt bakımı eğitimi bu
hastaların tedavisinin önemli bir parçasıdır.
• Radyasyon onkologu, hayat kalitesini ve sağlık durumunu etkileyecek risk faktörlerinin
tespitinde, morbiditeyi azaltmada, tümör
kontrol ve sağ kalımını arttırmada aktif rol
almalıdır.
• Medikal Fizik
• Hastalıkların tanı ve tedavisinde fiziğin yöntem ve kavramlarının uygulamalı olarak kullanıldığı bilim dalıdır.
• Radyoterapi, radyoloji ve nükleer tıp
alanlarında ihtiyaç duyulur.
• Dört ana konudan sorumludur;
• 1-dozimetre
• 2-radyasyon güvenliği
• 3-kalite kontrolü
• 4-tedavi planlaması
Medikal Fizikçi
• Radyoterapide tedavi planlanması doktor-
fizikçi işbirliği ile yapılır.
Hastaya minimal zararla en uygun tedavinin
seçilebilmesi için fizikçi hastanın istenilen dozu
alması için gerekli süreyi hesaplar, doktor
tarafından istenilen tedavi şekline göre hangi
organın ne kadar doz alacağını gösteren izodoz
eğrilerini bilgisayarda tedavi planlama
programını kullanarak çizer.
• Lisans düzeyinde fizik mühendisliği ya da temel fizik bölümü eğitiminden sonra radyasyon fiziği ve medikal uygulamalarla ilgili teorik ve pratik eğitim yapmış kişilerdir.
• Radyasyon onkolojisinde kullanılan aletlerin kalite kontrolü ve hastaya verilen dozun
doğruluğundan sorumludurlar.
• Cihazların kalibrasyon ve fiziksel verilerinin doğruluğundan ve belirli aralıklarla
kontrolünden sorumludur.
• Bütün personel ve hastaların radyasyondan
korunması, bunun için gerekli önlemlerin
alınması fizikçinin sorumluluğundadır.
• Radyoterapi fizikçisinin görev ve sorumlulukları
• Yeni alınmış cihazlar ile bakım ve onarımdan geçmiş cihazları kullanıma sokmak üzere gerekli ölçümleri yapmak
• Tüm tedavi koşulları için hasta dozu ile ilgili gerekli ve yeterli bilgileri elde ederek doz hesaplamaları
yapmak
• Tedavi planının en doğru şekilde uygulanamsı ve
hastanın radyasyon güvenliği için gerekli yöntem ve düzeneklerin teminini ve kullanılmasını sağlamak
• Radyoterapi fizikçisinin görev ve sorumlulukları
• Kalite teminin programlarının protokollere uygun olarak düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak
• Radyasyon tehlikesi olan alanlardaki çalışmalarda radyasyon güvenliğini sağlamak
• Tesiste çalışanların eğitiminde görev almak
• Çalışan kişiler, kaynaklar ve kalite kontrolü
hakkında kayıtları tutmak
• Radyoterapi fizikçisinin görev ve sorumlulukları
• Radyasyon korunması görevlisi ile birlikte her cihazın olası kaza durumu için tehlike durumu
planını hazırlamak ve tehlike durumunda planda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek
• Yeni cihazların seçimi ve yeni tesislerin
planlanmasında radyasyon güvenliğine ilişkin
hususlarda görüş ve önerilerde bulunmak
• Radyasyon Onkolojisi Teknikerleri
• Teknikerler tedavi sırasında doğru pozisyonu verip, radyasyon üreten cihazları kullanmakla sorumludur.
• Tedavi bölgesinde oluşabilecek yan etkileri izler ve gerektiğinde radyasyon onkologuna haber verirler.
•
• Planlama sırasında simülatör cihazının kullanımı, hasta vücudunu masaya fikse eden ve tedavi sırasında hareket edilmesini
engelleyen maskelerin yapımı ve tedavi alanlarının belirlenmesi de teknikerlerin sorumluluğundadır.
• Tedavi planının günlük kaydını tutar.
• Tedavinin ilk günü doktor ve medikal dozimetrist ile birlikte ilk gün kontrolleri çekilen PORT görüntüleri üzerinden yapılır.
• Tedavi cihazının kullanımı ile ilgili basit günlük kontrollerin takibini yapar, meydana gelen arıza durumlarını sorumlu fizikçiye iletir.
• Tedavide hasta için kullanılacak olan aksesuarları (maske, vakumlu yatak vb.) hazırlar.
• İmhası gereken artık malzemenin bertaraf edilmesine nezaret eder, çevreye zararlı olmasını önlemek için gerekli tedbirleri alır.
• Konvansiyonel ve CT simülatör, Cobalt 60, lineer hızlandırıcı özellikli cihazları kullanır, basit günlük kontrollerini yapar.
• Radyoterapi teknisyeni, radyoterapi uzmanının direktifi ve radyasyon fizikçisinin (yoksa uzmanın) ölçü ve hesaplarına göre, iyonizan ışınlı tedaviyi uygulamakla yükümlüdür.
• Hasta ışınlamasını radyoterapi fizikçisi ve hekimden aldığı talimatlara uygun şekilde yapmak
• Işınlama süresince odada hasta dışında kimsenin bulunmamasını sağlamak,Işınlama süresince oda kapısının kapalı olmasını sağlamak,
• Kumanda odasında görevliler dışında kimsenin olmamasını sağlamak
• Işınlama süresince kumanda odasında
bulunarak tedavi için önceden ayarlanmış değerleri kontrol altında tutmak
• Işınlama süresince hastayı gözlemek ve beklenmeyen bir durum olması halinde radyasyon fizikçisine haber vermek
• Bir tehlike anında planda belirtilen
yükümlülükleri derhal yerine getirmek
• Dozimetrist :
• Yurtdışında özellikle tanımlaması radyoterapinin yanı sıra fizikte uzmanlaşmış medikal fizikçi ve radyasyon onkologu ile birlikte doz dağılım ve hesaplamalarına katkıda bulunan ve cihazlar ve araçlar hakkında genel bilgi sahibi kişi şeklinde yapılır.
• Simulasyon görüntülemesi alınması ve konturlama hakkında bilgi sahibidir.
• Dozimetrist özellikle normal dokuların konturlanmasında görev alır
• Radyasyon Onkolojisi Hemşiresi
•Hastanın tedavi öncesi değerlendirmesinde ekibin bir parçasıdırlar.
•Hastalara tedavinin genel seyrini ve olası yan etkilerini açıklar ve görülmesi durumunda ne yapılması gerektiği hakkında ilk bilgileri verir.
•RT süresinde haftada bir ya da daha sık olarak hastaların kontrolünü yaparlar.
•Özellikle adjuvan ve neoadjuvan KT ve RT alan hastalarda bilgili hemşireler kritik önem taşır
•Her iki tedavinin de bağımsız yan etkileri olmakla beraber birlikte kullanıldıklarında sinerjistik etki yapabilir ya da birbirlerinin etkisini alevlendirebilirler. Akut toksisite ve geç etkiler konusunda deneyimli ve bilgili olmaları gerekir.
• Radyasyon onkologu gerekli gördüğünde ekibe yardımcı olacak bir diyetisyen psikolog hazır bulunmalıdır.
•
• Diyetisyen hastanın ağırlığını ve beslenme durumunu takip ederler.
Tedavi öncesi ve sonrasında ayrıca tedavi süresince uygun ve yeterli beslenebilmeleri için gerekli listeler oluştururlar.
• Sosyal Hizmetli: Hasta ve ailesine pratik anlamda yardım ve
danışmanlık yaparlar. Gerektiğinde evde verilebilecek bazı bakım hizmetlerinin sağlanabilmesi için gerekli organizasyonu yaparlar.
