YOĞUN BAKIMDA İLETİŞİM KURULAMAYAN HASTAYA
YAKLAŞIM
1
Hazırlayan: Fulya BATMAZ
Yoğun Bakım Üniteleri
Yoğun Bakım Hemşiresi
YBÜ Hasta- Hemşire İletişimini Engelleyen Faktörler
Yoğun Bakımda Özelleşmiş Hasta Grupları
Bilinci Kapalı Hasta İle İletişim
Entübe Hasta İle İletişim
Yoğun Bakımda Tedavi Gören Hastanın Ailesiyle İletişim
2
İÇERİK
Yoğun Bakım Üniteleri
Yaşamı Tehtit Eden Hastalıkların Yaşam Fonksiyonlarının Desteklendiği
Hasta Yakın Takip Ve Tedavisinin İleri Teknoloji İle Sağlandığı
Bakım Ekibi İle Özel Tedavi Yöntemlerinin Uygulandığı
Karmaşık Biyomedikal Cihazların Bulunduğu
Multidisipliner Yaklaşım Gerektiren Birimlerdir (1).
3
Yoğun Bakım Hemşiresi
Acil Tıbbi Müdahale Yapabilen
Hasta Gereksinimlerine Özverili
Ekip Çalışmasına Uygun
Değişiklikleri Gözlemleyip, Değerlendirebilen
Hastanın İyileşme Sürecinde Önemli Kararlar Alan Bir Sağlık Profesyonelidir(2,3).
4
Yoğun Bakımda Özelleşmiş Hasta Grupları
Bilinci Açık
Bilinci Kapalı
Entübe-Bilinci Açık
Entübe- Bilinci Kapalı(4)
5
6
Ybü Hasta- Hemşire İletişimini Engelleyen Faktörler
Sağlık Personeline Ait Faktörler
Hastaya Ait Faktörler
Çevreye Ait Faktörler(4)
7
Sağlık Personeline Ait Faktörler
İletişimde İsteksizlik
Sözel Olmayan İletişim Yöntemlerini Kullanamama
Sadece Fizyolojik Değerlendirme Yapılıp, Psikolojik Durumun Göz Ardı Edilmesi
Deneyim Eksikliği
8
Sağlık Personeline Ait Faktörler
İş Yükü Fazlalığı
Hastanın Sağlık Durumundaki Belirsizlikler
Ekip İçi İletişimde, Görev Ve Sorumlulukları Yerine Getirmedeki Eksiklikler(4)
9
Hastaya Ait Faktörler
Hastanın Bilincinde Azalma
Sedasyon
Depresyon
Korku (ölüm-ayrılma-ani)
10
Hastaya Ait Faktörler
Hareket Kısıtlılığı
Yakınlarından Ayrılma-Başkalarına Muhtaç Olma
Ziyaret Kısıtlılığı
Entübasyon-Trakeostomi ve Ventilasyon (4,5)
11
Çevreye Ait Faktörler
Karmaşık Cihazların Varlığı-Çıkardığı Sesler
Çok Sayıda Hizmet Veren Personel
Konsültasyonlar; Giriş-Çıkışlar
12
Çevreye Ait Faktörler
Yoğun Bakımda Olan Her Şeyi Duyma
Mahremiyetin Yeterince Sağlanamaması
Gece- Gündüz Kavramının Karışması (4)
13
Bilinci Kapalı Hasta İle İletişim
Bilinç Nedir
Bireyin Kendisinden ve Çevresinden Haberdar Olma Durumu (6)
14
Bilinç Kaybı
Neden kapanır
Organik bir bozukluğun varlığı
Hastaya sedasyon verilmesi (6)
15
Bilinci Kapalı Hasta İle İletişim
Temel Yaklaşım Nasıl Olmalı-1
Hastanın Duyduğu Unutulmamalı-Bilinçsiz Hasta Yoktur Varsayımı Benimsenmeli (En Son Duyma Yitirilir
Hastaya İsmi İle Hitap Edilip, Basit Cümlelerle İletişim Kurulmalı (7)
16
Bilinci Kapalı Hasta İle İletişim
Temel Yaklaşım Nasıl Olmalı-2
İletişim Tek Yönlü Olmasına Rağmen Hastanın Sözel Olmayan Sinyalleri Anlaşılmaya Çalışılmalı
Hasta İle İletişime Geçmenin Diğer Yolları Aranmalı (Tanıdık Ses-Jesus ve Ark.2013-
Rock/Klasik/Doğa Sesleri/Aile-Arkadaş Sesleri) (8)
17
Bilinç Kaybı Yaşayan Hastada Sözel İletişim Azlığında Yada
Yokluğunda
Korku
Kaygı
Depresyon
Halüsinasyon
Deliryum (9)
18
Hemşireler bu
reaksiyonları tanıma, önleme ve hastanın
oryante olmasını sağlamada önemli
noktadadır
Bilinci Kapalı Hasta-Dokunma
İlgi, Destek, Empati, Anlayış Mesajları İletilebilir
Korku, Anksiyete, Kontrol Kaybı Azaltılabilir
Uzun Süre Bilinci Kapalı Hastaya Bakan Hemşire Desteklenmelidir (10)
19
ENTÜBE HASTA İLE İLETİŞİM
Entübe ve Bilinç Kapalı İse
Duydukları Unutulmamalı
Leigh,2001-Bilinci Açılan Hastalar-Duyduklarını Hatırladıklarını İfade Etmişler
20
Bizi Duyar Mı
Sam Carter - 60 Yaş – Anemi-3 Gün Koma- Eşinin 17 Yaşında İlk Aldığı Plağı Çalması- Şarkının Ona Uyanmak İçin Enerji Vermesi
Jarrett Carland -2009- Trafik Kazası-4 Ay Koma Sonrası - Charlie Daniels Şarkısına Tepki
Jan Grzebski- 1988 Yılında Tren Yolu Kazası-19 Yıl Koma- Uyandığında Ülkesi Tamamen Değişiti- Herseyin Bilincinde (11)
21
ENTÜBE HASTA İLE İLETİŞİM
Entübasyon, Mekanik Ventilatör Ve Bilinç Açık Hasta
Kendinin ve Yapılan İşlemlerin Farkındadır
Sözlü İletişim Kuramazlar
Düşünce, Duygu Ve Gereksinimlerini Paylaşamaz (7)
22
ENTÜBE HASTA İLE İLETİŞİM
İletişim Güçlüklerini Azaltmak İçin Ne Yapılabilir
Dudak Okuma, Evet-Hayır Yanıtlı Sorular
Kağıt-kalem Kullanımı
Olumlu Beden Dili-Yüz İfadesi-Göz Teması
Trakeostomi (4)
23
ENTÜBE HASTA İLE İLETİŞİM
Yapılan Çalışmalar
%32 Kalem –Kağıt
%54 Beden Dili Ve Dokunma (Johansonn 2001)
%58-Baş Sallama
%25-Dudak Okuma
%13-Jestler
%4 -Yazma (Happ ve Ark.2004) (4)
24
ENTÜBE HASTA İLE İLETİŞİM
Hatırlatmalar Ve Kısa Açıklamalara İhtiyaç Duyarlar
Nefes Almana Yardım Eden Boğazında Bir Tüp Var
Konuşamamanın Sebebi Bu Tüp
Tüp Boğazındayken Konuşmamalısın
25
ENTÜBE HASTA İLE İLETİŞİM
Açıklamalar Ve Hatırlatmalar Destekleyici Ve Cesaretlendirici Cümlelerde İçermelidir
Herşey Yolunda
İyi Yapıyorsun
İyileşmene Yardım Ediyoruz
Durumun İyiye Gidiyor (12)
26
Yoğun Bakımda Tedavi Gören Hasta Ailesiyle İletişim
Ailenin Düşüncesinde Hasta
Savunmasız
Bilinci Kapalı
Kendisi İle İletişim Kurulamayan Konumda
Etrafı Karmaşık, Bilmedikleri Mekanik Aletlerle Dolu
Gidişatı Belirsiz
27
Tüm Bunlar Hasta Yakınını Emosyonel
Olarak Yıpratır Ve Yıkıma
Uğratır (13)
28
HASTA VE HASTA YAKINI DÜŞÜNCESİNDEKİ YOĞUN BAKIM
Yoğun Bakımda Tedavi Gören Hasta Ailesiyle İletişim
Hasta Yakınının Temel Gereksinimleri
Dürüst Bilgi
Anlaşılır Bilgi
Zamanında Bilgi
Hasta ziyareti (4)
29
Hasta Hakları Yönetmeliği,2014, Madde 15,18,19
Yoğun Bakımda Tedavi Gören Hasta Ailesiyle İletişim
Aile Ziyaretleri Hastada
Fizyolojik Değişiklikler
Enfeksiyon İçin Risk
İş Yükü Artırması- Hastaya Ayrılan Zamanın Kısalması
30
Sınırlandırılır Veya Tamamen
Yasaklanabilir
Yoğun Bakımda Tedavi Gören Hasta Ailesiyle İletişim
Aile ziyaretleri hastada
İyileşmesine Pozitif Etki Gösterme Olasılığı
Umut Ve Güç Vererek Hayata Bağlanmasına
Hastalıkla Mücadele Etmesine Olanak Sağlar (14)
31
Yoğun Bakımda Tedavi Gören Hasta Ailesiyle İletişim
Hasta Ve Ailesi İle Etkili İletişim Kurmak İki Yönlü Endişenin Yönetilmesini
Sağlayacaktır (4)
32
Yoğun Bakımda Yatan Hasta Ve Aile
Anksiyetesini Azaltmak İçin Ne Yapılmalı
Tüm Sağlık Personelinin Görevini İyi Bilmesi
Çelişkili Bilgilerden Kaçınılması
Primer Hekimin İlgili Olması
Ekip Üyelerinin Ulaşılabilir Olması
Empati
Soru Sormasına İzin Verilmesi
Ziyaret Yapılan Yoğun Bakımlarda Hasta Ailesine Ortamın Tanıtılması
Hastanın Yoğun Bakım Personeli Tarafından Önemsendiğinin Bilinmesi
Hasta Ailesi İle Bir Bütündür Kavramının Tüm Personele Benimsetilmesi
Hemşirelerin Hasta Ve Ailesi İle Terapötik İletişim Kurabilme Becerilerinin Geliştirilmesi
33
34
HASTA AİLESİ İLE BİR BÜTÜNDÜR BAZI DUYGULAR NE YAPSAKTA KAYBOLMAZ
35
KAYNAKLAR
1. Önsöz, S. B.(2013). Yoğun bakım hemşirelerinin ölüme karşı tutumları ile ruhsal
durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
2. Gündöndü, D. (2014). Ameliyat sonrası yoğun bakıma alınan hastalarda ağrı yönetimiyle anksiyete düzeyi arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi, İstanbul.
3. Dedeli, Ö, Durmaz AA (2008). Yoğun bakım hastalarında psikososyal sorunlar. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 12(1-2),26-32.
4. Aktaş Y, Baysan LA (2016). Yoğun bakımda hasta ve ailesiyle iletişim. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 1(3): 39-43.
5. Karlsson, V, Fosberg, A, Bergbom,I. (2012). When patiens are concious during
respirator treatment- a hermeneutic observation study, Insensitive and Cricital Care Nursing, 28, 197-207.
6. Çınar-Yücel Ş. (2011) Bilinci kapalı hastanın psikososyal gereksinimlerini karşılamada hemşirenin rolü, Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 4 (1): 174- 181.
36
KAYNAKLAR
7. Leigh K. (2001) Communicating with unconscious patients, Nursing Times, 97(48):35-40
8. Jesus L. M. T, Simoes J. F. F. L, Voegeli D. (2013) Verbal communication with unconscious patients, Escola Paulista de Enfermagem, 26(5):506-513.
9. Kahraman Bayrak B, Bostanoğlu H. (2012) İç hastalıkları yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin hasta iletişiminde yaşadıkları güçlüklerin saptanması, Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(4):236-243.
10. Akdemir N.B. (2013) Hastaların yoğun bakım deneyimleri ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi,
Hemşirelik Programı Yüksek Lisans Tezi,Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara, Türkiye 11. https://onedio.com/haber/komada-olmalarina-ragmen-sasirtici-bir-bicimde-uyanan-insanlar-ve-onlarin-
oykuleri-594004
Erişim tarihi: 23.04.2018
12. Grossbach I, Stranberg S, Chlan L (2011) Promoting effective communication for patients receiving mechanical ventilation,Critical Care Nurse, 31(3): 46-63.
13. , Tıp Programı Uzmanlık Tezi. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi . İstanbul, Türkiye.
14. Aykin Ç. (2013) Reanimasyon yoğun bakım ünitesinde hasta ailelerin gereksinimleri, Hemşirelik Programı Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul, Türkiye.
37
38
