ATLARIN BESLENMESİ ATLARIN BESLENMESİ

(1)

ATLARIN BESLENMESİ

(2)

VÜCUT ŞEKLİ DÖL VERİMİ

BÜYÜME

DAYANIKLILIK

Dengeli Beslenme

(3)

Atta dengeli bir vücut yapısının Atta dengeli bir vücut yapısının

belirlenmesinde kriterler belirlenmesinde kriterler

Vücut üç bölgeye ayrılır.

Üç bölgedeki noktalar birleştirilir.

Sonuçta bir yamuk alanı elde edilir.

(4)

Ortalama kapasite, lt. Toplam kapasite, % AT

Mide 18.3 ^8.5

İnce barsak 64.9 30.2

Kör barsak (Sekum) 34.1 15.9

Kalın barsak 82.6 38.4

İnce kolon ve rektum 15.0 7.0

Toplam 214.9 ^100.0

SIĞIR

Mide 256.7 ^70.8

İnce barsak 67.1 18.5

Kör barsak 10.1 2.8

Kalın barsak ve rektum 28.5 7.9

Toplam 362.4 ^100.0

(5)

Ham selülozun bazı hayvan türlerinde Ham selülozun bazı hayvan türlerinde

sindiril

sindiril m m esi ve değerlendirilmes esi ve değerlendirilmes i i

(6)

Atta besin maddelerinin ince ve kalın

bağırsakta sindirim oranı, %

(7)

Sindirim sistemi ve fizyolojisi Sindirim sistemi ve fizyolojisi Atlar tek mideli otçul hayvanlar Atlar tek mideli otçul hayvanlar

Atlarda sindirim sistemi ağız, farenks, özafagus, Atlarda sindirim sistemi ağız, farenks, özafagus,

mide, ince bağırsak, sekum, kalın bağırsak ve mide, ince bağırsak, sekum, kalın bağırsak ve

anüsten oluşur.

Özefagus ortalama 1.5 metredir.

Mideye geçecek olan yem partiküllerin Mideye geçecek olan yem partiküllerin

taşınmasında sorumlu olan

taşınmasında sorumlu olan güçlü halka güçlü halka biçiminde kaslar

biçiminde kaslar vardır.vardır.

(8)

Özefagus ile mide arasında

Özefagus ile mide arasında güçlü bir sfinktergüçlü bir sfinkter yer yer alır.

alır.

– Atlar çok nadir kusarlarAtlar çok nadir kusarlar. .

Kusma şekillendiği zaman mide yırtılması söz Kusma şekillendiği zaman mide yırtılması söz

konusudur ve atın yaşaması mümkün olmaz.

Mide tüm sindirim sisteminin % 10'

Mide tüm sindirim sisteminin % 10' unu unu oluşturur.

oluşturur.

Mide küçük olduğu için

Mide küçük olduğu için öğün sayısının en az iki öğün sayısının en az iki veya daha fazla

veya daha fazla olması gerekir. olması gerekir.

(9)

Bir ata günde her öğünde

Bir ata günde her öğünde 0.4 - 0.5 kg / 1000.4 - 0.5 kg / 100 kg CAkg CA yem önerilir.

yem önerilir.

Mide yemlemeden hemen sonra boşalmaya başlar, Mide yemlemeden hemen sonra boşalmaya başlar,

içerik hızlı bir şekilde ince ve kalın barsaklara içerik hızlı bir şekilde ince ve kalın barsaklara

geçer.

Yem, birden bire değil azar azar ve sık sık verilmeli Yem, birden bire değil azar azar ve sık sık verilmeli

İnce bağırsaklar sindirim sist.% 30’

İnce bağırsaklar sindirim sist.% 30’ unu unu oluşturur.

oluşturur.

Bağırsaklardan içeriğin geçişi oldukça hızlıdır.

(10)

Bir çok besin maddelerinin emilimi ince bağırsakta Bir çok besin maddelerinin emilimi ince bağırsakta

gerçekleşmektedir.

Sekum sindirim kanalının % 16’ sını,

Sekum sindirim kanalının % 16’ sını, kolon kolon

barsak kanalının toplam kapasitesinin % 40-50 barsak kanalının toplam kapasitesinin % 40-50’ ’

sini oluşturur.

Kolon ve sekum

Kolon ve sekum mikrobiyel sindiriminmikrobiyel sindirimin gerçekleştiği yerlerdir

gerçekleştiği yerlerdir

Mikrobiyel aktivitenin önemli görevlerinden biriside Mikrobiyel aktivitenin önemli görevlerinden biriside

CHO’ ları UYA

CHO’ ları UYA parçalayıp, bunlardan enerji parçalayıp, bunlardan enerji kaynağı olarak yararlanmaktır.

kaynağı olarak yararlanmaktır.

(11)

Proteinlerde bağırsaktaki bakteri aktivitesiyle Proteinlerde bağırsaktaki bakteri aktivitesiyle

amino asitlere kadar parçalanıp, bu organdan amino asitlere kadar parçalanıp, bu organdan

emilebilirler (emilim oldukça yetersiz).

SuSuyun büyük bir kısmı yun büyük bir kısmı sekumsekumda emilmektedir.da emilmektedir.

Kolon ve sekumda bulunan bakteriler

Kolon ve sekumda bulunan bakteriler CHO CHO UYA’ UYA’

lerine

lerine, proteinleri ise amino , proteinleri ise amino asit, NHasit, NH₃₃ ve CO ve CO₂₂ kadar parçalayabilmektedirler.

kadar parçalayabilmektedirler.

Bir yemin sind.sisteminde geçişi ortalama

Bir yemin sind.sisteminde geçişi ortalama 35-50 35-50 saatsaat ( (%85'i kalın bağırsakta)%85'i kalın bağırsakta). .

(12)

SİNDİRİMİ ETKİYEN FAKTÖRLER SİNDİRİMİ ETKİYEN FAKTÖRLER

Yemlerin hazırlanış şekli Verilen rasyon miktarı

Rasyonun selüloz miktarı

Yemleme sıklığı

(13)

Yemlerin hazırlanış şekli Yemlerin hazırlanış şekli

Kaba yemlerin

Kaba yemlerin peletlenmesi peletlenmesi selüloz selüloz sindirimini azaltır.

sindirimini azaltır.

Taylar ve yaşlı atlar için

Taylar ve yaşlı atlar için tahılların kırılıp, tahılların kırılıp, öğütülüp karıştırılmas

öğütülüp karıştırılmas ı gerekir. ı gerekir.

Tahıl tanelerinin fiziksel olarak işlenmesi Tahıl tanelerinin fiziksel olarak işlenmesi

sonucunda sindirilebilirlik artmaktadır.

(14)

Yem tüketimi Yem tüketimi

Toplam yem miktarı besin maddelerinin sindirimi Toplam yem miktarı besin maddelerinin sindirimi

Kaba yem sindirimi fazla miktardaki tüketimden Kaba yem sindirimi fazla miktardaki tüketimden

önemli derecede etkilenmez.

Rasyonun selüloz miktarı Rasyonun selüloz miktarı

Rasyonda selüloz düzeyi ile sindirim derecesi Rasyonda selüloz düzeyi ile sindirim derecesi

arasında zıt bir ilişki vardır.

Rasyonun selüloz düzeyi ne kadar yüksekse Rasyonun selüloz düzeyi ne kadar yüksekse

sindirilme derecesi de o oranda daha az olur.

Samanın sindirilme derecesi %35’ iken, yoncanın Samanın sindirilme derecesi %35’ iken, yoncanın

%50 düzeyindedir.

(15)

Yemleme sıklığı Yemleme sıklığı

Yemleme sıklığı atlarda önemli olmasına Yemleme sıklığı atlarda önemli olmasına

rağmen sindirimi önemli ölçüde etkilemez.

Mide küçük olduğundan sık sık yemlenmelidir.

Bir seferde fazla miktarda yem tüketildiğinde Bir seferde fazla miktarda yem tüketildiğinde

kolik olayları hatta mide yırtılmaları görülür.

Tahıl taneleri

Tahıl taneleri az miktarda ve en az iki öğünde az miktarda ve en az iki öğünde verilmesi gerekir.

verilmesi gerekir.

(16)

Besin Madde ve Enerji İhtiyaçları Besin Madde ve Enerji İhtiyaçları

Su Su

Enerji Enerji

Proteinler

Vitaminler

Mineraller

(17)

ATLARIN BESİN MADDE ATLARIN BESİN MADDE

İHTİYAÇLARI İHTİYAÇLARI

AtAttta canlı ağırlığın ba canlı ağırlığın belirlenmesi;elirlenmesi;

(Gögüs Çevresi)(Gögüs Çevresi)²² x Uzunluk x Uzunluk CA(Kg)= ---

CA(Kg)= --- 1200012000

Gögüs çevresi, cm Gögüs çevresi, cm

Uzunluk: omuz ve kalça arası,cm Uzunluk: omuz ve kalça arası,cm

(18)

Atta vücut ağ.

Atta vücut ağ. hhesaplanmasındaki ölçümleresaplanmasındaki ölçümler

(19)

Gögüs çevresi,cm Uzunluk,cm Canlı Ağırlık,kg

200 200 666

180 170 459

(20)

Fiz yolojik Durumu

Kaba Yem(Ot)

Konsantre(Tahıl Karması)

Toplam Yem

Olgun (Ergin)

Yaşama Payı 1.5-2.0 0 - 0.5 1.5-2.0 Gebe kısrak

(Son dönem)

1.0-1.5 0.5-1.0 1.5-2.0

Laktasyon(İlk Dönemi )

1.0-2.0 1.0-2.0 2.0-3.0

Laktasyon(Son Dönem

1.0-2.0 0.5- 1.5 2.0-2.5

Çalışma, İş

Hafif 1.0-2.0 0.5- 1.0 1.5-2.5 Orta 1.0-2.0 0.75- 1.5 1.75-2.5 Yoğun 0.75-1.5 1.0- 2.0 2.0-2.5 Genç

Tay,Emen 3 Ay. 0 1.0- 2.0 2.5-3.5 Sütten K.6 Ay. 0.5-1.0 1.5- 3.0 2.0-3.5 1 Yaşlı 1.0-1.5 1.0- 2.0 2.0-3.0 1.5 “ 18 Aylık 1.0-1.5 1.0- 1.5 2.0-2.5 2 Yaşında 1.0-1.5 1.0- 1.5 2.0-2.5

Atların günlük yem tüketimi, kg ( 100 kg CA )

(21)

Atların besin madde ihtiyaçları Atların besin madde ihtiyaçları

BBesin madde esin madde iihtiyaçları oldukça komplekstir. htiyaçları oldukça komplekstir.

CA,CA, yaş,yaş,

Fizyolojik durum (büyüme, gebelik ve laktasyon), Fizyolojik durum (büyüme, gebelik ve laktasyon),

Yaptığı iş, Yaptığı iş,

Yemin kalitesi Yemin kalitesi

Çevre şartları besin madde ihtiyaçlarını etkiler.

(22)

Kuru madde tüketimi Kuru madde tüketimi

Pratik olarak yem tüketimi ortalama

Pratik olarak yem tüketimi ortalama CA % 2,5CA % 2,5

Genel bir kural hayvana verilen yemin yarısı Genel bir kural hayvana verilen yemin yarısı

kaba yem- diğer yarısı konsantre yemdir.

AAtların tların kaba yem tüketimi en az kaba yem tüketimi en az CACA % 1' i % 1' i kadar

kadar olması önerilmektedir. olması önerilmektedir.

Enerji İhtiyacı Enerji İhtiyacı

Enerji birimi, genelde sindirilebilir enerji kullanılır.

YP enerji ihtiyacı, bazal metabolizmanın düzenli YP enerji ihtiyacı, bazal metabolizmanın düzenli

bir şekilde sürdürülmesi için gerekli SE ihtiyacı.

(23)

YP enerji ihtiyacı:

SE,Mcal/kg= 1.82 x (0.0383 x CA) – (0.000015 x CA SE,Mcal/kg= 1.82 x (0.0383 x CA) – (0.000015 x CA²²))

Büyümede enerji ihtiyacı Büyümede enerji ihtiyacı

SE= (4.81 + 1.17 x Y – 0.023 Y

SE= (4.81 + 1.17 x Y – 0.023 Y²²) x GCAA) x GCAA

Y: hayvanın yaşı ay GCAA: günlük canlı ağırlık Y: hayvanın yaşı ay GCAA: günlük canlı ağırlık

artışı artışı

Gebelikte enerji ihtiyacı Gebelikte enerji ihtiyacı

Gebeliğin son üç dönemine kadar yaşama payı Gebeliğin son üç dönemine kadar yaşama payı

Gebeliğin 9.

Gebeliğin 9. Ayında Yaşama payıAyında Yaşama payı x 1.11x 1.11

10.10. Ayında Yaşama payı Ayında Yaşama payı x 1.13x 1.13

11. Ay11. Ayındaında Yaşama payıYaşama payı x 1.20x 1.20

(24)

Çalışma (iş) sırasında enerji ihtiyacı Çalışma (iş) sırasında enerji ihtiyacı

İşin derecesi, süresi, İşin derecesi, süresi,

jokeyin ağırlığı, becerisi, tecrübesi, jokeyin ağırlığı, becerisi, tecrübesi,

çevre ısısı, çevre ısısı,

kondisyon ve atın idmanlı oluşu gibi faktörler kondisyon ve atın idmanlı oluşu gibi faktörler

etkili olur.

Yoğun iş yapan atların enerji ihtiyacı, yaşama Yoğun iş yapan atların enerji ihtiyacı, yaşama

payına göre

payına göre iki misli daha fazlaiki misli daha fazladır.dır.

(25)

Tablo 1. Çeşitli aktivitede olan atların enerji ihtiyacı

AKTİVİTE İhtiyaçlar / saat Kcal / SE, Kg Vücut Ağ.

Yürüyen 0.5

Yavaş antrenman 5.1

Hızlı antrenman yapan 12.5

Engel atlayan 24.0

Sürekli eforda bulunan 39.0

(26)

Tablo 2. Hafif canlı ağırlıkta ve çeşitli aktivitedeki atların sindirilebilir enerji ihtiyacı

* Atın ağırlığı + binici ve eyerin ağırlığı Aktivite

Aktivite Hız/mil/saatHız/mil/saat SE, saatSE, saat // KcalKcal // 1 Kg CA*1 Kg CA*

Yavaş yürüyüş

Yavaş yürüyüş 2,22,2 1,71,7 Hızlı yürüyüş

Hızlı yürüyüş 3,63,6 2,52,5 Yavaş tırıs

Yavaş tırıs 7,57,5 6,56,5 Orta tırıs

Orta tırıs 9,39,3 9,59,5 Hızlı tırıs

Hızlı tırıs 11,211,2 13,713,7 Dörtnal (orta)

Dörtnal (orta) 13,013,0 19,519,5

(27)

Gebelikte enerji ihtiyacı:

Gebeliğin son 90 günü enerji ihtiyacı artar.

Enerji ihtiyacı

Enerji ihtiyacı yaşama payından %12 yaşama payından %12 daha daha fazladır.

fazladır.

Çünkü fotüs ve ona bağlı dokuların gelişmesi Çünkü fotüs ve ona bağlı dokuların gelişmesi

son 90 günde olur.

– Rasyondaki konsantre yem oranı arttırılıp, Rasyondaki konsantre yem oranı arttırılıp, kaba yem miktarı azaltılır.

kaba yem miktarı azaltılır.

(28)

Laktasyonda enerji ihtiyacı Laktasyonda enerji ihtiyacı

Enerji ihtiyacı artar.

Kısrağın süt verimine göre değişebilir.

Laktasyon pikine doğumdan sonraki

Laktasyon pikine doğumdan sonraki 2. ayda 2. ayda ulaşır.

ulaşır.

Hafif ırktaki atlar laktasyonun 2. ayında günde Hafif ırktaki atlar laktasyonun 2. ayında günde

ortalama 24 lt. süt verebilirler.

At CA %2.5 oranında günlük süt verebilirler.

Her kg süt verimi için 792 Kcal SE ihtiyaç vardır.

(29)

Büyümede enerji ihtiyacı Büyümede enerji ihtiyacı

Taylar,

Taylar, ilk üç ayda sütle beslenirlerilk üç ayda sütle beslenirler. .

Bu dönemde genç tayların enerji ihtiyacı %10 Bu dönemde genç tayların enerji ihtiyacı %10 daha fazla olup, daha sonra bu miktar biraz daha fazla olup, daha sonra bu miktar biraz

düşer.

Sütten kesilen genç tayların enerji ihtiyacı, 2900 Sütten kesilen genç tayların enerji ihtiyacı, 2900

ME,kcal/kg dır.

(30)

Atlarda Protein İhtiyacı Atlarda Protein İhtiyacı

Proteinler tüm yaşam boyunca mutlaka gerekli olan Proteinler tüm yaşam boyunca mutlaka gerekli olan

bir besin maddesidir.

Taylara mutlak suretle kaliteli protein vermek Taylara mutlak suretle kaliteli protein vermek

gerekir.

– Baklagil otları, soya küspesi, keten tohumu küsp. Baklagil otları, soya küspesi, keten tohumu küsp.

Baklagil otları ve soya küspesi iyi birer protein Baklagil otları ve soya küspesi iyi birer protein

kaynağı olduğu gibi hayvanın amino asit dengesini kaynağı olduğu gibi hayvanın amino asit dengesini

de sağlarlar.

(31)

Ağır çalışan ve yarışan atlarda

Ağır çalışan ve yarışan atlarda kas dokusukas dokusu yüksek yüksek seviyede

seviyede laktik asitten dolayı hasaralaktik asitten dolayı hasara uğrar. uğrar.

Dinlenme halinde kısa sürede onarılır.

Ancak atletik ve yarışan atlarda onarımın iyi bir Ancak atletik ve yarışan atlarda onarımın iyi bir

şekilde yapılabilmesi için

şekilde yapılabilmesi için yeterli protein düzeyiyeterli protein düzeyi ile ile uygun amino asitlerin

uygun amino asitlerin bir arada verilmesi gerekir. bir arada verilmesi gerekir.

Yaşama payı protein ihtiyacı düşüktür ve iyi kaliteli Yaşama payı protein ihtiyacı düşüktür ve iyi kaliteli

kaba yemle karşılanabilir.

Kaba yemin proteini

Kaba yemin proteini % 9' dan düşük değilse% 9' dan düşük değilse protein ilave edilmesine gerek yoktur.

protein ilave edilmesine gerek yoktur.

(32)

Pratik olarak

Pratik olarak iki yaşlı ve eğitimli atlarıniki yaşlı ve eğitimli atların protein protein ihtiyacı

ihtiyacı %13-14%13-14 proteinli konsantre yem + iyi proteinli konsantre yem + iyi kaliteli ot ile iyi şekilde karşılanabilir.

kaliteli ot ile iyi şekilde karşılanabilir.

Üç yaşın üzerindeki atlar ise, %12-13

Üç yaşın üzerindeki atlar ise, %12-13 proteinli proteinli konsantre yem + iyi kaliteli otla beslenebilirler.

konsantre yem + iyi kaliteli otla beslenebilirler.

Genel olarak çalışan atlarda HP ihtiyacı, %9.8- Genel olarak çalışan atlarda HP ihtiyacı, %9.8-

11.4; Gebe kısraklarda % 10 -10.6; Laktasyonda 11.4; Gebe kısraklarda % 10 -10.6; Laktasyonda

% 11.0 -13.2;

Aygırda %9.6; sütten kesilen tayın %14.5;

1 yaşlı tayda ise %12.60 1 yaşlı tayda ise %12.60

(33)

Protein kalitesi taylar için önemli olup, özellikle Protein kalitesi taylar için önemli olup, özellikle lizin amino asidi sınırlı

lizin amino asidi sınırlı bir amino asittir. bir amino asittir.

Rasyonda

Rasyonda % 0.2 lizin% 0.2 lizin kapsayan bir yeme kapsayan bir yeme % 0.1 % 0.1 threonin

threonin ilave edildiğinde ilave edildiğinde kas gelişiminde kas gelişiminde gelişme

gelişme olduğu gözlenmiştir. olduğu gözlenmiştir.

Genç tayların tahıl rasyonlarına lizin Genç tayların tahıl rasyonlarına lizin

katılması gerekir.

–Rasyonlara yağlı tohum küspesi yada Rasyonlara yağlı tohum küspesi yada hayvansal kökenli yemler kullanılır.

hayvansal kökenli yemler kullanılır.

İyi kaliteli ot ancak hayvanın YP karşılar.

(34)

Atlarda mineral ihtiyacı Atlarda mineral ihtiyacı TuzTuz

Tuz granül, yalama taşı, iyotlu tuz, kaya ve kaya Tuz granül, yalama taşı, iyotlu tuz, kaya ve kaya

tuzu şeklinde hayvanlara verilebilir.

AAtlar kaya ve kaya tuzlarını kolay tüketemezler. tlar kaya ve kaya tuzlarını kolay tüketemezler.

Atlar tuzu yemle kolaylıkla tüketebilirler.

Ortalama tuz ihtiyacı

Ortalama tuz ihtiyacı 85 g/gündür85 g/gündür, atın , atın çalışmasına, çevre sıcaklığına göre değişebilir.

çalışmasına, çevre sıcaklığına göre değişebilir.

İyot eksikliği bulunan bölgelerde iyotlu tuzlar İyot eksikliği bulunan bölgelerde iyotlu tuzlar

kullanılabilir.

Konsantre yemlere

Konsantre yemlere %0.5-1.0%0.5-1.0 oranında tuz oranında tuz katılması ihtiyacı karşılayabilir.

katılması ihtiyacı karşılayabilir.

(35)

Kalsiyum ve fosfor Kalsiyum ve fosfor

Atlar bu iki elemente (tuz istisna), diğer Atlar bu iki elemente (tuz istisna), diğer

elementlere göre daha fazla ihtiyaç duyarlar.

Ca ve P kemik külünün %75' ini, sütteki Ca ve P kemik külünün %75' ini, sütteki

minerallerin ise % 35-55 'ini oluşturur.

Rasyon düzenlenmesinde en önemli Rasyon düzenlenmesinde en önemli sorunlardan biri Ca ve P biyolojik sorunlardan biri Ca ve P biyolojik

yararlanabilirliğini belirlemektir.

Atlar normal bir rasyonda kalsiyumun % 55-75 Atlar normal bir rasyonda kalsiyumun % 55-75

ini, fosforun % 35-55‘ ini absorbe edebilirler.

(36)

Emilimde birçok faktörler rol oynamaktadır.

– Ca:P oranı, iki elementin rasyondaki düzeyi, Ca:P oranı, iki elementin rasyondaki düzeyi, kalsiyum ve fosfor kaynağı,

kalsiyum ve fosfor kaynağı,

– Oksalat ve fıtat gibi organik inhibitörlerin mevcut Oksalat ve fıtat gibi organik inhibitörlerin mevcut olması,

olması,

– Hayvanın yaşı, Örneğin 20 yaşın üzerindeki at Hayvanın yaşı, Örneğin 20 yaşın üzerindeki at ergin bir ata nazaran %

ergin bir ata nazaran % 30-50 daha30-50 daha fazla fazla kalsiyuma gereksinim duyar.

kalsiyuma gereksinim duyar.

İki elementin vücutta kullanılması çok zayıftır.

(37)

– Rasyonda D vitamini yeterli olmalı Rasyonda D vitamini yeterli olmalı

– D vitamini Ca:P oranının dengede tutulmasına D vitamini Ca:P oranının dengede tutulmasına yardımcı olur.

yardımcı olur.

– Ca:P arasındaki oran çok dengesiz ise D Ca:P arasındaki oran çok dengesiz ise D vitamininin etkisi az olmaktadır.

vitamininin etkisi az olmaktadır.

– Kalsiyum bakımından yüksek yemler fazla Kalsiyum bakımından yüksek yemler fazla miktarda tüketildiğinde bu durum ince bağırsakta miktarda tüketildiğinde bu durum ince bağırsakta fosfor emilimini azalttığı

fosfor emilimini azalttığı gibi kalsiyumun gibi kalsiyumun sindirimini de azaltmaktadır.

sindirimini de azaltmaktadır.

(38)

– Normal olarak Ca:P, oranı 1.1:1 olup, bu oran Normal olarak Ca:P, oranı 1.1:1 olup, bu oran yaşa göre değişebilir.

yaşa göre değişebilir.

– Aynı oran yaşlı atta, 2:1; Sütten kesilen tayda Aynı oran yaşlı atta, 2:1; Sütten kesilen tayda 3:1; Ergin atta ise 5:1'dir.

3:1; Ergin atta ise 5:1'dir.

Atlarda vitamin ihtiyacı Atlarda vitamin ihtiyacı

Genç atlar, gebe ve laktasyondaki kısraklar, ağır Genç atlar, gebe ve laktasyondaki kısraklar, ağır

stres altındaki hayvanlar özellikle yarış atları, stres altındaki hayvanlar özellikle yarış atları, çalışanlar (yoğun) daha fazla vitamine ihtiyaç çalışanlar (yoğun) daha fazla vitamine ihtiyaç

duyarlar.

Sekum vitamin sentezinin yapıldığı yerdir.

Genç atlar ve yarış atlarında B kompleks Genç atlar ve yarış atlarında B kompleks

vitaminlerin sentezi yetersiz kalmaktadır.

(39)

Rasyona vitamin ilave edilmesinin sebepleri;

1.1. Performans yükseldiğinde, özellikle yarış Performans yükseldiğinde, özellikle yarış atlarında besin madde ihtiyacının artması

atlarında besin madde ihtiyacının artması

2.2. Atlar arasında genetik farklılıktan dolayı besin Atlar arasında genetik farklılıktan dolayı besin madde ihtiyacının artması veya azalması

madde ihtiyacının artması veya azalması

3.3. Toprakta belirli besin maddelerinin yokluğu Toprakta belirli besin maddelerinin yokluğu yemlerin büyümesini engel

yemlerin büyümesini engelllemesi ve hayvanın emesi ve hayvanın ihtiyacının artması

ihtiyacının artması

4.4. Bazı besin maddelerinin kendi arasındaki Bazı besin maddelerinin kendi arasındaki ilişkilerin vitamin ihtiyacını artırması

ilişkilerin vitamin ihtiyacını artırması

(40)

5.5. Çevre şartlarının farklı olmasıÇevre şartlarının farklı olması

6.6. Stres ve subklinikal hastalıkların bazı besin Stres ve subklinikal hastalıkların bazı besin madde ihtiyacını artırması

madde ihtiyacını artırması

7.7. Yemlerin nem oranının yüksek olmasıYemlerin nem oranının yüksek olması

8.8. Yemlerdeki antimetabolitlerin varlığı,Yemlerdeki antimetabolitlerin varlığı, Atlarda su ihtiyacı

Atlarda su ihtiyacı

Atlara her zaman temiz ve bol su verilmelidir.

Vücut suyunun %10‘ nunu kaybetmesi Vücut suyunun %10‘ nunu kaybetmesi

durumunda organizmada bozukluklar durumunda organizmada bozukluklar

şekillenirken bu oran %20 olduğu zaman ölüm şekillenirken bu oran %20 olduğu zaman ölüm

bile meydana gelebilir.

(41)

Ortalama 450 kg CA at günde 40-50 kg su içer.

Genel kaide olarak tükettiği

Genel kaide olarak tükettiği her kg yem içinher kg yem için atlar

atlar 2-3 litre suya2-3 litre suya gereksinim duyarlar. gereksinim duyarlar.

Atların su ihtiyacını etkileyen faktörler Atların su ihtiyacını etkileyen faktörler 1. 1. YaşYaş

2. 2. Çevre ısısı ve nemÇevre ısısı ve nem

3. 3. İş (çalışma):İş (çalışma): Çalışma döneminde su ihtiyacı Çalışma döneminde su ihtiyacı

%20-300 oranında artar.

Hayvan terlediği zaman önemli miktarda su Hayvan terlediği zaman önemli miktarda su

kaybeder.

Çalışan atlara her iki saatte bir su verilmelidir.

(42)

4. 4. Rasyon:Rasyon:

KMT , Su ihtiyacı KMT , Su ihtiyacı

Rasyonda, Rasyonda,

Protein Protein

Mineral miktarı (Na, Cl, K) Su ihtiyacı Mineral miktarı (Na, Cl, K) Su ihtiyacı

(43)

5. Laktasyon5. Laktasyon ::

Kısrak günde bu dönemde 8-10 litre süt salgılar.

Gaita ile hayvan her gün 1 kg vücut ağırlığı için 5-25 ml Gaita ile hayvan her gün 1 kg vücut ağırlığı için 5-25 ml su dışarı atılır.

su dışarı atılır.

Bir at (

Bir at (550-650 kg550-650 kg CACA) günde ) günde 6-25 kg dışkı6-25 kg dışkı çıkarır çıkarır ((gaitanın %60-80' i sugaitanın %60-80' i su). ).

Normal olarak alınan suyun

Normal olarak alınan suyun %40-50 si idrarla%40-50 si idrarla atılır. atılır.

Taylar her kg KMT için 6-8 lt su, Taylar her kg KMT için 6-8 lt su,

Kısraklara her kg KM için 4-6 litre su, Kısraklara her kg KM için 4-6 litre su,

Ergin diğer atlar ise kg KM için 2-4 litre suya gereksinim Ergin diğer atlar ise kg KM için 2-4 litre suya gereksinim duyarlar.

duyarlar.

(44)

Atlara su verileceği zaman dikkat edilmesi Atlara su verileceği zaman dikkat edilmesi

gereken hususlar gereken hususlar

Atlara su her zaman belli aralıklarla verilmeli ve susuz Atlara su her zaman belli aralıklarla verilmeli ve susuz

kalmamalı kalmamalı

Su verilmediği zaman kolik meydana gelebilir.

Çok çalıştırılan ve terli olan atlara soğuk su Çok çalıştırılan ve terli olan atlara soğuk su

vermekten kaçınılmalıdır (

vermekten kaçınılmalıdır (kolikkolik). ).

Antrenmandan gelen ata

Antrenmandan gelen ata 1 saat sonra su1 saat sonra su verilmeli. verilmeli.

Su azar azar sıcak yaz günlerinde ise sık sık (her iki Su azar azar sıcak yaz günlerinde ise sık sık (her iki

saatte bir) verilmelidir.

5.Su yemlemeden 1 saat önce verilmeli.

(45)

BALAST MADDE İHTİYACI:

Balast madde yetersizliğinde;

1.1. Sindirim bozukluğuSindirim bozukluğu

2. 2. Dişlerde şekil bozukluğuDişlerde şekil bozukluğu

3.Tükürük salgısının azalması ve midede

3.Tükürük salgısının azalması ve midede istenmeyen fermentasyon

istenmeyen fermentasyon 4. 4. Verimde azalmaVerimde azalma

5.5. Bağırsakta konstipasyonBağırsakta konstipasyon

6.6. Doygunluk hissedilmediğinden Doygunluk hissedilmediğinden kemirme görülür.kemirme görülür.

7. Ham selüloz düzeyinin en az % 16-18 olması 7. Ham selüloz düzeyinin en az % 16-18 olması

gerekir. gerekir.

(46)

YEMLEMEDE YAPILMASI

GEREKENLER

(47)

YEMLER YEMLER

KABA YEMLER KABA YEMLER

MMeraera K Kuru ot uru ot Y Yonca onca S Silaj ilaj

Kaba yem ihtiyacı, canlı ağırlığın

Kaba yem ihtiyacı, canlı ağırlığın % 0.5-1.0% 0.5-1.0 arasında arasında değişmektedir.

değişmektedir.

Yeni doğan taylar ile sütten kesilen ve yüksek Yeni doğan taylar ile sütten kesilen ve yüksek performans gösteren atların kaba yem tüketimi performans gösteren atların kaba yem tüketimi

düşüktür.

Yaşlı hayvanlar ise tam tersine az bir konsantre yemi Yaşlı hayvanlar ise tam tersine az bir konsantre yemi fazla miktarda da kaba yemi tüketmektedirler. Gebe fazla miktarda da kaba yemi tüketmektedirler. Gebe hayvanlar ise % 50 kaba yem, % 50 konsantre yem hayvanlar ise % 50 kaba yem, % 50 konsantre yem

tüketirler.

(48)

YEMLER YEMLER

1. MERA VE ÇAYIR 1. MERA VE ÇAYIR

Meralar, kuruda bulunan bir atın besin Meralar, kuruda bulunan bir atın besin

maddeleri ihtiyacını karşılayabilir.

– Baklagil - Buğdaygil otlarınca Baklagil - Buğdaygil otlarınca zengin mera otları - çayır otları

zengin mera otları - çayır otları

At günde 12 saat merada otlayabilir.

Bu hayvanlar açık havada merada Bu hayvanlar açık havada merada otlarken iyi bir kondisyona sahip otlarken iyi bir kondisyona sahip

olurlar.

Ağır iş ve antrenman yapan atların Ağır iş ve antrenman yapan atların enerji ihtiyacını mera otlarına ilaveten enerji ihtiyacını mera otlarına ilaveten canlı ağırlığın % 0.75-1.50‘si kadar canlı ağırlığın % 0.75-1.50‘si kadar

tane yem karmaları verilmelidir.

(49)

YEMLER YEMLER 2. KURU OT

2. KURU OT

Genel olarak at beslemede çok kullanılır.

Atlara verilen kuru ot erken biçilmiş, bol yeşil Atlara verilen kuru ot erken biçilmiş, bol yeşil yapraklı baklagil otu ile karışık ve temiz olmalıdır.

yapraklı baklagil otu ile karışık ve temiz olmalıdır.

Çalışan atlar, yarış atları, laktasyondaki kısraklar Çalışan atlar, yarış atları, laktasyondaki kısraklar ve genç taylara kuru ota ek olarak tane yem ve genç taylara kuru ota ek olarak tane yem karmaları mutlaka verilmelidir.

karmaları mutlaka verilmelidir.

(50)

Atlara verilen kuru ot miktarı, kg/gün Atlara verilen kuru ot miktarı, kg/gün

( Her 100 kg canlı ağırlık için ) ( Her 100 kg canlı ağırlık için )

Atın fizyolojik durumu

Atın fizyolojik durumu YoncaYonca B Baklagil+Çayır Otuaklagil+Çayır Otu Aygır:

Aygır:

Aşım zamanıAşım zamanı 2.0-3.0 2.0-3.0 2.0-3.0 2.0-3.0

Aşım dışı Aşım dışı 1.5-3.0 1.5-3.0 1.5-3.01.5-3.0 Gebe kısrak

Gebe kısrak - - 1.5-3.01.5-3.0 Laktasyondaki kısrak 2.0-3.5

Laktasyondaki kısrak 2.0-3.5 - -

Tay Tay 1.0-1.5 1.0-1.5 -- Genç tay (Sütten kesilmiş) -

Genç tay (Sütten kesilmiş) - 3.0-4.53.0-4.5 Genç at ( 1 yaşında )

Genç at ( 1 yaşında ) - - 1.0-1.51.0-1.5 Genç at ( 2 “ )

Genç at ( 2 “ ) 2.0-3.0 2.0-3.0 2.0-3.52.0-3.5

(51)

YEMLER YEMLER

3. YONCA

At rasyonlarını dengelemek için kullanılır.

Yonca 2.75-4.5 kg`a kadar atlara verilebilir.

Yetişkin atlara %20 sorgum, %20 yonca otu karıştırılarak verildiğinde olumlu sonuçlar alınmıştır.

(52)

YEMLER YEMLER

4. SİLAJ

Silaj, kuru otun 1/3’den fazla verilmez. Diğer bir ifade ile en fazla 4.5-7.0 kg/gün verilebilir.

(53)

TANE YEMLER TANE YEMLER

Buğdaygil Tane Yemleri

(54)

YULAF YULAF

Yulaf at rasyonlarında en yaygın kullanılan yem Yulaf at rasyonlarında en yaygın kullanılan yem

maddesidir.

DDüşük bir yoüşük bir yoğğunlukta olmasıunlukta olması YYüksek selüloz içermesi üksek selüloz içermesi

ÇÇiğneme için tahılın büyüklüğünün ideal olması iğneme için tahılın büyüklüğünün ideal olması Konstipasyonu önlemesi

Konstipasyonu önlemesi

(55)

TANE YEMLER TANE YEMLER

Buğdaygil Tane Yemleri Buğdaygil Tane Yemleri

ARPAARPA

Arpa at rasyonlarında tek başına ve yüksek düzeyde Arpa at rasyonlarında tek başına ve yüksek düzeyde kullanıldığında kolik`e neden olabilir.

kullanıldığında kolik`e neden olabilir.

Arpa ile beraber %15 hacimli yemler, kepek veya %25 Arpa ile beraber %15 hacimli yemler, kepek veya %25 yulaf verilerek kolik önlenebilir.

yulaf verilerek kolik önlenebilir.

Arpa konsantre rasyonun % 33-50’sini geçmemelidir.

(56)

TANE YEMLER TANE YEMLER

Buğdaygil Tane Yemleri Buğdaygil Tane Yemleri

MISIR MISIR Mısır

Mısır ras ras yonlara bütün, kabaca veya buharda yonlara bütün, kabaca veya buharda öğütülerek katılabilir.

öğütülerek katılabilir.

Kırılmamış mısır, genç tay ve dişleri bozuk Kırılmamış mısır, genç tay ve dişleri bozuk

atların rasyonlarında kullanılmamalıdır.

(57)

TANE YEMLER TANE YEMLER

Buğdaygil Tane Yemleri Buğdaygil Tane Yemleri

SORGUM SORGUM BUĞDAY BUĞDAY

BUĞDAY KEPEĞİ

(58)

PROTEİN SAPLAMENTLERİ PROTEİN SAPLAMENTLERİ

SOYA KÜSPESİ SOYA KÜSPESİ

M M ükemmel bir protein kaynağıdır. ükemmel bir protein kaynağıdır.

Lizin miktarı yüksek olup bu yönü ile tay Lizin miktarı yüksek olup bu yönü ile tay rasyonlarının vazgeçilmez yem maddelerinden rasyonlarının vazgeçilmez yem maddelerinden

birisidir.

(59)

PROTEİN SAPLAMENTLERİ PROTEİN SAPLAMENTLERİ

KETEN TOHUMU KÜSPESİ KETEN TOHUMU KÜSPESİ

PProteinli roteinli yemler yemler içinde içinde yaygın yaygın olarak olarak kullanılmakta

kullanılmaktadır.dır.

AAtın kıllarına parlaklık ve canlılıktın kıllarına parlaklık ve canlılık verir. verir.

Laksatiftir ve konstipasyonu önler Laksatiftir ve konstipasyonu önler

Keten tohumu küspesi lizin bakımından fakirdir ve Keten tohumu küspesi lizin bakımından fakirdir ve tay rasyonlarında ve hızlı büyülen atlarda tay rasyonlarında ve hızlı büyülen atlarda

kullanıldığından lizin eksikliğine neden olabilir.

(60)

1.

1. KKaliteli yemler verilmelialiteli yemler verilmeli

2. Hayvana verilen rasyon dengeli olmalı 2. Hayvana verilen rasyon dengeli olmalı

3.

3. Ani rasyon değişikliklerinden kaçınılmalıAni rasyon değişikliklerinden kaçınılmalı

4.Laktasyonda ve büyüme döneminde olan atlarda protein 4.Laktasyonda ve büyüme döneminde olan atlarda protein

ve mineral yüksek olmalı ve mineral yüksek olmalı

5. 5. Kaba yemin rasyondaki ağırlığı % 50 olmalıKaba yemin rasyondaki ağırlığı % 50 olmalı 6.

6. Küflü donmuş yem verilmemeliKüflü donmuş yem verilmemeli

7. Yemin ve suyun temiz olması sağlanmalı 7. Yemin ve suyun temiz olması sağlanmalı

8.8. El Elden yem yedirmemeli ki bu durum kemirmeye neden den yem yedirmemeli ki bu durum kemirmeye neden olabilir

olabilir

9. Büyüyen ve laktasyonda olan atlara daha ziyade baklağil 9. Büyüyen ve laktasyonda olan atlara daha ziyade baklağil

otları verilmeli otları verilmeli

(61)

10. Olgun ve yaşlı atlara

10. Olgun ve yaşlı atlara bbuğdaygil otları tercih edilmeliuğdaygil otları tercih edilmeli 11. Yemle yeterince Ca ve P verilmeli

11. Yemle yeterince Ca ve P verilmeli

12. 12. Atlarda diş kontrolü mutlaka yapılmalıAtlarda diş kontrolü mutlaka yapılmalı

13. Konsantre yemlerin çok inceltilmemesi gerekir.

14. 14. Hayvana verilen su temiz ve serin olmalıHayvana verilen su temiz ve serin olmalı

15. 15. Çalışma yapacak atlar çalışmaya çıkmadan en az 1 saat Çalışma yapacak atlar çalışmaya çıkmadan en az 1 saat önce yemini tamamen bitirmiş olmalı veya çalışmadan önce yemini tamamen bitirmiş olmalı veya çalışmadan

gelmiş atlara en az 1 saat sonra yem verilmeli gelmiş atlara en az 1 saat sonra yem verilmeli

16. Genelde atlar günde iki kez yemlenmeli, çok sıkı çalışan 16. Genelde atlar günde iki kez yemlenmeli, çok sıkı çalışan

atlarada ise bu sayı 3’e çıkarılmalı atlarada ise bu sayı 3’e çıkarılmalı

17. 17. Terli ve egsersizden yeni gelmiş atlara hemen su Terli ve egsersizden yeni gelmiş atlara hemen su verilmemeli

verilmemeli

18. Ahırda kalan atlara sürekli egsersiz yapılmalı 18. Ahırda kalan atlara sürekli egsersiz yapılmalı

(62)

Tayların beslenmesi Tayların beslenmesi

Tayın uygun bir kemik gelişimi, büyümesi ve Tayın uygun bir kemik gelişimi, büyümesi ve annesine kısa bir sürede yetişebilmesi annesine kısa bir sürede yetişebilmesi

açısından büyük öneme sahiptir.

Sütten kesimden sonra

Sütten kesimden sonra tayın beslenmesine tayın beslenmesine önem vermek

önem vermek geç sayılabilirgeç sayılabilir. .

– Tayın Tayın doğduğu doğduğu andan andan itibaren itibaren beslenmesine ayrı bir önem verilmez ise beslenmesine ayrı bir önem verilmez ise gelişim tam olmaz ve at iyi bir performans gelişim tam olmaz ve at iyi bir performans gösteremez.

gösteremez.

Anne sütü ile besleme Anne sütü ile besleme

Anne sütü, yeni doğanlar için doğal bir besin Anne sütü, yeni doğanlar için doğal bir besin

Süt, ilk 2-3 haftalık yaşamda tayın ihtiyacını Süt, ilk 2-3 haftalık yaşamda tayın ihtiyacını

iyi bir şekilde karşılamaktadır (anne sütü iyi bir şekilde karşılamaktadır (anne sütü

yeterli ise) yeterli ise)

(63)

Kolostrum tayların özellikle vücut savunma Kolostrum tayların özellikle vücut savunma mekanizmasının iyi bir şekilde gelişmesi için 36 mekanizmasının iyi bir şekilde gelişmesi için 36

saat içerisinde mutlaka verilmeli.

Çünkü ilk 36 saat içinde

Çünkü ilk 36 saat içinde vücudun savunma vücudun savunma mekanizmasını sağlayan antikorlar ince

mekanizmasını sağlayan antikorlar ince bağırsaktan absorbe olurlar.

bağırsaktan absorbe olurlar.

Süt iyi bir besin maddesi olmakla beraber

Süt iyi bir besin maddesi olmakla beraber demir, demir, bakır

bakır ve diğer bazı besinleri yetersizdir. ve diğer bazı besinleri yetersizdir.

Taya tek başına

Taya tek başına süt verilmemelidir, çünkü süt verilmemelidir, çünkü hayvanlarda

hayvanlarda anemianemi görülebilir. görülebilir.

(64)

Genç taylar, maksimum oranda büyüme ve Genç taylar, maksimum oranda büyüme ve gelişme için sütle birlikte diğer besin gelişme için sütle birlikte diğer besin

maddelerine de ihtiyaç duyarlar.

Taylarda

Taylarda bakır normal kemik gelişimibakır normal kemik gelişimi için için mutlaka gerekli elementlerden birisidir.

mutlaka gerekli elementlerden birisidir.

Süt verimi 2-3. aylarda pike ulaşır.

Creep Yemlerle Beslenme (Anne sütünü Creep Yemlerle Beslenme (Anne sütünü

destekleyen tay yemi) destekleyen tay yemi)

Tay doğduktan 10-15 gün sonra annesinin yemi Tay doğduktan 10-15 gün sonra annesinin yemi

ile beslenmeye başlayabilir.

İyi dengelenmiş creep yemler tercih edilmelidir.

(65)

Creep yemlerin özellikle doğumdan 2-3 ay sonra Creep yemlerin özellikle doğumdan 2-3 ay sonra

verilmesi tavsiye edilir.

Creep yemler, atlara temiz, taze, çamursuz ve Creep yemler, atlara temiz, taze, çamursuz ve ekşimemiş olarak verilmelidir (taylar daha ekşimemiş olarak verilmelidir (taylar daha

duyarlı).

Bu yemler hayvana vitamin, mineral, protein ve Bu yemler hayvana vitamin, mineral, protein ve

diğerlerini yeterli ölçüde sağlar.

Tay 5-6 haftalık yaşa geldiğinde, her 45 kg CA Tay 5-6 haftalık yaşa geldiğinde, her 45 kg CA

225 g creep yem verilebilir.

Sütten kesilme yaşına gelindiğinde ise 2.3-3.6 Sütten kesilme yaşına gelindiğinde ise 2.3-3.6

kg/gün creep yem tüketilebilir.