UYGULAMALAR
Özgür
Uygulamalar Rehberi II
Bu rehber Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Derneği Türkiye Temsilciliği’nin katkıları ile hazırlanmıştır. Bu yazıda yer alan görüşler FES Derneği Türkiye
GİRİŞ
İnternette ne kadar az ayak izi bırakırsak o kadar iyidir derler. “Özgür Uygulamalar I” isimli rehberimizin giriş bölümünde, özgür uygulamalar kullanmanın öneminden ve dijital güvenlik adına bu kullanımların gerekçelerinden bahsetmiştik. Pandemi döneminde yoğun olarak deneyimlediğimiz uzaktan çalışma iş modeli, bizi birtakım dijital araçlar kullanmaya da yöneltmiştir. Kullanılan bu araçlar işlerimizi elbet kolaylaştırmıştır ve verimliliğimizi arttırmıştır. Ancak
bu uygulamalar mahremiyetimize ne kadar önem vermektedir? Bu ikinci rehberimizde ise sizlere, iş yönetimi ve grafik tasarım için bazı özgür ve güvenli uygulamaları tanıtmaya çalıştık.
İş Yönetimi İçin Güvenli ve Özgür Uygulamalar
İş yönetimi araçları gün geçtikçe hayatımızda daha çok yer kaplamaya başladı.
Özellikle uzaktan çalıştığımız pandemi döneminde bu tarz uygulamalar, işleri zamanlamak, planlamak ve yönetmek için yoldaşımız oldu. Yaptığımız işlere ait verilerimiz de hem bize hem de bir kurumda çalışıyorsak iş yerimize ait özel verileri barındırıyor. Eğer freelance olarak çalışıyorsak, kullandığımız uygulamaların hepsine döviz kurları bu haldeyken ödeme yapmamız da pek olası görünmüyor. Kurumlar için de aynı şey geçerli, hatta kendi sunucularına
kurulabilen programları tercih etmek, güvenlik ve kontrol açısından paha
biçilemez boyutta. İşte bu sebeplerle ücretsiz ve güvenli
özgür yazılımları iş yönetimi için bir alternatif olarak
tercih edebilirsiniz.
1. Wekan
Wekan, bir Trello alternatifi olarak karşımıza çıkıyor. Trello’yu bilenler zaten Wekan’a hemen alışacaklardır çünkü işlevleri ve görünümü neredeyse birebir aynı. Wekan’ın farkı MIT
lisansı ile lisanslanmış özgür bir yazılım olması. %90’a yakını Türkçe’ye çevrilen bu uygulama 50’den fazla dilde hizmet verme yolunda ilerliyor.
Dünyanın birçok farklı ülkesinde kullanılan Wekan, üretenlerin aktardıklarına göre yerel yönetimlerde ve hastanelerde de kullanılıyormuş. Şeffaflık konusu ise neredeyse en önemsedikleri nokta. Kendi sunucunuza(self-hosted) onu kurabilmeniz, güvenlik açısından onu öne çıkaran bir diğer unsur. Linux, Mac ve Windows işletim sistemlerinde ve birçok farklı tarayıcıda çalışabilmesi, kullanıcıya özgürlük tanıyan bir nokta olarak karşımıza çıkıyor.
Wekan yine pano mantığı ile çalışan bir iş yönetimi uygulaması.
Ortak çalışanlar ile takım halinde panolar oluşturabilir, bu panolara görevler atayabilir ve iş zamanlarını ekleyebilirsiniz.
Kişilere işleri atamak ve işleri takip etmek de oldukça kolay. Takımınızdaki kişilerin yaptığı etkinlikleri görmek, alt görevler eklemek, oylama özelliği ile kararlar almak ve kontrol listeleri oluşturmak oldukça kolay. Pano mantığı, projenize odaklanmanız ve verimliliğinizi arttırmak için size görsel bir fırsat sunar. İş yönetiminde pratiklik ve performans arıyorsanız, özgür bir yazılım olan Wekan’ı bir denemenizi öneririz.
2. Element
Element, bir iş yönetimi programı olarak, dünyada çok sayıda insan tarafından kullanılan Slack’in özgür ve güvenli bir alternatifi olarak ortaya çıkıyor. 2021’in Haziran ayında hackerlar, ünlü oyun firması Electronic Arts’ın sunucularından 780 GB veri çalmıştı ve buna FIFA 21’in kaynak kodları da
dahildi. İşte bu olay Slack üzerinden gerçekleşmişti. Bu gibi sebeplerden dolayı insanlar daha güvenli yazılımlara yöneldi. Element, bu anlamda dijital güvenliği biz son kullanıcılara sunmakta. Uçtan uca şifrelenmiş güvenli bir ortak çalışma alanı yaratan Element, tüm akıllı telefonlara ve bütün işletim sistemlerine uyumlu bir şekilde çalışmaktadır. Aynı zamanda, güvenli, gayri-merkezi ve açık bir ağ yapısı olan Matrix tabanlı çalışan Element, bu sebeplerle diğerlerinden de ayrılan bir özelliğe sahiptir.
Bu uygulama üzerinden sesli ve videolu mesaj göndermek, ekran ve dosya paylaşmak ve büyük mesaj odalarında iş görüşmelerini yapmak mümkün.
Microsoft Teams, WhatsApp, Signal, Telegram ve Discord gibi platformlara köprü kurmak bu uygulama ile elbette oldukça kolay. Kullanıcıların
konuşmalarını ve dosyalarını güvende tutmak için sağlam bir şifreleme yöntemi kullanan Element, sahtekarlara karşı da cross-signed cihaz doğrulaması ve QR kod uygulamaları ile önlem almaktadır.
Bir özgür yazılım olmasından dolayı, mahremiyete saygılı bir topluluk
Grafik Tasarım Deneyimini Özgürleştirmek
Grafik tasarım ve neredeyse video kurgu programlarında Adobe firmasının tekel seviyesinde bir alana sahip pozisyonda olduğunu bilmekteyiz. Bu programlar özgür değildir ve yüksek ücretlere sahiptir. Bu sebeple sektörde arayışlar uzun zamandır mevcuttur ve dijital güvenliğin de çokça önemli hale geldiği bu çağda, grafik tasarım programlarının niteliği oldukça tartışılan konulardandır. Biz de bu rehber kitapçıkta özgür ve güvenli birkaç grafik tasarım programı alternatifi sunmak istiyoruz.
oluşturmak ve iş yönetiminizi güvenli hale getirmek Element’in sağladığı olanaklarla birlikte oldukça kolay. Son olarak Element’in kendini şu şekilde tanımladığını söylemekte fayda var: “Misyonumuz, giderek merkezileşen internet ve rutin gözetim karşısında mahremiyet hakkınızı korumaktır”.
1. Inkscape
Inkscape, bir özgür yazılım ve ücretsiz olan vektörel grafik editörüdür, GNU/Linux, Windows ve MacOS X işletim sistemlerinde çalışmaktadır. Sloganları
“özgürce çiz” olan bu programı, hem sanatsal çizimler hem de teknik detaylı çizimler için kullanabilirsiniz.
Inkscape, tüm dünyada çoğunlukla kullanılan ve bir standart olan SVG dosya biçimini kullanmaktadır. Bu
sayede, farklı programlarda yaptığınız işleri bu program üzerinden kullanmanız ve yeniden düzenlemeniz mümkündür. Ayrıca, SVG, AI, EPS, PDF, PS ve PNG dahil olmak üzere çeşitli dosya formatlarını içe ve dışa aktarmanız da mümkün.
Kapsamlı özelliklere, basit bir arayüze, çok dilli bir desteğe sahip olan Inkscape, işlevselliği arttıran çeşitli eklentiler ile özelleştirilebilir.
Eğer vektörel çizimlere yeni başlıyorsanız, Inkscape’in anlaşılabilir arayüzü ve öğretici rehberleri ile yolunuzda hızla ilerlemeniz oldukça olasıdır. Hem bireysel kullanım hem de ticari ve sanatsal kullanım için uygun olan bu program, GNU/GPL (Genel Kamu Lisansı) sayesinde size özgürlüğü de sunmaktadır. E-posta listeleri, forumlar ve destek ekibi ile iletişim gibi özellikler, problemlerin çözümlerini hızlandıran ve kolaylaştıran bileşenlerdir.
2. Penpot
“Ekipler için tasarım özgürlüğü” sloganı ile yola çıkan Penpot kendisini, cross-domain ekiplere yönelik ilk Açık Kaynak/Özgür Yazılım tasarım
ve prototipleme platformu olarak tanımlamaktadır. Bilgisayarınıza indirmeye gerek kalmadan web tabanlı olarak kullanılan Penpot, yine her platforma ve programa uygun olan standartlaşmış SVG formatında çalışmaktadır. E-posta hesabınız ve belirleyeceğiniz güvenli bir parola ile hemen hesabınızı oluşturup çalışmaya başlayabilirsiniz.
Aslında Penpot, tam anlamıyla bir grafik tasarım programı sayılmaz, fakat bu programları kullanırken belki de en çok kullanılan prototip oluşturmak, bunları hızlıca geri bildirimler sayesinde yeniden dizayn etmek ve bunları sunmak için web tabanlı bir çözüm olarak bizlere sunulur. Sürükle-bırak yöntemi ile hayalinizdeki ürün prototiplerini vakit kaybetmeden tasarlayabilirsiniz.
Bunun dışında kullanıcı testlerini de platform üzerinden yapmanız mümkün. Ekip üyeleri ile gerçek zamanlı iletişim, öne çıkan en önemli özelliklerinden. Öğretici materyallerin olduğu kütüphane ve örnek şablonlar ile başlamanız, bu programa alışmanızı kolaylaştıracaktır.
Özgür Video Deneyimi
Burada ilk iki konudan farklı olarak sizlere bir program tanıtmak istiyoruz. Biliyorsunuz YouTube, artık bir arama motoru olarak görülen
ve Türkiye’de de en çok kullanılan bir sosyal medya platformu. Ama gizlilik ayarlarınızı yapmazsanız -hatta yapsanız dahi- izleme deneyimlerinizi takip ediyor. Öte yandan reklamlar ve sansür konularında da kısıtlayıcı olabiliyor.
FreeTube, özel bir YouTube video istemcisi olarak çalışan, Mac, Linux ve Windows işletim sistemlerinde sorunsuzca çalışan bir programdır. FreeTube ile video izlerken tüm verileriniz yerelde depolanır ve asla internette paylaşılmaz veya yayınlanamaz. Kısaca FreeTube ile YouTube’u masaüstünüzden gizli ve güvenli bir şekilde izleyebilirsiniz.
Bir üyeliğiniz olmadan kanallara abone olmak, izleme alışkanlıklarınızın kimse tarafından takip edilememesi, YouTube’a benzer tasarımıyla kullanım kolaylığı, AGPLv3 ile lisanslanmış özgür bir yazılım olması ve daha birçok özelliği ile FreeTube, video izleme deneyiminizi özgür ve güvenli hale getirecektir. Bağış yaparak bu uygulamaya destek olmanız da mümkün.
dijitalguvenlik.org
instagram.com/dijitalguvenlikorg/
