AFET ZARARLARININ AZALTILMASINDA B İ RLE Ş M İŞ M İ LLETLER KAYNAKLI ÇALI Ş MALAR
VE 2005-2015 YILLARI ARASINDA B İ R YOL
HAR İ TASI OLARAK
HYOGO ÇERÇEVE EYLEM PLANI.
Kerem KUTERDEM Demir AKIN Murat NURLU
Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Deprem Araştırma Dairesi
BAYINDIRLIK ve İSKAN BAKANLIĞI
Afet İşleri Genel Müdürlüğü
Kapsam;
Î Risk azaltmayla ilişkili BM dökümanları, Î IDNDR,
Î Yokohama Süreci, Î ISDR Kuruluşu,
Î Kobe Konferansı ve Hyogo Çerçeve Eylem Planı,
Î HFA Değerlendirme Süreçleri, Î Türkiye'de durum ve gelecek ?
(HFA)
SÜREÇ ?
• 1989 IDNDR, 1990-1999- afet zararlarının azaltılmasının teşvik edilmesi ve bilimsel içerik,
• 1994, Yokohama Stratejisi ve Eylem Planı- Afet zararlarının azaltılması politikalarına rehberlik eden ilk plan,
• 2000, Afet Zararlarının Azaltılması Uluslararası Stratejisi (ISDR), Afet zararlarının azaltılması aktivitelerinin sürdürülebilir kalkınma ile ilişkisi kapsamında artan katılım,
• 2002, Johannesburg Eylem Planı, zarar görebilirlik, risk değerlendirmesi ve afet yönetimi kavramlarında entegre, bütünleşik afet yönetimi yaklaşımının entegrasyonu,
• 2005, Hyogo Eylem Planı ve Kobe Konferansı,
Ülkelerin ve toplumların afetlere karşı duyarlılığının oluşturulması,
• 2007, Afet Zararlarının azaltılmasında küresel platform toplantısı
• 2008 - , 2007-2009 Gelişme raporu hazırlıkları
Afet Zararlarının Azaltılması Sürecinde BM;
Birleşmiş Milletlerin doğal afetler ve acil duruma müdahale konusundaki genel kurul kararları 1960’lı yıllara dayanmaktadır.
Bu dönemdeki Ekonomik ve Sosyal Konsey kararlarında (1960;
766, 767, 912) sismolojik araştırmalar konusunda uluslar arası
işbirliğine atıflar bulunmaktadır.
Afet Zararlarının Azaltılması Sürecinde BM;
• 5 Ekim 1962 tarihli 1753 sayılı genel kurul kararında tüm üye ülkeler sismoloji ve deprem mühendisliği
araştırmalarında uluslararası işbirliğine teşvik edilmekte, ulusal anlamda sismik gözlem istasyonlarının kurulması, tektonik haritalama, depreme dayanıklı yapı tasarımı ve tsunami erken uyarı sistemlerinin kurulması konularında üye ülkelerin dikkati çekilmektedir.
• 1964 tarihli ve 1049 sayılı kararında afetler sonrasında
uluslararası yardımların koordinasyonunun iyileştirilmesi
için muhtemel çalışmaların düşünülmesi konusunda
ifadeler belirtilmiştir,
BM AFET ÇALIŞMALARINA AİT KOORDİNATÖRLÜK
Birleşmiş Milletlerin 14 Aralık 1971 tarihli ve 2018 sayılı genel kurul dökümanında “Doğal afetlerde ve diğer afet durumlarında yardımlar” konu başlığında oldukça detaylı tavsiyeler ve görüşler yer almıştır. Bu dökümanda BM Genel Sekreterinin afetlerle ilgili 10 maddelik çalışmaları kendisi adına yapmak ve koordine etmek üzere bir Afetler Yardım Koordinatörü ataması talep edilmiştir.
Bu döküman oluşturulacak koordinatörlüğün Cenevre’de
bulunan BM kampusünde yerleşik olması tavsiye etmiştir. Günümüzde de çalışmalarına Cenevre’de
devam eden BM-ISDR sekreteryasının kuruluşunda
bu doküman özel bir öneme
sahiptir.
Afet Zararlarının Azaltılması On Yılı Süreci (IDNDR);
(BM Genel Kurul Karar
(BM Genel Kurul Kararıı42/169, 11 Aral42/169, 11 Aralıık 1987)k 1987)
BM, 1990-1999 yılları arasını “Uluslararası Afet Zararlarının Azaltılması On Yılı” olarak ilan etmiş ve uluslararası toplumun doğal afetlerin en aza indirgenmesinde uluslararası işbirliğini teşvik etme ve uygulama konularına özel önem vermeye davet etmiştir.
Bu on yılın amacı yoğun bir uluslararası işbirliği ve
dayanışma ile özellikle kalkınmakta olan ülkelerin doğal
afetlerden etkilenme oranının can kaybı, mal kaybı ile
ekonomik ve sosyal kayıpları açısından en az miktara
indirgenmesinin sağlanması olarak özetlenebilir.
Afet Zararlarının Azaltılması On Yılı Süreci (IDNDR);
(BM Genel Kurul Karar
(BM Genel Kurul Kararıı42/169, 11 Aral42/169, 11 Aralıık 1987)k 1987)
HEDEF:
Uluslararası birleşik çabalarla özellikle az gelişmiş ülkelerde can, mal, sosyal ve ekonomik
kayıpların azaltmak AMAÇ:
Doğal afetler konusunda ülkelerin kapasitelerini
artırmak, erken uyarı sistemleri ve afete
dayanıklı yapılar yapmak, mevcut bilgi birikimini ve teknolojiyi
kullanarak, ülkelerin ekonomik ve sosyal
durumlarını da göz önüne alarak bir strateji oluşturmak, bilimsel ve mühendislik
çalışmaları yapmak, bunları paylaşmak, hazırlık-zarar azaltma-
önlem alma olanaklarını geliştirmek,eğitim ve öğretimi teşvik etmek
BM, 1990-1999 yılları arasını “Uluslararası Afet Zararlarının Azaltılması On Yılı” olarak ilan etmiş ve uluslararası toplumun doğal afetlerin en aza indirgenmesinde uluslararası işbirliğini teşvik etme ve uygulama konularına özel önem vermeye davet etmiştir.
Bu on yılın amacı yoğun bir uluslararası işbirliği ve
dayanışma ile özellikle kalkınmakta olan ülkelerin doğal
afetlerden etkilenme oranının can kaybı, mal kaybı ile
ekonomik ve sosyal kayıpları açısından en az miktara
indirgenmesinin sağlanması olarak özetlenebilir.
z Ulusal afet zarar azaltma politikasını oluştur, bunu kalkınma planına entegre et
z Bir ulusal komite kur , bunun yardımıyla uluslararası toplumla ilişkiye geç,
z Yerel yönetimleri ve özel sektörü devreye sok , bunların 10 yıl hedefine uygun çalışmalarını teşvik et z BM Genel Sekreterini bilgilendir, bu yolla BM’i bilgi
değişimi, koordinasyon, deneyim paylaşım yeri olarak kullan.
z Önlem al , risk olasılıkları konusunda kamuoyunu
bilgilendir, hazırlanmak için eğitim yap , bunun için kitle iletişim araçlarından yararlan,
z Sağlık kuruluşlarına özel önem ver , bunların zarar görebilirliğini azalt, aynı özeni gıda kuruluşları, sığınaklar, sosyal tesisler için de göster, afete maruz bölgelerde acil durum gereçlerini depola,
z Bilimsel ve teknik kuruluşlar, finans kuruluşları, sanayi tesisleri, STÖ’ler on yıl hedeflerine uygun işler yapsınlar
ÜLKE
ÖLÇEĞİNDE YAPILACAKLAR
Afet Zararlarının Azaltılması On Yılı Süreci (IDNDR);
YAPILANLAR
y IDNDR Türkiye Komite *BM Kararını hayata ge çirmek için BİB çağ rısıyla, si kuruldu. Komiteye ka mu kuruluşları, üniversitele r çağrıldı.
y grubu kuruldu. Bunlar: *17 kişiden oluşan bu k omitenin altında 5 çalış ma
y Deprem
y Heyelan ve Kaya Düş mesi y Su Baskını
y Yangın
y Diğer Afetler ( Çığ
, Fırtına, Tsunami ve Vo lkan) komiteleridir.
Afet Zararlarının Azaltılması On Yılı Süreci (IDNDR);
YOKOHAMA STRATEJİSİ (1994);
Afet zararları son yıllarda hızla artmaktadır.
Toplum daha fazla kırılgan hale gelmektedir. Bu olaylardan en fazla yoksullar zarar görmektedir.
Afetleri önleme, zarar azaltma, hazırlık ve yardım yapma, sürdürülebilir kalkınmanın dört temel elemanıdır. Bunların sürdürülebilir çevre
ile yakın ilişkisi vardır. Bunun için ülkeler kalkınma planına bunları entegre etmelidirler.
Müdahaleden önce hazırlık ve zarar azaltma gelir. Dünyanın gitgide daha bağımsız hale gelmesi nedeniyle ülkeler daha fazla ortak iş
yapmalıdırlar. Bilgi ve teknoloji herkese, özellikle yoksul ülkelere bedelsiz ve tam
zamanında sağlanmalıdır.
ULUSLAR ARASI AFET ZARARLARININ AZALTILMASI STRATEJİSİ International Strategy for Disaster Reduction
ISDR afetlere duyarlı toplumların
oluşturulmasını amaçlamaktadır. Bu amacını yerine getirirken;
• Afet risklerinin azaltılmasının sürdürülebilir kalkınmanın önemli bir
bileşeni olduğunu teşvik etmekte,
• Doğal afetler ve bunlarla ilişkili teknolojik ve çevresel afetlerin neden olduğu can, mal,
sosyal, ekonomik ve çevresel kayıpları en aza indirgemeyi hedeflemektedir.
Uluslararası Afet Zararlarının Önlenmesi 10 Yılının devamında
çalışmaları yürütmek ve koordine etmek
amacıyla
kurulmuştur.
HYOGO EYLEM PLANI:
2005-2015 YILLARI ARASINDA RİSK AZALTILMASI KONUSUNDA HÜKÜMETLERE REHBERLİK EDECEK
YOL HARİTASI NİTELİĞİNDE BİR DÖKÜMANDIR.
Afet Zararlarının Azaltılması 2nci
Konferansında 168 BM üye ülkasi tarafından kabul
edilmiştir
ANAHTAR KELİME: İŞ İŞ B B İ İ RL RL İĞİ İĞİ
HYOGO ÇERÇEVE EYLEM PLANI (HFA)
Hyogo Çerçeve Eylem Planı 2005-2015 (HFA)
9 3 STRATEJİK HEDEF 9 5 EYLEM ÖNCELİĞİ
9 DEĞERLENDİRME VE İZLEME
HYOGO ÇERÇEVE EYLEM PLANI (HFA)
(HFA);
z GELECEK 10 YIL İÇİN AFET ZARARLARININ
AZALTILMASI
ÇALIŞMALARINA FAYDA SAĞLAYACAK BİR DETAY
PLANDIR,
z KADEMELİ OLARAK 2015 YILINA KADAR DÜNYA ÖLÇEĞİNDE AFETLERİN NEDEN OLDUĞU BAŞTA CAN KAYBI OLMAK ÜZERE
SOSYAL, EKONOMİK VE ÇEVRESEL KAYIPLARIN
AZALTILMASI TEMEL
HEDEFİDİR.
1. STRATEJ
1. STRATEJİ İ K HEDEFLER K HEDEFLER
Risk azaltma stratejilerinin sürdürülebilir kalkınma politikalarına ve planlarına entegrasyonu
Afetlere karşı duyarlılığı arttırmak için kurumların, mekanizmaların ve kapasitelerin oluşturulması ve
güçlendirilmesi
Risk azaltma yaklaşımlarının acil duruma hazırlık, müdahale ve iyileştirme programlarına sistematik
bir şekilde entegrasyonu, kaynaştırılması
2. EYLEM
2. EYLEM Ö ÖNCEL NCELİ İKLER KLER İ İ
Afet risklerinin azaltılmasının uygulamada kuvvetli bir kurum- sal temel dahilinde birincil önce-lik olmasının sağlanması.
1. Ulusal Platformlar. Risk azalt- mada kurumsal mekanizmalar, 2. Risk azaltma kalkınma po- litikalarının ve kalkınma planla- malarıın bir parçası olmalıdır.
3. Risk azaltmayı destekleyici kanuni yapılanma ,
4. Sorumlulukların ve kaynak- ların merkezileşmeden yerellleş-meye doğru yönlendirilmesi,
5. İnsan kaynakları ve kapasi- telerinin değerlendirmesi, 6. Politik kararlılık, 7. Toplumun katılımı
Afet risklerinin tanımlanması, tespiti ve izlenmesi ve erken uyarı sistemlerinin geliştiril- mesi.
1. Risk değerlendirmesi ve ha- ritalaması. Bütünleşik anlamda.
2. Risk azaltma ve zarar göre- bilirlikte göstergeler,
3. Veri ve istatistiksel kayıp bilgi-si,
4. Erken uyarı: İnsan merkezli, Bilgi sistemler: Bayındırlık politi-kası,
5. Bilimsel ve teknolojik kalkın- ma: Veri paylaşımı, uzay temelli yer gözlem, iklim modellemesi ve tahmin; erken uyarı
6. Bölgesel ve gelişmekte olan riskler.
Bilginin kullanımı ve her sevi- yede güvenli ve duyarlşı bir toplum kültürü yaratmak için bilginin, yeniliklerin ve eği-timin kullanılması.
1. Bilgi paylaşma ve işbirliği, 2. Disiplinler ve bölgeler arası ağlar; iletişim,
3. Standart risk azaltma termi- nolojisinin kullanımı
4. Risk azaltma konularının okul programlarına eklenmesi, formal ve diğer eğitimler,
5. Risk azaltma konularında eğitim: Lokal otoriteler, hedef sektörler, eşit ulaşım,
6. Araştırma kapasitesi: bütün- leşik risk; sosyo-ekono-mik.
7. Halkın bilinçlendirilmesi ve medya
Risk faktörlerinin azaltılması
1. Sürdürülebilir ekosistemler ve çevre yönetimi,
2. İklim değişikliğine uyarlanmış risk azaltma stratejileri.
3. Gıda güvenliği ,
4. Risk azaltmanın sağlık sek-törüne entegrasyonu, güvenli hastaneler, 5. Kritik kamu yapılarının korun- ması,
6. Korunma şemaları ve sosyal güvenlik ağları,
7. Zarar görebilirliği azaltılması, 8. Finansal risk paylaşma meka- nizmaları,
9. Kamu-özel sektör işbirliği, 10. Kentsel planlama ve yapı yönetmeliği,
11. Kırsal kalkınma planları ve risk azaltma
Her seviyede etkin müdahale için afet hazırlığının güçlendi- rilmesi.
1. Afet yönetim kapasiteleri: po- litika, teknik ve kurumsal kapasi-teler,
2. Afet yöneticileri ve kalkınma sektörleri arasında iletişim, koor-dinasyon ve bilginin değişimi.
3. Afete müdahakede risk azaltmaya odaklanmış bölgesel yaklaşımlar,
4. Hazırlık ve sakınım planlarının gözden geçirilmesi ve kullanılabilirliği,
5. Acil yardım kaynakları (Fonları),
6. Gönüllülük ve katılımcılık,