İ ş l e t m e c i l i k v e t u r i z m
İlhan ARGUVANLIGİL mimar
Giriş
Türkiye için henüz yeni, yeni ilgi ve saygı uyandırmağa başlamış olan İşlet- mecilik Batılı Ülkelerin kalkınmasında asırlardanberi ekonomik anlamını ve gü- cünü hissettirmiş, ve üzerinde devamlı araştırmalar yapılan bir Bilim Dalı ola- rak bütün Sanayi ve Ticari konularda meyvelerini vermeğe devam ederek uy- gulamada ne denli faydalı olduğunu is- pat etmiştir. Hızlı dünyamızın yorgun in- sanları Turizm hareketlerini öyle yaygın- laştmmıştır ki. Turizm 'bugün Yaz v e Kış Ülkelerinin en büyük Gelir Kaynağı duru- muna gelmiştir. Ancak İşletmecilik ne- dir diye soracak olursak cevabın şu ola- cağı kanaatindeyim:
"İşletmecilik. bir Atılımı "activity"
tarafların ve kişilerin yararına, çıkarına, çelişkiye meydan vermeden, huzur verici bir koordinasyonla çözümleme san'atı- dır."
işletmeciliğin ayni tür ve kapasite- deki yatırım veya kuruluşlarda değişik sonuçlar vermesi, Minimi ve Maksimi De- ğerler arasında kurulan Sistem Analizi İle DOĞRUDAN DOĞRUYA İLGİLİDİR. Ön ça- lışmalardaki Karar ve Hipotezlerin, uygu- lamadaki Geçerlilik Oranlarının Yüksek- liği, ve Doğruluğu, Değerlerin İyi kulla- nabilindlğinl belirler.
Kıyılarımız ve Anadolu Doğa'nın gü- zelliklerlrii en lyl şekilde bünyesinde top- lamıştır, ve kendisini okşayacak elleri beklemektedir.
Alıcısı sonsuz olan bu Yatırım Dalı- nın İthal Malzemesi Yerli ve Yabancı Tu- ristlerdir. Turizm bir AĞIR SANAYİDİR.
SORUN bizim Turizm Çark'ını döndü- recek bu insanları. Turistik alanlara, ül- kemize çekmek İçin ne yapmamız gerek- mektedir...?
işte bunu araştıracağız.
1. N o k s a n l a r ı m ı z İşletmeci olarak yetişmiş elemanları- mızın az olmaları ve gerek Kamu, gerek- se Özel Sektör içinde henüz yeterli söz sahibi olamamaları, veya salt çoğunluğun kararına boyun eymeye mecbur bırakıl- malarıdır. Halbuki TEK ADAM ve MER-*
KEZl YÖNETİM SİSTEMİ çağdışı kalmış, TAKIM "Team" çalışması ön plâna geç- miştir. Bu alanda yapılacak tüm çalışma ve uygulamaları, ön plânlama anından uygulamaya girene kadar, işletmecilerin
tuttuğu ışık altında geliştirmek, ve uy- gulamada devamlı İşletme açısından ge- rekli uyarılarını dinlemek lyl sonuç ve- recektir. Bunların geliştirme ve uygula- maları ülkemizin yetiştirdiği yerli eleman- lar tarafından yapılabilirse, muhakkaktır-
•ki mutluluğumuz -daha büyük olacaktır.
Ancak bugünkü durumda Turizmi çocuk- luktan kurtarıp olgunluğa kavuşturmak için Batı Ülkelerinden, isviçre, İtalya, Al- manya, Avusturya... ve Balkanlarda Yu- goslavya ve Romanyadan örnekler alma- mız, ve işletmecilerinden faydalanmamız gerekecektirki, bu son derece olumlu kar- şılanmalıdır. En başta balkımızı aydınlat- mak ve devamlı olarak Turizmi onlara ta- nıtırken. bir defalık kazançdan ziyade Devamlı Kazanç Yolu olduğunu telkin et- meli ve kafalarına yerleştirebilmeliyiz.
Uzmanların sözlerine kulak asmamak, bir- çok yatırımları Mahalli ,b1r Atılım olmak- . tan İleriye götüremez, üstelik bunları
Ulusal Ekonomik Politikaya zararlı atılım- lar haline dönüştürür. Böylelikle zincirin diğer halkaları da bütün lyl niyetlerine rağmen, işletme imkânlarına rağmen, di- ğer beyinsiz atılım ve atılımcıların kur- banları olacak, ve memleketimizin bu ALTIN DAMARINI yitireceklerdir.
2 . İ ş l e t m e c i l i ğ e b a ş l a m a - p a z a r l a m a Yatırıma karar verilmesi demek, iş- letmeciliğe ilk adımı atmak demektir.
Şöyleki:
Halk dilinde Iblr tabiri .sdk, sık işiti- riz: - Elimizden geldiğince işletiyoruz, idare ediyoruz denilir...İşte bu sade- ce idare-i- Maslahatçılık işletmesidlr yani Bilimsel hiçbir yanı yoktur.
Turizm işletmesinde nelere dikkat etmelidir?
A. T u r i s t a k ı m ı d ü z e n l e n m e s i Mevsim başından evvel yapılan ön çalışmalar, iç ve dış acente ve temsilci- liklerden alınan verilerden oluşan, mev- cut ve yeni taleplere göre ayarlanmak zorundadır.
— Hangi ülkelerin, Türtklyenin hangi yörelerini tercih ettiklerini, ve nasıl ve ne zaman gelmek istediklerini tespit et mek,
— Evvelki akımlara göre yeni akım- larda kademeli, yani yaş sınıflarınıd gözlemek suretiyle, sayılarında azalma ve çoğalma oranlarını saptamak.
— Turistlerin Sosyal Durum istatis- tiklerini hazırlamak,
— Yukarda yazılı üç maddedeki so- nuçlara göre Turistik Tesislerin YER, Sİ- NİF, ve YATAK SAYILARINI karara bağ- lamak, gerekmektedir. Turizm ve Tanıt- ma Bakanlığı kanalıyla, İmar ve iskan.
Ulaştırma, Bayındırlık, ve İçişleri Bakan- lıklarına göndererek, ülkenin muhtelif yerlerinde Yaz ve Kış Sporlarına ait Tu- ristik Yatırım imkânlarının tespit edilebil- melerini sağlamak zorunludur. Bu Yatı- rım içinde şimdiye kadar ülkemizde he- men, hemen hiç düşünülmemiş bir EM- NİYETİ SAĞLAMA SORUNU vardır. Çe- şitli yörelere göre. Hafif veya Sert Em- n'ıyet tedbirleri gerekli olabilir. Turisti ürkütücü olayların başını ezmek, ve hu- zuru sağlamak foelkide şu anda ül- kemizde en önemli sorunlardan biridir.
Ancak bunun altında Turisti bedenen ra- hatsız etme sorununun ötesinde, Turisti SON KUARTARICI ÇARE olarak görüp, onu ürkütmek, vardır.
— P i s l i k ,
— A ş ı r ı f i y a t l a r ,
— K ö t ü U l a ş ı m ,
— H u z u r k a ç ı r m a , ( ş i d d e t e y l e m l e r i ) gibi olaylar, ve bu olaylar karşısında Turistin danış- ma, yardım olanağı bulamaması onu ül- kemize karşı menfileştlrir.
Bu yukarıdaki maddeleri gerçekleşti- rebilmek için bir GENEL KOORDİNASYON BAKANLIĞI kurulması fikri de akla ge- lebilir. çürtkü sadece bir Genel Koordinas- yon Genel Müdürlüğü sözünü diğer ba- kanaklara geçiremez.
b. t u r i s t i k t e s i s l e r i n ö z e l l i k l e r i
Çevre araştırmalarına göre, bu yöre- lere isabet eden turist akımına uygun te- sisler plânlanması, rantabllitenin konstant tutulabllmesinl sağlamak başlıca amaç olmalıdır.
Bölge ve Şehir Plâncılarının, Doğa- nın verilerini saptama yönünde titiz ol- maları, memleketin ilerde yapacağı ya- tırımlar üzerinde daha realist kararlar al- masını sağlayacaktır. Bu şekilde mevsimi ziyanla kapayan, o yörenin Turistik Akım Düzenlemesine ters düşen Tesisler ye- rine, memleketin Turizm yatırımlarını çok defa çarparak geliştirecek Tesisler yara- tılacaktır.
C. t u r i s t i k t e s i s i ç i n y e r s e ç i m i
Turizm yatırımlarının en büyük başa- rısı YER SEÇlMl'dlr.
Yer seçimi için başlıca dikkat edi-
lecek iki nokta vardır:
2. u.l a ş ı m
...ve turistik faaliyetler dört mevsim- de de mevcuttur.
Bütün bunlarm dışında p a z a r - I a m a ' yı iyi yapabilmek için Turistle- rin AMAÇ'larmı iyi tanımak gereklidir.
T u r i s t l e r ü ç a m a ç g ü d e r l e r :
1. D i n l e n m e / e ğ l e n m e 2. T a r i h i y e r l e r i g ö r m e 3. D i n l e n m e / e ğ l e n m e v e t a r i h î y e r l e r i
Bu üç maddede gelen turistler:
a. U ç a k i l e , b. O t o b ü s i l e , c. ö z e l o t o i l e g e l i r - Bunlarm dışında:
d. Gemi yoluyla, veya Gemi ile tu- ristik gezi yapan turistler.
Ancak paragraf 2. A'dada belirttiği- miz gibi, Turist Akımı düzenlemesi ülke- mize bu turistlerden yarar sağlayabilir.
3. T u r i z m e g i r i ş k a p ı l a r ı
Turist, yani türkçesiyle Gezgin, tati- lini geçirmek üzere gittiği memlekette, zamanının sınırlı olmasından ötürü, din- leneceği, gezeceği yere kendisini getiren ulaşım aracından (en büyük turist alkımı zamanımızda Uçak Charter'leriyle olmak- tadır), ya 5 - 10 dakika içinde, yada en fazla 30 - 45 dakika arasında varmalıdır.
Bu vasıfta bir Turizm en başta ULAŞIM Problemini iyi çözmüş demektir. Bu kent- sel ve kırsal alan İçinde hareket eden bir araç için ortalama 65 km/saat'e eşit olup 33 km ile 50 km arasında Turistin Giriş kaprsından, Varış kapısına, yani t » tiline ulaşmasını sağlamak anlamına ge- lir.
Bu sebeple Türkiye'nin en büyük ge- reksinimi Mevsim ile Ulaşımı birbirine kavuşturabilmek için Kıyı Yörelerimize, (yol güzergâhlarında çekici konaklama te- sisleri arasından geçirmek üzere). Turist akımını karşılayabilecek nitelikte UÇAK ALANLARI inşaatlarını teşvik etmekte- dir.
4. P a z a r l a m a n a s ı l o l u ş u r
Ulaşımın sağlanabilmesi. Turisti hu- zur içinde tatil yaptıracak ortamı varat- trktan sonra, ülkenin Doğa Zenginlikleri- ni, Mevsim özelliklerini, Dört Mevsim
turizminin imkânlarını içeren, ve "içinde Turistin geldiği zaman Görmek İstediği şeyleri Görme olanağı sağlayan, ÇEKİCİ, DOĞRU, ve DEĞİŞİK olayları anlatan, bilgileri kapsayan Kitap, Broşür, Film ve Kartpostalların Ülkemizi ziyaret edecek Dünya Ülkelerine Dış Temsilciliklerimiz, Turizm Acentelerimiz ve Dı>ş Ülkelere se- yahat eden GÖRGÜLÜ. BİLGİLİ, ÖLÇÜLÜ Vatandaşlarımız sayesinde oluşacaktır.
5. Ç e k i c i k e n t l e r K e n t l e r :
a. Y e r l e ş m e s i y l e , b. T a r i h i y I e . c. M e v s i m i y l e , d. E ğ l e n c e l e r i y l e , e. P a r k v e b a h ç e l e r i y - I e ,
f. M e z a r l ı k l a r ı y l a ,
a
