BURDUR 2. ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞ GELİŞTİRME MERKEZİNİN KURULMASI PROJESİ
THE PROJECT OF ESTABLISHING A BUSINESS DEVELOPMENT CENTER IN BURDUR 2. ORGANIZED INDUSTRIAL ZONE
Dr. Cihan YALÇIN Mühendis
Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü
ÖZET: Türkiye’de Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) son yıllarda İş Geliştirme Merkezinin kurulduğu bilinmekte- dir. Yapılan saha çalışmaları sonucunda Burdur ilinde İş Geliştirme Merkezinin bulunmadığı ve ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. Bu proje ile Burdur 2. OSB’de İş Geliştirme Merkezinin açılarak ilin ekonomisine katkı sunmak hedef- lenmiştir. Bu merkez ile girişimci adaylarına/girişimcilere danışmanlık, eğitim sunularak yeni girişimcilerin en zorlu dönemi olan kuruluştan sonraki ilk yıllarını sağlıklı şekilde aşmaları, hızlı ve sağlıklı büyümeleri sağlanacaktır.
ANAHTAR KELİMELER: OSB, İŞ GELİŞTİRME MERKEZİ, EKO- NOMİ, BURDUR.
ABSTRACT: It is recognized that the Business Development Center has been set up in Organized Industrial Zones (OIZ) in Turkey in recent years. As a proceeding of the field exa- minations, it was decided that there is no Business Deve- lopment Center in Burdur and it is demanded. With this project, it is proposed to support to the economy of the province by appropriating the Business Development Cen- ter in the 2nd OIZ of Burdur. This center will require con- sultancy and practice to entrepreneur candidates/entrep- reneurs, and it will be protected that much entrepreneurs conquer their most demanding period, the early years af- ter the establishment, in a healthful manner and develop immediately and strong respectively.
KEY WORDS: OIZ, BUSİNESS DEVELOPMENT CENTER, ECO- NOMY, BURDUR.
GİRİŞ
Mikro, küçük ve orta boy işletmeler (KOBİ), bölgesel kalkın- mada istihdam ve ekonomik etki oluşturmaktadır (Berney, 1985; Fonseca, Lopez-Garcia ve Pissarides, 2001; Verma, 2004). Bu önemli etkilerin ortaya çıkması için kuruluşlarının ilk yıllarında başarısız olmamaları gerekmektedir. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar bu yapıların faaliyetlerinin ilk yıllarda başarısız olduğunu ve kapandığını göstermekte- dir (Ndabeni, 2008). Küçük işletmelerin yüksek başarısızlık oranı ve bu başarısızlık sebebiyle ekonomideki olumsuz et- kileri bir arada değerlendirildiğinde, yeni kurulan işletmele- rin ayakta kalması için faaliyet zayıflıklarının giderilmesi ve sağlıklı büyümelerinin sağlanması gerekmektedir (Karaöz vd., 2012). Bu kapsamda, pek çok ülkede küçük işletmelere yönelik çok sayıda destek mekanizması bulunmaktadır. Bu stratejiler genellikle yeni ve küçük işletmelerin kurulması, gelişmesi, büyümesi ve hayatta kalmasıyla ilişkili uygula- malardır. Bu sorunlar ülkemizde de İş Geliştirme Merkezle- rinin kurulmasıyla çözülmeye çalışılmaktadır.
Dünya verileri son yirmi yılda işletme kuruluşlarının sayı- larının arttığını ancak bu işletmelerin ilk yıllarında kapanış oranlarının da yüksek olduğunu göstermektedir (Kazu ve Ölmez, 2008). İstatistiki veriler küçük işletmelerin kurulduk-
tan kısa bir zaman sonra başarısızlık oranının %60–80 oldu- ğunu göstermekte olup, İş Geliştirme Merkezi çatısı altında yer alan işletmelerde ise bu oranın % 10’lara düştüğü belir- lenmiştir (Kazu ve Ölmez, 2008).
TR61 Düzey 2 Bölgesinde yer alan Burdur ilinin ekonomi- si çoğunlukla süt üretimi, mermercilik ve tarımsal üretime dayalıdır. İl genelinde bulunan 3 adet faal OSB ve 13 adet Küçük Sanayi sitesi bulunmaktadır. Burdur ilinde bulunan sanayi işletmeler çalışan sayısına göre; %64,5 mikro, %21,1 küçük, %5,5 orta ve %0,5 oranında büyük ölçekli işletme- lerdir (Burdur Sanayi Durum Raporu, 2019). Burdur eko- nomisi %40’ı süt üretimine dayalı hayvancılık faaliyeti ve bunu destekleyen bitkisel üretimden oluşmaktadır. Ayrıca örtü altı yetiştiriciliğinde, daha 4 yıl öncesine kadar 2 bin dekar civarında olan sera faaliyeti ile Türkiye’de ilk onda yer almayan Burdur, bugün itibari ile 10 bin dekarı aşan Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına kayıtlı sera varlığı ile ül- kede dördüncü sıraya gelmiş ve her geçen gün Burdur’un sera varlığı artmaktadır. Son yıllarda da mermer ve doğal taş açısından Burdur ili büyük bir atılım göstermiş olup il ekonomisine büyük katkı sağlamıştır.
Bu proje ile, Burdur ilinde küçük girişimcilerin iş kurması- nı ve geliştirmesini destekleyen, dolayısıyla da işletmelerin
hayatta kalma ve büyüme imkânlarını arttıran bir istihdam yaratma ve iş kurma modeli, oluşturulacaktır. Burdur 2. Or- ganize Sanayi Bölgesinde kurulması planlanan İş Geliştir- me Merkezi hem Burdur’daki mevcut yatırımcılarının daha yüksek verim ile üretim yapabilmesi, yeni girişimcilerin iş kurmalarının desteklenmesi, hem de Burdur’a yatırım yap- mak isteyen farklı illerdeki yatırımcıların çekilmesi amaç- lanmaktadır.
PROJENİN ÖZEL AMACI
Burdur İş Geliştirme Merkezinin kurulmasındaki özel amaç- lar şunlardır:
• Burdur ekonomisine yeni girişimciler kazandırmak,
• Yeni girişimlerin sağlıklı gelişmesini sağlamak,
• Bölgede girişimcilik ruhunun sürdürülmesini ve gelişti- rilmesini sağlamak,
• Burdur II. Organize Sanayi Bölgesinde en az 20 adet işlik kapalı alanı bulunan işletmelerin faaliyet göstereceği bir iş geliştirme merkezini oluşturmak,
• Burdur bölgesindeki ekonomik faaliyetlerde çeşitliliği artırmak,
• Burdur bölgesinin ihtiyaç duyduğu yeni işletmelerin kurulup gelişmesini desteklemek,
• Yeni kurulan işletmelerin başarısız olmalarını veya ka- panmalarını önlemek,
• Ek istihdam oluşturarak işsizliği engellemek,
• Yeni girişim ve yatırımlara örnek teşkil etmek,
• İldeki girişim ruhunu sürdürmek ve geliştirmek,
• Bölgede Kamu-Üniversite-Sanayi işbirliğini geliştirmek,
• Burdur 2. Organize Sanayi Bölgesinin cazibesini artır- mak,
• Ortak çalışma kültürünü artırmaktır.
Projenin Temel Faaliyetleri 1. İnşaat İşleri
Burdur II. Organize Sanayi Bölgesine ait 3060 m2’lik alanda İş Geliştirme Merkezi inşaatı yapılacaktır.
2. Makine - Ekipman kurulumu
İş Merkezi için gerekli makine-teçhizat, mobilya ve ekip- manların kurulumu ve montajı yapılacaktır.
3. İstihdam ve Eğitim
İş Geliştirme Merkezi için personel istihdam edilecektir. İs- tihdam edilen kişilere gerekli eğitimler verilecektir. Ayrıca İş Geliştirme Merkezine başvuran işletmelere mentörlük, danışmanlık ve eğitim gibi destekler verilecektir.
Projenin Arka Planı ve Müdahale Gerekçesi
BAKA TR61Düzey2 Bölgesi,2014-2023 Bölge Planında böl- ge vizyonunda; Sürdürülebilir yerel kalkınmada öncü, istih- dam ve rekabet gücünü artırarak Türkiye’nin yaşam kalitesi en yüksek bölgesi olarak belirlenmiş ve TR61Düzey2 Böl- gesinde ortak kalkınma bilincinin yükseltilerek, kaynakla- rın bölgenin dinamizmini ortaya çıkaracak ve bölgeye en yüksek katma değeri sağlayacak alanlara sevk edilmesi he- deflenmektedir, ifadesi yer almaktadır.
Ayrıca 11. Kalkınma Planında (TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANLIĞI STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI, 2019-2023) “142. Türkiye ekonomisi Küçük ve Orta Büyük- lükteki İşletmeler (KOBİ) ağırlıklı yapısını devam ettirmek- tedir. Ülkemizde 2017 yılı itibarıyla yaklaşık 3,09 milyon KOBİ bulunmakta olup, çalışan sayısı bakımından toplam girişimlerin yüzde 99,8’ini, istihdamın yüzde 74,2’sini, kat- ma değerin yüzde 54,1’ini, ihracatın yüzde 56,2’sini ve Ar- Ge harcamalarının yüzde 19,6’sını KOBİ’ler oluşturmaktadır.
Aralık 2018 döneminde KOBİ’ler banka kredilerinin yüzde 26’sını kullanmıştır. Ekonomide rekabet gücünün artırılma- sı, yenilik ve girişimciliğin geliştirilmesi ile istihdam oluş- turulması açısından KOBİ’lerin verimlilik artışı, büyüme ve kurumsallaşma ihtiyacı devam etmektedir” ifadesi yer al- maktadır. Aynı planda; “309.5. KOBİ’lerin kendi aralarında, büyük işletmelerle ve girişimcilik ekosisteminin diğer ak- törleriyle birlikte kuracakları kümelenme işbirliklerine des- tek sağlanacaktır. Bu kapsamda destek programları sektö- rel ihtiyaçlar dikkate alınarak uygulanacaktır” ifadesi de yer almaktadır.
Bu planda önemli olan bir diğer ifade ise şu şekildedir;
450.1. Türkiye’deki girişimcilik ekosisteminde yer alan tüm paydaşların faydalanabileceği, girişim bilgilerinin yer aldı- ğı, yatırımcıların tanıtıldığı, girişimcilerin kullanabileceği kuluçka ve hızlandırma merkezleri hakkında bilgiler olan, girişimciliğe yönelik desteklerin özetlendiği, eğitimlerin lis- telendiği, gelişmelerin paylaşıldığı düzenli olarak güncelle- nen bir Türkiye girişim ekosistemi platformu kurulacaktır.
Yine bu planda 2.2.3.5. Bilgi ve İletişim Teknolojileri a. Amaç 463.Bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesi ve kulla- nımı yoluyla ekonomide verimliliğin ve rekabet gücünün artırılması, bu suretle iş süreçlerinin dönüştürülmesi temel amaçtır. b. Politika ve Tedbirler 464. Yüksek hızlı ve kaliteli erişim imkânı sunan sabit ve mobil geniş bant altyapıları yaygınlaştırılacak, fiziksel altyapıların ortak kullanımı teşvik edilecektir.
Tüm bu ifadelerde belirtilen hedef ve politikalar ışığında;
Burdur ilinde kurulması planlanan İş Geliştirme Merkezinin hayata geçirilmesi önem arz etmektedir.
Projenin Tamamlayıcılığı
• Proje ile, henüz istenilen doluluk oranına ulaşılamamış olan Burdur 2. OSB, orta vadede tam doluluk oranına yaklaşacaktır.
• Bölgesel kalkınma açısından bölgenin temel sorunu olan girişimcilik ruhunun olmaması ve özel sektörün yeterince gelişmemiş olması sorunlarının proje ile doğ- rudan çözülecek sorunlar olmasından dolayı, proje Bur- dur için elzem bir nitelik arz etmektedir.
• Uluslararası istatistiklere göre yeni kurulan işletmeler- den %17’si ilk 2 yıl içerisinde kapanmaktadır. İlk 2 yılı atlatan işletmelerin sadece %8’i kapanmaktadır. İş Ge- liştirme Merkezi bünyesinde işletmelerin bir nevi ko- ruma altına alınacak olması, kapanma riskini minimize edecektir.
Başarılı olarak kabul edilen İş Geliştirme Merkezleri ile ya- pılan görüşmelerde, gelen taleplere istinaden kurulacak işliklerin her birinin en az 150-200 metrekare arası olması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca halihazırda üretim yapan fir- malarla ve teknik akademisyenlerle yapılan görüşmelerde imalat sektörü için en az 150-200 metrekare arası kapalı alanın tercih edilebilir ve verimli üretim modeli için uygun olduğu bilgisi edinilmiştir. İş Geliştirme Merkezlerinin sür- dürülebilirliğindeki en büyük engellerin basında yönetim ve çalışan personelinin idari giderleri yer almaktadır. Proje- de öngörülen idari bina modelinde ise İş Geliştirme Merke- zi yönetimi halihazırda Burdur 2. OSB’de çalışan ve OSB de çalışmaya da devam edecek olan personel olacaktır. Bu sa- yede sürdürülebilirlik için personel giderleri minimize edil- miş olacaktır. Ayrıca bu bina ile yeni kurulan firmaların ikili görüşme yapabilecekleri alanlar, toplantı ve eğitim salon-
ları, arşiv ve yazıcı bölümleri, idari ve personel için çalışma odaları, vb. alanlar yer alacaktır.
SONUÇ
Performans Göstergeleri
Kurulan İş Geliştirme Merkezi sayısı:1 Eğitim alan girişimci sayısı: 20
İstihdam edilen kişi sayısı: 2 Kurulan işletme sayısı: 20 Gerçekleştirilen eğitim sayısı: 5
Projenin İşletme Modeli ve Beklenen Sonuçlarının Sürdürülebilirliği
• Proje koordinatörü Burdur II. Organize Sanayisi Müdü- rü: Projenin her aşamasında sorumlu ve yetkili olacaktır.
• Proje Koordinatörü Yardımcısı: Burdur II. Organize Sana- yisi büro personeli projenin yürütülmesinde kurumlar arası işbirliği, piyasa araştırmaları, inşaat işleri ve koor- dinasyondan sorumlu olacak proje koordinatörüne bil- gi verecek.
• Araştırmacı: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında Mühen- dis olarak çalışan kişi bilimsel araştırma ve tesis verimli- liği üzerine çalışmalar gerçekleştirecektir.
• Muhasebe Elemanı: Proje kapsamındaki ihale, satın alım işleri gibi mali işlemleri gerçekleştirecektir.
Proje sonucunda üretilecek ürün ve hizmetler:
• İş geliştirme Merkezinde 20 işletme kurulacak,
• Eğitim ve danışmanlık işleri yapılacaktır.
Bu ürün ve hizmetlerden kimler yararlanacak?
• Burdur Girişimcileri
• Burdur 1. ve 2. OSB firmaları
Tesisin yönetimi Burdur II. Organize Sanayi Bölgesine ait olacaktır. Burdur 2. Organize Sanayi Bölgesi tarafından is- tihdam edilecek 2 kişi iş ve işlemleri yürütecektir. Tesisin yö- netimi ve ticari faaliyeti Burdur II. Organize Sanayi Bölgesi üzerinden gerçekleştirilecektir.
Teşekkür
Bu makale tarafımca hazırlanan ve Burdur 2. OSB Müdür- lüğü’nün yürütücü olduğu “Burdur İş Geliştirme Merkezi”
adlı Güdümlü projesinden türetilmiştir. Bu çalışmanın orta- ya çıkması ve uygulanması esnasında değerli katkıları olan Burdur Valisi Sayın Ali ARSLANTAŞ’a, Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA) Burdur Yatırım Destek Ofisi Eski Koordinatö- rü Yücel YILDIRIM’a, BAKA Genel Sekreterliği Uzman Tolga KESKİN ve Uzman Fatma KARAGÖZ’e, BAKA Burdur Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü Mustafa YÜCE’ye, Burdur 2. Or- ganize Sanayi Bölgesi Müdürü Bülent ARSLANBOĞA’ya ve Zeynep YALÇIN’a teşekkürlerimi sunarım.
KAYNAKLAR
• Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı, TR61 Düzey2 Bölgesi, 2014-2023 Bölge Planı, 81 sayfa.
• Berney, R.E. (1985). A Theoretical Framework for Small Business Policy, Policy Studies Journal, 13(4): 681-691.
• Fonseca, Raquel & Lopez-Garcia, Paloma & Pissarides, Christopher A. (2001). Entrepreneurship, start-up costs and employment, European Economic Review, Elsevier, vol. 45(4-6), pages 692-705, May.
• Karaöz, M., Dulupçu, M.A. Albeni, M. Demirgil, H. Sun- gur, O. (2012). İşletme Kuluçkalarında Sunulan Destek Hizmetlerinin Yeni Kurulan Firmaların Hayatta Kalabi- lirliği Üzerine Etkisi: İş Geliştirme Merkezleri (İŞGEM) Örneği, Global Journal of Economics and Business Stu- dies, 1 (1), 2012, ss. 13-21.
• Kazu, İ.Y., Ölmez, M., (2008). Elâzığ İlinin ve Bölge Sana- yisinin Gelişmesinde İŞGEM Modeli. Verimlilik Dergisi, 2008(3), 101-113.
• Ndabeni, L.L. (2008). The Contribution of Business In- cubators and Technology Stations to Small Enterprise Development in South Africa, Development Southern Africa, 25 (3): 259-268.
• Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Büt- çe Başkanlığı, (2019). 11. Kalkınma Planı (2019-2023), 219 sayfa.
• Verma, S. (2004). Success Factors for Business Incuba- tors: An Empirical Study on Canadian Business Incuba- tors, Carleton University Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Canada.
