TOPKAPI SARAYI MÜZESİNİN YENİ SALONLARI AÇILDI
Topkapı Sarayı Müzesi, Cumhuriyet idaresinin ilk kurduğu bir müzedir. Beş asırlık tarihi olan bu bina- lardan bazıları ile evvelce ufak bir ölçüde kurulmuş olan Çin porselenleri dairesi 1924 senesinde halka açıl- mıştı.
Bundaıı sonra, silâh dairesi, Hazine ve gümüş hazinesi de tanzim edilmiş ve Harem dairesinin bir kıs- mı da düzenlenerek tedricen açılmış ve müzenin reh- beri de neşrolunmuştu.
İkinci Dünya Harbi yüzünden müzelik eserlerin bir kısmı iç Anadolu'ya, bir kısmı da depolara nakledilin- ce müze de kapanmıştı.
İşte bir çok memleketlerde en güzel eserler tahrip edildiği bu sıralarda, Topkapı Sarayında harap olan ve hattâ dört duvar haline gelmiş binaların tamirine baş- lanmış, bu sayede bunlar bir taraftan hayata kavuşmak- la kalmamış yüksek sanat karakterleri de belirmiştir.
Bu tamirler sayesinde kazanılan muazzam binalar- dan, teşhir kabiliyeti olan yerlerde müzelik eserler tam ilmî bir surette tasnif ve teşhir edilmiş ve bunlardan Çin porselenleri, Avrupa porselen ve kristalleri, gü- müş ve tombaklar, bakır takımları, İstanbul cam ve porselenleri, silâhlar, Türk çinileri, taş kitabeler ve mi- marî parçalar, eğerler ve saltanat arabaları dairelerile, Kubbealtı 23 Nisan 1948 tarihinde umumun ziyaretine açılmış ve bu sene başında aynı manzumeye Arz odası, Mecidiye Köşkü, Sofa ve Bağdat Köşkleri ilâve edilmiş- ti.
Bu def'a sözü geçen dairelerden başka üç müze sek- siyonu daha tesis edilmiştir.
Bunlardan biri; yazılar, ciltler, tezhip ve minyatür-
ler dairesidir. Bilindiği veçhile Türkler eski yazıyı arap-
lardan almışlardır. Fakat bunu. öyle bir sanat haline
koymuşlardır ki araplar da dahil olduğu halde hiç bir şark milleti bu kemâl derecesine erişememiştir. İşte bu tek örnek bile Türk'ün sanat kudreti ve kabiliyetini is- bata kâfidir.
Bu dairede 90 hicrî yani 708 senesinde papirüs üze- rine yazılmış makeli bir yazıdan başlıyarak Arap yazı- sının başlıca üstadlarmın eserleri konduktan sonra bize intikali ve nasıl yükseldiği ekoller şeklinde ve yazı çe- şitlerine göre sıralanmıştır. Bundan başka tezhip, cilt, kat'ı ve dünya san'at tarihine ilk defa sunulan muaz- zam Türk minyatürleri, teşhir edilmiştir. Ayrıca, Or- han'dan altmcı Mehmet'e kadar tuğralar, maktalar, ka- lemtıraşlar ve divitler de aynı salondadır.
İkinci salonda, İran, Arap, Mısır,, Memlûk, Hint yazı, cilt tezhip ve minyatürleri bulunuyor ki, bu su- retle, sanatlar arasında mukayese imkânı da verilmiş oluyor.
İkinci bir dairede, İran, İtalyan kumaşlarından pek nadir ve tarihî parçalar pek kıymettar Avrupa sa- atleri, bunun yanında çok mühim olan beş on seneden-
beri toplanılmış olan bir Türk saat kolleksiyonu teşhir edilmiştir. Aynı dairede çeşitli saz âletlerile, karagöz takımları da bulunmaktadır.
Üçüncü dairede de, Türk kumaş ve kadifeleri, 14 ncü asırdan başlıyarak 19 uncu asra kadar sıralandı.
Saltanat devrinde Çinili Köşk Müzesinde 19 uncu asra ait iki parça çatma ile ifade edilen Türk dokumacılığına mukabil bu gün muazzam bir salon doldurmaktadır.
Bu suretle Türk zevk ve san'at kudretinin ne olduğu madde olarak ortaya konmuştur. Türk kumaş sanati ol- madığına dair bazı yabancı bilginlerin neşriyatına karşı bu kuvvetli eserler teşhir edilmekle beraber, bu yüce sanatımıza dair hazırlanan kitabın birinci kısmı basıl- mış; ikinci kısmı da bitmek üzeredir. Buna ilâve olarak evvelce hazırlanmış olan Türk İşlemeleri dairesi ve re- sim galerisi ziyaretçilere açılmıştır.
Şu suretle, ikinci Dünya Harbi başladığı sıralar- da Topkapı Sarayı Müzesinde 8 salondan ibaret dört müze seksiyonu bulunmakta iken; bu gün onbinlerce sanat eserini muhtevi 30 salondan ibaret 15 müze seksi- yonu hazırlanmış ve açılmış oluyor.
^ B i b l i y o g r a f y a :
SANAT ANSİKLOPEDİSİ Celâl Esat Arseven
Milli Eğitim Basımevi
