ETKİLEŞİME DAYALI TEKNİKLER - I
DR. GÖKHAN ATIK
ETKİLEŞİME DAYALI TEKNİKLER
• PSİKODRAMA
• SOSYODRAMA
• YARATICI DRAMA
• OYUN ETKİNLİKLERİ VE OYUN TERAPİSİ
• GÖRÜŞME
• VELİ GÖRÜŞMELERİ/TOPLANTILARI
• EV ZİYARETLERİ
• BİREYSEL VE GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA
• BİREYSEL VE GRUP REHBERLİĞİ
PSİKODRAMA
• Kişilerin iç dünyalarını eyleme dönüştürmeleri, dışa vurmaları
• Katılımcılar hayatlarından bir kesiti canlandırır.
• Birey yazdığı ve yönettiği bir oyunu, grup yöneticisi ve üyelerin yardımı ile yaşamını ve yaşadıklarını bir film gibi izler, farkındalık ve iç görü kazanır.
• Dr. Jacop Levy Moreno
PSİKODRAMANIN ÖZELLİKLERİ - I
• Spontan tiyatro yönteminden yararlanılarak gerçekleştirilen bir tedavi edici, geliştirici yaklaşımdır.
• Sözel olan ve olmayan iletişim biçimlerinin hepsinden yararlanılır.
• Bir kişi veya diğer grup üyeleri ile beraber yürütülebilir.
• Üç temel noktaya değer verilir: Eylem, yaratıcılık ve spontanlık.
• Şimdi ve burada anlayışı önemlidir, tekrar edilemez ve spontandır.
• Her birey ve nesne birbirinin yerine geçebilir ve onun nasıl hissettiğini canlandırır.
• Moreno buna ‘artı gerçeklik’ demiştir.
• Bebeklikten yaşlılığa her dönemden kesitler canlandırılabilir.
• Psikodramatik sahneler ve bunların terapötik yollarla ele alınması
PSİKODRAMANIN ÖZELLİKLERİ - II
PSİKODRAMANIN İŞLEVLERİ
• Katarsis sağlama ve iç görü kazanma
• Gerçeği test etme ve alternatif düşünceler geliştirme
• Öğrenme/davranış değişikliği
PSİKODRAMANIN UNSURLARI
• Sahne-Dekor
• Protagonist/Baş Oyuncu
• Yönetici/Terapist
• Yardımcı Egolar
• Grup
PSİKODRAMA OTURUMU AŞAMALARI
• Isınma
• Oyun Aşaması
• Paylaşım/Görüşme Aşaması
• Rol Geri Bildirimi
• Özdeşim Geri Bildirimi
• Çağrışımlar
• Oyundan sonra süreç analizi (Rol kuramı, psikodrama sırasındaki olaylar ve sosyometri açısından)
PSİKODRAMA
• Empatinin vurgulanması ve önemi
• Aktarımla ortaya çıkan duygular
• Tele (Karşılıklı olarak iç dünyaların, hislerin anlaşılabilmesi)
PSİKODRAMA
PSİKODRAMANIN TEMEL TEKNİKLERİ
• Eşleme Tekniği
• Rol Değiştirme
• Ayna Tekniği
SOSYODRAMA
• Bir grup bireyin bir sosyal problemle ilgili bazı rolleri paylaşarak izleyiciler karşısında gerçek hayatta olduğu gibi oynamalıdır.
• Psikodramadan farkı, her bireyin kendisini değil sosyal durumdaki farklı bir bireyi canlandırması
• Dikkat bir grubun ortak bir problemi üzerindedir.
• Temsil edilen aslında kişi değil bir tiptir.
• Rol çatışması konusunda bireye yardım eden yapı
• Sosyodramanın üç hedefi:
•
Sosyal durumu daha iyi anlamak
•
Katılımcıların kendi rolleri ve diğer roller hakkında iç görü kazanmaları
•
Konuyla ilgili duygusal boşalma ve katarsis
SOSYODRAMA
• Fark edilen rollerin ve toplumsal yeni yapının gerçek hayata taşınması
• Sosyodrama Aşamaları:
• Isınma
• Sahnelenme
• Paylaşım
SOSYODRAMA
PSİKODRAMA İLE SOSYODRAMANIN FARKLARI
• Psikodramada kişisel bir problem, sosyodramada sosyal bir olay ya da problem
• Psikodramada protagonist birey, sosyodramada ise grup
• Psikodrama kişisel problemlerin kökenine, sosyodrama ise kolektif kimliklerimizin kökenine eğilir.
• Sosyodrama önceden planlanmış bir mekan veya sahne,
psikodrama yer konusunda daha spontan ve esnek
DİKKAT!
• Sosyodramanın paylaşım kısmından sonra
değerlendirmeleri ve yorumları yalnızca terapist yapar ve tartışmaların uzamasına izin vermez.
• Terapistin sosyal durumu ele alma ve yorumlama becerisi son derece önemlidir.
• Rolüne neden girdiğini bilmeyen ve tam olarak ne yaptığını fark edemeyen grup üyelerinin sosyodramadan yarar
sağlaması zordur.
YARATICI DRAMA
• Doğaçlama, rol oynama vb. tiyatro ya da drama tekniklerinden yararlanılarak, bir grup çalışması içinde bireylerin bir yaşantıyı, bir olayı, bir fikri, bir eğitim konusunu, kimi zaman da soyut bir kavramı ya da davranışı eski bilişsel
örüntülerin yeniden düzenlenmesi yoluyla ‘oyunsu’ süreçlerle canlandırılması
• Bilişsel, duyuşsal, sosyal ve devinişsel yönleri olan bir tür
• Yaratıcılığın kullanımını önemseyen kişisel ve sosyal gelişimi amaçlayan bir tür
• Spontanlık önemlidir, sonuçtan çok sürece odaklanır.
• Gerçek ve kurgu iç içedir.
• Katılımcı kurgusal gerçeklikte bir çatışmanın içine girer, bunu yaşar, dener, sorgular, sonrasında
analiz eder.
• Kişinin kendisine ilişkin fark etmediği yaratıcı yönleri ve yetileri ortaya çıkar.
YARATICI DRAMA
YARATICI DRAMA AŞAMALARI
• Isınma ve rahatlama çalışmaları
• Oynama
• Doğaçlama çalışmaları
• Oluşumlar
• Çocuk ve ergenlerin yaratıcılıklarının gelişiminde, eğitim ve öğretimlerinde, onlara ulaşabilmek ve iletişim kurabilmek adına önemli bir tekniktir.
• Bireyin gözlem yeteneğini, grupla çalışabilme becerisini, daha sosyal hale gelmeyi, bedenini çok yönlü geliştirmeyi, kendine ve çevreye olan
farkındalığını, sosyal ve psikolojik duyarlılığını, yaratıcılığı ve estetik duygusunu, gerçeği çarpıtmadan farklı bakış açılarıyla algılayabilmeyi, kendiliğindenliği ve spontanlığı, evrensel ve demokratik tutumları
benimsemeyi, toplumsal kalıpları sorgulama becerisini artırır.
YARATICI DRAMA
KAYNAKÇA
•
Albayrak, G. (2015). Etkileşime dayalı teknikler. İçinde C. Şahin (Ed.), Bireyi tanıma teknikleri, (s. 295-334). Ankara: Pegem Akademi.
•
Özgüven, İ. E. (1998). Bireyi tanıma teknikleri. Ankara: PDREM Yayınları.
•
