Y a p E n d ü s t r i s i :
B R A İ T H W A İ T E T İ P İ E V L E R
Mimar F. R. S. Yorke
Çeviren: Y. Mühendis Ali BERKOL
ingilizce ( B u i l d i n g ) dergisinin 1944 Ağustos sayısından
Geçen harpten sonra, o zamanki ev buhranı- nı karşılamak için Braithwaite & Co. Ltd. firması tarafından bir çelik ev tasarlanmış ve Telford ev- leri ismini taşıyan bu evlerden yüzlercesi inşa e - dilmişti. Londrada Burnt Oak'ta bir çift nümune- si yapılmış olan şimdiki evler tamamen çelik yapı olmayıp başka başka şekilde malzeme ile kaplana- bilen bir çelik iskeletten müteşekkildir.
Bu sisteme güçlükle önceden imâl etme usu- lü denebilir, çünkü elemanlar önceden haricî kap- lama ile birleşmiş değildir; kaplama ancak çelik yapı monte edildikten sonra ilâve edilir. Belki has- sas inşa sistemi demek daha doğru olur, zira «par- ça» adedinin yüksek olmasına rağmen elemanlar hassasiyetile 96 santimetre ene göre yapılmış v e süratle monte edilebilir parçalardır. Bir ev takri- ben 14 günde inşa edilebilir ve kuru teknik kul- lanıldığından ev biter bitmez işgal edilmeye ha- zırdır.
Ekseri önceden imâl etme sistemlerinin iki baş- lıca mahzurunu halletmeyi denediğinden Braith- waite sistemi manidardır. Bu iki mahzur haricî kısımların bakım masrafı, ve duvar elemanlarının memnuniyet veremiyen birleşmesidir. Braithwaite sisteminde, çelik yapıya muhtelif tipte haricî kap- lama raptedebilmesile beraber, ekseri hallerde kullanılan hususî tipte amiant - çimento lavhaları- dır. Bunlar mutad tipten daha kalındır, hoş bir krem rengindedir ve takriben 2.5 santimetrelik küçük dik olukları vardır. Herhangi bir boya ve- yahut çimento tabakasına ihtiyaç olmaz ve kazaen vukubulan zararlar hariç, bakım masrafı olmama- sı icap eder. Bu levhalar çelik yapıya çinkodan rna- mül hususî irtibat bantlarile tesbit edilir.
Conta vazifesini gören bu bantlar yapının mühim bir hususiyetini teşkil eder v e sistemin muvaffakiyeti geniş ölçüde bunların vaziyetine tâ- bi olacaktır. Bantlar çmko levhalardan yapılmış- tır; ön kenar yuvarlak bir şekilde pres edilmiştir ve yanları kendi kendini -amiant - çimento levhala- rı' arasına kilitliyen bir nevi kama halindedir. Ka-
maya benziyen taraf cepheden yerine bastırılır ve böylece çinkoyu her iki tarafta bulunan amiant - çimento levhaları üzerine sıkıştırır. Başka çeşit kaplamalar da nazarı itibara alınmıştır ve resim- lerde görüldüğü gibi arka cephenin bir kısmı y a - rım tuğla duvardır.
Çinko bantların şeklinden ,ve dış kaplamavi- tesbit etmeleri tarzından dolayı suyun içeri geç- mesi ihtimali azdır, ye başka 'bir yol ile dış conta- yı aşmış olan rutubetin bantm kanatları tarafın- dan durdurulması icap eder.
Çelik yapıya ait resimler bunun soğuk hadde- lenmiş hafif profil demirlerinden imâl edildiğini göstermektedir. Bu elemanlar önceden hazırlan -
• iniş, kaynak yapılmış, takriben 90 santimetre enin- de ve iki kat yüksekliğindedir. Elemanlar beton temel üzerine kurulur ve yanlarından irtibat par- çalarile tesbit edilir; bu irtibat parçaları dış l e v - haları tutmak için de kullanılır. Bunlara benzer parçalar iç kaplamayı da tutmaya yarar.
Burnt Oak'daki evlerde, kontrplâk, alçılı lev-
halar, tahta lifi, camlandırılmış amiant çimento
tabakaları gibi birçok dahilî kaplamalar tecrübe
edilmektedir. Haricî duvarların tecrit edilmesi i- .
•çin dış ve iç kaplamaların arası doldurulur ve tec- rübe olarak cüruf yünü, plastik madde levhaları, kabartılmış lâstik ,ve alüminium yaprakları gibi muhtelif doldurma malzemesi kullanılmaktadır.
Döşeme ve damın yapısı resimde gösterilmiş- tir: Döşemelerin ve damın ince U demirleri tara- fından tutulduğu görülmektedir. U demiri üzerine
mücerrit bir lama konmuşıtur. Ve döşeme kısımla- rı bu parçaların üzerine oturur. Takriben 90 san- timetrelik kare
(şeklinde olan bu döşeme kısımla- rı 'kereste bloklarından yapılmış olup kenarları biribirine geçmedir; böylece kesilip çivilenmeden döşeme sür'atle inşa edilir. Tavan duvarlarda kul- lanılan tipte irtibat parçaları: vasıtasile tutturul-
muştur.
Evlerin muhtelif yapı halleri
Dam ve bölme duvarları 'hafif mesamî be- ton plâkalarından yapılmış olduklarından ses v.e hararet geçirmezler ve ateşe mukavemet hassala- rı vardır. Boru ve elektrik
(tesisatı işleri (Braith- waite) tip evi için bilhassa hesaplanmıştır ve sür- atli
(ve ekonomik montaj için çoğu önceden hazır- lanmıştır. Zemin katı bacaları, yatak odaları ka- tını ısıtmak için de kullanılmış olduğundan hara- ret kaybının önüne geçilmiştir.
Yapı tafsilâtı
