Basılı Materyaller
Gösterim Yüzeyleri
Resimler
Gerçek Nesneler
Modeller
Çoklu Ortam Setleri
Alan Gezileri
Gösteriler
Sergiler
Ucuz ya da Ücretsiz Materyaller
Basılı Materyaller
Genel olarak basılı materyaller, ders kitapları, el kitapları, çalışma kılavuzları, çalışma kitapları, romanlar ve broşürlerden oluşur. Ders kitapları uzun süredir sınıftaki öğretimin temelini oluşturmaktadır.
Sınıftaki öğretimin temelini oluşturan ders kitapları bu çalışmada ayrı bir bölüm olarak ele alınmıştır. Genel anlamda basılı materyallerin birçok yararı vardır. Bu yararları şunlardır:
Temini kolaydır.
Taşınması kolaydır.
Uygun tasarlanmış olanların kullanımı kolaydır.
Üretimi ve satın alımı görece ucuzdur.
Genel anlamda basılı materyallerin bazı sınırlılıkları da vardır. Bu sınırlılıklardan önemli olanları şunlardır:
Okur yazarlık gerektirir.
Konuyla ilgili ön koşul bilgileri olmayanlara bilgi aktaramaz.
Ezberlemenin desteklenmesine neden olabilir.
Bazı metinlerin az bir yerde çok sayıda sözcük ve kavram sunması öğrencilerde bilişsel yükün artmasına yol açar.
Etkileşimsel olmayan çoğu basılı materyal kavrama olmadan pasif şekilde kullanılır.
Bazı materyaller programı desteklemek yerine programı dikte eder.
Gelişigüzel materyal seçimi amaçlara yeterince ulaştırmayabilir.
Gösterim Yüzeyleri
Fotoğraf, çizim, çizelge, grafik ya da karikatür gibi resimlerden yararlanılacaksa gösterim yüzeylerinin
kullanılması gerekir. Bu tür resimler, sınıfta çeşitli yollarla da gösterilebilir. Bunlar; yazılarak, çizilerek ya da elde
tutularak gösterilebilir ya da tahtaya asılabilir. Tahta, çok amaçlı tahta, elektronik beyaz tahta, askılı tahta, bülten tahtası, pazen tahta, manyetik tahta ve dosya tahta sınıfta yazıların yazılabileceği, çizimlerin ve resimlerin
yapılabileceği ya da asılabileceği yüzeylerdir. Görsellerin yanısıra gerçek nesneler ve modeller gibi çeşitli
materyallerin de yer aldığı bir gösterim biçimi olan sergiler de oldukça yaygındır. Görsellerin nasıl gösterileceği çeşitli etmenlere bağlıdır. Bu etmenler; hedef kitlenin yapısı,
görsellerin yapısı, öğretim ortamı, ders hedefleri ve gösterim yerlerinin uygunluğudur.
Tahtalar
Sınıfta gösterimde kullanılan en yaygın yüzey tahtadır.
Tüm okullarda tahta bulunmaktadır. Temini diğer
öğretim teknolojilerine göre oldukça kolaydır. Temini kolay olmasına karşın kullanımı her zaman kolay
değildir. Tahtalar genelde; siyah beyaz ya da yeşil renklerde olabilmektedir.
Değişik boyutlarda olabilen tahtaların genelde ön
yüzeyi özel lamine levha ile kaplanmış, arka yüzeyine ise sert ağaç kaplama yapıştırılmıştır. Bunların
hareketli ya da sabit olanları vardır. Tahtaların
kullanılmasında bazı hususlara dikkat etmek gerekir.
Bu hususlar şunlardır:
Nasıl kullanılacağı önceden planlanmalıdır.
Yazı ve çizimler temiz ve anlaşılır olmalıdır.
Yazı ve çizimler her öğrencinin görebileceği yerde olmalıdır.
Yazarken ve çizerken konuşulmamalıdır.
Çok yazı ve çizimle doldurulmamalıdır.
Yazılan ve çizilenlerin önemli kısımları renkli tebeşir/kalem kullanılarak dikkat çekmelidir.
Tahta Çeşitleri
Resimler
Resim, soyut görüşleri daha gerçekçi bir biçimde aktarır. Bunlar öğretimin, Dale’in Yaşantı Konisindeki sözel semboller düzeyinden daha somut düzeye çıkmasını sağlar. Resimlerin kullanımı kolaydır. Çünkü, bunların kullanımında donanıma gerek yoktur. Bunlar görece ucuz materyallerdir. Bunların çoğu, çok az bir ücretle ya da ücretsiz alınabilir. Resimler; her derste ve her eğitim düzeyinde kullanılabilir. Bunlar; hikaye anlatma, yazma ya da şiirde de kullanılabilir.
Resim Türleri
Düz Resimler: Düz resimler; insanları, yerleri, nesneleri gösteren fotoğraf benzeri resimlerdir. Bunlar öğretimde en sık kullanılan türlerdendir.
Çizimler: Çizimler; kişileri, yerleri, nesneleri ve kavramları göstermede kullanılır. Genel olarak çizimler taslaklara oranla daha fazla ayrıntı içerir. Çizimler ilişkilerin gösterilmesini ya da süreçlerin açıklanmasına da yardımcı olur.
Şemalar: Şemalar; kronoloji, nicelik, hiyerarşi gibi soyut
ilişkilerin görsel olarak gösterimidir. Bunlar çoğunlukla ders kitaplarında tablo ve akış şeması olarak yer alır. Ayrıca şemalar, gruplara gösterilmek üzere duvara asılabilir.
Grafikler: Grafikler, sayısal verilere ilişkin görsel sunum sağlar.
Bunlar ayrıca, üniteler arasındaki ilişkileri ve verilerdeki eğilimleri gösterir. Birçok tablo grafiğe çevrilebilir.
Posterler: Posterlerde resim, çizgi, renk ve sözcükten oluşan sözel birleşimler yer alır. Bunların amacı iletiyi aktaracak kadar sürede izleyicinin dikkatini çekmektir.
Etkili olması için posterlerin renkli ve dinamik olması gerekir. Bunlar ilgi çekmeli ve iletiyi hızla aktarmalıdır.
Poster kullanımındaki olumsuzluklardan biri uzun dönemli kullanılamamalarıdır.
Çizgi Resimler: Karikatüre çizgi resim de
denilebilmektedir. Bunlar; gazeteler, dergiler, ders kitapları gibi basılı materyallerde de kullanılabilir
Gerçek Nesneler
Gerçek nesneler; para, araç, bitki, hayvan gibi kolay ulaşılan materyallerden bazılarıdır.
Somut olduğundan gerçek nesneler; Dale’in yaşantı konisinin tabanına yakın bir yere aittir. Bu nedenle gerçek nesneler, günlük yaşamlarında doğrudan
yaşantının az olduğu konuyu öğrenenler için özellikle uygundur. Yaşantılarında anlamı ve ilişkisi olan
şemalar oluşturması için öğrencilerin somut yaşantı örneklerine gereksinimi vardır ve sınıfa gerçek
nesnelerin getirilmesi bu sürece yardımcı olabilir.
Bu tür ölçme ortamı çalışma konusunun gerçek
dünyaya uygulanmasını, öğretimin transferini sağlar ve sözel öğrenme düzeyi üzerine geçilmesine yardımcı
olur. Gerçek nesnelerin öğrenme ve öğretmede bir çok yararı yardır. Bu yararların başlıcaları şunlardır:
Yaparak ve yaşayarak öğrenme söz konusu olduğundan somut, izli ve daha kalıcı öğrenme sağlar.
Öğrenilenleri genelleme olanağı sağlar.
Her öğrencinin kendi hızına göre öğrenmesini sağlar.
Yaratıcılığı özendirir ve geliştirir.
Problem çözme yeteneğinin geliştirilmesinde somut alıştırma yapma olanağı sağlar.
Gerçek nesnelerin bazı sınırlılıkları da vardır. Bu sınırlılıklar ise şunlardır:
Öğretim Teknolojiyi ve Materyal Geliştirme
Derslerin zaman ve kapsam yönünden, planlanmasını ve yürütülmesini güçleştirir.
Öğrencilerin aynı öğretim düzeyinde tutulmasını güçleştirir.
Her ders için bu çeşit yaşantıları oluşturacak gerçek
nesne sağlanmaya çalışılması, zaman, çaba ve bazen de yüksek miktarda para harcamayı gerektirir.
Modeller
Modeller gerçek bir nesnenin üç boyutlu gösterimidir.
Bunlar; gerçek eşyaların aynı hammaddesinden ya da bir başka hammaddeden yapılmış örnekleridir.
Modeller bazen gerçek olmayan, ancak insanlar
tarafından tasarlanan cisim, yapı ya da düşünceleri
temsil edebilir. Eş deyişle tümüyle imgesel ve kuramsal olabilir.
Modellerin Yararları
Karmaşık yapıları kolay ve anlaşılır hale getirir.
Duyu organlarının algı sınırını aşan büyüklük ya da küçüklükte olan araç ve cisimlerin algılanabilmesini sağlar.
Yanına yaklaşılamayan ya da zaman ve uzaklık
yönünden ulaşılamayan araç, cisim, olgu ve olayların incelenebilmesini sağlar.
Gerçek olmayan soyut düşünce, tasarı ve kavramların açıklanmasına yardım eder
Modellerin sınırlılıkları
Yanlış büyüklük, renk, yapı ve yapı maddesi kavramı verebilir.
Bazı modeller pahalı bakım maliyeti gerektirebilir.
Bazı modeller dayanıksız olabilir.
Çoklu Ortam Setleri
Bir çoklu ortam seti, birden fazla araç içeren ve bir konu etrafında organize edilen öğretim/öğrenme materyallerinin koleksiyonudur. Setlerde film, slayt, ses kaseti, video kaseti, düz resimler, tepegöz saydamları, haritalar, çalışma kağıtları, grafikler, broşürler, gerçek nesneler ve modeller yer alabilir.
Bazı setler öğretmenin sınıfta yapacağı sunularda kullanım için tasarlanır. Bazıları da öğrencilerin ya da küçük grupların kullanımı için tasarlanır.
Çoklu ortam setlerinin yararları
İlgi çekicidir.
Küçük gruplara proje çalışmalarında ortaklaşa çalışma olanağı sağlar.
Paketlenebilir nitelikte olduğundan kolay taşınabilir
Çoklu ortam setlerinin sınırlılıkları
Geleneksel teknoloji ve materyallere göre pahalıdır.
Üretimi ve onarımı zaman alıcıdır.
Kaybolan bölümler setlerin kullanılmasını önler.
Örneğin :Molekül Modelleri Seti Yedi farklı renkte 80 adet plastik atom modeli ile 30 adet bağlayıcı yaydan oluşmuştur. Çeşitli molekül yapılarını göstermek için kullanılır. Saydam plastik kutu içindedir.
Alan Gezileri
Bu tür geziler daha çok gerçek süreçlerin, insanların ve nesnelerin çalışılması amacıyla sınıf dışında yapılır.
Alan gezisi çoğunlukla öğrencilerin ilk elden deneyim gereksinimleri nedeniyle oluşur. Geziler öğrencilerin gözlem ve çalışma için sınıfa getirilemeyen konuları görmesine olanak sağlar.
Yararları
Öğrencilerin zengin ve anlamlı yaşantılar kazanmalarına yardım eder.
Öğrencilerde dikkatle gözlem yapma becerisini geliştirir.
Okul ile çevre arasındaki ilişkiler kurmaya ve geliştirmeye yardım eder.
İyi hazırlanan bir gezi, uzun süre kalıcı yaşantılar sağlar.
Grupla çalışmanın kural ve ilkelerinin öğrenilmesine yardım eder10 .
Sınırları
Genellikle fazla zaman alır.
İyi planlanmadığında zaman, çaba ve para kaybına neden olur.
Gerekli önlemler alınmazsa istenmeyen davranışların ve kazaların ortaya çıkmasına neden olabilir.
Öğretmenler için yorucu olabilir.
Gösteriler
Gösteriler, bir düşünce bir olgu ya da olayın çeşitli duyu organlarını etkileyecek biçimde gösterilerek
anlatılmasını sağlar. Gösteri tümüyle gerçek koşullar
altında ve gerçek nesneler kullanılarak yapılabildiği gibi, modeller kullanılarak da yapılabilir.
Yararları
İşlemlerin ve becerilerin izlenilerek öğrenilmesini sağlar.
İzleyicilerin sayısına ve düzeyine göre uygun öğretim teknoloji ve materyallerinin ayrı ayrı ya da birlikte
kullanılmasına olanak vererek öğrenmenin daha kalıcı ve izli olmasını sağlar.
Öğrencileri daha etkin hale getirir.
Sınırları
İyi bir gösteri hazırlayabilme çok bilgi ve beceri gerektirir.
Hazırlanması zaman alıcıdır.
Çoğunlukla pahalı araç gerektirir1.
Her öğrenci aynı oranda izleyemeyebilir.
Sergiler
Sergiler, öğretim amaçları için entegre bir bütün
oluşturmak için hazırlanan çeşitli nesne ve görsellerin gösterimidir. Sergiler kullanılan görsellerle aynı amaçlar doğrultusunda kullanır.
Çoğu okulda ya da sınıfta sergi yeri hazırdır. Basit sergiler masada, rafta, sıra üzerlerinde yapılır. Daha karmaşık sergiler yer ve özel yapılar gerektirir.
Yararları
Belli bir konuya ya da alana karşı ilgi ve merak uyandırır.
Belli bir konuya ya da alana karşı olumlu ya da
olumsuz bir tutum geliştirmeye ya da var olan tutumu değiştirmeye yardım eder.
İlgilileri belli bir konu ya da alandaki program, proje, çalışma ya da araştırmaların sonuçlarından haberdar eder.
Öğrencilerin düzenlediği sergiler, onların iletişim ve sanat yeteneklerini geliştirir.
Sınırları
Sergilerin hazırlaması pahalı ve zaman alıcıdır.
Sergilerin içeriği ve düzeyi her zaman öğrencilerin geçmiş yaşantılarının düzeyine uygun olmayabilir
Ücretsiz ve Ucuz Materyaller
Öğretmenler sınıfta kullanılabilecek maliyeti düşük materyalleri tanımalıdır. Bu materyaller birçok derste öğretime destek olabilir. Bunlar; belli konularda
öğretimin temel kaynağıdır.
Bu tür materyaller oldukça değişik türdedir. Posterler, oyunlar, broşürler, raporlar, haritalar, kitaplar, filmler, video kasetleri, CD, çoklu ortam setleri, gerçek nesneler bunlardan bazılarıdır. Film ve video kaset, CD gibi daha maliyetli araçlar ödünç alınıp kullandıktan sonra iade edilmektedir
Yararları
Genelde ders kitaplarında yer almayan güncel bilgiler verir.
Konuların ayrıntılı olarak ele alınmasını sağlar.
Öğretmenin ve öğrencilerin sınıftaki sunumlarını zenginleştirerek öğrencileri güdüler.
Öğrencilerin etkin olmasına katkı getirir.
Sınırları
Ücretsiz ya da ucuz olduğundan ön yargıya ve reklama neden olabilir
Özel çıkar sağlayabilir.
Sınıftaki her öğrenciye yetecek kadar temin edilemeyebilir.