BİTKİSEL ÇAYLAR Prof. Dr. Gülçin SALTAN İŞCAN

(1)

B

İ

TK

İ

SEL ÇAYLAR

Prof. Dr. Gülçin SALTAN İŞCAN

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI Prof. Dr. G.SALTAN 1

(2)

BİTKİLERİN KULLANIMI

•  _GIDA •  _SİLAH •  _YAKACAK •  _BARINMA •  _ZEHİR •  _İLAÇ Prof. Dr. G.SALTAN 2

(3)

BİTKİLERİN KULLANIMI

GIDA

(4)

ZEHİR

(5)

SİLAH OLARAK

(6)

YAKACAK

(7)

BARINAK

(8)

İLAÇ

(9)

BİTKİLERİN İLAÇ OLARAK KULLANIMI

•  _{Tüm ilkel toplumlarda hastalıklara tanrının işi} olarak bakıldığı için hastalıkların tedavisi için uzun süre “dinsel tedavilere” ve “sihire” başvurulmuş, bitkilerin ilaç olarak kullanılması zaman almıştır. Prof. Dr. G.SALTAN 9

(10)

Dinsel tedavi ve sihir

(11)

BİTKİLERİN TEDAVİDE KULLANIMI

TEDAVİ SİSTEMLERİ

•  _{Yunani ve İslami tıp} •  _{Çin tedavi sistemi} •  _{Ayurveda tedavi sistemi (Hindistan)} •  _{Siddha (Güney Hindistan) tedavi sistemi} •  _{19.yüzyıl Kuzey Amerika tedavi sistemi} •  _{Orta Avrupa tedavi sistemi} •  _Kampo tedavi Prof. Dr. G.SALTAN 11

(12)

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ (WHO)

RAPORLARI

•  _{Dünya nüfusunun %65-80’inin sentetik ilaçları} hiç kullanmadığını, ¾ ünün ise kendi geleneksel kültürlerindeki temel olarak bitkisel kaynaklı olan ilaçlara güvendiğini rapor etmiştir. •  _{Amerika’da halen ticarette bulunan bitkisel} ilaçların %75’i etnobotanik bilgiler sonucunda elde edilmiştir. Prof. Dr. G.SALTAN 12

(13)

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ (WHO)

RAPORLARI

•  _{Amerika’da reçetelenmiş ilaçların %25’i doğal} ürünlerden, diğer %25’i doğal ürünlerden hazırlanan türevlerden oluşmaktadır. •  _{Rusya’da ise ilaçların 1/3 inden fazlası bitkisel} kökenlidir. •  _{Almanya, Fransa, İtalya, İspanya ve İsveç} bitkisel ilaç satışı ve kullanımında lider ülkelerdir. Prof. Dr. G.SALTAN 13

(14)

Bitkisel İlaçlar ve Tıbbi Çaylar

•  _{Almanya, Fransa, İspanya----Eczane} •  Eczacı •  _Türkiye..._{Herbalist, bitki uzmanı,} lokman hekim Prof. Dr. G.SALTAN 14

(15)

• Aktarlar…...

• _{GÜBRE VE PESTİSİT ARTIĞI,}

BÖCEK, SAÇ, TIRNAK V.S)

• _{Dozaj kavramı}

15 Prof. Dr. G.SALTAN

(16)

Eczacı

•  _{Eczacılar ilaç konusunda yetkili ve vazgeçilmez ilaç} danışmanlarıdır. •  _{Tıbbi bitkiler, droglar ve fitoterapötikler} konusunda eğitim alan tek meslek grubu eczacılık •  _{Farmakognozi eğitimi} •  _{Eczacılık bitkilerin taşıdığı etken maddelerin,} etkilerinin, kullanılış biçimlerinin ve zararlarının öğretildiği tek meslek grubu 16 Prof. Dr. G.SALTAN

(17)

Bitkisel İlaç/Bitkisel Çay Hazırlanması

•  _{Bitkinin yetiştirilmesi} •  _{Toplama ve hasat} •  _Kurutma •  _{Hammaddelerin hazırlanması} •  _Depolama •  _Koruma •  _{Pilot çalışmalar} Prof. Dr. G.SALTAN 17

(18)

İmalatçı

•  _{Farmasötik ürünleri amaçlanan kullanımlarına} ve ruhsatlandırma gerekliliklerine uygun olarak kalite, güvenilirlik ve etkinlik şartlarına uyarak üretmek zorundadır. •  _{Kalite, güvenilirlik ve etkinlik şartlarındaki} eksiklik/eksiklikler hastayı riske sokar. Prof. Dr. G.SALTAN 18

(19)

Üretim Kalitesi

Doğal olarak yetişen bitkilerin farklı koşullardan (iklim, coğrafya, toprak yapısı vb.) etkilenerek kimyasal içeriğinin farklılaşması nedeniyle; •  Bitkisel İlaç/Bitkisel Çay hazırlamada kullanılacak olan bitkilerin kültür bitkisi olmaları, •  GACP (Good Agricultural and Collection Practices) •  GMP (Good Manufacturing Practice) kurallarına uymaları istenmektedir. Prof. Dr. G.SALTAN 19

(20)

GÜVENİLİRLİK VE ETKİNLİK

•  _{Bitkisel ilaç/çayların güvenilirliği bileşiminde} bulunan bitkisel drog veya drog preparatının içerdiği bileşiklerin toksisitesine, •  _{Üretim sırasında oluşabilecek} kontaminasyonlara (mikrobiyal toksin, pestisit artığı, mikroorganizma, radyoaktivite, toksik metaller) •  _{Bitkisel drog veya drog preparatının}_yanlış tayin edilmesi’ne bağlı olarak değişir. Prof. Dr. G.SALTAN 20

(21)

GÜVENİLİRLİK VE ETKİNLİK

parametrelerindeki eksiklik

•  _{Gastrointestinal şikayetler} •  _{Karaciğer enzimlerindeki artış} •  _{Mental bozukluklar} •  _{Allerjik reaksiyonlar} •  _{Kalp komplikasyonları} Örnek: Zayıflama preparatlarında bitkisel droglar yanında sibutramin ve sibutramin türevlerinin bulunması Prof. Dr. G.SALTAN 21

(22)

BİTKİSEL ÇAYLAR Prof. Dr. Gülçin SALTAN İŞCAN

B

İ

TK

İ

SEL ÇAYLAR

Prof. Dr. Gülçin SALTAN İŞCAN

BİTKİLERİN KULLANIMI

BİTKİLERİN KULLANIMI

GIDA

ZEHİR

SİLAH OLARAK

YAKACAK

BARINAK

İLAÇ

BİTKİLERİN İLAÇ OLARAK KULLANIMI

Dinsel tedavi ve sihir

BİTKİLERİN TEDAVİDE KULLANIMI

TEDAVİ SİSTEMLERİ

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ (WHO)

RAPORLARI

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ (WHO)

RAPORLARI

Bitkisel İlaçlar ve Tıbbi Çaylar

•

Aktarlar…...

•

GÜBRE VE PESTİSİT ARTIĞI,

BÖCEK, SAÇ, TIRNAK V.S)

•

Dozaj kavramı

Eczacı

Bitkisel İlaç/Bitkisel Çay Hazırlanması

İmalatçı

Üretim Kalitesi

GÜVENİLİRLİK VE ETKİNLİK

GÜVENİLİRLİK VE ETKİNLİK

parametrelerindeki eksiklik

Ginkgo biloba, Japon eriği

• 

_{GÜBRE VE PESTİSİT ARTIĞI,}

• 

_{Dozaj kavramı}