Eğitim Ekonomisi Dersi Notları – 5

Doç.Dr.Tarık Soydan

Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Eğitim Yönetimi Anabilim

Dalı

Eğitim Ekonomisi Dersi Notları – 5

Güncel işgücü istatistikleri açıklandı!



İşsizlik (unemployment)

 Referans dönem içinde istihdam halinde olmayan (kâr karşılığı, yevmiyeli, ücretli ya da ücretsiz olarak hiç bir işte çalışmamış ve böyle bir iş ile bağlantısı da olmayan) kişilerden, iş aramak için son üç ay içinde iş arama kanallarından en az birini kullanmış ve 15 gün içinde işbaşı yapabilecek durumda olan kurumsal olmayan çalışma çağındaki tüm kişiler işsiz nüfusa dahildirler (TÜİK’in tanımı).

 Çalışma gücünde ve arzusunda olan ve cari ücretten çalışmaya razı olup da iş bulamayan işgücünün varlığıdır. Bu şartlar altında işsizlik gayri iradi olarak karşılaşılan bir durumdur.

* Kurumsal Olmayan Nüfus: Üniversite yurtları, yetiştirme yurtları (yetimhane), huzurevi, özel nitelikteki hastane, hapishane, kışla vb. yerlerde ikamet edenler dışında kalan nüfustur.

* Çalışma Çağı: 15-64 yaşları arası.

Eğitim – İstihdam İlişkisi konusunda eğitim ekonomisi kuramları konusuna devam

Hatırlayalım!

İnsan sermayesi kuramı – Bu kuram daha önce tanımlanmış ve açıklanmıştı. İnsan sermayesi kuramına göre eğitim ile istihdam arasında doğrusal bir bağ vardır. Kişi ne kadar eğitim almışsa o kadar istihdam şansı artar.

Bu nasıl olur?

Kişiler eğitim aracılığıyla işe yönelik belirli kalifiye özellikler kazanırlar. Mesela mühendislik eğitimi alan bir kişi alanında daha üretken ve yaratıcı bir eleman olur.

Dolayısıyla istihdam edilmesi kolaylaşır.

2. Eleme Hipotezi: Eğitim bireyleri yeteneklerine göre sınıflandırır, daha yetenekli olanların istihdam edilmelerini sağlar. Eğitim bireyleri yeteneklerine göre sınıflandırdığı için işverenler eğitim sayesinde, işe almak istedikleri personelin yeterliklerini kendileri test etmek, böylece para ve zaman kaybetmek durumunda kalmazlar.

Öte yandan eğitim, kişilerin üretkenliğini artıran yeterlikler kazandırmaktan ziyade bireylere işe uygun bazı tutum ve davranışlar kazandırır. Otoriteye itaat etme, dakik ve disiplinli olma, sorumlu iş görme gibi.

Böylece eğitilmiş kişi daha kolayca istihdam edilme

şansı bulur.

Yani eleme hipotezine göre, kişilerin aldığı eğitimden ziyade eğitim sürecinde elde ettikleri diploma ve sertifikalar, kişilerin istihdam edilebilirlikleri açısından işverenlere fikir verir ve istihdam edilmelerini kolaylaştırır. Elbette uygun olmayan diploma ve sertifikalar da istihdam edilmeyi zorlaştırır.

3. Bölünmüş İşgücü Piyasaları Kuramı:

İşgücü piyasaları ikiye ayrılır: Birincil piyasalar ve ikincil piyasalar.

Ayrımda etkili olan etkenler, işlerin çalışma

koşulları, ödeme yapıları, yükselme koşulları,

getirileri gibi unsurlardır.

 Birincil işgücü piyasası iyi koşullarla belirlenen piyasadır. İleri teknoloji

kullanılan, iş ve kariyer güvencesinin

olduğu, göreli olarak yüksek ücretli işler bu piyasadadır. Mesela, elektrik elektronik

mühendisliği, doktorluk, mimarlık birincil

işgücü piyasasının işleridir.

 İkincil işgücü piyasası ise kötü koşullarla belirlenen piyasadır.

İleri teknoloji kullanılmayan, iş ve kariyer güvencesinin pek gelişmediği, göreli olarak düşük ücretli işler bu piyasadadır. Mesela,

kasiyerlik, tekstil işleri, inşaat işçiliği gibi işler ikincil işgücü piyasasının işleridir.

* Öğretmenlik hangi işgücü piyasasında

sayılır?

 Birincil işgücü piyasası içinde olan iş ve meslekler konusunda, eğitim ile istihdam edilebilirlik arasındaki ilişkinin daha güçlü olduğu söylenebilir.

 İkincil işgücü piyasasında ise, önceden

alınmış eğitimden ziyade iş başında

yetişme/yetiştirilme süreçleri önemli olduğu

için, eğitimle istihdam edilebilirlik

arasındaki ilişki daha zayıftır.

 DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM.