ÜNİTE. ÇOCUK GELİŞİMİ UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Işık KAMARAJ İÇİNDEKİLER HEDEFLER EĞİTİCİ DRAMA ETKİNLİĞİ I

EĞİTİCİ DRAMA ETKİNLİĞİ – I

ÇOCUK GELİŞİMİ UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Işık

KAMARAJ

İÇİ NDEKİ LE R • Eğitici Drama Etkinliğini Planlarken Dikkat

Edilmesi Gereken Noktalar

• Eğitici Drama Etkinliğini Planlama

• Kazanım ve Göstergelerin Belirlenmesi

• Etkinliklerin Seçimi

• Etkinliklerin Sıralanması

• Etkinlik Sürelerinin Belirlenmesi

• Eğitici Drama Etkinliği İçin Gerekli Malzeme, Araç-Gereç, Kostüm ve Aksesuarların Belirlenmesi

• Eğitici Drama İçin Uygun Yöntem ve Tekniklerin Belirlenmesi

HEDE FL ER

• Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

• Eğitici drama etkinliğini planlarken dikkat edilmesi gereken noktaları

açıklayabilecek,

• Eğitici drama etkinliğini planlarken programdan kazanım ve göstergeleri seçebilecek,

• Eğitici drama etkinliği için uygun etkinlikleri belirleyebilecek,

• Eğitici drama etkinliği için belirlenen etkinlikleri seçebilecek,

• Seçilen etkinliklere uygun süreleri ayarlayabilecek,

• Seçilen etkinliklere uygun malzeme, araç- gereç, kostüm ve aksesuarları

belirleyebilecek,

• Eğitici drama için uygun yöntem ve

teknikleri belirleyebileceksiniz. ÜNİTE

10

GİRİŞ

Eğitici drama, çocukların okul öncesi dönemde katılmaktan oldukça keyif aldıkları, eğlendikleri oyuna benzer bir etkinlik olması nedeniyle son derece değerlidir. Çocuklar, okul öncesi eğitim kurumundaki dramatik oyun merkezinde gerçek yaşam durumlarını ve çeşitli rolleri deneyerek oyun oynamanın yanı sıra öğretmenleriyle, sınıf arkadaşlarıyla, küçük gruplarla ya da bireysel olarak katıldıkları planlı etkinliklerden olan eğitici drama etkinliğine de ihtiyaç duyarlar.

Okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan diğer tüm etkinlikler gibi eğitici drama etkinliğinin de bir plan dâhilinde uygulanması gereklidir.

Eğiticinin diğer etkinliklerde olduğu gibi planlama yapması hem kazanımlara hem de göstergelere ulaşılması açısından önemlidir. Eğiticinin plan yapmasının diğer olumlu yanı da, uygulama yaptıktan sonra etkinliği hem kendisi hem de öğrencileri açısından değerlendirerek bir sonraki drama etkinliğine hazırlanmasını kolaylaştırmasıdır. Planlama yaparken eğiticinin çocukların yaş ve gelişim

özelliklerine, ilgi, istek ve ihtiyaçlarına, eğitici drama ile ilgili geçmiş yaşantı ve deneyimlerine, grupta özel gereksinimi olan çocukların varlığına, grubun genel özelliklerine ve ihtiyaçlarına, öğrenci sayısına, sınıfın fiziksel özelliklerine, okulun bulunduğu sosyal çevrenin özelliklerine de dikkat etmesi gerekir. Eğiticinin dramanın tüm aşamalarında öğrencileri aktif kılacak, öğrenen merkezli, çağdaş gelişim ve öğrenme yaklaşımlarını dikkate alan, günümüzün gerektirdiği temel becerilerin yanı sıra gündelik yaşamda karşılaşabilecekleri durumlara hazırlayıcı nitelikte eğitici drama örneklerini içeren bir planlama yapması son derece önemlidir.

Bu ünite, okul öncesi dönemde eğitici drama etkinliklerinin uygulanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar, eğitici drama etkinliğinin planlanması, etkinliklerin seçimi, etkinliklerin sıralanması, etkinlik sürelerinin belirlenmesi, eğitici drama için gerekli malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarların belirlenmesi ve eğitici drama için uygun yöntem ve tekniklerin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.

EĞİTİCİ DRAMA ETKİNLİĞİNİ PLANLARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR

Eğitici drama etkinliklerine günlük eğitim planı akışında düzenli olarak yer verilmesi belirlenen kazanımlara ve göstergelere en etkili şekilde ulaşılmasını sağlayacaktır. Eğiticilerin eğitici drama etkinliğini planlarken dikkat etmesi gereken noktalar şunlardır:

 Eğitici, planlama aşamasında eğitici drama etkinliğine karar verirken, seçmiş olduğu etkinliğin öncesinde ve sonrasında yapacağı etkinliklere dikkat ederken gün boyunca uygulayacağı diğer etkinliklere de dikkat etmelidir. Bu durum günlük eğitim planı akışındaki etkinliklerin bir bütünlük içerisinde uygulanmasını sağlayacaktır. Yapılacak planlama ile

hem eğitici drama etkinliği hem de diğer etkinlikler günlük eğitim planı akışında uygun yerlere yerleştirilebilir.

 Eğitici, drama etkinliklerinin süresini belirlerken çocukların yaş ve gelişim özelliklerinin yanı sıra ilgi, istek, dikkat, ihtiyaçları, eğitici drama

etkinliğinin içeriği, iklim koşulları, öğrenci sayısı gibi faktörlere de dikkat ederek planlama yapmalıdır. Bu özelliklerin yanı sıra drama etkinliklerini uygularken eğiticinin etkinliğin ne kadar sürdüğüne ilişkin gözlemlerde bulunması, etkinlik süresine ilişkin bir fikir vermesi açısından önemlidir.

 Eğitici, öncelikle çeşitli gelişim alanlarına yönelik kazanım veya

kazanımlara ve bu kazanımların göstergelerine karar vermelidir. Bu açıdan eğiticinin sadece eğitici drama etkinliği için değil aynı zamanda diğer etkinlikler için belirlediği kazanım ve göstergelere dikkat ederek bir planlama yapması gerekir. Böylece, eğitici drama etkinliği için belirlenen kazanım ve göstergelerin diğer etkinliklerin kazanım ve göstergeleriyle de ilişkisi kurulmuş olur.

 Eğitici, çeşitli gelişim alanlarına yönelik kazanım veya kazanımlara ve bu kazanımların göstergelerine karar verdikten sonra ilgili eğitici drama etkinliğini seçmelidir. Eğitici, drama etkinliğini hazır örneklerden seçebilir ya da kazanım ve göstergelere uygun yeni eğitici drama örneği üretebilir.

Bunun için en iyi yol, var alan drama örneklerinin çeşitlendirilmesidir.

Örneğin “meyve tabağı” isimli hareket çalışması yapılırken “sebze tabağı”

hareket çalışması da yapılabilir. Bir diğer yol ise, hâlihazırdaki drama örneklerini çocuklardan gelen geri bildirimler doğrultusunda yeniden düzenlenerek üretilmesidir.

 Eğitici, planlama aşamasında farklı türdeki eğitici drama etkinliklerine yer vermelidir. Günlük eğitim akışında farklı türdeki drama çalışmalarına yer verilmesi hem çeşitlilik hem de eğitim programındaki kazanımlar açısından önemlidir. Eğiticinin zaman zaman da öğrencilerinden gelen talepler doğrultusunda etkinlikleri seçmesi gerekir.

 Eğitici, eğitici drama örneklerine karar verirken öğrenci sayısı ile seçilen etkinlik türü ve kullanılan özel tekniklerin birbiri ile uyumlu olmasına dikkat etmelidir. Eğitici, sınıfındaki öğrenci sayısını dikkate alarak paralel çalışma, rol oynama, rol değiştirme gibi temel teknikleri kullanabilir. Bazen sıra bekleyerek de olsa, tüm sınıfın katılımı ile eğitici drama etkinliklerinin uygulanabilmesidir.

 Eğitici, planlama aşamasında eğitici drama etkinliğinin öncesindeki etkinliğin aktif ya da pasif bir etkinlik olmasına bağlı olarak uygulayacağı

Ör nek

•Eğitici drama etkinliğinin rol dağılımına çocukların bildiklerinden ve yapabildiklerinden başlanmalıdır ve rol dağlılmları çocuklarda başarısızlık riski yaratmamalıdır. Çocuklar, kendilerine verilen rollerde başarılı oldukça drama etkinliğine daha yüksek bir motivasyonla katılacaklardır.

Drama, oyun gibi çocuğun en iyi öğrenme yollarından

biridir.

etkinliğe karar vermelidir. Bir önceki etkinlik pasif ise, aktif bir drama etkinliği ile devam edilmesi uygundur.

 Eğitici, planlama yaparken özellikle eğitim-öğretim döneminin başında çocukların sınıf kurallarından sıra alma ya da sıra beklemeyi öğrendikleri

“tanışma ve selamlaşma/isim öğrenme çalışmaları” ile başlamalıdır. Bu etkinlikler, öğrencilerin grupça yapılan bir etkinliğin bir parçası olmalarını sağlarken, sınıfın bir üyesi olarak başkaları ile iletişim kurmanın temel kurallarından biri olan ismini söyleme-sorma ve selamlaşma davranışını öğrenmelerini sağlayacaktır.

 Eğitici, planlama yaparken eğitici drama etkinliklerine hazırlayıcı nitelikte basit drama çalışmaları ile başlamalı, daha karmaşık drama çalışmalarına zamanla geçmelidir. Bu durum hem öğretmenin kendisine daha fazla güvenmesine hem de çocukların bir grupta kendilerini rahat ve güvende hissetmelerini sağlayacaktır.

 Eğitici, planlama aşamasında eğitici drama etkinliklerinde kullanacağı özel teknik ya da tekniklere karar vermelidir. Eğitici, bir eğitici drama

etkinliğinde aynı anda bir ya da birden çok tekniği kullanabilir. Dikkat edilmesi gereken nokta, uygulanacak eğitici drama etkinliğine uygun olan özel teknik ya da tekniklerin seçilmesidir.

 Eğitici, eğitici drama etkinliklerinde kullanacağı özel teknik ya da teknikleri belirlerken kendi rolüne de karar vermelidir. Örneğin eğitici, eğitici drama etkinliğinde “kenardan yönlendirme” tekniğini ya da “katılımcı lider”

tekniğini kullanabilir.

 Eğitici, eğitim-öğretim döneminin başlarında eğitici aktif katılımda bulunacağı eğitici drama etkinlikleri seçmelidir. Eğitici, drama

etkinliklerinin başlangıç çalışmalarında grubun bir parçası olmalıdır. Bu durum öğretmen-öğrenci iletişimine katkıda bulunması açısından önemlidir.

 Eğitici, eğitici dramanın yapısı ve uygulanma aşamalarına dikkat ederek planlama yapmalıdır. Bir eğitici drama etkinliğinde, dört aşama

bulunmaktadır. Bunlar; (1) eğitici dramayı başlatma, (2) drama oyunu aşaması, (3) tartışma ve (4) destekleyici etkinlikler aşamalarıdır. Eğiticinin eğitici drama etkinliğini bu sıralamaya uygun şekilde yapması son derece önemlidir. Bu aşamaların tümü eğiticiye bir plan dahilinde drama etkinliğini uygulama imkanı verir. Eğitici dramanın yapısı ve uygulanma aşamaları için “Okul Öncesi Çocukları İçin Eğitici Drama Uygulamaları”

kitabından yararlanılabilir.

 Eğitici, planlama aşamasında eğitici drama etkinliğinin tartışma aşaması için her düzeye -zihinde canlandırma düzeyi, tanımsal düzey, duygusal düzey, bilişsel düzey, yaşantısal düzey ve drama oyununu geliştirme düzeyi- ilişkin en az iki soru hazırlamalıdır. Hazırlanan soruların çocukların aktif katılımını sağlamak amacıyla hazırlandığı unutulmamalıdır. Bu nedenle çocukların yaşadıkları drama oyunu ile ilgili yansıtma

yapabilmelerine yönelik sorular hem eğitici hem de zaman zaman çocuklar tarafından sorularak etkinlikte diyalog ortamı sağlanmalıdır.

 Eğitici, eğitici drama etkinliğinin tartışma bölümünün yönetimini planlamalı ve “soru sorma, söyleneni yansıtma, duygu ifadelerini şartsız kabul etme, özetleme, problemlerin incelenmesini sağlama, tartışma sırasında geri bildirim” gibi özellikleri tartışma sırasında kullanmalıdır.

Tartışma aşamasının yönetim bölümünde “soru sorma” en çok kullanılan özelliktir.

 Eğitici, tartışma aşamasından hemen sonra gelen destekleyici etkinlik/leri planlamalıdır. Bir ya da birden fazla destekleyici etkinlik aynı anda

uygulanabilir. Öncelikle eğiticinin yeterliliği arttıkça destekleyici etkinlik sayısı da hem arttırılabilir hem de çeşitlendirilebilir. Bu durum eğitici drama etkinliğinin içeriğine ve öğrenci sayısına bağlı olarak değişebilir.

 Eğitici, planlama aşamasında eğitici drama etkinliğinde gözlem yapacağı birkaç öğrenciye karar vermelidir. Bu durum eğiticinin belirlediği kazanımlara ulaşmasını sağlayacak olan göstergelerin gözlemlenmesi açısından önem taşımaktadır.

 Eğitici, eğitici drama etkinliğinde kullanacağı malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarları önceden planlamalıdır. Dramada kullanılacak malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarlar kuşkusuz etkinliği zenginleştirerek sürecin daha zengin olmasını sağlayacaktır. Bu malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarlar çocukların katılımı ile hazırlanabileceği gibi hazır olanlar da kullanılabilir.

 Eğitici, eğitici drama etkinliğinde kullanacağı tepegöz, slayt, bilgisayar, kaset, teyp, CD, CD çalar gibi donanımları planlamalıdır. Örneğin; eğitici drama etkinliğinde müzikle drama özel tekniği kullanılacak ise, gerekli donanımların etkinlik öncesinde hazırlanması uygun olacaktır.

 Eğitici, eğitici drama etkinliğini sınıfın yanı sıra sınıf dışındaki ortamlarda da uygulamalıdır. Örneğin; müze, galeri, park gibi gerçek bir ortamda drama çalışması yapılacaksa, planlama aşamasında eğiticinin gerekli izinleri alması uygun olacaktır. Ayrıca, eğiticinin eğitici drama etkinliği yapacağı bu mekanı önceden ziyaret ederek kazanım ve göstergeleri belirlemesi gerekir. Okul dışında yapılacak olan bu etkinliğe büyük yaş gruplarının katılımı daha uygun olacaktır.

 Eğitici, eğitici drama örneklerini seçerken bireysel, küçük gruplarla ya da bütün sınıfın katılımı ile yapılacak etkinliklere yer vermelidir. Öğrenciler bu farklı gruplarda canlandırdıkları rollerde birbirlerine karşı sorumluluk hissederken etraflarında olup biten olaylara ve yaşantılara karşı da duyarlı olmayı öğreneceklerdir.

 Eğitici, eğitici drama etkinliğinin oyun aşamasında her çocuğa hem aktif katılım için hem de etkinlik sonrasında duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri için fırsat vermelidir. Öğrencinin rolünü canlandırırken drama etkinliğe aktif katılımı sayesinde bilgiyi yeniden yapılandırması yani öğrenen merkezli bir etkinlik olmasına, eğitim ve öğretim kriterlerinin dikkate alınmasına, çağdaş ve gerçek yaşam deneyimlerine hazırlayıcı bir etkinlik olmasına dikkat edilmelidir.

 Eğitici, çocukların gündelik yaşamlarında karşılaşacakları sosyal

problemleri çözümlemelerine yönelik bazı drama örneklerine özellikle yer vermelidir. Örneğin; çocukların birbirlerine yardım etmelerini, insanlar arasındaki ilişkilerin gelişmesine katkıda bulunmayı sağlayan “arkadaşına yardım et” eğitici drama çalışması uygulanabilir.

 Eğitici, eğitici dramanın özellikle tartışma aşamasında eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerinin gelişimine yönelik sorular sormalıdır. Çocukların aktif katılımda bulunarak katıldıkları drama oyununa ya da geçmiş

yaşantılarına ilişkin görüşlerini yansıttıkları aynı zamanda diğer çocukların görüşlerini dinleyebildikleri bu bölümde soru-cevap yönteminden

yararlanılmaktadır.

 Eğitici, eğitici drama örneklerini seçerken anne-baba katılımı ile yapılabilecek çalışmalara da yer vermelidir. Bu durum hem çocukların hem de anne-babaların birbirlerini farklı ortamlarda tanımalarına fırsat verecektir. Anne-baba katılımını sağlayan programların nitelikli okul öncesi eğitim programları olduğu kabul edildiğine göre, eğitici drama etkinliğine anne-baba katılımının sağlanması son derece önemlidir.

 Eğitici, eğitici drama örneklerini seçerken, planlama aşamasında sınıfında özel gereksinimli öğrenciler için etkinliğin uyarlama çalışmasını yapmalıdır (Örneğin uygun rol dağılımı, ilave yönerge verme gibi). Bu durum eğitici drama etkinliğinin tüm öğrencilerin bireysel farklılıklarına ve ihtiyaçlarına uygun olarak planlanmasını sağlayacaktır.

EĞİTİCİ DRAMA ETKİNLİĞİNİ PLANLAMA

Eğiticinin, eğitici drama etkinliğine karar verirken yaş grubuna, genel gelişim özelliklerine, ilgi ve dikkatlerine, aktif katılımlarına uygun etkinlikler seçmesi çocukların etkinliğe ilişkin motivasyonlarını yükseltecektir. Eğiticinin bu aşamada seçtiği eğitici drama etkinliğine ilişkin cevap vermesi gereken bazı sorunlar şunlardır:

 Kazanım ve göstergelere ulaşmayı sağlayan bir eğitici drama etkinliği mi?

 Eğitici drama etkinliği günlük eğitim planı akışında uygun bir yere yerleştirildi mi?

 Eğitici, drama etkinliğini diğer etkinliklerle birlikte mi uygulayacak?

(Örneğin; bütünleştirilmiş etkinlik olarak hangi etkinliklerle birlikte uygulanacak?)

 Eğitici drama etkinliği gruptaki tüm öğrenciler düşünülerek mi planlandı?

(Örneğin; etkinlik uyarlama gerektiriyorsa özel gereksinimli çocuklar için alternatifler düşünüldü mü?)

 Eğitici, eğitici drama etkinliği içerisinde kendi rolünü belirledi mi?

 Eğitici, etkinlik sırasında gözlemleyeceği birkaç öğrenciyi belirledi mi?

 Eğitici, eğitici drama etkinliği için gerekli olan hazırlıkları tamamladı mı?

(Örneğin; özel teknik veya teknikleme karar verme, tartışma sorularını Okul öncesi eğitim

kurumlarında yapılacak her etkinlik gibi drama etkinlikleri planlı olarak

oluşturulan ve sürdürülen eğitsel

etkinliklerdir.

önceden belirleme, malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarları önceden hazırlama gibi)

 Eğitici, drama etkinliğinin tartışma bölümünden sonra yapacağı

“destekleyici etkinlik veya etkinlere” karar verdi mi? gerekli hazırlıkları yaptı mı?

 Eğitici drama etkinliği için belirlenen süre yeterli mi?

 Fiziksel çevre eğitici drama etkinliği için uygun mu?

 Eğitici drama etkinliğinde kullanacağı malzeme, araç gereç, kostüm ve aksesuarları hazırladı mı?

 Eğitici, drama etkinliğinde kullanacağı malzeme, araç gereç, kostüm ve aksesuarların hazırlıklarına çocukların katılımını sağladı mı?

 Eğitici, eğitici drama etkinliğinde kullanacağı tepegöz, slayt, bilgisayar, kaset, teyp, CD, CD çalar, kaset gibi donanımları hazırladı mı?

 Eğitici drama etkinliği yeniden oynanabilir mi?

 Eğitici drama etkinliğinin yapılacağı mekân okul dışı ise (örneğin; müze, galeri, park gibi) gerekli izinler alındı mı?

Bu sorulara cevap verildikten sonra eğitici drama etkinliğini planlamada ön hazırlık olarak bazı koşullar da sağlanarak etkinliğe başlanması uygun olacaktır.

Plan yapılırken aşağıdaki süreçler izlenmelidir:

 Kazanım ve göstergeleri belirleme,

 Eğitici drama etkinlik türleri arasından bir etkinliği seçme ya da yeni bir etkinlik üretme,

 Eğitici drama etkinliğinde kullanılacak özel teknik veya teknikleri belirleme,

 Eğitici drama etkinliğinin süresini belirleme,

 Kullanılacak malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarları belirleme,

 Eğitici drama etkinlik alanını belirleme,

 Eğiticinin kendi rolüne karar vermesi ve öğrencileriyle paylaşması,

 Eğitici dramanın tartışma bölümünde sorulacak soruları belirleme,

 Eğitici dramanın tartışma bölümünün yönetimine karar verme, (soru sorma, söyleneni yansıtma, duygu ifadelerini şartsız kabul etme, özetleme, problemlerin incelenmesini sağlama, tartışma sırasında geri bildirim ,

 Eğitici dramanın tartışma bölümü sonrasında yapılacak destekleyici etkinlik veya etkinliklere karar verme.

Bireysel Etkinlik

• Eğitimciler drama etkinliklerini planlamada ne tür zorluklarla karşılaşabilirler?

Kazanım ve Göstergelerin Belirlenmesi

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından “36-72 Aylık Çocuklar İçin Okul Öncesi Eğitim Programı” 2006 yılında denenip geliştirilmek üzere uygulamaya konmuştur.

Ulusal ve uluslararası alan araştırmaları, uygulamadan gelen geri bildirimler ve Okul Öncesi Eğitiminin Güçlendirilmesi Projesi çalışmaları kapsamında yapılan mevcut durum analizleri dikkate alınarak 2012-2013 yılında program geliştirme çalışması yapılmıştır. Bu süreçte okul öncesi eğitimi veren bütün paydaş kurum ve kuruluşların da katkıları dikkate alınarak program geliştirme çalışmaları

tamamlanmıştır.

Okul öncesi eğitimin amaç ve görevleri, Millî Eğitim’in genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak;

 Çocukların beden, zihin ve duygu gelişimini ve iyi alışkanlıklar kazanmasını sağlamak,

 Onları ilkokula hazırlamak,

 Şartları elverişsiz çevrelerden ve ailelerden gelen çocuklar için ortak bir yetiştirme ortamı yaratmak,

 Çocukların Türkçe’yi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamaktır.

Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından Okul Öncesi Eğitim Programı (2013) hakkında aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır:

Güncellenen bu program gelişimsel bir programdır. Gelişimsel program bütüncül bir yaklaşımla, çocuğun sosyal ve duygusal, motor, bilişsel, dil gelişim alanları ile öz bakım becerilerini birlikte ele alır. Programın temelini çocukların gelişimsel özellikleri oluşturur. Öğrenme süreçleri planlanırken çocukların

gelişimsel düzeyleri belirlendikten sonra ilgi ve gereksinimleri ile içinde yaşadıkları çevresel koşullar dikkate alınır. Kazanım ve göstergelerle farklı eğitim süreçleri oluşturularak çocukları desteklemek ve onları bulundukları gelişim düzeyinden ulaşabilecekleri en üst aşamaya taşımak bu programın hedefidir. Program güncellenirken önceki programda yer alan amaç ve kazanımlar, kazanım ve göstergeler şeklinde ifade edilmiştir. Amaçlar, ulaşılmak istenen sonuçları gösterir.

Diğer bir deyişle öğretmenin kazandırmak istediklerini tanımlar, öğretmeni ve dolayısıyla yıl içinde ele alınacak içeriği merkeze alır. Kazanımlar ise çocuğu merkeze alarak belirlenir ve çocuklar tarafından ulaşılması gereken sonuçları gösterir. Yani çocukların öğrenmeleri gereken bilgi, beceri ve yetkinlikleri tanımlar.

Kazanımlara dayalı olarak oluşturulmuş olan göstergeler genellikle kendi içinde basitten karmaşığa, somuttan soyuta ve birbirini izleyen aşamalar hâlinde sıralanarak belirlenen kazanımın gerçekleşmesine hizmet ederler. Göstergeler, kazanımların gözlenebilir hâlidir. Öğretmenler belli bir kazanımla ilgili olarak etkinlik oluştururken göstergeler onlara yol gösterecektir. Bu durum, kazanımı kapsayıcı nitelikte etkinliklerin yazılmasını ve uygulanmasını kolaylaştıracaktır.

Eğitim, tesadüfi değil planlı, programlı, amaçlı ve aynı zamanda değerlendirmelerin yapıldığı bir süreçtir. Bu süreç, okul öncesi dönemde

tesadüflere bırakılmayacak kadar kritik bir öneme sahiptir. Okul öncesi dönemde Okul öncesi eğitim

programında amaçlar yerine kazanım ve

göstergeler ele alınmıştır.

Her etkinlik gibi drama etkinliği de, kazanım ve

göstergelerin gerçekleşmesi için

planlanmalıdır.

istenen kazanımlara ulaşılabilmesi için planlamanın çok iyi yapılması, bu plana uygun bir uygulamanın ve aynı zamanda değerlendirmenin yapılması da gereklidir.

Okul öncesi eğitim programında yer alan kazanım ve göstergelerin özellikle günlük eğitim planı akışındaki etkinliklerin hazırlanmasında son derece önemli bir yeri vardır. Eğitici, tek bir gelişim alanına yönelik kazanım ve göstergeler

seçebileceği gibi birden fazla gelişim alanına (Bilişsel, Sosyal-Duygusal, Dil, Motor, Öz Bakım Gelişim Alanı) yönelik kazanım ve göstergeler seçerek çocuğun çok yönlü gelişimi desteklenebilir. Eğitici drama etkinliklerinde sosyal-duygusal gelişim alanın yanı sıra dil ve bilişsel gelişim alanına yönelik kazanım ve göstergeler de seçilebilir.

Örneğin yukarıda “Balon Şişirme” isimli hareket çalışmasına ilişkin bir örnek drama etkinliği sunulmuş ve etkinliğe ilişkin üç farklı gelişim alanından (bilişsel, dil, motor gelişim alanı) kazanım ve göstergelere yer verilmiştir.

Etkinliklerin Seçimi

Eğitici drama etkinliğine karar verilirken öncelikle kazanım ve göstergelere ulaşmayı sağlayan etkinliklerin seçilmesi önemlidir. Çocukların yaş ve gelişim özelliklerinin yanı sıra ailelerin ve okulun bulunduğu sosyal çevre, sınıfın özellikleri ve öğrencilerin bireysel ihtiyaçları özel gereksinimli olan öğrenciler ve diğer etkinliklerde verilen konu, kavram, davranış, becerilerle ilişkilerin kurulması etkinliğin bir bütün olarak düşünülmesini ve daha kolay öğrenilmesini sağlayacaktır.

Etkinliklerin seçiminde konu merkezli

uygulamalar düşünülmemelidir.

Ör nek

•Bilişsel Gelişim

•Kazanım Nesne/Durum/Olaya dikkatini verir.

•Göstergeleri: Dikkat edilmesi gereken nesne/durum/olaya odaklanır.

•Kazanım Neden-sonuç ilişkisi kurar.

•Göstergeleri: Bir olayın olası nedenlerini söyler.

•Dil Gelişimi

•Kazanım Sesleri ayırt eder.

•Göstergeleri: Sesin özelliğini söyler. Verilen sese benzer sesler çıkarır.

•Motor Gelişim

•Kazanım Müzik ve ritim eşliğinde hareket eder.

•Göstergeleri: Müzik ve ritim eşliğinde çeşitli hareketleri ardı ardına yapar

•Balon Şişirme (Hareket Çalışmaları)

•Öğretmen çocuklara “Şimdi hepiniz sönük bir balon olun” diyerek yönerge verir. Tüm grup el ele tutuşup ortada toplanır. Çocuklar, birbirlerine iyice sokularak, sıkışık olarak dururlar. Öğretmenin “Şimdi balonu şişirelim demesi üzerine, herkes ağzıyla “Fısssss, fısssss” diye ses çıkarırken, daire yavaş yavaş genişler ve gerilir. En sonunda her çocuk, tüm gücü ile iki yanındakinin eline asılır. Sonunda halka bir yerden kopar. Öğretmen “paaaaaat” diye bağırır. Balon patlamıştır.

Herkes yere serilir. Bu çalışma sırasında müzik kullanılabilir.

Okul öncesi eğitim etkinliklerinde konular amaç değil, kazanım ve

göstergelere ulaşmada birer araçtır. Bu durumda yapılması gereken kazanımlara ulaşmayı sağlayacak etkinliklere günlük eğitim planı akışında yer verilmesidir. Bu etkinlikler drama etkinliği olabildiği gibi, diğer etkinliklerle örneğin kitaplık köşesinde “kendini tanıtmayı” içeren bir kitap okunarak da bu kazanıma ulaşılabilir.

Eğitici drama ‘’bir eylemin, bir olayın, duygununun, çeşitli rollerin, bir kavramın, konunun ya da öykünün, hatta şiirin, canlı ya da cansız varlıkların, sözel ya da sözsüz, kendiliğinden davranışlarla, taklit yolu ile, temsili olarak ifade edilmesi canlandırılmasıdır.’’(Önder, 2010, s. 7). Bu tanımda görüldüğü gibi eğitici dramada bir eylemden bir şiire kadar hemen hemen birçok şey canlandırılabilir.

Eğitici dramanın yapısı ve uygulanma aşamaları;

 Eğitici dramayı başlatma,

 Drama oyunu,

 Tartışma,

 Destekleyici etkinlikler.

Eğitici Dramayı Başlatma: Eğitici, planlama aşamasında eğitici drama etkinliğinin öncesinde aktif ya da pasif bir etkinlik olmasına bağlı olarak hangi etkinliği seçeceğine karar verir. Bir önceki etkinlik pasif ise, aktif bir drama etkinliği ile devam edilmesi uygun olacaktır. Eğiticinin seçilen drama etkinliğinin içeriğine uygun olarak sınıfı öğrencileri ile birlikte etkinlik için hazırlaması örneğin masa ve sandalyeleri bir kenara çekmesi gerekebilir. Eğiticinin bu aşamada uygulayacağı drama etkinliğinin adını söyleyerek rol dağılımını yapması uygun olacaktır. Bu aşamada sınıfı hazırlamanın yanı sıra kullanılacak malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarların rol dağılımına uygun olarak çocuklara dağıtılması gerekir. Eğitici, bu

Örne k

•Örnek: Günlük eğitim akışında “Kendini Tanıtma” ile ilgili bir konu ele alınmış ve bu konu işlenerek seçilen kazanım ve göstergelere ulaşılmaya çalışılmışsa, bu konuyla ilişkili olarak “Topla İsim Çalışması” drama etkinliği yapılabilir. Bu etkinlikte çocukların bir top eşliğinde isimlerini

“benim adım Ayşe/Ahmet” diyerek grupta söylemeleri istenir. Tüm çocuklar bir kere grupta kendi ismini söyleyene kadar etkinlik devam eder.

Ör ne k

•Günlük Eğitim Planı Akışında "büyük-küçük" zıt kavramları alınmış ise bu kavramları destekleyecek, içeriğinde benzer örnekleri barındıracak bir drama etkinliği seçilebilir. Örneğin "Hareketlerle Kavram Eğitimi-I drama etkinliğinde öğrencilerden tüm bedenlerini kullanarak (miktar, büyük-küçük, alçak-yüksek, şişman-zayıf, yön, hareket vb.) kavramları göstermeleri, ifade etmeleri istenebilir.

sırada kendi rolünü öğrencileri ile paylaşır. Eğitici, drama etkinliğinde müzikle drama gibi bir teknik uyguluyorsa, gerekli CD, CD çalar, bilgisayar gibi donanımları sınıfa yerleştirir. Eğitici, sınıfı etkinlik için hazırlarken, hem kendi rolüne ve hem de çocukların aldıkları rollere hazırlanmaları için belli bir süreye de ihtiyaç duyulur. Bu başlangıç için yaklaşık 5-10 dakika gibi bir süre yeterlidir.

Drama Oyunu: Eğitici dramayı başlatma aşamasında rol dağılımına uygun olarak öğrencilerin kendi rollerine hazırlanması, bir yandan da öğretmenin sınıfını eğitici drama etkinliği için hazırlaması ve kendi rolüne hazırlanması ile drama oyunu aşamasına geçilir. Bu aşamada eğiticinin eğitici drama etkinliğinin ismini tekrarlaması ve öğrencilere rollerini bir kez daha hatırlatması uygun olacaktır. Bu sırada etkinliğe başlangıç niteliğinde bir girişin yapılması, drama oyunu ile ilgili bir kural varsa açıklanması uygundur. Drama oyunu aşamasında eğitici, çocukların nerede ve nasıl katılımda bulunacaklarına ilişkin sözlü ya da sesli bir yönerge ile destek verir. Eğitici, planlama aşamasında belirlediği bir ya da birkaç özel tekniğe uygun olarak drama etkinliğini yönlendirir. Eğitici, bu sırada katılımcı lider ise canlandıracağı rolden çıkmadan dramanın oyun aşamasına katılır. Çocuklar bu bölümde aldıkları rolleri canlandırırlar. Eğer eğitici kenardan yönlendirme tekniğini kullanıyorsa, yönergeler verir, süreç devam ediyorsa, müdahale etmez. Eğiticinin eğitici drama etkinliğinin (eğitici dramayı başlatma, drama oyunu aşaması, tartışma ve destekleyici etkinlikler) drama oyunu aşamasında çocukların canlandırmaları ile ilgili geri bildirimler vermemesi çocukların kendiliğinden, eğlenerek, paylaşarak bir etkinliği yapmalarına imkân verecektir. Çocukların, oyun ve benzeri etkinliklerde yaptıkları hataların üzerinde durulmaması gerektiğine dikkati çeken, çocukların yaptıkları hataları düzeltmeye çalışan yetişkinlerin, hatalarını fark edip düzeltme olanağını onların elinden aldıklarını ileri sürdüğünü ifade etmiştir. Eğiticinin çocuklara eğitici dramanın tartışma bölümünde sorduğu sorulara verdikleri cevaplar ile ilgili geri bildirim vermesi gerekmektedir. Bu sırada eğitici, planlama aşamasında belirlediği birkaç öğrenciyi gözlemler. Eğitici, sürecin sona ermesine ilişkin yönergeler vererek drama oyununun bu aşamasını

tamamlar. Eğiticinin drama oyunu aşaması için belirlediği süre eğitici drama etkinliğinin içeriğine, çocukların katılımına bağlı olarak değişecektir. Çocuklar yapılan etkinlikten hoşlanmışlarsa gelen talep doğrultusunda drama oyunu bir kez daha oynanabilir. Drama etkinliğinin oyun aşaması tamamlandıktan sonra

çocukların malzeme, araç-gereç kostüm ve aksesuarları üzerlerinden çıkararak sandalyelere ya da minderlerin üzerine daire şeklinde oturmaları istenir. Eğitici bu sırada çocuklara az önce oynadıkları drama oyunu ile ilgili sohbet edip

konuşacaklarını söyler. Eğitici, eğitici drama etkinliğini her zaman bu yapıyı (eğitici dramayı başlatma, dramaya oyunu, tartışma ve destekleyici etkinlikler) takip ederek uygularsa, çocuklar tıpkı günlük eğitim akışındaki rutin etkinlikleri öğrendikleri gibi bu yapıyı da kısa zamanda öğrenebileceklerdir.

Tartışma: Eğitici drama etkinliği oyuna benzeyen bir etkinlik olmasının yanı sıra özellikle drama oyunu aşamasından sonra yapılan grup tartışması ile planlama aşamasında belirlenen kazanım ve göstergelere daha kolay ulaşılması

mümkündür. Bazen belirlenen amaç ve kazanımlar dramanın oyun bölümünde yeterince vurgulanamayabilir. Fakat tartışma bölümü ile planlama aşamasında

belirlenen kazanım ve göstergelere ulaşılması mümkündür. Bu aşamada, drama oyunu aşamasında yaşananların ne anlama geldiğinin tanımlanarak belleğe yerleştirilebildiği ve gerçek yaşamda bu yaşantıya benzer durumlarla

karşılaşıldığında neler olabileceği hakkında görüşlerin ifade edildiği ve paylaşıldığı bir aşamaya geçilir. Bu aşamada eğitici, çocuklardan daire şeklinde yerleştirilmiş minderlere ya da sandalyelere oturmalarını ister. Eğiticinin planlama aşamasında belirlemiş olduğu soruları öğrencilerine yönelttiği, aktif katılımlarını sağlamaya çalıştığı ve aynı zamanda öğrencilerin hem az önceki hem de geçmişteki yaşantılarına ait bilgiyi sorulan sorularla yeniden yapılandırmaya çalıştığı ve anlamlandırdığı bir aşamaya geçilir. Eğitici bu süreci öğrencileri ile karşılıklı diyolog kurarak yapar. Bu süreçte eğitici sadece soru sormakla kalmaz, öğrencilerin de birbirlerine ve kendisine soru sorarak aktif olmalarını teşvik eder. Çocuklar böylece dramanın hem oyun aşaması ile hem de oyun sonrasında yapılan tartışma aşaması ile aktif birer katılımcı olarak bilgiyi yeniden yapılandırırken anlamlı ve daha zengin bir öğrenme yaşantısına sahip olurlar. Tartışma aşamasında altı düzey

bulunmaktadır. Tartışma bölümünün düzeyleri: 1. Zihinde canlandırma düzeyi, 2.

Tanımsal düzey, 3. Duygusal düzey, 4. Bilişsel düzey, 5. Yaşantısal düzey, 6. Drama oyununu geliştirme düzeyi. Eğiticinin her düzeye ilişkin minimum iki soruyu planlama aşamasında hazırlaması uygun olacaktır. Öğrencilerin sorulan sorulara verdikleri yanıtların eksik, yetersiz ya da yanlış olması durumunda eğitici ilave açıklamalar yapabilir. Bazen bazı düzeylerde soru sormak yerine açıklamalar da yapılabilir. Bu düzeyde mümkün olduğu kadar sınıftaki her öğrencinin katılımda bulunmasına çalışılmalıdır.

Destekleyici Etkinlikler: Eğitici drama etkinliğinin yaşayarak öğrenilen drama oyunu aşaması ve sorulan sorularla bilginin öğrenen tarafından yeniden

yapılandırılarak somutlaştırıldığı bir aşamadan sonra drama oyununun tamamlandığı bölüme geçilir. Eğitici, tartışma bölümünden sonra planlama aşamasında belirlediği destekleyici etkinlik veya etkinliklere geçer. Eğitici,

destekleyici etkinlik olarak uygulayacağı etkinlik veya etkinliklerin adını söyleyerek çocuklardan masa ve sandalyelere geçmelerini ister. Bu aşama tamamlandıktan sonra drama oyunun tüm aşamalarını ya da bir bölümünü destekleyen

çalışmaların yapılması (resim gibi somut çalışmalara yer verilmesi) yararlıdır.

Çünkü çocukların yaşantılarını resmetmeleri yaşadıklarını anlamlandırmaları ve farkına varmaları açısından son derece önemlidir. Destekleyici etkinlikler olarak;

şarkı, tekerleme, parmak oyunu, çalışma sayfası, boyama, kesme-yapıştırma gibi tekniklerin seçilmesi yararlıdır. Eğitici, planlama aşamasında belirlediği destekleyici etkinlik sayısına göre etkinlikleri yapar. Dramanın oyun kısmı küçük gruplarla, bireysel ya da tüm sınıfın katılımı ile yapılmışsa, destekleyici etkinlikler de buna paralel olarak yapılabilir. Çocukların yapmış oldukları etkinlikler portfolya şeklinde bir dosya içerisinde sene boyunca biriktirilebilir. Böylece çocukların bir yıl boyunca drama etkinliğine ilişkin gelişimleri takip edilebilir aynı zamanda çocukların da yapılan bu somut etkinliklerle kendilik algıları da gelişir.

Eğitici, drama etkinliğini bitirdikten sonra etkinliği şu açılardan değerlendirmelidir: belirlediği amaç ve kazanımlara ne oranda ulaşılabildiği, belirlenen amaç ve kazanımlara uygun bir uygulama olup olmadığı, rol

dağılımlarının sınıftaki öğrenciler için uygun olup olmadığı, drama oyunu aşamasında kullanılan özel tekniklerin uygun olup olmadığı, öğrencilerin drama oyununa katılmaya duydukları istek, merak ve motivasyon düzeyi, tartışma aşamasında hazırlanan soruların amaç ve kazanımlarla olan ilişki düzeyi, tartışma aşaması için hazırlanan sorulara öğrencilerin verdikleri cevapların düzeyi (eksik, yanlış ya da ilave açıklamaya ihtiyaç duyulması).

Eğiticinin drama etkinliklere karar verirken eğitim-öğretim döneminin başında eğitici drama etkinliklerine hazırlayıcı “Basit Drama Aktiviteleri ve Oyunları” ile başlaması; daha sonra “Eğitici Drama Türlerine Göre Drama Örnekleri” ile devam edilmesi ve en son olarak da “Özel Beceri Alanlarına Göre Eğitici Drama Türleri” ne yer verilmesi hem eğiticinin drama etkinliğine ilişkin yeterliliklerini artıracak hem de çocukların basit etkinliklerle kendilerine ve çevreye daha fazla güvenmelerini sağlayacaktır.

Basit drama aktiviteleri ve oyunları

Bu aktiviteler, özellikle dramatik oyun gelişiminin ilk aşamalarında bulunan çocuklarla ya da okul öncesi çocuklar ile bireysel olarak çalışmayı planlayan ebeveyn ya da öğretmenler için yararlıdır. Öğretmenler, uygulamaları küçük bir grup içinde, hiç drama deneyimi olmayan çocukları daha gelişmiş çalışmalara yönlendirmek için kullanabilir. Aktiviteler, genellikle temel bir fikir ya da tema üzerine odaklanmıştır. Ayrıca bazı uygulama örnekleri, görme engelli ya da kısmen görebilen veya fiziksel engeli olan ve hareket etme sorunu yaşayan çocuklara uyarlanabilir.

Basit drama aktiviteleri ve oyunlara örnekler

 Parmak oyunları, (Örn; örümcek kardeş parmak oyunu)

 Tekerlemeler ve kafiyeli şarkılar, (Örn; hayvanlar şarkısı)

 Hayvan hareketleri ve yürüyüşleri, (Örn; tavşan,kaplumbağa yürüyüşü)

 Bitki canlandırmaları, (Örn; bir bitkinin tohum fidan-çiçek açması- güneş açması- yağmur yağması- rüzgâr esmesi-meyve vermesi gibi)

 Cansız varlıkların hareketleri, (Örn: masa, sandalyenin canlandırılması gibi)

 Rol canlandırmaları (Örn; sütçü rolü, aşçı rolü gibi)

 Kısa olay canlandırmaları (Örn; yağmurun yağması ve güneş açması, bir kaplumbağanın yokuşu çıkması ve inmesi)

 Duyulara yönelik basit drama aktiviteleri (Örn; tat alma: turşu yeme, koku alma: bir karton kutudaki sütü açma ve ekşi bulmayla ilgili basit drama aktiviteleri)

 Konuşma ve iletişim ile ilgili oyunlar (Örn; “komşu komşu huuu oğlun geldi mi?” tekerlemesi)

 Kısa hikâye canlandırmaları, (Örn; kırmızı başlıklı kız masalının bir bölümünün canlandırılması)

 Ses ile ilgili canlandırmalar, (Örn; canlı ve cansız varlıkların sesi)

 Yüz ifadesi, beden ve hareketlerle ilgili canlandırmalar, (Örn; duyguları yüz ifadesi ile canlandırma, duyguları beden hareketleri ile canlandırma).

Tekerlemeler

Tekerlemeler, özellikle basit çalışmalardır ve “taklit etme, dikkati yoğunlaştırma, bellek, zihinde canlandırma, hareketle simgeleştirme, sözel etkileşim, yönerge anlama” gibi dramaya katılabilmek için gerekli bilişsel süreç ve becerilerin gelişmesine katkıda bulunur. Aynı zamanda seslerle simgeleştirme becerilerinin gelişimine de katkıda bulunur. Özellikle küçük yaş gruplarında söylenecek bu tekerlemeler çocukların oldukça hoşlarına gidecektir.

1. Büyük, büyük saat der ki : TİK TAK, TİK TAK. (yüksek sesle, kollarınızı geniş bir kavisle bir o yana bir bu yana hareket ettirerek)

Ama küçük saat sadece der ki : tik tik tik tik Tak. (alçak sesle, parmağınızı ritme göre bir o yana bir bu yana hareket ettirerek ve yüksek 'tak' sesiyle bitirerek)

2. Sabahları ne duyarım?

Zırr, zırr, zırr, zırr.

Alarma kulağımda çalar.

Zırr, zırr, zırr, zırr.

3. Bak büyük köpek geliyor - HAV HAV HAV Bak küçük köpek geliyor - hev hev hev.

Büyük köpek! HAV HAV! Küçük köpek! Hev, hev!

Ne gürültü ama!

4. Adamın büyük bir davulu var - GÜM GÜM GÜM.

Adamın küçük bir davulu var - tap, tap, tap.

GÜM tap, GÜM tap, GÜM GÜM GÜM.

5. Baba ördek VAK der.

Anne ördek vak der.

Baba ördekle anne ördek vak der, geri gel!

Ve çok uzakta küçük ördek Kuyruğunu sallar ve der Vak, vak, vak - geri geleceğiz –

Kısa hikâye canlandırmaları

Bir zamanlar Ömer/Zeynep isminde bir çocuk varmış. Ömer/Zeynep bir kabarcık üflemiş -üff, üff, üff. Büyük, büyük bir kabarcık -üff, üff, üff. Kabarcık yükselmiş, yükselmiş, yükselmiş ve sonra - patlamış. Pop. Ömer/Zeynep başka bir kabarcık üflemiş. Bu büyük, büyük, büyük BÜYÜK bir kabarcıkmış. Yükselmiş, yükselmiş, yükselmiş ve sonra - pop - o da patlamış. Ömer/Zeynep’in başka kabarcığı kalmamış. Ama bir balonu varmış. Balonu üflemeye başlamış - üff, üff, üff, üfff, ÜFFF. Balon büyümüş, büyümüş - üff, üff - büyümüş, büyümüş -üff, üff -

büyümüş, büyümüş, büyümüş, BÜYÜMÜŞ - üff, üff, üff- ve sonra -BOM. N'olmuş?

Evet. Balon patlamış. Zavallı Ömer/Zeynep. Şimdi kabarcığı da yok balonu da.

Öylece üflemeyi denemiş - üff, üff. Ama bu hiç de eğlenceli değilmiş. Sonra bir şey hatırlamış. Gidip oyuncak kutusuna bakmış. Ve bunu bulmuş (bir rüzgâr gülü) gösterin. Ve üflemiş -üff, üff,üff. Fakat rüzgâr gülü havalanmamış. Rüzgâr gülü patlamamış da. Sadece kendi etrafında dönmüş ve şöyle demiş : "pırr, pırr".

Böylece Ömer/Zeynep çok mutlu olmuş ve rüzgâr gülünü üfleyebilmiş - üff, üff, üff - ve bütün gün pırr pırr etmesini dinleyebilmiş

Eğitici drama türlerine göre eğitici drama örnekleri

Basit drama aktiviteleri ve oyunlardan sonra “eğitici drama türlerine göre eğitici drama örneklerine” geçilebilir. Önder (2010) bu uygulamaların aşağıdaki sıralamaya uygun olarak basitten karmaşığa doğru uygulanmasını önermektedir.

Eğitici drama türlerine göre örnekler

 Tanışma/Selamlaşma/İsim Öğrenme Çalışmaları

 İlişki Kurma, İletişim ve Hareket Çalışmaları

 Rahatlama, Gevşeme Çalışmaları

 Duyu Çalışmaları (Dinleme, Gözlem, Dokunma Çalışmaları)

 Doğaçlama ve Yaratıcı Etkinlikler (Beden, Pandomimle, Konu, Olay/Öykü Doğaçlamaları).

Tanışma/Selamlaşma/İsim Öğrenme Çalışmaları Elleri Kullanarak Ritimle İsim Çalışması

Özel Teknikler: Katılımcı Liderlik

Gruptaki tüm çocuklar daire biçiminde yerde ya da sandalyede

otururlarken, birinci çocuk belirli bir ritimle ellerini çırpar ve adını söyler. Diğerleri, çocuğun adını yüksek sesle söylerken, onun davranışını taklit ederek, aynı ritimle ellerini çırparlar. Gruptaki çocukların tümü en az bir kez, isimlerini, el çırparak söyleyene kadar, çalışmaya devam edilir.

Tartışma aşamaları

Zihinde Canlandırma Düzeyi: Herkes gözlerini kapatsın ve kendi ismini söylerken hayal etsin.

Tanımsal Düzey: Kendi ismini nasıl söyledin bu sırada ne yaptın? Sınıfta hangi arkadaşlarının ismini hatırlıyorsun?

Duygusal Düzey: Tüm arkadaşlarının senin ismini söylemesi nasıl bir duygu?

Arkadaşlarının ismini öğrenmek nasıl bir duygu?

Bilişsel Düzey: Sınıftaki arkadaşlarımızın ismini öğrenmek neden önemlidir?

Tanıdığımız birisi ile karşılaştığımızda nasıl davranmalıyız ne söylemeliyiz?

Yaşantısal Düzey: Okulumuzdaki diğer öğretmenlerimizin isimlerini biliyor muyuz? Diğer sınıfların, okulun ve okul müdürünün ismini biliyor muyuz?

Geliştirme Düzeyi: İsimlerimiz olmasaydı birbirimize nasıl hitap ederdik?

Destekleyici Etkinlik: Her öğrenci ismini hatırladığı arkadaş/larının resmini çizer.

İlişki kurma, iletişim ve hareket çalışmaları

Ayna ve görüntü

Özel Teknikler: Rol oynama, rol değiştirme, paralel çalışma, kenardan yönlendirme, pandomim.

Çocuklar odada çiftler hâlinde dağılırlar. Çocuklardan biri ayna olur, diğeri ise aynaya bakan çocuk rolünü alır. Ayna rolündeki çocuk, kendisine bakıp çeşitli hareketler yapan çocuğun hareketlerini, aynan taklit eder. Aynaya bakan çocuğun hareketleri yavaş olmalıdır. Hareketlerle neyin canlandırılacağı ya çocuk tarafından bulunur ya da öğretmen tarafından önerilir. Bu hareket saç tarama olabileceği gibi, ayna önünde dans da olabilir. Bir süre sonra çocuklar rollerini değiştirirler.

Tartışma aşamaları

Zihinde Canlandırma Düzeyi: Herkes gözlerini kapatsın ve ayna karşında görüntü rolünde yaptığı hareketleri hayal etsin. Şimdi de herkes ayna rolünde hangi hareketleri taklit ettiğini hayal etsin.

Tanımsal Düzey: Hangi rolü canlandırdın? Ayna ve görüntü rolünde hangi hareketleri yaptın?

Duygusal Düzey: Ayna olmak mı yoksa görüntü olmak mı hoşuna gitti? Taklit etmek mi taklit edilmek mi hoşuna gitti?

Bilişsel Düzey: Ayna nasıl bir eşyadır? Ayna neden önemlidir?

Yaşantısal Düzey: Gündelik yaşamda aynayı ne zaman kullanıyoruz?

Evimizde aynayı nerede kullanıyoruz?

Geliştirme Düzeyi: Ayna olmasaydı ne olurdu? İnsanlar nereye bakarlardı?

Destekleyici Etkinlik: Ayna karşısında yaptıkları hareketlerin resmini çizmeleri istenir.

Doğaçlama ve yaratıcı etkinlikler

Heykeltraş Kil ve Model Çalışmaları

Örnek-I Kil ve Heykeltraş

Özel Teknikler: Rol oynama, rol değiştirme, paralel çalışma, kenardan yönlendirme, pandomim.

İki çocuk ortaya çıkarlar. Biri heykeltraş rolündedir. Diğeri ise materyal (kil, hamur, plastilin…). Heykeltraş olan elleri ile diğerine istediği biçimi verir. Örneğin;

kollarını kaldırır, gözlerini kapatır, ağzını açar, başını sağa, sola yatırır, isterse yere sırtüstü yatırır, bir bacağını kaldırır… Diğer çocuk kendisine verilen bu şekli muhafaza eder ve bozmaz. Ancak heykeltraş ona şekil verirken kıpırdayabilir,

kendisine verilen şekli alır. Daha sonra roller değiştirilir. Heykeltraş olan materyal, materyal olan heykeltraş olur (Lindvaag ve Moen, 1980; Akt. Önder, 2010, s. 180).

Tartışma aşamaları

Zihinde Canlandırma Düzeyi: Heykeltraş rolünde nasıl bir ürün yaptın hatırlamaya çalış. Model olarak sana nasıl şekil verildi hayalinde canlandır.

Tanımsal Düzey: Heykeltraş rolünde neler yaptın anlatır mısın? Hangi malzemeleri kullandın?

Duygusal Düzey: Heykeltraş olarak yaptığın ürünlerin beğenilmesi nasıl bir duygu?

Bilişsel Düzey: Heykeltraş kimdir? Ne yapar, hangi malzemeleri kullanır?

Yaşantısal Düzey: Şimdiye kadar hiç heykel gördün mü? Nerede gördün?

Geliştirme Düzeyi: Heykeltraş olarak başka hangi malzemeleri kullanmak istersin?

Destekleyici Etkinlik: Yoğurma maddelerinden bir ürün hazırlamaları ve bu ürünün sergileneceği ifade edilir.

Özel beceri alanlarına göre eğitici drama türleri

Eğitici drama türlerine göre eğitici drama örneklerinden sonra “özel beceri alanlarına göre eğitici drama türlerine” geçilebilir. Bu çalışmalar belli beceri alanlarına örneğin sosyal beceriler, iletişim becerileri, öz-bakım becerileri gibi odaklanarak yapılan çalışmalar arasındadır. Çocukların eğitici drama ile ilgili deneyimleri arttıkça bu çalışmalar onların belli beceri alanlarında gelişimlerini destekleyecektir. Önder (2007), tarafından Özel Beceri Alanlarına Göre Eğitici Drama Türleri aşağıda belirtilmiştir. Bunlar;

 Kendilik kavramının gelişimi ve eğitici drama

 Yaratıcılığın desteklenmesi için eğitici drama

 Sosyal becerilerin eğitiminde eğitici drama

 İletişim becerilerinin kazandırılmasında eğitici drama

 Öz bakım becerilerinin kazandırılmasında eğitici drama

 Kavram eğitimi ve eğitici drama

 Duyguların farkına varılması ve ifade edilmesinde eğitici drama

 Değerler eğitiminde eğitici drama

 Sorun çözme ve eğitici drama

 Çevre eğitimi ve eğitici drama

Duyguların farkına varılması ve ifade edilmesinde eğitici drama

duygu heykelleri

Özel Teknikler: Rol oynama, paralel çalışma, kenardan yönlendirme, pandomim.

Gruptaki çocuklar, 3-4 kişilik küçük gruplara bölünürler. Öğretmen her gruba, üzerinde bir duygu ifadesi resmedilmiş olan kartonu verir. Diğer çocukların

gözleri kapalı iken her küçük grup bedenlerini kullanarak kendisine verilen

duyguyu anlatan bir heykel kompozisyonu oluşturmaya çalışır. Sonra gözleri kapalı olan diğer çocuklar gözlerini açarlar ve kompozisyonun ifade ettiği duyguyu tahmin etmeye çalışırlar. Heykelin niçin o duyguyu anlattığı, tahmin eden

çocuklara sorulur. Her küçük grup duygusunu hareketlerle gösterir ve grubun geri kalanı o duyguyu tahmin etmeye çalışır.

Tartışma aşamaları

Zihinde Canlandırma Düzeyi: Çocukların tüm kartlardaki yüz ifadelerini ve arkadaşlarının canlandırdıkları heykelleri zihinlerinde tasarlamaları söylenir.

Tanımsal Düzey: Gruptaki çocuklara oyunun nasıl oynandığı ve hangi duygu resimlerinin kullanıldığı sorulur. Ayrıca kartlardaki duyguları anlatan heykel kompozisyonlarının niteliği tartışılır.

Duygusal Düzey: Drama oyununa katılan her çocuğa kartlardaki duygular hakkında ne düşündükleri sorulur. En kolay ifade edilen ve en zor ifade edilen duygular çocuklara sorulabilir.

Bilişsel Düzey: Çocuklara, farklı durum ve olaylarla karşılaşıldığında hangi duyguların hissedilebileceği sorulur.

Yaşantısal Düzey: Çocuklara oyunda işlenen duygulardan hangisini gerçek yaşamlarında yaşadıkları ve bu olayın ne olduğu sorulur.

Geliştirme Düzeyi: Çocuklar, çalışılmamış olan başka duyguları düşünüp, söylemeye davet edilirler.

Destekleyici Etkinlik: Çocuklar, canlandırdıkları duygularla ilgili olay/durum resimleri yaparlar.

Sosyal becerilerin eğitiminde eğitici drama

Dola beni tanı beni

Malzeme: Bir yumak İngiliz sicimi (Gruptaki tüm çocukların arasında gergin vaziyette tutulmasına yetecek uzunlukta olmalı).

Özel Teknikler: Katılımcı liderlik.

Tüm grup ayakta, daire biçiminde dizilir. Öğretmen, kendi adını söyleyerek ipin ucunu bırakmadan, ip yumağını seçtiği bir çocuğa gönderir. Yumağı alan çocuk, kendi adını söyler ve ipi bırakmadan, yumağı başka bir çocuğa gönderir. Bu sırada ip gergin tutulmalıdır. En sonuncu çocuğa gelindiğinde, bu çocuk hem adını söyler hem de yumağa ipin boşluğunu alacak kadar dolar ve bir yandan da sevdiği oyunları söyler. Böylece yumak, tüm çocuklar tarafından birer birer dolanarak tekrar öğretmene geri gelir. Ama bu arada her çocuk hem adını hem de en sevdiği üç oyunu söylemiş olur.

Tartışma aşamaları

Zihinde Canlandırma Düzeyi: Çocuklar oynadıkları oyunu zihinlerinde tekrar canlandırılmaya davet edilirler.

Tanımsal Düzey: Çocuklar, yapılan çalışmayı anlatırlar. Kimin hangi oyunları sevdiği gruptaki çocuklara sorulur.

Duygusal Düzey: Çocuklara oyun sırasında ne hissettikleri sorulur. En çok sevilen oyun çocuklara sorulur.

Bilişsel Düzey: Seçilen oyunların önemli ve belirli özellikleri çocuklara sorulabilir. Başka hangi oyunları bildikleri de sorulabilir.

Yaşantısal Düzey: Çocuklara, daha önce oyun oynarken yaşadıkları ilginç ve unutamadıkları olay ve durumlar sorulabilir.

Geliştirme Düzeyi: Çocuklardan bazı oyunları birleştirerek yeni oyunlar tasarlamaları istenir.

Destekleyici Etkinlik: Her çocuk en çok sevdiği oyunun resmini yapar.

İletişim becerilerinin kazandırılmasında eğitici drama

Grup fotoğrafı

Özel Teknikler: Paralel çalışma, kenardan yönlendirme, pandomim.

Büyük grup, 3-4 kişilik küçük gruplara bölünür. Her gruba bir durum/olay önerilerek, bir fotoğraf gibi poz verip donmaları istenir. Öğretmen odada dolaşarak her grubun fotoğrafını çeker gibi yapar. Gruplara durum/olay

önerilirken, fotoğrafı yaratma süresi giderek azaltılır. Böylece çocuklar daha kısa sürelerde durumun/olayın fotoğrafını hazırlamaya çalışırlar.

Durum/Olay Örnekleri

Sıcak bir yaz günü güneşin altında bekleyenler

Soğuk bir kış günü dışarıda paltosuz/ceketsiz bekleyenler Tuvaletin önünde çok sıkışmış olarak sıra bekleyenler Belediye otobüsünde yolculuk edenler

Otomobil kullanan şoförler Lokantada yemek yiyen insanlar Müzik yapan bir orkestra Çiçek koklayanlar Giyinenler Uyuyanlar

Tartışma aşamaları

Zihinde Canlandırma Düzeyi: Çocuklar gözlerini kapatarak, canlandırdıkları fotoğrafları düşünmeye davet edilirler.

Tanımsal Düzey: Çocuklar yapılan çalışmayı anlatırlar. Çocuklara katıldıkları fotoğrafların konuları sorulur.

Duygusal Düzey: Çocuklara, en çok hoşlandıkları fotoğraf konusu sorulur. O fotoğrafı sevme nedenleri sorulabilir.

Bilişsel Düzey: Çocuklara canlandırdıkları fotoğrafla ilgili olgusal sorular sorulur (örneğin “kışın dışarıda neler giymemiz gerekir? gibi).

Yaşantısal Düzey: Canlandırdıkları fotoğraf konularıyla ilgili gerçek yaşantıları çocuklara sorulur. (Örneğin; otobüste yolculuk gibi).

Geliştirme Düzeyi: Çocuklardan değişik fotoğraf konuları bulmaları istenir.

Destekleyici Etkinlik: Çocuklar canlandırdıkları olayların/durumların resmini yaparlar

Etkinliklerin Sıralanması

Okul öncesi eğitim kurumlarında yapılan etkinliklerin sıralanmasında dikkat edilmesi gereken faktörlerden birisi esnekliktir. Her ne kadar eğitici günlük eğitim planı akışını aylık programındaki kazanım, gösterge ve etkinliklere göre düzenlese de çocukların ilgi, istek ve ihtiyaçlarına, sınıfın özelliklerine, iklim koşullarına, etkinliklerin içerik ve bütünlüğünün yanı sıra ihtiyaç duyduğu malzeme, araç gereç, kostüm ve aksesuarlara, drama etkinliği öncesinde ve sonrasındaki etkinliklerin aktif-pasif dengesine de dikkat etmesi gerekmektedir.

Eğitici, günlük eğitim planı akışındaki tüm etkinliklerde aktif-pasif dengesine dikkat etmenin yanı sıra eğitici drama etkinlikleri arasında aktif-pasif olan

etkinliklerin seçilmesine de dikkat etmelidir. Bu nedenle eğiticinin etkinliklere karar verirken örneğin hareketli bir oyundan hemen sonra eğitici drama etkinliklerinden rahatlama ve gevşeme etkinliklerine günlük eğitim akışında yer vermesi uygun olacaktır. (Rahatlama ve Gevşeme Çalışmaları için bakınız Önder, 2010, s. 151-162). Bu etkinlikten hemen sonra hareketli bir başka etkinliğe geçilebilir. Böylece günlük eğitim akışında aktif-pasif etkinlik sıralamasına da dikkat edilmiş olur.

Etkinliklerin Sürelerinin Belirlenmesi

Eğitici drama etkinliklerinin süresi belirlenirken, çocukların yaş ve gelişim özelliklerinin yanı sıra ilgi, istek, dikkat, ihtiyaçları, eğitici drama etkinliğinin içeriği, iklim koşulları, öğrenci sayısı gibi faktörler de dikkate alınmalıdır. Bu açıdan drama etkinliği bir grupta ilk defa uygulanacaksa, öğretmenin etkinliğe ilişkin gözlemlerde bulunması etkinliğin bir sonraki aşamada ne kadar sürebileceğine ilişkin bir fikir vermesi açısından önemlidir. Yapılan etkinliklerde her sınıfta farklı süreçler yaşanabilir. Bu nedenle eğiticinin çocukların bildikleri ve yapabildiklerinden başlaması eğitici drama etkinliğine ilişkin motivasyonlarını artıracaktır. Etkinliklere çocukların ilgilendikleri ve öneride bulundukları noktaları dikkate alarak çocukların katılımını sağlamak da son derece önemlidir. Bu, etkinliğin çocuk merkezli bir etkinlik olmasını sağlar. Bazen çocuklar çok sevdikleri etkinlikleri bir kez daha oynamak isteyebilirler. Bu durumda bir etkinliğin en fazla bir kez daha oynanabileceği söylenmelidir. Bazen etkinliğin oyun aşaması kısa, tartışma aşaması ya da destekleyici etkinlik aşaması uzun sürebilir. Eğiticinin tüm bu noktaları dikkate alarak süreyi esnek tutmasında fayda vardır. Seçilen eğitici drama etkinliğinin türüne, eğitici dramanın yapısındaki aşamalar dikkate alınarak, çocukların ilgi ve dikkat sürelerine ve sınıftaki öğrenci sayısına ve etkinliğin bireysel, küçük grup ve büyük grup çalışmasına bağlı olarak süre yaklaşık olarak;

Hem etkinliklerin sıralanmasında hem de

etkinlik sürelerinde eğitimciler esnek

olmalıdır.

 3-4 yaş için 10-15 dakika

 4-5 yaş için 20-25 dakika

 5-6 yaş için 30-35 dakika olabilir.

Eğiticilerin bu süreleri esnek bir şekilde düşünmeleri uygun olacaktır. Amaç, eğitici drama etkinliğinin uygulandığı yaş grubundaki sürenin öncelikle alt

düzeyinin belirlenerek yıl boyunca artması ve bu konuda gözlem yapılmasıdır.

Eğitici Drama Etkinliği İçin Gerekli Malzeme, Araç-Gereç, Aksesuar ve Kostümlerin Belirlenmesi

Eğitici drama etkinliklerinde kullanılacak malzeme, araç-gereç, aksesuar ve kostümler seçilen etkinliğin içeriğine bağlı olarak değişecektir. Bazen bu malzeme, araç-gereç, kostüm ve aksesuarlar etkinlik öncesinde çocuklarla birlikte

hazırlanabilir. Böyle durumlarda eğitici öğrencileri ile birlikte karton ya da artık materyalleri kullanarak hazırlayabilir ya da dramatik oyun merkezinden hazır kostüm, aksesuar ve maskeler de kullanılabilir. Eğitici drama etkinliğinin içeriğinde yer alan bir kavram örneğin meyveler olabilir, bu kavramla ilgili boyunlarına takacakları meyve kartları olabileceği gibi yüzlerine takacakları hazır maskeler ya da etkinlik öncesinde her çocuğun kendisi için hazırlayacağı maskeler de etkinlikte kullanılabilir.

Gerçek malzemelerin yanı sıra sembolik malzemeler de kullanılabilir.

Örneğin; bir şemsiye kürek, trafik lambası ya da kapı kolu olarak kullanılabilir. Bir eşyanın başka bir eşya imiş gibi kullanılması hem farklı bakış açılarından

bakabilmeyi hem de düşüncenin eşyaya bağımlı olmaksızın kullanılmasını yani esnek düşünebilmeyi gerektirir. Bu da çocuklara sosyal yaşamda karşılaşacakları problemleri çözebilme becerisi verir. Böylece eğitici drama etkinliğinde malzeme, aksesuarlara bağımlı olmadan da onların yerine geçecek hareket ve nesne canlandırmaları ile hayalî bir durum oluşturabilir. Eğitim-öğretim döneminin başlarında çocuklar eğitici drama etkinliklerinde gerçek malzemelere daha fazla ihtiyaç duyarlar. Fakat yavaş yavaş bir eşyanın yerine başka bir eşyayı kullanmaya başladıkça daha az malzemeye, araç-gerece, kostüme ve aksesuara ihtiyaç duyacaklardır.

Eğitici Dramanın Öğretimi İçin Uygun Yöntem ve Tekniklerin Belirlenmesi

Eğitici drama etkinliğinde rol oynama yöntemi, soru-cevap yöntemi, tartışma yöntemi gibi genel öğretim yöntemlerinin yanı sıra eğitici drama etkinliğinde en çok yararlanılan özel tekniklerin “rol oynama, rol değiştirme, kenardan yönlendirme, katılımcı liderlik, paralel çalışma, doğaçlama, zihinde canlandırma, müzikle drama, pandomim, olay/öykü canlandırma, resim yapma, kukla draması, duyusal algılama, dans draması”belirtilmiştir. Eğiticilerin dikkat etmeleri gereken nokta drama etkinliğinin türüne ve içeriğine uygun olarak bir ya da birden fazla tekniği aynı etkinlikte kullanmak olacaktır. Aşağıda bu teknikler hakkında bilgi verilmektedir:

Drama etkinliğinde bir eşyayı başka bir eşya gibi kullanmak esnek düşünebilmeyi ve problem çözmeyi

destekler.

Rol Oynama: Psikodramada da başvurulan bir teknik olan rol oynama, kişinin (çocuğun) kendisinin olmayan bir rolü davranışlarla oynamasıdır.

Psikodramada amaç terapidir. Eğitici dramada asıl amaç ise, çeşitli rolleri oynayarak anlamak, öğrenmektir. Özellikle konuşmayı gerektiren rol oynama sırasında çocuk, ses yüksekliği, diksiyon, telaffuz gibi konuşulan dilin unsurlarını ve konuşma sırasını bekleme, dinleme, başkasının sözünü kesmeme gibi iletişim unsurlarını doğrudan doğruya çalışmış olur. Rol oynamanın diğer bir yararı, o roldeki kişiyle empati kurabilmek için gerekli olan, kendini diğer kişinin yerine koyabilme becerisinin kazanabilmesi olabilir.

Rol Değiştirme: Eğitici drama etkinliği sırasında farklı rolleri oynayan çocukların, rollerini değiştirmeleri; farklı rolleri denemelerini, yaşamalarını sağlayarak, onların öğrenme ve anlama becerilerini zenginleştirebilir. Bir sonraki tekrarda, çocukların farklı roller almaları sağlanmalıdır.

Kenardan (Dışardan) Yönlendirme: Eğitici drama çalışmaları sırasında, öğretmen, etkinliği bazen tıpkı bir spor takımı çalıştırıcısı gibi dışarıdan yönlendirir ve açıklamalar yapar. Belirli oranda bilgi vererek süreci başlatır. Yönlendirme sırasında sözel açıklamalar, yönergeler verdiği gibi, çok sık olmamak üzere model olarak, davranışların örneğini de gösterebilir.

Katılımcı Liderlik: Öğretmenin, drama etkinliği sırasında, grubun içinde, grubun bir parçası olarak etkinliğe doğrudan katılmasıdır. Bu tür yönlendirmenin en önemli yararı, çocukların öğretmenlerinin de katıldığını görerek daha çok motive olmalarıdır. Katılımcı lider rolünde öğretmen, çocukların arasında onlardan biri gibi davranır. Oyunun ya da etkinliğin gerektirdiği tüm davranışları gösterir.

Paralel Çalışma: Tüm çocuklar aynı anda ikişerli, üçerli, dörderli gruplar halinde ortak bir etkinliği yaparlar. Ortak etkinliği yapan gruplardan her biri, etkinliği kendi tarzında yapabilir. Paralel grupların tıpatıp aynı davranışları göstermesi gerekmez. Bu sırada hiçbir izleyici yoktur. Tüm çocuklar gruplar halinde aynı mekanda çalışırlar.

Doğaçlama: En önemli temel çalışma tekniklerinden biridir. Doğaçlama ile serbest drama etkinlikleri kastedilmektedir. Çocuklar sözel ya da sözel olmayan basit kendiliğinden ifade tarzıyla bir durum ya da olayın çıkışını canlandırırlar.

Doğaçlama yapabilmeleri için okul öncesi çocuklarının konu ile ilgili kavramsal ön bilgilere ihtiyaç duyabilecekleri unutulmamalıdır .

Zihinde Canlandırma: Bazı etkinliklerde, katılan çocuklardan gözlerini kapatarak, öğretmenin verdiği yönergeler doğrultusunda belirli görüntüleri zihinlerinde canlandırmaları istenir. Rahatlama çalışmaları sırasında başvurulan bu teknikle, çocukların konsantre olmaları sağlanır. Bazen de az önce yapılan bir etkinliğin aşamalarını, gözleri kapalı olarak zihinlerinde canlandırmaları istenir.

Müzikle Drama: Özellikle daha önce hiç bir drama faaliyetine katılmamış çocuklar için, başlangıçta bir müzik aracının ritmine uyarak yürümek (yavaş, hızlı tempo ile) önerilebilir. Müzikle drama çalışmasında önemli olan canlandırılacak konuya, olaya ilişkin müzik parçasının uygun olarak seçilmesidir. Özellikle değişken

tempolu, bazen yavaşlayan, bazen hızlanan müzik parçaları, hareketten harekete, durumdan duruma geçişi anlatmak için uygun olabilir.

Pandomim: Düşünceleri, duyguları ve yaşantıları, sözlere başvurmadan hareketlerle anlatmak demek olan pandomim, drama etkinlikleri sırasında, çocuklar için oldukça yararlı bir ifade etme çalışmasıdır. Örneğin, okul öncesi çocukları ile çalışırken öğretmen, onların diş fırçalama davranışını pandomim ile yapmalarını isteyebilir ya da sanki lavaboda su ve sabun kullanarak el yıkama hareketlerini gösterebilirler.

Öykü/Olay Canlandırma: Çocukların, öykülere olan ilgilerinden hareketle, önceden bildikleri öyküleri ya da bilmedikleri yeni öyküleri, hareketlerle ve sözlü ifadelerle canlandırmalarına dayanan bu teknik, eğitici dramada, sıklıkla kullanılan bir tekniktir. Ayrıca, öykü canlandırmanın yanı sıra, çocuklar için ilginç olan olaylar da canlandırma tekniğine uygundur. Çocuklarla olay/öykü canlandırması

yapılırken, onları belirli diyologları ezberletmekten çok, öyküdeki hareketleri, tekerlemeleri, şarkıları tekrarlamaya yönlendirmek gerekir.

Resim Yapma: Yapılan drama etkinliğinin ardından, çocukların etkinlikte yaşadıkları yaşantılar ile ilgili olarak resim yapmaları, hem öğrendiklerini kavramlaştırmaları hem de yaşadıklarını farklı bir biçimde ifade etmeleri bakımından anlamlıdır. Bu nedenle birçok etkinlik, bireysel ya da grup olarak yapılan bir resim çalışmasıyla sona erdirilebilir.

Kukla Draması: Kuklalar aracılığı ile drama oyunları, çocukların ilgisini en çok çeken tekniklerden biridir. Kukla draması, kukla perdesinin olmaması ve kukla oynatmaya çocukların tümünün katılması yönünden, kukla tiyatrosundan ayrılır.

Kukla dramasında seyirci rolünde olan çocuklar bulunmaz. Gruptaki çocukların her birinin elinde, canlandıracak karakter ya da nesnelerin kuklaları bulunur ve drama oyunu kuklalar aracılığı ile oynanır.

Duyusal algılama: Özelikle duyu geliştirme ve duyular yolu ile öğrenme çalışmalarında, dokunarak, bakarak, işiterek ve tadarak algılama tekniği kullanılır.

Diğer duyumlardan alınacak duyumların engellendiği ve yalnızca bir duyudan elde edilen duyumlara odaklaşılan böylesi çalışmalarda, çocukların konsantrasyon düzeylerinin yükseldiği, çalışmaya tüm benlikleri ile katıldıkları görülür.

Dans Draması: Duyguları, düşünceleri büyük beden hareketleri ile ifade etmek rahatlatıcıdır. Enerjinin dışa vurularak kullanılmasını sağlar. Yani dramada dansın amacı, kendini, düşündüklerini, duygusal dünyasını ifade etmektir.

Çocuktan beklenen şu ya da bu dans tekniğini öğrenmesi, uygulaması değildir.

Kendi stilini bulması, geliştirmesidir.

Drama etkinliğinde kullanılacak özel teknikler önceden

tasarlanmalıdır.

Ör ne k

•Eğitici drama etkinliğinde rol oynama yöntemi, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi gibi genel öğretim yöntemlerinin yanı sıra eğitici drama etkinliğinde en çok “rol oynama, rol değiştirme, kenardan yönlendirme, katılımcı liderlik, paralel çalışma, doğaçlama, zihinde canlandırma, müzikle drama, pandomim, olay/öykü canlandırma, resim yapma, kukla draması, duyusal algılama, dans draması" özel tekniklerinden yararlanılmalıdır.

Tartışma

•Eğitici drama etkinliğini okul dışında uygulamak isteyen bir eğiticinin örneğin; müzede, galeride ya da parkta planlama aşamasında nelere dikkat etmesi gerektiğini tartıştıktan sonra eğitici drama etkinliğinin uygulama ve değerlendirme aşamalarını dikkate alan bir plan örneği hazırlayınız.

•Düşüncelerinizi sistemde ilgili ünite başlığı altında yar alan “tartışma forumu” bölümünde paylaşabilirsiniz.

Öde v

•48-60 ay çocuklarının genel gelişim özelliklerini dikkate alarak “Basit Drama Aktiviteleri ve Oyunları” na, “Eğitici Drama Türlerine Göre Drama Örnekleri”ne ve en son olarak “Özel Beceri Alanlarına Göre Eğitici Drama Türleri”ne uygun üç eğitici drama uygulaması örneği hazırlayınız.

•Hazırladığınız ödevi sistemde ilgili ünite başlığı altında yer alan “ödev”

bölümüne yükleyebilirsiniz.

•Değerlendirme sorularını sistemde ilgili ünite başlığı altında yer alan “bölüm sonu testi” bölümünde etkileşimli olarak cevaplayabilirsiniz.