6. SINIF
TÜRKÇE
(LGS)
TÜRKÇE
6. SINIF
TÜRKÇE
SÖZCÜKTE YAPI
BURSA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇME DEĞERLENDİRME MERKEZİ
Sabahattin DÜLGER Ekrem KOZ Mehmet KÖYLÜ
Bursa İl Milli Eğitim Müdürü Bursa İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı ÖDM Ekip Sorumlusu
6. SINIF
TÜRKÇE
YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER
Basit Sözcükler Yapım eki almamış
sözcüklerdir.
Örnek: yollar
Türemiş Sözcük Kök ya da gövdelere yapım
eki getirilerek oluşturulan yeni sözcüklerdir.
Örnek: yolcu
Birleşik Sözcük Birden fazla sözcüğün bir araya gelerek kaynaşmasıyla
oluşan sözcüklerdir.
Örnek: gökkuşağı
Yukarıda yapı bakımından sözcüklerle ilgili bilgi verilmiştir. Basit sözcük , türemiş sözcük ve birleşik sözcük de işaretiyle belirtilmiştir.
Buna göre, aşağıdaki sözcükler yapı bakımından hangi işaretle gösterilir?
Sıcaklık meslekte
kara
Çanakkale
dalgıç birçok
sıvaları durağında
uçak hoşgörü
Bursalı Tophane
Öteki çocuklar evlerine gider, o ise dedesine koşardı. “Dedem gelmiş bile, koşalım!” derdi çantasına. Dedesinin yanına gelince biraz utanırdı. Orada kimsecikler yoksa hemen kucağına atılır, ona sarılır, yüzünü karnına sürer, onun eski elbisesinin, elbisesine sinmiş kuru ot kokusunu alırdı.
Çünkü o günlerde dedesi, çayın o yakasından bu yakasına ot taşırdı… Bu yüzden de acımsı ot kokusu Mümin’in ellerinden, elbisesinden uzun zaman çıkmazdı.
Metindeki kelimeleri yapısına göre (basit, türemiş, birleşik) inceleyen birisinin aşağıdakilerden hangisini söylemesi beklenemez?
A) Basit, türemiş ve birleşik yapılı sözcüklere örnek bulunabilir.
B) Metinde basit yapılı sözcük sayısı diğerlerine göre fazladır.
1.
SÖZCÜKTE YAPI ETKİNLİK 1
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
2.
göz
okudu kalp
köfte ?
delil gözlük
? sevgi
? askı
susuz gözyaşı
yapboz ?
karayel gelgit
?
Yukarıda basit, türemiş, birleşik sözcüklere örnek verilmiştir. Buna göre basit, türemiş, birleşik sırası dikkate alındığında her dairedeki boşluğa sırasıyla gelmesi gereken sözcükler hangileridir?
A) dolu, nasıl, büyük, kuşbaşı, Akdeniz B) yetki, martı, bilim, dolunay, bozkır C) kanamış, bilgi, yollarda, birçok, bugün D) soru, geçide, demirbaş, gezgin, kahvaltı
3. İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı (I) Önce hafiften bir rüzgar esiyor;
Yavaş yavaş sallanıyor Yapraklar (II) ağaçlarda;
Uzaklarda, çok uzaklarda,
Sucuların (III) hiç durmayan çıngırakları İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.
I. kelime sadece yapım eki almıştır.
II. kelimede –lar eki benzerlik anlamı katmıştır.
III. kelime hem yapım eki hem çekim eki almıştır.
Dörtlükteki altı çizili sözcüklerle ilgili verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
SÖZCÜKTE YAPI
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
4. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi, diğerlerinden daha çok yapım eki almıştır?
A) Öğretmen önce fiili tanımladı.
B) Bütün eserler değerlendirildi.
C) Konuşmadan duramıyor bu çocuk.
D) O kelime bu romanda da kullanılmıştır.
5. Kök halindeki sözcüklere basit kelime denir. Bu kelimeler, çekim eki alabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapıca diğerlerinden farklıdır?
A) Evimizin önü pazar alanı gibi kalabalıktı.
B) Mahallede bulunan çocuk parkı yenilendi.
C) Hiç aklıma gelmedi senin de burada olacağın.
D) Uçan kuşlar, açan çiçekler baharın habercisidir.
6. Aşağıdaki görselleri karşılayan sözcüklerden hangisinin yapısı diğerlerinden farklıdır?
A)
C)
B)
D)
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, sözcüklerin tamamı birleşik yapılıdır?
A) Buzdolabını ve çekyatı iyice eskimişti.
B) Gecekondu bahçeleri hanımelilerle dolmuş.
C) Cumartesi günü Çanakkale gezisine gelemeyebilirim.
SÖZCÜKTE YAPI
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
8. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi basit yapılı sözcük değildir?
A) Yazı köyde geçirmek için yola çıktılar.
B) Yıldız futbolcunun dizi ağrıyormuş.
C) Sıcak çayı ve çıtır simidi kim sevmez ki.
D) Kazı alanına giden yollar oldukça virajlıydı.
I. Sınıftaki kitaplıkta hiç kitap kalmamış.
II. Bu yıl işçilere verilen tatil uzun oldu.
III. Vali, müzeye ziyarete geldi.
IV. Mevsim sıcaklıkları normalin üzerinde seyrediyor.
Sözcükte yapı konusunu işledikten sonra örnek cümleler kuran Ecre, Halil, Sümeyye ve Muzaffer ile ilgili bilinenler şunlardır:
- En çok türemiş kelimeyi Sümeyye kullanmıştır.
- Birleşik kelime kullanan tek öğrenci Muzaffer’ dir.
- Ecre’nin kullandığı kelimelerin hepsi aynı yapıdadır.
Verilen bilgilere göre öğrenci- cümle eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
I II III IV
A Halil Ecre Muzaffer Sümeyye
B Sümeyye Muzaffer Halil Ecre
C Halil Sümeyye Ecre Muzaffer
D Ecre Haw Muzaffer Sümeyye
odunluk
zeytinlik kömürlük
sabahlık -lık
“-lık” eki hangi renkteki kelimeye farklı bir anlam katmıştır?
A) B) C) D)
9.
10.
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
SÖZCÜKTE YAPI
6. SINIF
TÜRKÇE
SÖZCÜKTE YAPI CEVAP ANAHTARI Etkinlik 1:
Sıcaklık : türemiş Meslekte: basit Kara: basit
Çanakkale: birleşik Dalgıç : türemiş Birçok : birleşik Sıvaları: basit Durağında : türemiş Uçak: türemiş Sıvaları : basit Hoşgörü: birleşik Bursalı : türemiş Tophane : birleşik
1 C
2 B
3 C
4 B
5 B
6 A
7 D
8 D
9 C
10 C
