6. SINIF
TÜRKÇE
(LGS)
TÜRKÇE
6. SINIF
TÜRKÇE
EKLER
BURSA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇME DEĞERLENDİRME MERKEZİ
Sabahattin DÜLGER Ekrem KOZ Mehmet KÖYLÜ
Bursa İl Milli Eğitim Müdürü Bursa İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı ÖDM Ekip Sorumlusu
6. SINIF
TÜRKÇE
1. Aşağıdaki sözcüklerin aldığı ekleri inceleyerek bu eklerin yapım eki mi çekim eki mi olduğunu bulunuz.
İlgili kutuyu boyayınız.
2. Aşağıdaki soruları verilen bilgilere göre cevaplayınız.
Eklendiği sözcüğün yapısını ve anlamını değiştirir.
Eklendiği sözcüğün cümlede farklı görev ve yerlerde kullanılmasını
sağlar.
Yapım Ekleri Çekim Ekleri
EK
davulcu heceler gençlik ağaçta yapıt
Yapım eki Yapım eki Yapım eki Yapım eki Yapım eki
Çekim eki Çekim eki Çekim eki Çekim eki Çekim eki
• Altı çizili sözcüklerden hangisi farklı bir ek almıştır?
A) Aylık kazancının yarısını bu işe yatırmıştı.
B) Yarın bakıcı hasta olduğu için gelmeyecek.
C) Yumuşakçalar suda yaşayan, kabuklu hayvanlardır.
D) Arkadaşımın dünyalar kadar kitabı vardı.
• Aşağıdaki dizelerin hangisinde, hem yapım eki hem çekim eki almış bir sözcük kullanılmıştır?
A) Tanıştığım günden beri enginle B) Bir taşın üstünde hayale daldım.
C) Bulacaksın koymuş gibi elinle.
D) Ben nerde doğmuşsam o yerde kaldım.
3. Türkçede kişi ekleri 6’ya ayrılır. Bu ekler isimlere gelerek varlığın o kişiye ait olduğunu bildirir. Aşağıdaki kırmızı renkte verilmiş eklere aynı zamanda iyelik ekleri de denir.
Aşağıdaki cümlelerde bulunan iyelik eklerini bulup örnekteki gibi yazınız.
CÜMLELER EK KİŞİ
1-Kitaplarınız nerede? - ınız 2 Çoğul Kişi
2-Gemlik’ten misafirleri geldi.
3-Ödevimi yapmadan sizinle gelemem.
4-Deden de pazara gelecek mi?
5-Arkadaşı dün kaybolmuş.
6-Okul evinize çok uzak mı?
Ben 1. Tekil Kişi m Sen 2. Tekil Kişi n O 3. Tekil Kişi i
Biz 1. Çoğul Kişi imiz Siz 2. Çoğul Kişi iniz Onlar 3. Çoğul Kişi leri EKLER
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
Yapım ekleri eklendiği kelimeden yeni kelime türetir. Kelime türeten ek, ortaya çıkan kelimenin türüne göre isim alır.
Bak, fiiline gelen -ım eki fiilden yeni bir kelime türetmiş.
Göz, ismine gelen -le eki isimden yeni bir kelime türetmiş.
Simit, ismine gelen -çi eki isimden yeni bir kelime türetmiş.
Helal, ismine gelen -leş eki isimden yeni bir kelime türetmiş.
-ım eki fiilden isim yapan yapım eki
-le eki isimden fiil yapan yapım eki
-çi eki isimden isim yapan yapım eki
-leş eki isimden fiil yapan yapım eki bak
göz
simit
helal
-ım
-le
-çi
-leş
bakım
gözle
simitçi
helalleş
5. İlgi eki, (-ın/ -in) eklendiği ismi başka isimlerle ilişkilendirir. Elif’in kalemi bizde kalmış, cümlesinde kalemin Elif ile olan ilgisini –in eki sağlamıştır. Ancak bu ek, ben ve biz zamirlerinde –ım/-im şekline dönüşür.
Hangisinde farklı bir ilgi ekiyle isimler arasında ilişki kurulmuştur?
A) Annemin kurabiyesinin üzerine başka lezzet tanımam.
B) Dün okulun kütüphanesinde yazarlarla buluştuk.
C) Bizim köyün muhtarı da dernek yönetimine girdi.
D) İlçenin girişindeki nüfus tabelası değiştirilmiş.
6. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerdeki eklerden hangisinin işlevi diğerlerinden farklıdır?
A) Duygu Hoca, yine hülyalara dalmıştı.
B) Bıyık altından gülen adamın ayağı burkuldu.
C) Ağaçtan düşen serçe yavrusu yaralanmıştı.
D) Apartmanda yönetici olan Ali Bey de gelmiş.
4. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları, verilen bilgilere göre cevaplayınız.
• Aşağıdakilerden hangisinde farklı bir yapım eki kullanılmıştır?
A) yolsuz B) güzellik C) gözle D) ütücü
• Hangi kelimede birden fazla yapım eki kullanılmıştır?
A) gözlük B) bakış C)koştur D) yazıcı
• Aşağıdaki cümlelerin hangisinde –lık ekiyle türetilmiş sözcük yer bildirmektedir?
A) Başlık bir yazının özeti gibi olmalıdır.
B) Yarın çamlığa pikniğe gideceğiz.
C) Kışlık salçamızı da yaptık köyde.
D) Çocukluk anıları büyüsek de unutulmaz
EKLER
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
7. Tablodaki kelimelerin eklerini, türettiği kelime açısından inceleyerek ekin çeşidini yazınız.
SÖZCÜKLER EK Ekin Çeşidi SÖZCÜKLER EK Ekin Çeşidi
Hediyelik -lik İsimden isim yapan yapım eki Döndür
Bencil Sevgi
Kitaplık Küskün
Bakıcı Dokut
Kiracı Ormancı
Sula Saygı
8. Öğretmen ve öğrencileri “Kelime Türetme Oyunu” oynayacaklardır. Öğretmen boş oyun kartlarını öğrencilerine vermiş ve öğrencilerinden yukarıdan aşağı doğru kelime türetmelerini istemiştir. Öğrenciler, türettikleri her kelime için 10 puan alacaktır.
kan
gör
göz
oku kandır
görüş
gözlük
okut kandırıl
görüşül
gözlükçü
okuttur kandırılma
görüşülmedi
gözlükçülük
okutturul kandırılmadı
okutturulmadım Harun
Özlem
Bilge
Kağan
Aşağıdaki soruları yukarıdaki “Kelime Türetme Oyunu” kartlarına göre cevaplayınız.
• Hangi öğrencinin kartında yanlışlık vardır? _________________________
• En fazla puan alan öğrenci kimdir? _________________________
• Eşit puan alan öğrenciler hangileridir? _________________________
EKLER
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
İsimlere gelerek onların başka kelimelerle ilişki kurmalarını ve cümle içinde farklı görevler almalarını sağlayan eklere isim çekim ekleri denir.
Ekleri Hal
Belirtme Hali Eki:
-ı/-i/-u/-ü
Yönelme Hali Eki:
-e/-a
Bulunma Hali Eki:
-de/-da
Ayrılma Hali Eki:
-den/-dan
9. Aşağıdaki kelimelerin her birini hal eklerini alacak şekilde doldurunuz.
10. Çoğul ekleri eklendiği ismin birden fazla sayıda olduğu anlamını verir. Ancak bazı cümlelerde saygı, abartma, benzerlik, aile, gibi anlamlarda kullanıldığı da görülür.
Çoğul eklerinin cümleye kattığı anlamları yandaki kutulardan seçerek eşleştiriniz
okul balon bardak gömlek
okul-u
balon-a
bardak-ta
gömlek-ten
Aile
Abartma
Çokluk
Saygı
Benzerlik
• Öğrenciler sırayla sınıflarına girdi.
• Bu millet nice Ömer Halisler yetiştirdi.
• Dünyalar kadar özlemim var güzel günlere.
• Vali Beyler okulumuza gelecek.
• Ahmetler köylerine gitmiş anne.
EKLER
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
6. SINIF
TÜRKÇE
EKLER CEVAP ANAHTARI
BUR SA İL MİLLİ E ĞİTİM MÜDÜRL ÜĞÜ
1. Davulcu- yapım eki Heceler- çekim eki Gençlik -yapım eki Ağaçta çekim eki Yapıt-yapım eki 2. 1-D
2-A
3.misafirleri: 3. Çoğul Kişi ödevimi: 1. Tekil Kişi deden:2. Tekil Kişi arkadaşı:3. Tekil Kişi evinize: 2. Çoğul Kişi 4. 1.D 2.D 3.B 5. C6. D
7. Bencil: isimden isim yapan yapım eki Kitaplık: isimden isim yapan yapım eki Bakıcı: fiilden isim yapan yapım eki Kiracı: isimden isim yapan yapım eki Sula: isimden fiil yapan yapım eki Döndür: fiilden fiil yapan yapım eki Sevgi: fiilden isim yapan yapım eki Küskün : fiilden isim yapan yapım eki Dokut: fiilden fiil yapan yapım eki Ormancı: isimden isim yapan yapım eki Saygı: fiilden isim yapan yapım eki 8. 1- Harun. 2- Kağan 3- Bilge, Özlem 9. Okulu, okula, okulda, okuldan
Balonu, balona, balonda, balondan Bardağı, bardağa, bardakta, bardaktan Gömleği, gömleğe, gömlekte, gömlekten 10. 1. Cümle: Çokluk
2. Cümle: Benzerlik 3. Cümle: Abartma 4. Cümle: Saygı 5. Cümle: Aile
