Ç.Ü Fen Bilimleri Enstitüsü Yıl:2008 Cilt:19-2

(1)

68

KAHRAMANMARAŞ KOŞULLARINDA FARKLI GÜBRE DOZLARININ DEĞİŞİK MISIR ÇEŞİTLERİNE ETKİSİNİN SAPTANMASI VE -CERES-MAIZE BİTKİ

BÜYÜME MODELİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ^*

Determination Of The Effect Of Different Fertilizers Levels On The Different Corn Verieties And The Evaluation Of The Ceres-Maize Plant Growth In The

Kahramanmaras Conditions Cengiz YÜRÜRDURMAZ

Tarla Bitkileri Anabilim Dalı

Veyis TANSI

Tarla Bitkileri Anabilim Dalı ÖZET

Bu çalışma, Kahramanmaraş koşullarında, 2004 ve 2005 yıllarında, farklı gübre dozlarının değişik mısır çeşitlerine etkisinin saptanması ve CERES-Maize bitki büyüme modelinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Borja, Girona ve Donana hibrid mısır çeşitlerinde üç farklı azot dozu (15, 25 ve 35 kg/da N) kullanılarak, bölünmüş parseller deneme desenine göre, 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür.

CERES-Maize bitki büyüme modeli düşük N düzeylerinde gözlenen değerlere yakın tahmin yaparken, yüksek N düzeylerine ise duyarsız kalmıştır.

Çalışmanın ikinci yılında tahmin edilen değerler birinci yıla göre daha yüksek ve gözlenen değerlere daha yakın olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Mısır, Fizyolojik özellikler, Verim, Verim Unsurları, Ceres- Maize Bitki Büyüme Modeli.

ABSTRACT

This study was condected to determine the effects of different Nitrojen fertilizer levels on some corn varieties and to evaluate CERES-Maize plant growing model under Kahramanmaras Conditions during 2004 and 2005 years. Hybrid corn cultivars, such as Borja, Girona and Donana were treated with 3 Nitrogen doses (15, 25 and 35 kg/da) according to split plot design with 3 replications.

The CERES-Maize software estimated closer to the observed values for lower N level in contrast to the values obtained from higher N levels. The estimated values for the second year of the experiment were higher than from the years and closer to inspected values.

Key Words: Nitrogen, Physiologic Characteristics, Yield Component, Yield, CERES-Maize Plant Growing Model

Giriş

Bilim ve teknolojinin gelişim hızı doğrultusunda üretim ve tüketim şekillerinin de farklılaşıp değiştiği ve her geçen gün yeni gelişmelerin ortaya çıktığı

* Doktora Tezi-PhD. Thesis

(2)

69

günümüzde, dünya nüfusundaki artış devam etmektedir. Bu durum, bilim adamlarının var olan sınırlı doğal kaynaklardan en mükemmel şekilde faydalanılmasını, bunun yanında yeterli ve dengeli beslenebilme imkanları üzerinde çalışılmasını zorunlu kılmaktadır.

Dünyada nüfusun, enerji ve protein ihtiyacının büyük bir kısmını karşılayan tahıllar içerisinde mısırın ayrı bir yeri vardır. Bir sıcak iklim bitkisi olan mısır, sahip olduğu çeşit zenginliği ve yüksek adaptasyon kabiliyeti nedeni ile dünyanın hemen her yerinde tarımı yapılabilen bir kültür bitkisidir (Koçak, 1987; Sezer ve Yanbeyi, 1987). Dünyada, 157,1 milyon ha. ekim alanı ve 578,2 milyon ton üretim ile buğday ve çeltikten sonra üçüncü sırada yer alan mısır, toplam ekim alanlarının,

%18,6’sını, üretimin ise %27’sini teşkil etmektedir (Anonymous, 2004). Dünyada mısırın tüketimi, ülkelerin gelişmişlik oranına bağlı olarak değişmekte olup, üretimin

% 73’lük gibi büyük bir bölümü hayvan beslenmesinde ( gelişmiş ülkelerde hayvan yeminin payı %88.9’a, hatta bu oran A.B.D’de %90’a yükselmektedir), kalan kısmı ise insan beslenmesi (ekmek, haşlama, közleme, çerez, konserve, pastacılık ve fırın ürünlerinde) ve sanayide (un, irmik, nişasta, şurup, yağ ve şeker) değerlendirilmekte olup, dünyada insan beslenmesinde tüketilen günlük kalorinin

% 11’i mısır bitkisinden sağlanmaktadır (White, 1986; Gençkan ve ark., 1995;

Kırtok, 1998).

Tarım ürünlerine karşı artan talep, toprak su ve diğer tabii kaynaklar üzerindeki artan baskı sebebiyle, tarımsal kararların her aşamasında kullanılan bilgi ihtiyacı hızla artmaktadır. Geleneksel agronomik araştırma metotları ve yayınları içerisinde yeni verilerin oluşturulması, bu artan ihtiyaçları karşılamada yeterli gelmemektedir. Geleneksel agronomik denemelerde, değişen her faktörün incelenmesi ve denemesi hem pahalı hemde zaman gerektirmektedir. Eğer yeni veriler ve araştırma bulguları konuyla ilgili kolay ulaşılabilir bir format içerisinde konulamaz ise etkili bir şekilde kullanılamaz. Günümüzde bilgisayar teknolojisinin gelişmesi ve hızlanması, tahminlerin artan doğruluğu ve geçerliliği, simülasyon için giderek artan gereksinme nedeniyle, simülasyon modelleri giderek artan şekilde çiftçiler ve araştırıcılar tarafından kabul görmektedir. Bir çok çeşidin hızlı bir şekilde değerlendirilmesi için simülasyon modelleri maliyeti düşürücü yönde etken olan araçlar olarak dikkati çekmektedir. Bitki büyüme modelleri, iklim ve toprak koşulları ile bitki fizyolojisine ilişkin dinamik olayları matematiksel ilişkilerden yararlanarak çözümleyen ve bitkiye ilişkin verilerin kestiriminde kullanılan yaklaşımlardır. Olası seçeneklerin değerlendirilmesinde de yaygın olarak kullanılan modeller, belirli sınırlar içerisinde çalışmakta ve belirli varsayımlara dayanmaktadır (Hoogenboom ve Ark., 1991). Bitki büyüme modeli bitkinin hasatta biomas ya da dane verimini tahmin etmekle kalmayıp aynı zamanda tüm organlarının (yaprak, sap, kök, dane) gelişimini tahmin etmektedir (Jame ve Cutforth, 1996). Modeller, çeşitli bitkilerin fizyolojik aşamalarındaki bazı ilişkileri temel almaktadır. Koşulların değiştiği alanlarda çok az veya hiç bir düzeltme yapmadan bitki gelişimini, fizyolojik temellere bağlı olarak tahmin eden bu gibi programların uygulamada belirli bir potansiyeli vardır. Bu modeller, hasat zamanında olduğu kadar hasattan önceki bölgesel verimlerin kestiriminde de belirli bir potansiyele sahiptir. Üreticilerin

(3)

70

ürünlerini satması, veya depolamasının, gelecekte oluşacak fiyatlara üretimin etkisini belirleme açısından verimin önceden tahmin edilmesi çok önemlidir. Bu nedenlerle bitki büyüme modelleri, son yıllarda verimin önceden tahmin edilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır (HODGES ve Ark., 1987).

DSSAT (Decision Support System for Agrotechnology Transfer Version) uluslar arası bir bilim ağı olan IBSNAT (The International Benchmark Sites Network for Agrotechnology Transfer) tarafından agronomik araştırmalar içerisinde yer alan bir sistemde ürün model uygulamalarını kolaylaştırmak için geliştirilmiştir (IBSNAT, 1993; Tsuji, 1998; Uehara, 1998; Jones at al, 1998). Bu programın başlangıçtaki gelişimi (seyri) toprak, iklim, ürün ve üretim teknolojisinde daha iyi karar verme ya da yönetimini harekete geçirme ve diğer bir bölgedeki toprak ve iklim farklılıklarını belirlemek olmuştur (IBSNAT 1993; Uehara ve Tsuji, 1998). Sistemler, yürütülen araştırmalarda sistem ve fonksiyonların nasıl olduğunu anlatmak için temel bir yapıya sahiptir. Sistem, verilen koşullar için sistemin tahmin etme özelliğine izin veren modellerin bir birleşimidir. Yeter derecedeki güvenilir benzer modeller, bilgisayar denemeleri ile sistemin daha iyi yönetim ya da kontrolünü sağlamak için verilen koşulları 100 yada binlerce kez değerlendirebilir.

Bu çalışmanın amacı mısır tarımında değişik çeşit kullanımı ve gübre dozlarında verim tahmini yapabilmek amacıyla CERES-Maize mısır büyüme modelinin kullanılabilirliliğini incelemek ve bu konuda yapılacak diğer çalışmalara ışık tutmaktır.

Materyal ve Metot Materyal

Araştırma, Kahramanmaraş Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme alanında ikinci ürün olarak, 2004 ve 2005 yıllarında iki yıl süreyle yürütülmüştür.

Araştırmada, mısır çeşitleri olarak Borja, Girona ve Donana hibrit mısır çeşitleri kullanılmıştır.

Araştırmanın yürütüldüğü yıllar olan 2004 ve 2005 yılları Haziran-Kasım ayları arasındaki gözlenen maksimum sıcaklık değerleri, 2004-2005 yılı Haziran ayı hariç uzun yıllar maksimum sıcaklık değerlerinden daha yüksek gerçekleşmiştir.

2004 ile 2005 yılı iklim değerleri arasında önemli farklar görülmemiştir.

2004 ve 2005 yılları minimum sıcaklık değerleri 2005 yılı Haziran ayı hariç uzun yıllar minimum sıcaklık değerlerinden düşük olmuştur. Ortalama sıcaklık değerlerini karşılaştırdığımızda hem denemelerin yürütüldüğü 2004 ve 2005 yılları arasında hem de uzun yıllar ortalaması değerleri bakımından önemli bir fark görülmemektedir. Ortalama nisbi nem değerlerine baktığımızda sadece 2004 yılı Eylül ayı değeri hariç 2004 ve 2005 yılı değerleri uzun yıllar ortalama değerlerinden daha yüksek çıkmıştır. Toplam yağış miktarlarına bakıldığında ise Haziran 2005, Ekim 2005, Kasım 2004 rakamları uzun yıllar ortalamasından yüksek, diğer değer ile uzun yıllar ortalamasından düşük olmuştur.

Çizelge 1’den görüleceği üzere analizler sonucunda denemenin yürütüldüğü toprakların killi-tınlı tekstüre sahip olduğu belirlenmiştir. Topraklar hafif alkali reaksiyonda, yüksek kireç içerikli, tuzsuz, organik madde içeriği ve toplam

(4)

71

azot içeriği düşük, yarayışlı fosfor içeriğinin orta düzeyde olduğu bulunmuştur (Anonymous, 2004; Anonymous, 2005).

Çizelge 1. Deneme yeri topraklarının fiziksel ve kimyasal özellikleri

Yıllar 2004 2005

Derinlik 0-30 30-60 60-90 0-30 30-60 60-90

PH 7,64 7,63 7.35 7.68 7.46 7.27

Kireç (CaCO3) % 24,14 23,28 19.87 23.95 24.71 24.90 Elverişli Fosfor

(P2O5)(kg/da)

10,47 6,84 4.21 6.08 4.30 4.09

Elverişli Potasyum (kg/da)

138,89 114,58 98.79 107.64 104.16 96.65 Organik Madde % 0.698 0.520 0.464 1.44 1.09 0.78

Saturasyon 40,1 46,2 48.34 38.2 40.5 45.6

Toplam Azot (%N) 0.24 0.12 0.05 0.21 0.11 0.06 Silt (%) 16.624 11.189 1.103 15.456 11.004 1.023 Kum (%) 54.671 75.698 92.496 45.675 67.657 80.654 Bulk Density (g/cm³) 1.407 1.701 1.733 1.345 1.678 1.702 Electrical

Conductivity, EC₂₅, (dS/m)

0.909 0.524 0.276 0.854 0.511 0.227

Cation Exchange Capacity cmol/kg

1.8 1.2 0.5 1.7 1.2 0.45

Metot

Bu araştırma bölünmüş parseller deneme desenine göre, 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada azot dozları ana parsellere, çeşitler (Borja, Girona, Donana) alt parsellere yerleştirilmiştir. Her blokta 9 ana parsel, her ana parselde 3 alt parsel olmak üzere 27 parsel ve her parselde 70 cm aralıkta 4 sıra bulunmaktadır. Ekim, sıra arası mesafesi sabit (70 cm) ve sıra üzeri 18 cm olacak şekilde yapılmıştır. Fosfat Triple Süper Fosfat (% 45-47) formunda ve 8 kg/da P2O5

gelecek şekilde eşit olarak uygulanmıştır. Azot gübresi dozları ise dekara 15 kg/da, 25kg/da ve 35 kg/da olacak şekilde üre (% 46 N) formunda her parsel için belirlenen miktarının yarısı ve fosfatın tamamı ekimle beraber sıra yanlarına banda, azotlu gübrenin diğer yarısı ise bitkilere ikinci su vermeden hemen önce sıra yanlarına banda uygulanmıştır.

Ekim işlemi 1. yıl Temmuz ayı başında, 2. yılda ekim Haziran ayının son haftasında 4-5 cm derinlikte her bir ocağa 2 tohum atılmak suretiyle elle yapılmıştır.

Parsel büyüklükleri 2.80x5.00= 14 m² olup 4 bitki sırası olacak şekilde ayarlanmıştır.

DSSAT (Decision Support System for Agrotechnology Transfer), global uygulamaları yarayışlı hale getirmek ve bu yaklaşımı uygulamak için geliştirilmiştir.

DSSAT karışık (karmaşık), alternatif sonuçları analiz etmek için gerekli olan insan kaynakları ve zamanı (zaman kaybını) azaltarak programcılara, araştırmacılara kolaylık sağlar (Tsuji et al, 1998). Modelin doğru çalışabilmesi için iklim, çevre ve

(5)

72

bitki genetiğine ilişkin çok sağlıklı ölçümlere gereksinim vardır. Araştırmada ele alınan konuların verim ve verim öğeleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi için CERES-Maize büyüme modelinin V4.0 nolu geliştirilmiş versiyonu kullanılmıştır.

Model ile bitki verimi ve gelişimi tahmin edilirken, çeşit, toprak, iklim ve yetiştirme tekniği gibi özelliklerin tanımlanması gerekmektedir.

Model içerinde yer alan WTH.LST dosyalan denemelerin yürütüldüğü dönemlerdeki iklim verilerini içermektedir. Modelde başlıca tanımlanması gereken dosya FILEX'dir. Simule edilecek her bir denemeye ilişkin tanımlamalar bu dosyada belirtilmelidir. Bu dosyada yer alan değerler gözlenmiş değerler ya da simulasyon için tanımlanmış varsayıma dayalı değerlerdir. Dosyada denemenin adı, denemede kullanılan konuların tanımı, kullanılan bitki çeşidi, bitki kodu ve adı, denemenin yürütüldüğü yerdeki toprak ve iklim istasyonunun tanımı, toprak analiz sonuçlan, denemenin başlangıcındaki toprak profilinde bulunan mevcut su ve azot durumu, deneme öncesinde ekili bitkiden arta kalan kök miktarı, ekim tarihi, ekim derinliği, bitki sıra arası uzunluğu, bitki yoğunluğu, sulama tarihleri, uygulanan sulama suyu miktarı, gübreleme tarihi, uygulanan gübre dozu ve uygulanan gübrenin modelde tanımlanan kodu, kullanılan artık sap, yeşil ve hayvan gübresine ilişkin veriler, uygulanan herbisit ve pestisitlerin uygulama tarihleri, çevresel modifikasyonlar (örneğin; sabit gün uzunluğu, gölgeleme, sabit sıcaklık vb.), toprak işleme detayları, toprak işleme biçimi, hasat tarihi, simülasyona başlama tarihi, model bileşenleri için on/off (su ve azot dengesi), çıktı aralığının tanımlanması gerekir.

Toprak profil özelliklerini içeren veriler; toprak suyu, azot, fosfor ve kök gelişim bölümlerinde kullanılmaktadır. Burada öncelikle toprak tekstürüne ilişkin tanımlar ve bilgiler verilmelidir. Toprak sınıflaması Kanada toprak sınıflandırma sistemine göre yapılmaktadır. Ayrıca, coğrafik veriler toprak sınıflandırılması ile verilmelidir (Soil Survey Staff, 1975). Bunun yanı sıra derinlik ile değişmeyen toprak özellikleri (albedo ölçü tekniği gibi) verilmelidir. Daha sonra derinliğe göre veriler tanımlanmalıdır. Topraktaki organik karbon da diğer toprak özelliklerinin hesabında sıklıkla kullanıldığından bu dosyaya dahil edilmiştir. Dosyada silt ve kil içeriği tanımlanırken, kum içeriği ise (100-{kum+silt)) eşitliğinden hesaplandığından modele dahil edilmemiştir.

Toprağa ilişkin verilerin yer aldığı dosyada (SOL.LST) yalnızca simülasyonla etkisi gözlenecek parametrelere ilişkin veriler yeterli olacaktır.

Modelde yer alan her bir genotipin fizyolojik ve morfolojik karakteristikleri ile ilgili üç dosya bulunmaktadır. Bunlardan (FILEG) belirli bir çeşidin özelliklerini; (FILEE) belirli bir çeşidin ekotipik karakteristiğini; (FILEC) ise belirli ekotipik gruplar içerinde belirli bir çeşidin karakteristiğini ifade etmekte yardımcı olmaktadır.

Bu dosyalar simülasyon için gerekli tüm genotipik dataları içermektedir.

Bunların içeriği, düzenlenmesi ve kullanımı bitkiden bitkiye büyük oranda değişmektedir.

İncelenen özelliklere ait verilerin istatistiksel analizleri, deneme planına uygun olarak SAS İstatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Ortalamaların

(6)

73

karşılaştırılmasında, Duncan çoklu karşılaştırma testi kullanılmış ve gruplandırılmıştır (Steel ve Torrie, 1960).

Araştırma Bulguları

Tepe Püskülü Çiçeklenme Süresi (gün)

Çizelge 2’den ortalamalar incelendiğinde görüleceği gibi, araştırmanın ikinci yılında Girona ve Donana çeşitleri aynı istatistiki grupta yer almıştır.

Çeşitlerden Donana her iki yılda ve birleştirilmiş yıllarda 63.0, 62.5 ve 62.7 gün ile en uzun koçan püskülü çıkarma süresine sahip olmuştur. Bu çeşidi Girona çeşidi 61.2, 61.5 ve 62.7 gün ile takip etmiştir. Denemede en kısa koçan püskülü çıkarma süresine ise Borja çeşidi 58.5, 59.1 ve 58.8 gün ile sahip olmuştur.

Birleştirilmiş yıllarda yıl x çeşit interaksiyonu p< 0.05 düzeyinde önemli bulunmuştur. İkinci yıl koçan püskülü çıkış tarihlerinde sıcaklıkların daha yüksek olması bitkiyi çiçeklenmeye teşvik etmiş olabileceği düşünülmektedir (Martin ve ark., 1976, Kün, 1994).

Çizelge 2. Farklı yetiştirme sürelerine sahip üç mısır çeşidinde, farklı azot dozlarının tepe püskülü çıkarma süresine (gün) ilişkin ortalama değerler ve oluşan gruplar

Şekil 1. Farklı Mısır Çeşitlerinin Tepe Püskülü Çıkarma Süresine (gün) Etkileri Hata! Bağlantı geçersiz. Tepe püskülü çiçeklenmesi yönünden çeşitler arasında farklılıklar olduğu Öktem (1996), Gözübenli (1997), Konak ve ark. (1998), Konuşkan (2000), Cesurer ve Ünlü (2001), Kuşaksız ve Yener (2003), Özdemir (2004) tarafından yapılan çalışmalarda da belirlenmiştir.

Şekil 2.Farklı Azot Dozlarının Tepe Püskülü Çıkarma Süresine (gün) Etkileri

2004

Çeşit N dozları (kg/da)

Ortalama 15 kg N 25 kg N 35 kg N

Borja 59.2 57.5 54.9 57.2 C Girona 61.8 60.6 57.7 60.0 B Donana 62.9 61.4 59.2 61.1 A Ortalama 61.3 A 59.8 B 57.3 C 59.5

2005

Birleştirilmi ş Yıllar

(7)

74

Hata! Bağlantı geçersiz. Farklı azot dozu uygulamalarının, tepe püskülü çıkarma süresine etkileri, her iki yetiştirme yılında ve birleştirilmiş yıllarda istatistiksel olarak önemli olmuştur (Şekil 2). Denemede, en uzun tepe püskülü çıkarma süresi, her iki yetiştirme yılında ve birleştirilmiş yıllarda N15 azot dozu uygulamasında (sırasıyla 61.3, 61.8 ve 61.5) gerçekleşirken en kısa tepe püskülü çıkarma süresi ise, her iki yılda ve birleştirilmiş yıllarda N35 azot dozu uygulamasında (sırasıyla 57.3, 57.0 ve 57.2) tespit edilmiştir.

Mısır bitkisinde, azot dozu miktarının artışına paralel olarak çiçeklenme süresi kısalmaktadır, azotlu gübreler, mısır bitkisinde çiçeklenmeyi teşvik etmektedir (Martin ve ark., 1976). Azot dozlarının artışıyla, tepe püskülü çıkarma süresindeki kısalma 25 kg N/da’dan sonra yavaşlamıştır. Benzer olarak, Paradkar ve Sharma (1993), Ülger ve ark. (1996), Gözübenli (1997), Sezer ve Yanbeyi (1997), Turgut (2000) ve Gökmen ve ark. (2001)’in yaptıkları çalışmalarda uygulanan azotlu gübre miktarının artmasıyla tepe püskülü çıkarma süresinin kısaldığını bildirmişlerdir.

CERES-Maize Bitki Büyüme Modelinin Testi

Kahramanmaraş’ta iki yıl yürütülen mısır denemesinden derlenen toprak, bitki parametreleri ile iklim istasyonundan sağlanan iklim verileri kullanılarak CERES-Maize (V.4) bitki büyüme modeli test edilmiştir

.

CERES-Maize (V.4) bitki büyüme modeli ile tahmin edilen parametreler, gerçek değerleri ile birlikte çizelge 3’te verilmiştir.

Çizelge 3. Borja, Girona ve Donana çeşitlerinin 2004-2005 yıllarında, N15 N25 ve N35 dozlarında tepe püskülü çiçeklenme süresi özelliğinden elde edilen deneme ve simülasyon değerleri.

2004

Çeşitler

N dozları (kg/da)

15 kg N 25 kg N 35 kg N

Elde Edilen

Tahmin Edilen

Elde Edilen

Tahmin Edilen

Elde Edilen

Tahmin Edilen

Borja 59.2 58.0 57.5 58.0 54.9 58.0

Girona 61.8 60.0 60.6 60 57.7 60.0

Donana 62.9 60.0 60.1 60.0 59.7 60

2005

Çeşitler

N dozları (kg/da)

15 kg N 25 kg N 35 kg N

Elde Edilen

Tahmin Edilen

Elde Edilen

Tahmin Edilen

Elde Edilen

Tahmin Edilen

Borja 60.1 56 57.2 56.0 54.5 56.0

Girona 62.1 58 60.4 58 57.3 58.0

Donana 63.1 58.0 61.1 58.0 59.4 58

Çizelge 3’ün incelenmesinden görüleceği üzere, denemenin ilk yılında elde edilen değerler, ikinci yılda elde edilen değerleri göre, tahmin edilen değerlere daha yakın olmuştur. Ancak N dozları artmasıyla denemede gözlenen değerler

(8)

75

düşerken tahmin edilen değerler düşmemiştir. Program N dozlarının değişmesine duyarlı olmamıştır.

Sonuç olarak, modelin yörede kullanılabilirliğini artırmak için, iklim ve toprak verilerinin çok hassas belirlenmesi ve aynı zamanda verim unsurlarını tahmin eden ilişkilerin yöreye uygun olarak düzeltilmesi gerektiği de anlaşılmıştır.

Plantureux ve ark. (1991), CERES-Maize modelinin kalibrasyonunu ve yöreye uygun düzeltilmesini yapıldıktan sonra gözlenen değerlere yakın sonuçlar verdiğini belirtmişlerdir.

Kaynaklar

KOÇAK, A. N., 1987. Mısırın İnsan Gıdası Olarak Önemi ve Gıda Endüstrisindeki Yeri. Türkiye Mısır Üretiminin Geliştirilmesi, Problemler ve Çözüm Yolları Simpozyumu, Ankara.

SEZER, İ., YANBEYİ, S., 1997. Çarşamba Ovasında Yetiştirilen Cin Mısırda (Zea mays L.) Bitki Sıklığı ve Azotlu Gübrenin Tane Verimi, Verim Komponentleri ve Bazı Bitkisel Karakterler Üzerine Etkisi. O.M.Ü., Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü. Türkiye II. Tarla Bitkileri Kongresi. 22-25 Eylül, Samsun, (128-133s).

ANONYMOUS, 2004. Tarımsal Yapı ve Üretim. T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Ankara.

WHITE, J.M., 1986. Effect of Plant Spacing and Planting Date on Sweet Corn (Zea mays L.) Grown on Muck Soil in the Spring. Maize Abstracts. 002-02022.

KIRTOK, Y., 1998. Mısır Üretimi ve Kullanımı. Kocaoluk Basım ve Yayın Evi, S 125-129, İstanbul.

JAME, Y.W., CUTFORTH, H.W., 1996. Crop Growth-Models For Decision-Support Systems. Canadian Journal Of Plant Science 76 (1), 9-19.

HODGES, T., BOTNER, D., SAKAMOTO, L., HAYS-HAUNG, J., 1987. Using the CERES-Maize Model to Estimate Production for the U.S.

Cornbelt.Agricultural and Forest Meteorology 40(4): 293-303.

INTERNATIONAL BENCHMARK SITES NETWORK FOR AGROTECHNOLOGY TRANSFER. 1993. The IBSNAT Decade.Department Of Agronomy And Soil Science, College Of Tropical Agriculture And Human Resources, University Of Hawaii, Honoluly, Hawaii.

JONES, J.W., TSUJI, G.Y., HOOGENBOOM, G., HUNT, L.A., THORNTON,P.K., WILKENS, P.W., IMAMURA, D.T., BOWEN, W.T., SINGH, U.,1998.

Decision Support System For Agrotechnology Transfer; DSSAT V3. In:

Tsuji, G.Y., Hoogenboom, G., Thornton, P.K. (Eds.), Understanding Options For Agricultural Production. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, The Netherlands, Pp. 157-177.

ANONYMOUS, 2005a. Kahramanmaraş Meteoroloji İstasyonu Müdürlüğü.

ANONYMOUS, 2005b. Kahramanmaraş Meteoroloji İstasyonu Müdürlüğü.

STEEL, R.G., TORRIE, J.H., 1960. Principle and Procedures of Statisties with Special Reference to the Biological Sciences. MeGraw_Hill CO.New York.

(9)

76

MARTIN, J. K., LEONARD, W. H., and STAMP, D. L., 1976. Principles of Field Crop Production. New York, Macmilan Publishing, Co., Inc. 1976.

KÜN, E., 1985. Sıcak İklim Tahılları. A.Ü. Ziraat Fak. Yayınları, No. 953, Ankara.

KÜN, E., 1994. Tahıllar II. (Sıcak İklim Tahıllar).Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları: 1452, 1465. Ankara.

ÖKTEM, A., 1996. Harran Ovası Koşullarında II. Ürün Olarak Yetiştirilebilecek 10 Mısır Genotipinde (Zea mays L.) Farklı Dozlarda Uygulanan Fosforun Verim ve Verim Unsurlarına Etkisi. Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilimdalı, Doktora Tezi. Adana.

GÖZÜBENLİ, H., 1997. Değişik Azot Uygulamalarında II. Ürün Olarak Yetiştirilen Bazı Mısır Genotiplerinin Azot Kullanım Etkinliğinin Saptanması. Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi. Adana.

KONAK, C., TURGUT, I., SERTER, E., 1998. Büyük Menderes Vadisi İkinci Ürün Koşullarında Yetiştirilen Melez Mısır Çeşitlerinin Verim ve Bazı Agronomik Özellikleri. Akdeniz Üniv. Ziraat Fak. Dergisi. Cilt: 11 Sayı:1, Antalya.

KONUŞKAN, Ö., 2000. Hatay Koşullarında İkinci Ürün Olarak Yetiştirilen Melez Mısır Çeşitlerinde Bitki Sıklığının Verim ve Verimle İlişkili Özelliklere Etkisi.

M.K.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Hatay.

KUŞAKSIZ, T., YENER, H., 2003. Alaşehir Koşullarında Yetiştirilen Bazı Mısır Çeşitlerinde (Zea mays L.) Farklı Azot Dozlarının Verim ve Verim Öğeleri Üzerine Etkileri. Türkiye 5. Tarla Bitkileri Kongresi, 13-17 Ekim 2003, Diyarbakır, 506-509s.

ÖZDEMİR, E., 2004. Farklı Yetiştirme Sürelerine Sahip Üç Mısır Genotipinde Değişik Sıra Üzeri Aralılarının Körpe Koçan (Babycorn) Verimine ve Kalitesine Etkileri. Çukurova Üniversitesi, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Adana.

CESURER, L., ÜNLÜ, İ., 2001. Farklı Lokasyonlarda Yürütülen İkinci Ürün Hibrit Mısır Çeşitlerinin Bazı Bitkisel ve Tarımsal Özelliklerin İncelenmesi. Fen ve Mühendislik Dergisi, Cilt, 4, Sayı,1.

PARADKAR, V.K., SHARMA, R.K., 1993. Effect of Nitrogen Fertilization on Maize (Zea mays) Varietes Under Rainfed Condition. Indian Journal of Agronomy, Vol. 38(2), 303-304s.

ÜLGER, A.C., TANSI, V., SAĞLAMTİMUR, T., KIZILŞİMŞEK, M., ÇAKIR, B., YÜCEL, C., BAYTEKİN, H., ÖKTEM, A., 1996. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde İkinci Ürün Mısırda Bitki Sıklığı ve Azot Gübrelemesinin Tane ve Hasıl Verimi ve Bazı Tarımsal Karakterlerine Etkisi Üzerinde Araştırmalar. Başbakanlık Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Dairesi Başkanlığı. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Güneydoğu Anadolu Proj'esi (GAP) Tarımsal Araştırma İnceleme ve geliştirme Proje Paketi. Adana.

TURGUT, İ., 2000. Bursa Koşullarında Yetiştirilen Şeker Mısırında (Zea mays Saccharat Sturt.) Bitki Sıklığının ve Azot Dozlarının Taze Koçan Verimi ile Verim Öğeleri Üzerine Etkisi. Turkish Journal of Agriculture and Forestry,2000, 24(3):341-347.

(10)

77

GÖKMEN, S., SENCAR, Ö., SAKİN, M.A., 2001. Response of Popcorn (Zea mays verta) to Nitrogen Rates and Plant Densities. Turk. J. Agric. For 25 (2001), 15-23.

PLANTUREUX, S., GIRARDIN, P., FOUQUET, D., CHAPOT, J., 1991. Evaluation and Sensitivity Analysis of the CERES-Maize Model in North- Eastern France. Agronomie, 11(1): 1-8.