Türk halk edebiyatı türlerinde hayvan adlarının geçtiği sözlerin tesbit, tasnif, tahlil ve tefsiri

••• I

Toe.

iNONO NIVER iTE i

o

TooRK DiLi VE EDEBiYATI EGiTiMi ANABiLiM DALI

TURK HALK EDEBiVATI TURLERiNDE HA VVAN ADLARININ GE TiGi 6ZLERiN

TESBiT, TASNiF, TAHLiL VE TEF iRi

VUKSEK Li AN TEZi

IIAZIRLA Y AN VEDAT K RUKAFA

MALATYA IIAZiRAN - 1988

..

"Sosyal Bilimler Enstitiisii Miidiirlii';;"iine^ll

if} bu <;al l f}ma , jiirimiz tarai"lndan ~\irk Di l i ve Ldebiyatl Anabilim Dallncia Y0XU;:r; LiSAliS TEZ~ olara;;: kabul edihli§ t i r.

ba~kan ____________________________________ __

Uye

Uye

Oney

Yuke.rldaki i:nzelErlTl, adl gegel1 (j.~l'Eti!(J

Use 1 E,'rine ei t oldu.guTIU onay:'arl:i .•

••. . / . . . . /1988

,

t IN 0 N 0 0 N I v E R siT E S I \ GEr EL I( JTGPHANESl

-.. ---- . --

II. {j]~SUZ

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... .. . .. .

I II. 1·,1 SLi..'I·:.:JLl.J.,R IV . G!rrL~·

1. £tcsHzlerinde Ge9En HayvanlL~ln Zikred~ii§

":Ol'll·'='··l~"":a "'o"'''e C:l r e l' ~r:' " l

'.. _0- ^{t v ' -- b - ....} a • .... ·s . • • . • • • •• . . • • ••

1 i.} YU::.c.el eri

. ^. . . . . . . . . . . . . . . . .

. .

. .. . .. .

..:.. .' . !'l~ ' ~~,:v. T-i .... -'- ^o'

_~..L.r.Qe __ ..:..£0,-, ^{L..!..L j,J_o:::J} loes..!..

Sa'·' fa

"

1 2

J

.3

j,2

32

:) .. , ~

96

95

],,20

VII. :D~Ll.J!;CEl..ER

1 . Li1r.Jece1erde Gec;en He." vanlal"ln Zila"edi:"i$

GoJ:1ugune Gore /,lfaoetik 1'eu1osu ....•.... 143 2. Bi1~ece1Erde Gegen Hayvenlarln ZikrEdi1i~

YUzcie1eri

.. .. . ... ... .. . .. . ... . . . . . . ...

J. Ei1mece1erde Gegen (Cokluk Eseslne Gore)

Heyvanl~rln Ten1i1i

VIII. SOniC;

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

145

147

162

1 ^{_ 0} "5

o

yUtsek Lisans Tezi ole-rak he.z1rl2.;:Li 01' ^{_,,jL; .. _UZ}

"?Jrk nalk Ec.eoi:yat1 7Urlerincie Hayvan AdlE.r11:111 Ge9tigi

Stizlerin '['esbi t , ~csnil , 1'&h1il ve 1'el'siri" l:on-~L; ;:2.11,;1;]a Dil ve Halk Ecieoi;y&t1 SE-'J&'slna :rol'!eliktir.

:tginde ll&yvan isimlerinin zikredilci.ii';i e.tLSOZU,

cie:,-~ ve (,il:~ecel€ri oiz §imci.i_J e ked.s..:c ~-.s.;.l:CE-n ~2.11;=elE-:-­

c.en fCJ..:'1:1J.. bir D&.kl~lE.. €le eldlk. E0~-1E: C'::'2~ 9£..:2;:1;1[. :'.~L~gr~l.

\-eril; ^J -cel:l1ik ve I.,:=.nevi jroncitn YE..rd.lr::..lc.~J...ll2... e~irbE:-.~c:: en , au sE.~-Ecie c;;:c.ll~iJ.E..rr.1Ze. YOD verc::n hocc.m S~~-ln !)o::. ~::'-'. OE':r.e..r.

l~e~i1:l ~;ijl~A' ye. b"J YEl"c.l.:!1lc::.rlnclc.n c.olc..~-l tE::'f:::~:'::" \~e :':'::~::::"2:!­

lE:.rJ..:rr:L c...l~Z ec..eri:n.

AYrJ.ca tez ' in ciari:tilo eci.il::r:esinde YE.l'C.1:::1E-rl!:1 esirge:::E,}-en J.X'fi .. G!'"\'".Z€£i l':AY:.:J..Z ve J-.rfi. ::;'rv.~s.w.s.il ' ~6}Jl~

ile E:;i :;01Y'C'€ ICJA1;'a te,~Ekkiirii 'oir ':Jcrg bilir;>:..

Lalat '"e. , 1988

K I SAL ~ II A L A R

~. 1 .b.k •

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2. b~;::z •••••••••••••••••••••••• oc..i::lr.:..lz.

3. :t:y b •

. ... .

. . . . . . ^{.. .. ..} . ^{.. ..}

^..

^{. ..}

^{.. ..}

^{.. ..} .

5.

... ^looe

6. ~ty. . . . <II . . . . <;evres:' 7. ^{~lil .•}

...

^c.

- 2.-

G :t R I

"7Urk iiE._k BcieL::', E.t~ TCirler::.nde ;:t.;,-v!!"'1 AnI, ~~llln

Gegti";i Sozlerin Tesoi t , ~esnii ^J 'ie!11:'1 ve ~e_ s::'~"':"1t ce..!i- ll.r:ll ^Yti~sek 1isc-r~s 'Iezi::lizc.e; ~-ialk ~dE:::'i:Ltl L'~:::'~ o.e.Tar~

ete.s:"'~leri, ciey~: .. leri ve l.i:'~:.ecelE;:i t2!:t..S i:.._("l~:. ~:"_i~c.i;i

Ci;..i ~~ .. ~ ne.lk ilieui'yc"'tJ.. de:; ince C\~r:~ .§.=-e ... .:.:~in vc.r o:,c..c;u Lli,;-t;l: o':"r saba igerisincE: E..t:t:s ... z~Eri, .J:"l ... ec(.lE~.:· , C.c~ ':" .. ler, t:LirkUler, e.~l -ular, nin...Tl~l€.!" v . b. :;i~' <;(01: t:..:.rl~ c.e i.,tive

den bir 580,11:. cd:la Le.!.i:-; .:-u;,le3::'r"E .:;el:::': iTE: ;:E_i::'i::'il:

gosteren 'oir <;all;jme.~·l y~j{sek Lis21S ':e~:' c;:e:"'~Eve.:.:'::'nc.e ele c.lr..E..."ll.z ::~-:-.L:·:in de~ild.i, C~ se ... <=i.:,-!;e:n 9£=-:";'~tc:.-~;:;:.. ~:i~ ___ ~·e sl:1l.!"Ie.rl i~er~.5::""Tl<ie &~5..5oza, d€:~::"ffi \re :""ilnece c;(€:'.:o:' tl€yi

Sl!l1.rln1. 01;-:1 EIE..r&f: :-e~tlk.

!':a:.-nE.~lc..rciE..n 1:£.:"L..!:c.2."E..~~ Cl.~~E..!"1::.:':r.l.;tl.r. L..l t~r E3E:':'E-:,c.e

cec:;e:i SGZ c.e~erlE!'i C E.~c;.s~zU, deyi_.':'~:" VE oi:"::-.::cc_sr) lL-:!;".::liyetle bi::,bi~iLin te.o.:yE.Y:!. !'".i t(oli~i:;ce o::'u~ ~i. E.:';£. , i- 1;£..02.. ol~2.\e.~: SE. t l1i.-:&. .. _tE-oJ..~. 3",,1 I;~!" i::"~Lll&:"J...:: ~C6U!-_E.. te::tel

te";.~{il ec.e~ eSer vL.sllnl kE.zc.~1!..:l.;-lE..!'l se~::.E~E c.i}~!:£.~ e~t:'r: .

igine EIC:1.g~ sozl c:""i!1 tc.ri:·e uy c.;.",,1.11 C. ~":.~·e~! SE....;lc..~ :.~:.. b£~::.::-.ln­

Cf'.Il te:;:el olarE.;': dE,,:crlE:.ci r i :;r.i<;; eu}:i tE.ptE. ;fe_' c::'.~~:'·2n

f£.':at il£;Ei soz ola!~ ornel:leT :"SE

J

1. CJ;;-.er ,',.Sl. A<\SCi- AiE.sDzleri 'Ie ::Jeyi .~EOr ~tie:lJ ;,', 2. }e:,.'idlL'1 .rezll 'lU.LLLN'J.(fLr J..t[~stizleri ,

J. 'J.il'~; A testizlari ve Deyi::lleri, 100 :;:'<=::.el

:::S = 1 "

:::iirde ve Halk Dil ;nde ve De,'i:!iler,

5. Hayri Ek~:DU:;, }'§iretlerimizde At EUltU1'U,

6. Vedet KURUr:J.l'-;.- J',\elatya ve yevresi Stiz :::e ';e1'leri,

Yuterlda is~ini zikretti~iciz eserlerin aCl~ ki~liJi bibliyo~refya btilijDUn~e verciik •

.h.tesozU \'e deyi:de:r soz kOl1<.lSU kay::a::lsreia cie~i~'i}:

bir e.lfebetik slre.yla ciiziImiS'tir. Li s b=,lE.rl il~: sozU esE..S ale.n alfabe1;ik slreylE:. VErdii-:. Sozler=-~} llC.11~i _lc..~··~'-C:.r.a

2i t olci.c;,:;u nususULca c.a ilk geger', ''1c.yVE.l~ ac.llll DU sozlEOr i16ili katerboriler igiLc.e e:lf&be~it

cil:.:£te elol! .. .., -.

C.1Z l~ c..l •

j,tesozU va cieyinlarle ilgili tetEOccr~ler,

A. naY',-EnlE.rln Sozlerde Ye Inle: Lul=.ciu..;u 0~'21e~:ler

.!:;. nE.YVELle.rln in3enla birl iLt e z il:rcc.2.lcii~i ~. __ . ~_2-~:'.

(:!3:..rre.c.G. insan, adam, ecie:n, gi'oi ce!!el isi:::1E:::'l c ;:€:~i "tli

;::)eslek edlarl insE.na £&1':;;1111: oler:;.t k2.bul coi l:ni.;t i r. ) C. Bird.e::l gok naYVc.111!l bir e.re.cia tiAIunduc:u ornEf.lEr.

§e£linda 2e.ddele§tirilmi,tir.

~o;;la:n 1097 etesozUyle, 475 deyi!':1in ~Endi iginda eItE betik olen ke.tecorilere e.yr1lr:;e.s1nde.n SOEl'a zi;{redili;;

goklugu bakllTIlnde.n ata;;ozleril1de ilk 15 )1£,;:"V8.l1, deyimlarde de ilk

I e

Yukar~da A.

n.

§ahls1e.r }:e:,;.rosunu bel i.L'l(;.:.el. £..~.&ClnL j-(j!1E=li!:tir. DU cif.:.

bize sozlerde ha -vanlb.r~n ele elJ.lu§ ve de.;erle:!di.!'ili§

t£.rZl111 vE:r!:1i~tir.

So::;lerde ge;; n !'layvE.nlar~n ai t oldul:lcr~ soz SE.y~­

lerl ile yJzdeleri gol:luk ^esas~na bore ^c.j'r~ tablolel' ha- linde verilerek s(,nuglar~n rei<a;-.2arl e ve :-C.zc.elerle ilades

sa-:';lan;::~5tlr. l;u teblolE.ra bil' de h&j-v::_nl[.:-~'-' tee' tesni fi

ekle!1e~-el:, sozlerde kag ge§i 1: flE.yv&.r..J.n ~e;;ti:;i belirlen-

Bi l:uecelerde is€ Luil :;:::L8>~O}LJ-~usuf Zi:;c. JE'::i.iZ 'ii

"Bil..t!!eceler liaz:i.nesi" adlJ. ki tab~ kullaJ:lli:'.lst~l'. Eil .. ,ece

ol'ne];le1'ini atasozU ve de -i nle1'c.e oldu~u gibi bi= lis1:e

. l ' -

:le._l110€

le1'i ve

vel'r:edH::. l'aln~z cevabl i ste:1eJ; :!::,~-\-c.::la'-l:: isi:::- yuz<ielerini tablola!]tlrd21~. 3il':!ecele1'i::; 1:a~lilir:-

c.e n:='}:~:2nc:.a en gok bil::ece soyle!c::ri!i ill: 10 ::a: ^-'-£!12 ele aldlk. ~ehlil<ie -er yer bu bilcecel ri :::isal ol[.=c.~ ve=di!:

5

j .. _ ~_

s

z

1 .. __ ^I..

t- . _1;.

,

"

.

"

o

:!.c 2.1

,

1. ..) •

"2..7.

IE .

~c

.

21.

e}: .

;~EC~ •

_::._:: 2.. • • •

::::.1 c ~~. .:--,,-

_ .. .

:. i.ll:~ .

• "';"-C

. ... - u~ •

•

. 2(1

. 131

. 03

..

^,.

.25

~­/

.

. _-

. ,,- ..,-

. 2C .2C

.17 .15 .15

.l~

.12

22. :;-::.::.'e (Slg::-;r.).12

26. ~TlEl: .•

27 . ::?ine!:. _• 2E. !.uzu . .

: -:: ...

__ l.. _ . . . .

.12

• 10

. 9

.6

. 0 n

. 7 . 6

. 0 r

,.'ll\, 2: 11... .. l

:;1 J~urt

32 . 9abin . 33 .

35.

36 .

37 . TE..z 2 . •

3 E·. :"'e:l'Cir. 39. Eit. 4C. !~oQ.

41. j'~urb::' e

42 .

43. ^E'erge.

•

:':ivrisinel:. 45.

~ r

.,0 •

il ( •

48 .

51.

jd~bab:

pJ:r e:, •

C~vciv.

C:c.ylcu§t1.

52. r.ever . ..

5 J. r;evey.w'''~~ •

54 .

:;8.

5~. bOo

c ulpa •

1 • .!."E.~r ••

Yenge\? •

•

•

· ,...;

,

. 0

• .5

. 5

·

.4 .3

. j

· .3

.. ^{. 3}

. j

. .)

. 2

.2

• . 2 .2 .2

• <:' .<:'

. 2

• .2

<:'

.2 .2

• <:'

• . 2

• • .2

Gl. Anka • •.. . . •. • . .. l

G 2. baz . . . . ... .. ... .. .. .. . 1

6 J.. .lJo~a ... .. .... .. .. .... .. .. ... 1

04. Doruku~u .. ....• . •. l 05 .. .JJuza,..,;.l . .. .. .. .. .... .... ... l ~6. Llikelek .. .. . .. .•.. l 67. ClrclrbbceGi •••••• 1 66. ~akal ••.• .. .• . ••• • 1

6~. 9aylrpiresi .... .. • 1

70. Duduku~u ... . •••• •• 1

71 . r il •••.••••.• .•. • 1 72. Geyik . ••. •.. .• •••• 1

73. H:.une •••. •.•• •. •• •• 1 74. Ke_1ik •. . . . .. .. . . • 1

75. ~lrlangly •.• . . ••. • 1

76. X;ci:c.rce ... .. ... . 1

77. ;.u3i,;un .•.•.• •. •• •. 1 70. -a£se.gan . . . . . .. .. . 1

7~ . ':.E.\-US ... .. ... .. .. ... ... 1

cU. ~Eke . .. .. ... .... . 1

[ i ':c st.;.t: . ... .. .. .... .. . 1

02. -u:!'Il!:. .... .. .. ... .... ... 1

bJ. Ye.v;;e.t . . . 1 B4. ~l~'an . • . •• •• •• . . • •

'5. La z . . . • . . . • .• •. .••

f^'o'. 1 c ..;e.n .. .... .. .... .. .... .. .... ..

87 . Gergec.e.n ... . ••.• ••

8S. l:erkenez . .. .. ... •.

39.. Pilit; .. .. ... .. ... .... ..

90. Fi re . .. .. .. .. .. .. .. .. .... .... ..

91. Tok1u •• •. .•... •.• •

(tk:::. ;p1an 0-2) (oirz. kez 0-2) (b:':z. i<:u " 0-3) (bkz. ;':E:9i 0-4) (b£2 . l:;.;.rt 0-2:;) (bkz. tevuir 0-2) (bkz. bi. 1;-1) (bkz. ^kcyw::. o-~)

if. 54, 55, E6, 57, 68, 89, 90, 91 nolu ilej've::1a~ kEr:.c.i- lerine ai t o1rr.eyan Cizlercie birer cel'a zi!:reciilrd 91er- ci.ir. Anoak biz bu ^he.yvan isi::llerini 8 tastizl er:'ni at8- sozlerinde ka9 ge;;it hayvanln yer a1dl';1:11 tespit et- nek g8yesiyl list ^ci~'Jil ettik.

-.-...

1 _ .• - .

-

..

10 ^E-;j" n,nl c.r ^C'. ". Hf:.'"v2nl f:.r ^{c ,0}

At

. . . · ^{. . .}

..

b7 ek 7.56 ;:£.r~nce. 0.51

~EV'e 6 Fil b:il 0.82

'·:urt

Et:§ 4 ^{Si::1ek 0.72}

::OJ-.m _• 3.9 l=uzu • 0. ::';·

ilISle.n • 3.55 ^{l:e t 1.1"} _•

0 . 54

,:edi 2.55 ^{i.E Z}

o.

l:egi 2.46 i:urt (B0CE.: )

o

2..c.llk _• 2.37

9

')l::i:; 1.91 ^[E.;.nc

0 . 45

::c..\=-tl£ 1.91 i:e phDDE:';e O.~5

itYl 1.52 Leylek 0.]6

~-1.1en 1.22 I:.:andE. 0. ]6

Ar2 1.64 ^'.:.E:Zl 0.36

~'ilki 1 _• ",: _{F T} Be;n;ir _• 0.27

Io:::nuz _• 1.30 nit 0.27

:-'c.roz _• 1.36

::°9

Kt.r,;e. 1.27 ;:t:rbe:,3;E. 0. 27

l-iE...y-:an 1.09 Ordek

..

Hc.yvanluT ,

Ser~e ... . . . • 0.27

ivris~116k ••.... 0. 27 J.kb.s.be

.6jcrep

bEyku~

Civciv

... . ....

. . ^.

^. . ^{. . . .}

(;p..y1.--u~u ... . . ..

02.;;'"le.t • . . .

;ek~r~,e •• . . .

DE. VeT . . . .

I:evetu;u Gtivercin

. ^. . . ..

.

. .

.

.

Kc..rte..l ..

.

.

^.

0 .18 0.18 0.18 0 .18 0 .18 0.18 0.18 0.16 0 .18 0.18

O~18

. ·E.:Y::lUn •• . .••• ••• 0.18 C;lak • . . . ~ .18 C ~pE. ... .. ... .... .

'_ ^s.~~ ... .

Yene;ec; ... . . . . '::....kE ... ... .

0.16 0 .1E.

0.18 0.09

!:l£.3 . . ... .... . . . O.Ci)9

~o~e . . . . . ...• 0.09

Lcruku~t,;. •••••••• 0.09

He!.;' v anI f-...T

o.o~

3~kUle~ ... . .... 0 .C9

C~clrbvCE~i ....•

"s'c:" ic&l ... .

Luduku~ u oo . . .

I:;'eyii-: ... .

.~·u.::l£ . . . . .. .... .

~.e!:li~: ... ..

l~o~:eTCE ... ..

LL:z[un . . . •

. \ '

,:;.:.·~.s£.iE:.n ... ..

0. 09

o. os

O.~S

O.OS 0.09 0 .05 0. 03 0.0, 0.09

G~09

O.Oj '!e.vus .... .. ... C. 09 Ceke ... ... ... C'.(::.:

TurnE. O ^{Or,~. V J}

0.09

i.aba :LesniI ve A1.asCiz1erinoe ;.a<; ~ Q'i t ,;e.j'vwlln Ge<;1.ijlne Lair ~e.olo

YI .. Lp.j:r HA~Vj.J-..:i:.,:~t

He.yvan

1- .4.r sJ.an

<:'. i-.J'l

3. ^{La lJ.. k}

~. (;ekaJ.

5 .

o . ^:t-.5.T~ (Sl <;[,11)

7. I I I o . :Jeri;eaa!1 c:

- .

1.

c .

1.1. Eol:~rca 1. 2. l~uruG.';c:.

13. ^:.U!'t

H .

1.

5 .

1.) , . ;'"l le..n

1 • . -'ell. baba

t::. . i.J.lka

-,. Day.lW §

"t. :Daz

LC.l'U.u. u~uu

6. bU..Lbu-,-

7. ~ayku~·..lu

8. Qa~"l~t

9. De.z

10. Deve}:u:i;lU 11. l!06a!1 12. I'udu]cu-:~:

13. l~·v<.::'ci:~

17. ~.El:lit

1£. -'e!'~:er!ez

19. ·'"-rl<.n':l:;

2C. !,uscur.

2:;'. Ser<;e

a4 .

25. ~LVU

2b. ~ urne.

\0

A.

c .

A.

1. Li:r c tc. io.:'i: &.J:::-ep olc..u,: biz ciz e

j.j~l~.

A.

c .

AR I

A.

1. _"X l bE-I alaea!: 9ige~i bilil-.

2. Arl , bey ol an k(;VEJ~b U;er .

( '"1 _ ." _ • 00 --1)

(' " , _ ... ..:... 0 ... "-C ___ )

( 'Jr ~-, ..

1-•••• C. U.J.j

I'l...

,3. P.r~ k~sd~ran~ soker. 4. A:r~, Iwvani-? gider.

5. AJ:~dan bal al:~ak herkesin kB.r~ de';i1. 6. J..r~n~n bele.s~n~ ~ekneyen bal yiyenez .

7. Ar~n~n dikenini gordU1Tl bal~ncic.n el ~el:til~.

8. Ar~s~n~ sondUren bal~n~ yer.

9 .

11. Besle ^ar~y~ goziin gorsiin ^ser~y~. 12. Eesledim vizi, kal~ad~ s~z~ .

13. (:anakta bal~n olsun, Yer.1en'den ar~ gelir. 14. r.er ^ar~ bal yepwaz.

15. ~iirkmene ar~ al~r ffils~n de~i§ler, paramla

vlz~lt~y~ nideyim ^de~~

B • •

1 •. ^Ar~ gibi eri olanln, dait kadar yeri olur. 2. F.r~ sogiidii ^ak~11~ oJudU sever.

3. Ar~Yl dU.'llan, insan~ i:nan :,-ola getirir.

A.

1. A~ kendini arslana vurur.

2. ^{~slan aiz~ndan} ;;ikar aluunaz. 3. P.rslan doian arslan olur.

4.

a~maya ~a bala'l1akt~r.

5. .h.rslan postunda, gonul dostunda.

(AL 268) ('lJl.14 34)

. c :

(Tul.1439 ) (2'(.:1.1440) ('l'Ul.14-t2 ) (1:'Ul.1443 )

.c

('.Ul. 29DO) (Tul. 2903) (Ai,. 027)

(~Q .82(6)

(:c:yb. 23e'/7 )

(_r'--_{_'_ ' "0-'} ^~'")

(.i-J:. 27C) li:om .l(67)

(T~il. 138)

(T~a.1534)

(Tiil.1536)

(Tiil.1540) U.k. 287 )

1 3

6. fI.r sIan postunda yak1 «lr. ('1' .. \1.154 J) 7. Arslan ~ratag1ndan (yatt1';1 yer ciEon)

belli olur. (Al:. 2db)

8 . i .. r 51andan korkul ur, bE.~lJ. bile 015a . ( ~iil.1554)

9 • ./>.YsIE.lU yatat;lnda avla. (?:il.l J5b) 10. Arslanln ini arslana.

11. ~ul i9inde arslan yatE:.r.

12. Di§i ar .!-en tek durur c.:na arslan doCurur.

13. Brlcek arslen arsl an da di:;;i arslan aTslen deCil mi ?

(S-G.l.1555) (Al:. 68e)

Cl.'iil. 5355)

( .!"~!.." .. c; ...

c·

)

14. akek arslen di~isincien kuvvet al1r. (~';.il . 0439) 15. :fer E;oniilde bir e.rslsn :.atar.

16. nileye erslanler ::1e';lup o:i.ur. 17. lki aTslen bir poste Sl~[!az .

10. On pare. cn arSlenll1 ag~l~de..

19.

Su

E.

(!J~ .112l)

(J..l:. 119J)

( ^{_ _}1<1' ^{_ •} 1 ;. ^_ .... "T < c' )

1. l-.rslen kad1ne. (kar1ya ) c.oku.:~.'ilaz.

C

bir ar len yater. (;...t:. l160)

It..,

"

C.

l . 2.

J .

4.

5 .

b.

7 .

8.

P.g arslandan tok dOfilUZ ye,sdir. ^{(A], •} 24 ⁾ H arslan tutar, giie;: sJ.e;:an tut1!18Z. tiJf. 170) Al ile arslan tutulur, gtie;: J.l e sJ.gan

(giicti.'ten) tutu.Lmaz. ^{(A.!: •} 194) AlJ.ncJ. arslan, birimci sJ.gan. ('c'iil .l005)

Alin arslan tutar, C;iicUn ^oyu}~ tur,18z. ('!.Ul. 827) Mslan KocayJ.nca, sJ.gan de1ii';i .;oze7

"tir. (ide. 205)

Arslan kopek havlcmasJ.na J.tibar et~ezl'cul . l)J9)

Arsl an kUkrerse, atJ.n eya;J. Kostekle-

nir. (Al . 28b)

~. Arslan mert olur, kaplan nile~er. ('l'iil .1J42) 10. Arslan yatagJ.nde tilKi yatJ.nca KUy-

ruk sallar.

11. ArslanJ.n adJ. t;:J.k:ru;;;, tilki ve.r lei be.; keser .

,

-"' .

yegdir.

~J. P~slan1a eezen ts§a, kur.la gezen l e§e Konar.

1.4. 3c<g.LJ. arslana tav§/illiar bile llUcu::J eder.

(~Ul.l )40)

( TilL 1 J

5 ( )

. (S:UL15bO)

('['iiI. 2J6(,) 15. oturan arslandan gezen tilki yegdir. U;o.:;.8571 ) 16. bl ii arslandan diri sJ.gan ya21§idir. (1O'b .1;)4/42) 17. Yatan (yatar) arslsndan (kurttan) ge-

zen tilki yegdir. (Ak. 2((;7)

IS

A 'I'

A.

...

2. j.~:nE al E.tl , s';.tmG.. c:.cr btl, GESIC :.~ ~lZl

oirJ. l~lrG. to.. b,r 1 .

§e.rl.

.5. .hrl~: c:t c.. ~:u:yrll~u db. J' ~k t:ir.

7. }J":";)-et t..tL binc!1 ^{t tZ} i~E-!' .

10. J.t Ol:-!leQe. •• ye:;,lik yq::,:le. 11 . .4.t a'[; ol~~,cE.:ra kedE.r se:lioi 12. _{_ ...}

,

13 .

18. ~t binicisini .enlr.

19. ~t boe torb~~-£ bir ;rez tu~~lur.

ol:1.r.

C:-'b .1;'-11)

(.','~ • 215)

( " ~::> \

~_.L" • ..,J.,; I

(' _ ( " ...• <;' L.).J ~)

(_{r_~:}' _. "r,) _L:0:;

(

'--'

(_.. " _{J~' • .J} '2') _{- .}

("" ^{, t.;_ •} ' 7 i 1 ) ^{.L __}

( :. ~;I . 1712 )

(0--1 _ ... _ • '"'~) .L./_..-

(r;'1 _{- _. •} 17-;_{- ,} ... 1.... ',) (,,--, _ .... _ .. _ 17~1) c_.

(J . :' . J",1) c.. .

20. At bult:.nur :,::eJ-den ()1;lu!1m&z, J.1(~'oan c'J.L:.- nul' at buL .. n::iEz .

21. P. t to'i'a:. b ~t kezel!l.r.

22. At to~er ikb;1 &e;er. 23. At kor;;:1&kla :Clenzil ellr. 24. J..t =1Urattlr.

(:::,;,t.. 25-320) ('::''':1.1750 ) (''';1 _l._.. 1'7"7) ..J

( :'Jl . 1761 ) 25. At olur meydan olmez , :neycien olur a;; ol!:Jez. U.l: • .J~4)

1 6

26. J.t sahibine (a";asJ.na) gore e!iler, (];i~5ncr) . (Ak. 347) 27. J.t yorulur, 6onU1 yorulmaz. 0.,;;·b. 25-48)

~8. Ata dost gibi bakmall., dU:;;man t;ibi bil1l'1eli. (A1:.312)

29. i .. te. bsJ:lila dana bak, iginoeki camo be::. ( '~iil .1732)

30. Ata binen kii}ide vere'n olmez. 31. Lte. binen nalJ.nl i:llnJ.nJ. ere.r.

32 • .f.ta lJinErsEn Alla.'l'l , attan ine:'sen etl unutma.

33. Ate. binmecien e.yaklarJ.nJ. s",IIe.::Ia.

34 .

35. Atl atlJ. kog~urur, e.tllYJ. ba,lt k00tuYUr. 36. Atl ze.ptecen geQdir.

37. Atll1 ba!:JtSJ.Zl E.rabeya dU,er .

(-, UB • 3'" .I)

( _J~ :.' _{• • . )} ~08')

(j,)r. 30'? ) (hE. ];))

(~::;b . 26-13)

(.-:",. 39 ) ('.cUl .• 1800)

<- ·.k .

38. i..tlll giftesi .se..'1ibine dokar..:!lez . C:.yb. 27-15) 39. r.tln erJ{Egi soziin oi:;;isi yarer . ('.:;;.1.1803) 40 . . L.tln klsmet i dOlru<;dur, om1'J.n.l :t e1' ezizini

s~'libine blre.kJ.r. (Lf::'. 39)

41. AtJ..l1 yunJ.ii:=.e. bE.ila olmas .

42 • .f.tln ylirigEni:l (iyi yiirUyenin)

(ko~u atJ.) gJ.kar~a taliin. 43. Atlna ba~an aroJ.ne. bbL~az.

('I'iil .l &l4 )

('I\il . l&12 ) (J .. ., _~ • -' -3~t:.. )

44. Atlnl ba~le.ciJ.ktan sonra Allah 'e. E:::ar:c~ et. (:'.L. 39) 45. Atll1l boz e.tln yam.Da be.i~c.ma ya ilUYUl1 !1Uy-

le.nlr, ya 1:iiy-lin.

46. Atlnl dost gibi ~a~;la oiigraan bibi bin. 47.

48. 49. 50.

AtlnJ.

ku:;;ta Attan Attan J..zgll1

esirbe ini~te in, kenciini esirge bin.

dii§en llerr:en e.tle.nJ.r. inen atlnJ. unut:na!TI~ll .

atlll sonu uyuzluktur.

( c.li1.ISl71 ('"ii1.1",lc) yo-

(l.yb. 2i3-15) (c.ii1.1Sfj 3) 0;0::1 .1413)

C

51. Az~k1~ at clLnaz.

52. :Da~ banslz, at t~.ne.rs~z c.h.az. 53.

L.E.6

55. Lailo;li:;; at~n difiline bliin.1::l1:.z.

56. Bah:;;i:;: atln di::gini kopuk saYl1!1EZ.

('lUI.2250) ('1 iiI. 2)35)

C.

('..iil . 2357) (J.l: . 41j) C.o::i. 172c) 57. Le1eg (bc~§i~) at1n di~ine (YL;lne.,

nine, yullirll1a) beia1wEz .

riiz.<-;i-

( . ^{. , /} )

r_.:.:. o.fOc.

58 .

durlClaz.

60. Lir !::1!1 air nel k:...:.r"tE:..rlT, nir :i..£.l bir at

i:urtc:::,~r.

61 . :Cir sUrc;en at~n ba~a ,:esil.Jez. 62. LO~ tor' a ile ~t tU1:u1~az.

63 .

64 .

65. Lokuz at bir kaz1~a Da~laniJE.z .

66. rost c.o~tUl1 eyerlc!1.!ni-;, etHllr. 67. E';ersi:: at a ;rUk ol=az.

( _J:.-!': .' _{• -"'.J} ^-~-) _J

t_\ o;;

_

- .

(,,1::.790)

(~_k. 802)

Cyb.cJ-14) 68 • .r::';reti at (er:lE.ne. ata, e1 atll1c) bi::-,E-ll tez

iner.

70 . E-vci.e e.t~ olen da,,;de yorul;.lc.z. 71. LYEr eta ;)'iik de.;iluir .

72. Ger:J olma:),an et111 al UmU ~·<Jklnu~r.

73. iiastalll' a.lli gelir ycye gicer. 74. ,rer litll1 bir kuyruk c;a1~:nl olur.

75. nuyunu bilr..edi~in at~n arulnciL dola :.e..

(;: ~-. 1'.-4.0.) ('.. Ul. .55- 5.:)

(~~'.l. 67 -33)

(.-~b. 7l)

( _.n.!'C . _• o· - )

./GO

(ili.7l)

(".c..71 )

(HE.7l)

If,

B.

76. IrJO[ I~tall L~\iLl'ken at dL~ilitiril~,ez .

77 • .i.ki at bir i(a~~Jb cac.:l!:.nIrlUz.

78. J~aa~~y~ al an~ra Lir ya~~~ at oLl1ic~r.

7

yunuan (t Li ^'WID. n) .

80. Ko§an brpad~r at aeJil (dir) .

81. diheylalj at . ~ul i<;il!ue <i belliuir. 82. ;iahvBn &"t kEuoini yor!:.!:".

83. Ya~u at paZar~!lCc. s0r€:rlar.

(j,k.1101) (.1'.);:.11::4) ('-Ul .lOlt.4 )

(iJ: .1"T07)

(1,;)'u .lu9-16) (.I,c153u) ('-Ul.13055) (1'.1: • 20(13) 84. Yavuz at E..r~o~n~ kel:di tirter. (!.cm.lO"25) 85. Yavuz Eo t :o:e;rdancia o~lli 01\,;::-.

C-

86. lavuz (yUrU,:) at ye;nini (yavuz i t Ul,jr.:.i)

87. Yiji t at ,:er!GiL ka.~"a vuraur.,laz. 68. Yulars~z ata binil.JEz.

89 . YU2u;-ak _luj'la at~n C;il"tesi pe,: clu!'. 90.

9l .

92 .

lUrUk ata k~~l olnaz . YUrUk a ta pa:1a ol:Jaz.

.:.UrUj,: 6.t~n tErsi yrEr: ciU:;e:::.

Ul:. 2,1,;,) ( . . '-..:- . 7-1 ) (.~:. 20&")

C-,: .

(.~L )

1. houal ata oinilLce bey oluu:n SBnlr ~;e.lga::1 6.9a

girince. ( .. .1,.+)

2. .hda:lln aJzlna bakE-rlar. a "tUlt.. tiy Ie r.a.i. <;ari:ar-

lar. ⁽n.!J^' . o^r "J ^{~ )}

3. Age.:un l,QzU ata t~mard~r. (;.k.9b) 4. ,kk at i l cenil ajaya iwlluk <;E"tlIlQlr. " .0!:-1.4(1) 5. iJul bir att~r. dhe:;ini arifin elid::e gerek. (1:0;:1. 69::;) 6. ,AnaSlnl babaSln~ dinl mej' n vliit. l:ocas~n~

say-~yan avrat, U:;engi ile yUrUyer. at~ ~:apll1cia

tut~a ~i<; uurJa at. ('_Ul.127 L)

I~

I . J.r(,.p L .~n~n Yl;.lund[. duran yfO. hUYU1Jd&1l yu su- :/uuc.Eill.

8. At C.d·.r.1l11u i}ire cicj i1, aO("J"HJa LUi'C

(' Jl .l..j01 ) :. ~r:';r. (j,.J: . 31 ^{L )}

9. A t e.;!...s~nu L>O~'L l.i . .'1JLr .

10. A." E.ls~n ba,:l~de.n, K~Z alsL, carl~oLL.

11 . i. t :!r~,.lL.lC;., ,)') . ..;i t gerijJli,rle. 12. At U. t~lJQe cr ·eter.

13.

A. ,

14. £t beslc avre" ~ s~e~~ .

15. At beslenL'k~l1, laz is.er.L·t:"n. 16. r. t et i l e, acia.!. cion 11 e .

17 . Lt ,

18. ~t ile avre. yi~iQin be.nt~nE..

19. .At i l E vrE.C:'a ii.E.. cl.nez . 20. i.t 11 evrao~ e:nane"t ver::;e. 21. At i l e Evra,.e uJur ve.rci~r .

22. At ke.nl~ b~re!c, y1;1" cenl~ ge!'eL. 23. At @iz/l.c~ er ~iz/l.C~.

24. ~.t al Ur te.~·~ }:el~r, n/l.::-.eroin nt:, i l:Ell:";

25. lit ol Ur .1ej·cia:. (nEl~) b::.l~r, ~i i . ,,1(.;1' (na.-:J) kc.l~r.

26 . j..t l;ll"'rJ.2.::t£..ll insan kult-.!:~"t(.n k£.pc:.:.. ...

('_ .... 1.1702) ('.J1.1707) ( _{.., •}⁽

,.

(~Jl.I7(', ) C.11.1( .. )

( _~1l • .!.717)

( _{, ...}\' ','C' _{• -' u:} 'J

( :5.l. 1. 7.J )

( ~"o. )

( _.; o O ... :. ^;;,\.. ~")

(·_'n .l (4.:..)

C . .: . )

(.:~

.

(.,:::'

.

<-;1..1 7; ~)

( ..

- .

( ~J_^" . -,

..

( _1.l _., _ .L/ '-7') -r.

27 . i,t ' i j d : . ~ olcia,.~o.H. (A..:.:;52)

26 • .b.t ;),urii:..ei:1e "01 E.l~r, J.iner veL!ehle Ua

E:.1~r •

29. J.t ver dos. 01, k~z vel' dUi\::1El1 01. 30. Ate c.rpa y1gicie pilav.

31. Ate de soy gerek i t

c.

32. At e eyer gerek, yer e er s erek. 33. At~ ,JE:.lan say-lar, Ulkeyi oi.lel1. 34. At~l1 dorusu, ;)'i;1din delisi.

35. At~n al lirse t ey aI, kbr~n olUrse tEY al .

(S,Ul .l77:i ) (r . .u. )

U.:c 30?) (;..1: • .310) (;J:. 314)

(~Ul.1799)

(Ak.335) (rib. )

20

36. Atln Ur;a;.;i yi ~::'ciilJ Kor,{csl. ('_Jl.lc.i0) 37. htlD verken yol teDl , ~';~D varh~D el t~nl.

(,.1: . 339)

38. Atll Btlnl bajleylDcB yay~lar dL yeti~~r. (.Jl. lc24)

39. Atll ile yeya bir 6ejil . (~Ul. l~2)

40. j·. t l l ile yayem.D YO.Lcia.:;l l j l 01'.laz. C_Ul.162u) 41. j,:tllY~ saat ol!71az.

(1-J: . 34:)

42. ~tta kar ln, yi~itte uurun. (~: . 349)

43. Acta, evracta u~ur vardlr. (Ak.)+b) 44. Avrat, at, b£~ sahibilli €eD<; Lter. (::U1.197J)

'1-5. A:yglr at , ffilr-!nlr aVl'at , in,;~illn evini Ylkar. (rL ) 40. ~en <;elebi sen gel~bi atl k~n ka~lr? (~Ul . 2~25)

47. nir ue gelin olc.untia, e t£ Oil:':~!b: ~:olhJ·LJ.:C.

OL. . )

45. Eir :111;1 bin Dal i(urta:Clr, bir Del bir at kur-

~erlr, bir at bir er kurtarlT, ^oi~ er v_tell

kurtc-.l"lr. (:.O:~;. 2.3';'.)

49. :Cevletten inen ki~i attan ^G~ ; 0-;-'-;1' ^_ ... __ • (' _ ..."1 5' . - ^or2) EfeLd.i~ir .. l:aze.l'l atE:. 1:11!lE.ralr.

Lm£.net E. t inSE.nl Y/;;..,·c j:nra!<:lr. L;r altJ.ndE. at, gayret ~ltlnda er

;';1' atlnJ., kw; k~nE.01n1 sever.

blUr.

( .. _{·_u}^" _{.J..... :;t.'::,J} ----)

( ~ill. 6323)

C ..

5 I.

52. 53.

54 .

waw::mzla gicieD at, kBp1nci~ val'sa 1-;a:i.ol1' 8.1:. (3!-.70) 55. Lrsiz avrE.c, yulars1z eta benzer. (..;.:,.70) 56. Zski oyna§ ee;trleI1_:!.ij ~t . (~UI . 651u) 57. Gelini ata binciir.Ji;}.Ler "YE. n~sip" de'ili," . (J,k. ~'J71

58. G l in ate bi=iS; ya l1~sip, ,:ii;] oili:c ki,~,e m~nE.sip.

59. GeliD etta k1.3meti yecte..

60. Gen<; beyle kUlleylan ~t.L~ i;e,:(irJ.1!lEX L,U9.

(':cU1.7231)

(r;;·1 _{_:.1_ _} 72J . / -P) ('='Ul. 7265)

21

c .

61. Insan E..j'L;:1-E.n ht tl':-'lJ!d:-';el~ kapar. (.r"\.: '" •• J.. "'^t:...._ 7) 62. inse.nl!l SOL. ~nlb.!I1~..1 Zl , f....1:111 be;" c...':,:,L. Z 1 .

GJ. LJ.1lc&, avr&.dE,l:.t8. ilJa!1 olu:;'z. (_:'0 ,15,-2)

64. ;,or atli_ ko.:- nc.~L,~ . .r!-';l olur. (j:l... 71) 65. OJ:l8.nba bE.uan ..:...o:Ur £::. 1; OyL~, t mL .,olDl, kl~

c.r:LCE..D e:...0r:.ir SOlrL:. Q0ne.t:.'H:.l.:ll.nl.

66. ^<::' uen neue ^{"' - -}0

67. ~aze ~~~zu, Utirc~ ~l~l, e~~in e~ , nefiot~n nai"ie.~Un l!E:..r"i e t . '.L'uzl u bEllk, Ge ::..l~i~_ 2V1'£ t

60<;, oirill bo~~C:., .... i rill SE..-t.

CO L.

c--

( _r~,.,. _. 10_{_..1..;} _-LJ")

70 .

71.

laVa§! (yU::!lu'~a!: :lUylu) &. tln giite!:i j:.e,: O'u" ( _ - . ....:..'- . ^2r.-~) v .... C.

Ya',a:;; &.tlll r.e.1bantJ. gok olur. (n::'.71 ) 72. Yaya Go:oti:;le a-.; , bekar gozUyle e.vr&.t E.l.".ia,:

(.. --'-.:.... , 7') -

7J .

kOCE..Sllicls.n erkcl1 ~':b.J..~~c..!1 avre:t, kclu.!"lG.&n 1;ut ceru.ette e.t.

74. Yi'::;i t yigide at ba;L;,lar.

Vc ..

75. Yi;titiin 3UZ an1a.uti:n, e. tln ge:n ali.i8z1. lo}:sul ale. ata bin6e sel&::J E_l =-1az.

Yoriii: ate. bi;:ir..ce ue;y olduHl 3 <"11 l l ' •

(;_Ol~.. )

76.

77 .

1.

2.

Ag at yol e.lmaz, ag i t av av11:.J:5z. JU'll':: at yol ~lrnaz , arlk i t av e.vle.:12z .

(pJ,:. 205 b) )

(Ak.JO) (h..:...'" . 20 0 '-' )