EKSPERT
FEN B L MLER DENEMES
2
FEN B L MLER 2
1. Aşağıda Dünya üzerinde bulunan X, Y ve Z şehirlerinin konumları görsel üzerinde gösterilmektedir.
Yengeç Dönencesi Oğlak DönencesiEkvator Y
Z X
Bu şehirlerden birinde yaşadığı bilinen Fulya, Fatih ve Fuat isimli öğrenciler yaşadıkları şehirler hakkında aşağıdaki bilgileri veriyorlar.
Fulya : İçinde bulunduğumuz mevsimdeki kar yağışlarından dolayı genellikle evde kalıp oyunlar oynuyoruz.
Fatih : Bir kaç gün önce en uzun geceyi yaşadık ve artık gündüzler uzamaya başladı.
Fuat : Şu an dışarıdayım ve etrafımda hiç gölgem yok.
Buna göre Fulya, Fatih ve Fuat'ın verdiği bilgiler doğrultusunda hangi seçenekteki çıkarım doğru- dur?
A) Fulya, Y şehrinde yaşıyorsa bilgiyi verdiği tarih 21 Temmuz olabilir.
B) Fatih, Z şehrinde yaşıyorsa bilgiyi verdiği tarih 23 Haziran olabilir.
C) Fuat, X şehrinde yaşıyorsa bilgiyi verdiği tarih 21 Aralık olabilir.
D) Fuat'ın verdiği bilgiden yola çıkarak Z şehrinde yaşamadığı sonucu çıkarılabilir.
2. Dünya üzerinde aynı tarihlerde farklı bölgelerdeki gece - gündüz sürelerinde farklılıklar vardır.
Aşağıda Kuzey Yarım Küre'de bulunan iki farklı şehirde aynı tarihlerde yaşanan gündüz sürelerine ait bir tablo verilmiştir.
Günler X şehri gündüz süresi Y şehri gündüz süresi
Pazartesi 14.02 13.40
Salı 14.04 13.42
Çarşamba 14.06 13.44
Perşembe 14.08 13.46
Verilen tabloya göre X ve Y şehirlerinin Dünya üzerindeki konumu ve bu gündüz sürelerinin yaşan- dığı tarih hangi seçenekteki gibi olabilir?
A)
13 Haziran
XY Yengeç D.
Ekvator
B)
13 Mart
XY Yengeç D.
Ekvator C)
13 Haziran
YX Yengeç D.
Ekvator D)
13 Mart
YX Yengeç D.
Ekvator
FEN B L MLER
2
3. Gölge boyumuzun sürekli değiştiğini hepimiz fark etmişizdir. Örneğin yaz aylarındaki gölge boyumuz kış aylarındakinden farklı uzunluktadır. Hatta gün içerisinde bile gölge boyumuz değişir. Cisimlerin gölge boy- larındaki bu değişimlerin sebebi güneş ışınlarının cisme geliş açısının değişmesidir.
Aşağıda aynı cisimlerin farklı durumlardaki gölge boyları karşılaştırılmıştır.
1. Karşılaştırma
1. Durum 2. Durum
21 Haziran 21 Haziran
Öğle vakti İkindi vaktiz
Oğlak Dönencesi üzerinde Oğlak Dönencesi üzerinde
2. Karşılaştırma
1. Durum 2. Durum
21 Mart 21 Haziran
Öğle vakti Öğle vakti
Yengeç Dönencesi üzerinde Yengeç Dönencesi üzerinde
Yapılan bu karşılaştırmalar sonucunda hangi durumdaki gölge boyu daha uzunsa o kısma "*" koyulacaktır.
Buna göre aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru kodlama yapılmıştır?
A) 1. Durum 2. Durum
1. Karşılaştırma * 2. Karşılaştırma *
B) 1. Durum 2. Durum
1. Karşılaştırma *
2. Karşılaştırma *
C) 1. Durum 2. Durum
1. Karşılaştırma *
2. Karşılaştırma *
D) 1. Durum 2. Durum
1. Karşılaştırma *
2. Karşılaştırma *
4. Tabloda Marmara Bölgesi'ne ait üç günlük hava durumu tahmini gösterilmiştir.
Marmara Bölgesi 1. Gün
İstanbul Bursa Edirne Çanakkale
2. Gün 3. Gün
Bulutlu
14■ / 23□
Bulutlu
10■ / 16□
Bulutlu
11■ / 17□ Bulutlu
12■ / 20□ Yağmurlu
11■ / 18□
Yağmurlu
14■ / 20□
Yağmurlu
10■ / 15□ Açık
18■ / 24□
Açık
19■ / 24□ Açık
13■ / 21□
Açık
20■ / 24□ Açık
17■ / 22□
= Gün içerisindeki en düşük sıcaklık (°C) = Gün içerisindeki en yüksek sıcaklık (°C)
Tablodaki verilere bakılarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
A) 1. gün İstanbul'da termometreler 12 oC'yi göstermemiştir.
B) Bursa ve Edirne illerinde aynı günde yağmur görülme ihtimali yoktur.
C) Hava olayları dar alanlarda etkili olur.
D) Bu illerin hepsinde 2. ve 3. günler aynı hava olayları gözlenemez.
FEN B L MLER 2
6. Su kuyuları özellikle eski zamanlarda insanların su ihtiyacını karşılamak için açılan derin çukurlardır. O ka- dar derindirler ki güneş ışınlarını dik olarak alamadıklarından içlerinde su olmasa bile diplerini görmek çok zordur. Sadece güneş ışınlarının tam olarak dik geldiği günlerde dipleri gölge oluşmadan aydınlanabilir.
Dünya üzerinde aşağıdaki görselde içerisinde su olmayan çok derin kuyuların konumları gösterilmektedir.
Yengeç Dönencesi
Oğlak Dönencesi Ekvator
Y X
Z
Buna göre bu kuyuların yıl içerisinde diplerinin tam olarak görülebildiği toplam gün sayısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6
5. Tarlasında birden fazla çeşit ürün yetiştiren bir çiftçi her mevsim ürünü olacak şekilde planlama yapmak- tadır. Bazı ürünlerin ekilme ve hasat mevsimleri aşağıdaki gibidir.
K ürünü sonbaharda ekilir, ürünler ilkbaharda top- lanır.
M ürünü kışın ekilir, ürünler yaz mevsiminde top- lanır
L ürünü yazın ekilir, ürünler kış mevsiminde top- lanır.
N ürünü ilkbaharda ekilir, ürünler sonbaharda top- lanır.
Aşağıdaki görselde Dünya'nın Güneş etrafında dolanması esnasında bulunduğu dört farklı konum yer almaktadır.
X T
Y GÜNEŞ
Z
21 Haziran
23 Eylül 21 Mart
21 Aralık
Çiftçinin tarlası Güney Yarım Küre'de bulunduğuna göre bu ürünlerin ekilme ve hasat edilme mev- simlerinin eşleştirilmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
K L M N
A) T - Y Y - X X - T Y - T
B) T - Y Z - X X - Z Y - T
C) T - Y Z - X X - Z Y - X
D) T - X Z - X X - Z Y - T
FEN B L MLER
2
7. Aşağıdaki görsel bir DNA molekülünün kendisini eşlemesine aittir. Bu esnada meydana gelen bir hata şekil üzerinde gösterilmiştir.
A
A A T
T T A
A A
T
T T A
A A T
T C T
C C C
C C C
C C
G
G G G
G G
G A G
A A A
A A
Hata
A
A A
T
T T T
T T T
T T 1. Zincir
3. Zincir
4. Zincir 2. Zincir
Buna göre sadece yukarıda verilen bilgilerden yararlanılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabi- lir?
A) Eşlenme sonunda oluşan yeni zincirlerin tamamı sitoplazmadaki serbest nükleotidler tarafından oluş- turulmuştur.
B) Eşlenme sırasında DNA'da meydana gelen hatalar sonraki eşlenme olaylarında düzeltilebilir.
C) Her yeni oluşan DNA, bir eski birde yeni zincir bulundurmaktadır.
D) 2. zincir ile 3. zincir aynı nükleotid dizilimine sahiptirler.
8. Aşağıda DNA'nın kendisini eşleşmesiyle ilgili bir bölüm verilmiştir. DNA üzerinde bulunan bazı nükleotid- ler , , ve sembolleriyle gösterilmiştir.
A
DNA eşlenmesi hatasız olarak tamamlandığında sitoplazmadan çekirdeğe giren fosfat ve organik baz sayıları aşağıdakilerden hangisi gibi olur? (A : Adenin)
Adenin Timin Guanin Sitozin Fosfat
A) 2 2 1 1 6
B) 1 1 2 2 6
C) 3 3 3 3 12
D) 4 4 2 2 12
FEN B L MLER 2
9. DNA, hücrenin yönetici molekülüdür. DNA hücre bölünmesinden önce kendini kopyalar. Bu olaya DNA'nın kendini eşlemesi de denir. DNA, çift zincirden oluştuğu için her bir zincirin bir kopyası oluşturulur.
Aşağıdaki grafiklerde bir DNA molekülünün kendisini eşlerken yeni oluşan zincirlerin oluşumunda kullanı- lan yapıların miktarları gösterilmiştir.
Miktar
l m n b Yapı k
a xy zt p
1. Zincir
xy zt p
Miktar
l m n b Yapı k
a 2. Zincir
Verilen bilgi ve grafiklere göre hangi seçenekteki dizilim bahsedilen DNA'nın bir bölümüne ait ola- bilir?
A) a
b k m b
a b l n b a
a
B) b a m k a
b a n l a b
C) a b
b k l b
a b m n b a
a
D) k
m a b m
k m l n m k
k
10. Aşağıda insanlarda tek ve çift yumurta ikizliği olaylarını açıklayan görseller verilmiştir.
Kaya ailesi
Tek yumurta ikizlerinin oluşumu Anne
Baba
Ayşen
Aylin
Çift yumurta ikizlerinin oluşumu
Tunç ailesi Anne
Baba
Asya
Fatih Ayşen'in saç rengine ait gen bölgesindeki DNA kesiti yandaki gibidir. A G A
Ayşen'in DNA kesitinden yola çıkılarak Asya, Fatih ve Aylin'in saç rengine etki eden gen bölgesindeki G DNA kesitlerinin aşağıdaki gibi olduğu tahmin ediliyor.
Aylin II.
T C G T
Asya
I. G
T C T Fatih
III.T T C
A
Buna göre verilen DNA kesitlerinden hangileri doğru olabilir? (Kaya ve Tunç aileleri birbirleriyle ak- raba değildir.)
A) Yalnız I. B) I ve II. C) II ve III. D) I, II ve III.
FEN B L MLER
2
11. Bir araştırmacı çuha bitkisini kullanarak aşağıdaki deneyi gerçekleştiriyor.
30 oC
Bitkide beyaz çiçekler açmıştır.
20 oC
Bitkide kırmızı çiçekler açmıştır.
Bu bitkilerden elde ettiği tohumları aşağıdaki saksılara ekmiştir.
1. Saksı
Kırmızı çiçek açan bitkiden elde edilen tohumlar ekmiştir.
30°C
2. Saksı
Beyaz çiçek açan bitkiden elde edilen tohumlar ekmiştir.
20°C
Araştırmacının öngörüsü: Bitkiler yetiştiğinde 1. saksıdaki bitki kırmızı, 2. saksıdaki bitki beyaz çiçekler açacaktır.
Araştırmacının öngörüsü ile ilgili yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?
A) Bitkilerin genlerinin yapısı değiştiği için araştırmacının öngörüsü doğrudur.
B) Bitkilerin genlerinin yapısı değiştiği için araştırmacının öngörüsü yanlıştır.
C) Bitkilerin genlerinin işleyişi değiştiği için araştırmacının öngörüsü doğrudur.
D) Bitkilerin genlerinin işleyişi değiştiği için araştırmacının öngörüsü yanlıştır.
12. Enerji Tüketmeden Soğutan Yüzey Kaplaması
Bilimsel adı Neocerambyx gigas olarak adlandırılan bir böcek türü hava sıcaklığının 40 °C'ye, zemin sıcaklığının ise 70 °C'ye vardığı aktif yanardağ civarlarında bile hayatta kalmayı başarıyor. Yapılan araştırmalar bu türün diğer akrabalarından farklı olarak kanatları üzerinde piramit biçimli çıkıntılar sa- yesinde serinleyebildiğini gösteriyor. Bu çıkıntılar hem güneş ışığını etkili bir biçimde yansıtıyor hem de böceğin vücut ısısının kolayca etrafa yayılmasına yardımcı oluyor. Araştırmacılar bu böcek türünden ilham alarak soğutucu yüzey kaplamaları geliştirdiler.
EKSPERT HABER
Bilimsel bir dergide yayınlanan haber metninde geçen bu tür ile ilgili;
I. Bölgeye kanatlarında bulunan farklılık sayesinde adapte olmuştur.
II. Genlerinin işleyişinin değişmesi onlara farklı bir özellik kazandırmıştır.
III. Daha soğuk bir bölgede yaşamaya başlarsa yavrularında bu çıkıntılar oluşmaz.
yorumlarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I. B) I ve II. C) I ve III. D) II ve III.
FEN B L MLER 2
13. İnsanlarda hastalığa neden olan bir bakteri türü ile mücadele edebilmek için yapılan ilaç geliştirme aşamalarından bazıları aşağıda anlatılmaktadır.
Hastalık yapan
bakteri türü Hastalık yapan
bakteri türü Hastalık yapan
bakteri türü Hastalık yapan
bakteri türü 1. İşlem
Geliştirilen ilaç bakterilere
uygulanır.
2. İşlem Aynı ilaç tekrar uygulanır.
Hayatta kalanlar çoğalır.
: Kapta bulunan hastalık yapan bakteri sayısını göstermektedir.
Buna göre anlatılan bu çalışmalar ile ilgili olarak;
I. Başlangıçta kapta bulunan bakterilerin bazılarının daha önceden mutasyon geçirdikleri söylenebilir.
II. 2. işlem sonucunda mutasyonların kalıtsal olabildikleri sonucu çıkarılır.
III. Bazı mutasyonların, mutasyonu geçiren canlı açısından yararlı olduğu ispatlanabilir.
çıkarımlarından hangileri doğrudur?
A) I ve II. B) I ve III. C) II ve III. D) I, II ve III.
14. Sekreter kuşları "yılan akbabası" olarak da bilinir. Uzun bacaklara sahiptirler. Bu kuşlar avlarını uçarak değil yürüyerek avlar. Genellikle yılanlarla beslenmektedirler. Bu beslenme alışkanlığı, sekreter kuşla- rının hızlı saldırı ve tepki süreleri ile hayvanlar âleminin en güçlü tekmelerinden birisine sahip olmasını sağlamıştır. Sekreter kuşları, avlarının kafalarına onları öldürene ya da bayıltana kadar ayaklarıyla vu- rur veya çiğner.
EKSPERT BİLGİ
Bu bilgilerden yola çıkarak sekreter kuşları ile ilgili olarak;
I. Uzun bacaklara sahip olmaları bir adaptasyon örneğidir.
II. Güçlü tekme atamayanları doğal seçilime uğrayabilir.
III. Yılanların bulunmadığı bir bölgede yaşamaları beklenmez.
çıkarımlarından hangileri yapılabilir?
A) I ve II. B) I ve III. C) II ve III. D) I, II ve III.
FEN B L MLER
2
15. Aşağıda bilimsel çalışmaların yayınlandığı bir dergiden alınan haber metni yer almaktadır.
Gen Konvoyu
Genetik mühendisliği kullanılarak seçilen bir kısım genin bir sonraki nesile aktarılmasını sağlayacağı dü- şünüldüğü için gen konvoyu adı verilen bir yöntem, bir türün sonunu getirebilir. Bu yöntemin malaryaları yok etmek veya adalardaki kemirgenlerin neslinin tükenmesi için kullanılması tavsiye edildi. CRISPR isimli bir biyoteknolojik yöntemle gerçekleştirilen gen konvoyları böceklerde ümit verici sonuçlar verdi.
Memelilerde ilk defa temmuz ayında deneme yapıldı. Farelerde gerçekleştirilen bu yöntemin günün birin- de nasıl kullanılabileceğini göstermek için kemirgenleri beyaza çeviren bir mutasyon yayılmaya çalışıldı.
Ancak bu değişiklik sonraki nesilde sadece dişilerde devam etti. Hatta arada bir hatalar da çıktı.
Haber metninden yola çıkılarak yapılan;
I. Aynı şekilde uygulanan biyoteknolojik yöntemler her canlıda aynı sonuçları doğurur.
II. Gen konvoyu yöntemi kısa vadede memeli canlılar için istenilen sonuçları vermeyebilir.
III. Yöntemin uygulandığı farelerde, yeni nesilde tüm canlıların beyaz olmaması tüm biyoteknolojik yön- temlerin memelilerde olumsuz sonuçlar doğuracağını göstermektedir.
yorumlardan hangileri doğrudur?
A) Yalnız II. B) Yalnız III. C) II ve III. D) I, II ve III.
16. Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir.
Basınç ile ilgili bir deney yapmak isteyen öğrenci tahta bir levhaya şekildeki gibi çiviler çakıyor.
Bir topu önce çivilerin sivri yüzüne belirli bir yükseklikten bırakıyor. Ardından tahtanın diğer yüzünü çevi- rerek ilk işlemdeki ile özdeş topu yine aynı yükseklikten tahtaya doğru bırakıyor. Yapılan işlemler sonu- cunda gerçekleşen durumlar aşağıdaki gibidir.
1. Durum Top patlıyor.
2. Durum
Top patlamıyor.
Buna göre yapılan bu etkinlik ile ilgili;
I. 2. durumda topun birim yüzeyine etki eden dik kuvvet azalmıştır.
II. 1. durumdaki temas yüzey alanının az olması topun patlamasına sebep olmuştur.
III. İki durumda da basınca neden olan kuvvetler farklıdır.
çıkarımlarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I. B) I ve II. C) II ve III. D) I, II ve III.
FEN B L MLER 2
18. Biyoteknolojik alanda gerçekleştirilen bir çalışma aşağıda şematize edilmiştir.
Sazan Alabalık
Büyüme hormonu üreten gen
Sazan balığından alınan büyüme hormonu üreten gen alabalığa aktarılmış ve sonuç olarak daha hızlı büyüyen ve normalden daha büyük alabalıklar elde edilmiştir.
Yapılan bu biyoteknolojik çalışma ile ilgili;
I. Sazan balıklarının genetik yapısı değişmiştir.
II. Alabalıkların kazandıkları özellik gen aktarımı sayesinde gerçekleşmiştir.
III. Bu çalışma sayesinde alabalık üretim çitfliklerinde verim artışı sağlanabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I. B) Yalnız II. C) II ve III. D) I, II ve III.
17. Katıların basıncı; ağırlıkları ile doğru, temas ettikleri yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Zeynep, çalışma masasındaki dağınık halde bulunan özdeş kitaplarını toplayarak üst üste koyuyor.
1. Durum 2. Durum
Masadaki kitapların 1. durumdan 2. duruma getirilmesiyle ilgili olarak;
I. Masanın halıya yaptığı basınç artar.
II. 2. durumda kitapların masaya yaptığı basınç, 1. durumda tek bir kitabın masaya yaptığı basınçtan daha fazladır.
III. Masanın ayaklarının halıda bıraktığı iz derinliği değişmez.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II. B) Yalnız III. C) I ve II. D) II ve III.
FEN B L MLER
2
19. Sıvılar içerisinde bulunan cisimlere yukarı yönde bir kuvvet uygular. Böylece cisimlerin sıvı içerisindeki görünür ağırlıkları azalır.
Bir öğrenci ağırlıkları farklı olan K ve L cisimlerini kullanarak aşağıdaki düzenekleri hazırlıyor.
2S S
K
1. Düzenek 2. Düzenek
2S
Sıvı
S K
Zemin
4. Düzenek 2S
Sıvı
S L
3. Düzenek 2S L S
Zemin
Buna göre hangi düzenekte bulunan cisimlerin temas ettikleri yüzeylere uyguladıkları katı basınç- ları aynı olamaz? (Sıvı içindeki cisimler zemine temas etmektedir.)
A) 1 ve 2. B) 1 ve 4. C) 2 ve 3. D) 3 ve 4.
20. Katı basıncı; ağırlıkla doğru, temas yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Aşağıdaki görselde bulunan özdeş üç kitap masaya belirtilen şekillerde konulmuştur.
1
1. Durum 2. Durum 3. Durum
2 3
Buna göre belirtilen durumlarda kitapların masaya yaptıkları basınçlar arasındaki ilişki hangi seçe- nekte doğru verilmiştir?
A) 1 > 2 > 3 B) 1 = 2 > 3 C) 2 > 1 > 3 D) 1 > 3 = 2
