Zayıf Yanıtlı Hastalarda Ovaryan Stimülasyon Sonucu Üzerine Androjen Eklenmesinin veya Modulasyonunun Etkisi : Meta Analiz
Sesh Kamal Sunkara, Jyotsna Pundir, Yakoub Khalaf
Assisted Conception Unit, 11th Floor, Tower Wing, Guy’s Hospital, St. Thomas Street, SE1 9RT London, UK
IVF tedavisi alan zayıf over yanıtlı hastalarda, sonuçların iyileştirilmesi açısından bir çok adjuvan tedavi yöntemleri araştırma konusu olmuştur. Bu adjuvan tedaviler arasında büyüme hormonu, büyüme hormonu salıverici faktör, pridostigmin, oral L-Arjinin, rekombinant-LH, hcG, androjen eklenmesi (Testosteron, DHEA) ve Androjen-Modülatörü ajanlar (Letrozol ve anastrozol) bulunmaktadır. Ancak bu tedavilerin sonuçları iyileştirdiğine ilişkin net veriler yoktur. Bu derleme ve meta analizde, androjen ve androjen modülatörlerinin zayıf yanıtlı hastalarda kullanımı ve sonuçları özetlenmiştir.
Bu çalışmada 1950-2010 arasındaki MEDLINE, 1980-2010 arası EMBASE ve Cochrane veritabanları kullanılmıştır. Bu veritabanlarından elde edilen hedef populasyondaki zayıf yanıtlı IVF/ICSI hastaları, adjuvan tedavi olarak; androjen eklenmesi yapılanlar, androjen modülatörü kullanılanlar ve kontrol grubu olarak herhangi bir adjuvan tedavi almayanlar şeklinde ayrılarak gruplandırılmıştır. Primer sonuç klinik gebelik oranı, sekonder sonuçlar ise siklus iptali, toplanan oosit sayısı ve devam eden gebelik oranları olarak verilmiştir.
9 kontrollü çalışmayı içine alan ve zayıf yanıtlı kadınlarda toplam 2481 siklusta çalışma dizayn edilmiştir. Bu çalışmaların meta-analizinde, androjen süplementasyonu veya androjen modülatörü ile adjuvan tedavi alan hastalar ile kontrol grubu arasında, toplanan oosit sayısı, devam eden gebelik ve canlı doğum açısından aralarında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir.
Bu derlemede, androjen süplementasyonunun, zayıf yanıtlı hastalarda ki sonuçları iyileştirici etkileri açısından veriler yeterli değildir. Çünkü sistemik androjen uygulamasının over üzerindeki etkisi, androjen modülotörü ajanlardan farklıdır. Sonuçlar göstermiştir ki; letrozol grubu ile kontrol grubu arasında siklus iptal oranları, toplanan oosit sayısı, klinik ve devam eden gebelik oranları açısından bir farlılık yokken, testosteron veya DHEA verilen grupta kontrol grubuna göre klinik gebelik oranları belirgin ölçüde yüksektir. Ama diğer veriler açısından fark yoktur. Bu çalışmada, yaş açısından değerlendirme daha duyarlı olarak ele alınırsa, genç yaştaki zayıf cevaplı hastaların, yaşlı olanlara göre daha iyi sonuçlar verdiği görülecektir.
Meta-analizlerde karşılaşılan major problem, çalışmalar arasında klinik ve metodolojik çeşitliliktir.
Bu çalışmada karşılaşan problemler: değerlendirilen popülasyonun farklı tanımlanması (zayıf over yanıtının tanımı); kullanılan androjenlerin tipi, dozu ve verilme sürelerindeki farklılıklar; ovaryan stimülasyon protokollerindeki farklılıklar olarak sıralanabilir. Ayrıca az sayıda randomize kontrollü çalışmanın olması ve randomize olmayan çalışmaları içermesi sayılabilir.
Sonuç olarak, bu sistematik derlemede, az sayıda ve küçük randomize gruplarda yapılan çalışmalarda ki deliller, zayıf over cevaplı hastalarda androjen verilmesi veya androjen modülatörlerin tedaviye eklenmesiyle ortaya çıkan sonuçlar yetersizdir. Araştırmada, zayıf over yanıtlı hastaların tanımı net değildir, ileride yapılacak çalışmalarda daha net tanım yapılmalıdır.
Buna ilaveten, çalışmalar, klinik olarak anlamlı olabilecek farklılıkların tespit edilmesi ve tedavide kullanılabilir sonuçların oluşturulması açısından güçlendirilmelidir.
