b i b l i o g r a f y m: kula evleri

b i b l i o g r a f y m :

k u l a e v l e r i

Yılmaz TOSUN Mimar D.G.S.A.

EGE Üniversitesi Mimarlık - Mühendislik T. Okulu öğretim Görevlisi

1 9 7 2 Ofset baskı 116 sahife

Ticaret Matbaacılık T.A.Ş. — İzmir

Mimar Yılmaz Tosun'un 1969 da ye-terlik çalışması olarak hazırladığı K u l a E v l e r i » kitabı sivil mimarimizde ö-nemli bir yer tutan bir konudur. Ege bölgesinde, Birgi ve Selçuk'daki gibi, es-ki Türk evlerinin çoğunlukla bulunduğu kasabalardan « K U L A » yı seçen Y. Tosun, burada bir tarlama yaparak, en dikkate değer evlerin rölövelerini yapmış-tır. Bölgenin iklim şartlarına ve halkın geleneksel yaşantısına uygun olarak iç avlulu (atrium) inşa edilmiş olan bu ev-ler, gerek plânlan gerekse inşaat eleman-ları . incelenmeğe değer bir nitelik taşı-maktadır.

Konuya, Kula'nın, tarihî ve coğrafyâsı hakkında bilgi -»ererek girilmekte, bölge-nin yerli malzemesibölge-nin özellikleri tanıtıl-maktadır.

Kula'da yapı malzemesi olarak ön plan-da taş, tuğla, kerpiç, alaturka kiremit ve ağaç gelmektedir. Eski evlerin hemen hep-si bu malzemeden devrin tradisyoncl in-şaat nsulleri ve standartlarına göre yapıl-mışlardır.

Evlerdeki yapı elemanları geleneksel şekiller göstermektedir. Taş işçiliği hemen hemen her evde aynı karakterdedir. Du-varlar moloztaşı, köşeler yönma taş'dan işlenmiştir. Duvarlarda, ahşap (meşe) hatıllara çoğunlukla tesadüf edilmekte-dir. Ekseri iki katlı olan evlerde, ikinci katlar ahşap iskelet, araları tuğla dolgu-dur. Depreme karşı bu iskelet çatkılarla çapraz yanlama bağlamalar ve kuşaklar-la takviye edilmiştir. ?

Döşemeler ahşap kirişlemeler/ üzerine kaplama, çatılar eski kiremif örtüdür.

Evlerdeki süslemelere gelince, ahşap merdiven trabzanları, pencere parmaklık, kafes ve kepenkler, saçaklar, bilhassa ah-şap tavanlar ve ahah-şaptan ocak kaplama-larında zamanın motifleri işlenmiştir. Bil-hassa bir kaç büyük evde bulunan (Bey-oğlu, Kızıklar, H. Recepler, Bekir beyler, Bozerler, külkömür evleri) kapı ocak ve tavanlarındaki oyma ağaç işçilikleri, o de-virde Batı Anadoludaki diğer kasabalar-daki süslerle aynı karakteri taşımaktadır-lar.

Çok dar ve eğri büğrü sokaklar

üzeri-ne çıkarılan ahşap konsollar üzerindeki (eğriler) cumbalarda tipik 18. yüzyıl Türk sivil mimarisinin atmosferini tamamen gö-rüyoruz.

Kitabında Yılmaz Tosun bize, bu ha-vayı yaptığı (serbest perspektivler) le ya-şatmaktadır.

Başarılı bir çalışma olan K U L A ev-lerini tavsiye ederken. Yılmaz Tosun'ıı tebrik ederiz.

Z. S

P R E S P E K T İ V

Prof. Orhan ŞAHİNLER D.G.S.A. öğretim Üyesi Bizde perspektiv üzerine yazılmış pek az eser vardır. Bilhassa mimarlık ve di-ğer teknik öğretimde projeyi en iyi şekil-de anlatan ve şekil-değerlendiren bir araç o-lan perspektivi doğru ve yararlı bir şekilde kullanmak gerekir.

O. Şahinler, son yıllarda bu sahada ya-yınlanmış eserlerden de esinlenerek kita-bında perspektivin teorilerini vererek ko-nuya girmekte, bütün ayrımlarile, şekil ve hacımların geometrik tanımlarını yap-tıktan sonra, perspektivin çizgisel düzen ve kurullarını anlatmakta, sonunda, gölge düşüren ışınların perspektivlerinden bahs etmektedir.

Kitap, perspektivin geometrik tanımı, yardımcı bilgi uygulamaları, perspektivle ilgili bazı sorunlar, daire, çember, koni, küre, helis perspektivleri, perspektivde gölge, ışık kaynağı sonsuzda olmadığı za-man gölgenin perspektivi, eğik düzlemde perspektiv bölümlerini kapsamaktadır.

Mimarlar, san'atçılar, bilhassa öğrenci-ler için çok yararlı olan bu kitabı hara-retle tavsiye ederiz.

Z. S. REGULATİON DE LA CIRCULATİON

EN ZONE URBAINE

OCDE Karayolları araştırma grubu ta-rafından hazırlanan bu raporda, şehirsel bölgelerde, trafik izdihamının giderilmesi için modern sistemlerin etüd ve hesapla-rın birbirlerine yaklaşımı tavsiye edilmek-terir. Bu sistemlerde, ilerleme gösteren trafik kontrol değerlendirmelerini, bugün-kü hali ile tesbit etmekte, ileri etüdler i-çin örnekler verilmektedir. Bu sahadaki veriler masraf - kâr bilânçosu için lüzum-lu görülmektedir.

Muhtelif ülkeler yaptıkları «araştırma kontrol ve neticeleri» ni özetleyip arala-rında dağıtarak «demonstrations» projele-rile bir kaç şehirde bu çalışmalan canlı olarak göstermekle trafik çözümlerini hal etme yolunda büyük adımlar atmış olur-lar.

«Recherche Routiere» bölümünün bu programı, OCDE örgütünün her ülkenin

trafik sorumluluğu taşıyan millî örgütle-rin, yol ve ulaşım konularında bilimsel ve teknik uygulama strateji temelleri vaz etmelerine yardım etmek ve .araştırma programları tesbitine yararlı formül ge-tirebilmektir.

Bu espri içinde yapılan hamlede ana amaç trafik emniyeti ile ulaşımda kaza-ların önlenme tedbirlerini sağlayabilmek-tedir.

Konu ile ilgili diğer raporlar şunlardır' — Şehirlerdeki kavşr/darda emniyet tertibatı,

— Otorııtlarda elektronik âletlerin sağ-ladığı faydalar,

— Aydınlatma, görüş kabiliyeti ve ka-zalar,

— Taşıt kullananların tutumu.

DESİGN İN GREECE 3/1972 Yıllık Dergi

Yayınlayan : Orestis B. Doumanis 26B Deinokratous-Ploutarchou Athens 139 — Greece

Kuşe üzerine 242 sahife Ofset baskı Her yıl yayınlanan «Design in Greece» yıllığının 3. sayısında, aşağıdaki kc-nular ele alınmıştır.

1 — Mimari

2 — Tradisyonel ve mahallî mimarî 3 — Mimarî ve heykel

4 — Yunan san'atı 1945 - 1970

5 — Tatbikî san'at ve endüstri design'i 6 — Grafik san'atlar ve sergiler.

Mimarlıktan bahsedilen 1. bölümjde Yu-nanistan'da evler ve apartımanlar, Atina'-da millî tiyatronun yeni sahnesi, iç mima-riden, mutfaklar ve şömineler.

2. Bölümde: Mimari, heykel ve Mo-nemvasia'da eski evler - Modern İspanyol (abstrait) san'at müzesi - Sounion'da yaz-lık ev.

3. Mimarî ve heykel: Bu bölümde bi-na ile heykelin ilişkilerinden muhtelif ör-nekler verilmekte -heykeltraş Philolaos'un eserleri- Atina'da bir banka'da, mimar Boğdanos ve heykeltraş Theodoros tara-fından yapılan muhtelif heykel panoları - Heykeltraş Y. Nikclaidisin su şatoları üzerinde çalışmaları - Mimar N. Pateİlis - heykeltraş J. Leismüller ve G. Teutsch çevre design hakkında etüdler ve uygula-maları.

4. bölümde: 1945 - 1970 arasında Yu-nan san'atmın A.Y. Xydis tarafından kri-tiği ve diinya san'atmdan örnekler.

5. bölümde : Tatbikî san'at ve sana-yii design'i.

6. Grafik sanatlar ve sergiler. Tavsiye ederiz.

90

b i b l i o g r a f y a :

ASPECTS DU BETON

61 Boulevard Saint Germain Paris V e / F R A N C E

Kitabın birinci bölümünde, betonun uy-gulanması sırasında kofrajın hazırlığı ar-matürlerin yerleşmesi, betonun bünyesin-de mevcut unsurlar, betonun yapılışı, ye-rine dökülmesi ve sıkıştırılması ile bütün bu oluşumların değişik etkileri açıklan-mıştır.

Kalıbın sökülmesi, betonlama işinin tek-rar faaliyete girmesi, kaygan kalıp tip-lerile beton yapımı özellikleri üzerinde bilhassa dikkatle durulmuştur.

İkinci bölümde, betonlama işi bitince, betonun bünyesinde hasıl olan «priz yap-ma» mekanik ve termik olaylar hakkın-da bilgi verilmekte, sonunhakkın-da inşaatçının bu nedenlerden doğan betonun eskime-sinden ötürü su lekeleri ve başkaca

kir-lenme kızarma gibi görüntülerin önlene-bilmesi hususunda tedbirli olma tavsiyele-ri vetavsiyele-rilmektedir.

Üçüncü bölümde, küçük hatalar ve bun-ların «tolerans» paybun-larını özetler. Örne-ğin renk ahenksizliği, prizden sonra delik-ler gösteren yüzeydelik-ler ve bunların düzgün-süzlükleri gibi.

Bu hususlara zamanında önem verildi-ği takdirde, yapının geçici ve son kabul-lerinde bir çok aksilikler önlenmiş olur.

Bu bölümde bir çok resimlerle konu canlandırılmıştır.

Bölümlerin özeti: 1 — Betonun bu-günkü gelişimi - beton imali - beton mal-zemesi - kalıp, kalıbın iskeleti - betonun yüzü - karıştırma ve beton nakli - kalıp-ların hazırlanması - armatürler - beton dökümü - vibrasyon - betona gerekli itina - dekofraj - kayan kalıplar - beton granüllerinin görünüşü muhtelif usuller -estetik tesir - taşınan kalıplar.

2 — Betonun sertleşme azamî da-yanıklılık. corrosion - eskime ve tuz sal-gıları hakkında fikirler.

3 — Yapılan hatalar endeksi - hatala-rın toleransı - Beton renk tonunun ayar ve kontrolü - Çıplak beton - bibliografya. 232 sahifa — 430 foto, 30 şekil ve 15 tablo ihtiva eden 21,5 x 30.5 eb'admda bu değerli kitap ilgililere önemle tavsiye edilir.

h a b e r l e r :

A v r u p a ş e h i r l e ş i y o r

v e i h t i y a r l ı y o r .

—Türkiye İktisat gazetesinden— Ortak Pazarın genişlemesinden son-ra Avrupa'nın yeni görünümü özel-likle Avrupalı iktisatçılar ve toplum-bilimcilerin üzerinde durdukları bir konu olmuştur. Fransız iktisatçısı An-dre Piatier'nin bir incelemesinde ye-ni Avrupanın nüfus ve yerleşme du-rumu da önemli bir yer tutmakta ve bu konuda çeşitli bilgiler verilmek-tedir.

Eski Avrupa'nın yeni çehresi 22 Ocak 1972 tarihinde İngiltere. İrlanda, Danimarka ve Norveç'in

Or-tak Pazar'a katılması ile eski Avru-pa'nın yeni Altılar Avrupasmın sos-yo - demografik çehresi tamamen de-ğişmektedir. Onlar Avrupa'sında yaşa-yan insanların sayısı 260.000.000 ola-caktır. 1970 yılı itibariyle Alman'la-ıın nüfusu 62.039.000, İngilizlerin 55.711.000. İtalyan'ların 54,713,000 Fransız'ların 50,770,000, Hollandalı-ların 13.020.000, BelçikalıHollandalı-ların 9. 680.000, Danimarkalıların 4.913.000. Norveçlilerin 3,950,000, lrl|andialıla-rın 2.944.000 ve Lüksemburg'lılalrl|andialıla-rın ise 337.000 'dir.

Avrupalılar, her ülkede çeşitli öl-çülerde şehirleşme yolundadır. Ge-nel olarak Avrupalıların yüzde 60 'ı şehirlerde yaşamaktadır. Örneğin, Hol-landalıların yüzde 80 'i şehirde yaşa-masına karşılık İrlandalıların ise yüz-de 46 'sı şehirleryüz-de oturmaktadır.

Alman ve Fransızlarda şehirleşme daha dengeli bir durum göstermek-tedir. Almanyada şehirlerde yaşayan-ların yüzdesi, yüzde 67,2. Fransa'da ise yüzde 63 'dür. lngiltereye gelince merkezileşmeyi önlemek için alınan bütün tedbirlere rağmen, şehirlere hü-cum devam etmektedir. Bugün İn-gilizlerin sadece yüzde 33,5 'i köy-lerde yaşamaktadır. Avrupada İkin-ci Dünya Savaşındaki nüfus artışı yüzde 1 'dir.

1966 'dan beri doğumların sayısı, ölüm sayılarının hayli üstünde ge-lişmektedir. Dolayısıyla yaşlı insanla-rın yüzdesi artmakta ve Avrupa ihti-yarlamaktadır. A m a çok şükür ki, Av-rupa'da genç yaşta evlenmeler eski-sine oranla artmaktadır. Buna karşı-lık köylerde yaşayanlar daha uzun süre bekâr kalmaktadır. Hattâ, ken-dine uygun bir eş bulmak kaygusu, köyde yaşayanların şehirlere göçme-lerini teşvik eden sebeplerden

sayıl-maktadır. Evlenmeler konusunda en büyük farklılık iki komşu ülkede, İn-giltere ve Irlandada görülmektedir. İngilizlerin yüzde 33 'ü 24 yaşında evlenmektedir. Halbuki Irlandada 24 yaşında evlenenlerin yüzdesi sadece yüzde 9 'dur. Daha da şaşılacak bir olay şudur: İrlandalıların yüzde 22 si 65 yaşına geldikleri zaman bile be-kâr kalmaktadır. Sosyologlar bunu iki şekilde izah etmeğe çalışıyorlar : Birincisi, memleketin fakir olması ve maddî şartların elverişli bulunmama-sı, gençleri çabuk evlenmekten alı-koymaktadır. İkincisi ise, katolik di-ninin bir erkeğe kuracağı yuvanın bü-tün ihtiyaçlarını karşılayacak duruma gelmeden evlenmeyi men etmiş

olma-sıdır. Öte yandan İrlandalılarda aile başına çocuk sayısı yüzde 1,34, Av-rupada ise, sadece 0,86 dır.

Son yıllarda bütün Avrupada aîle içi ilişkiler, büyük ölçüde değişmiş-tir. Özellikle şehirlerde çocuklar ve henüz bir iş sahibi olmayan gençler, artık eskisi gibi ailelerine bağlı de-ğillerdir. Hemen her yerde, îngiltere-de olduğu gibi, Danimarkada ve 1-talyada ailelerinden ayrı ikamet eden gençlerin sayıları artmaktadır. Bu du-rum meskenlerin sayısını çoğaltmak-tadır. Aslında bu köylerde yaşama ile şehirlerde yaşama çatışmasının meydana getirdiği sosyal bir durum-dur. Şehirlerdeki yaşlı bekârların sa-yısı köylerdekinden çok daha fazla-dır.

İster Brüksel'de, Roma'da Veya Paris'te, ister Londra'da olsun, «E-vinde oturan ev kadını» anlamı çok gerilemiştir. Avrupadaki tüm kadın -ların yüzde 25 'i evinin dışında bir iş sahibidir. Yüzdg 24 oranı bir or-talamadır. Gerçekte tngilteredeki 45 - 54 yaşları arasındaki ev kadın-larının yüzde 60'ı dışarda çalışmak-tadır. İtalyanlarda bu nisbet yüzde 17, Lüksemburglularda yüzde 11, İr-landalılarda ise yüzde 23 dür.

Avrupa'da mesken Avrupadaki meskenlerin dörtte bi-rinden fazlası 1900 yılından önce inşa edilmiştir. Eski meskenlere sa-hip olmak bakımından Fransa, baş-ta gelmektedir. Gerçekte Fransızla-rın yüzde 43 ü 70 yıl evvelki bina-larda oturmaktadırlar. 1968 yılında Hollanda hükümeti, mesken inşaatı-nın yüzde 20 sini, İngiliz hükümeti ise yüzde 40 ından fazlasını finanse etmiştir. Halbuki Fransada ve Bel-çikada mesken inşaatındaki devlet finansmanı, ancak yüzde 1 civarın-dadır. Bu sebepledir ki, Fransızların yüzde 41 'i ve Belçikalıların da yüz-de 40 'ı kiralık meskenleryüz-de ikamet etmektedirler.