İŞLETMECİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE İŞLETME TÜRLERİ
HAFTA 1
İnsan İhtiyaçları
• İhtiyaçlar, insanların
organizmalarından ya da toplumsal ilişkilerinden kaynaklanan eksiklikler olarak tanımlanabilir.
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı
• Fizyolojik İhtiyaçlar (nefes alma, yeme, içme)
• Güvenlik İhtiyaçları ( tehlikeden uzak olma)
• Sosyal İhtiyaçlar
( arkadaşlık, aile, sevgililik)
• Psikolojik İhtiyaçlar ( saygı, kendine güven, kabul
görme)
• Kendini Gerçekleştirme
İhtiyaçları (yaratıcılık, başarı vb)
Talep
• Kişisel ve toplumsal ilişkiler sonucu bireyler, ihtiyaçlarının giderilmesi için bir takım mal ve
hizmetler talep ederler.
• Bu bireysel talepler
aslında, kişi ihtiyaçlarının mal ve hizmetler olarak açıklanmış şeklidir.
Toplam Talep
• Bir yörede, bir ülke sınırları içinde ya da dünyada değişik mal ve hizmetlere yönelik olarak ortaya
çıkan bireysel taleplerin tümü toplam talep olarak tanımlanır.
Toplam Arz
• Toplam talebi karşılamak için ortaya konan tüm ve hizmetler toplam arz olarak değerlendirilir.
Toplam talep belirli bir anda toplam mal ve hizmet arzı ile karşılanamaz. Neden?
• Piyasaya arz edilen mal ve hizmetler yetersiz ve kıt olabilir.
• Suni-yapay kıtlık durumu var olabilir.
• Üretim yapan işletmeler piyasada sürekli değişen ihtiyaçları saptamakta güçlüklerle karşılaşmış
olabilirler.
Ekonomik Uğraşılar
• Bir yandan toplam talebin arzuladığı mal ve hizmetlerin ortaya konması bir yandan da
tükenmek bilmeyen yeni ve değişik tür ihtiyaçları giderici mal ve hizmetlerin üretilmesi amacıyla bireyler kişisel veya topluca çaba harcamaktadır.
İşte bu uğraşılar bütününe ekonomik uğraşılar adı verilir.
Fayda
• Ekonomik uğraşılar sonucu üretilen mal ve
hizmetlerin ihtiyaçları gidermesi sonucu sağlanan tatmine fayda adı verilir.
Ekonomik Mal ve Hizmetler
• Ekonomik uğraşlar sonucu ortaya çıkan, tatmin sağlayan ve faydalı olan mal ve hizmetlerdir.
Üretim
• Ekonomik mal ve hizmetlerin ortaya
konulması ve yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne verilen ismidir.
Üretim ve satış yoluyla sağlanan temel faydalar nelerdir?
• Şekil faydası yaratma (keresteden mobilya imalatı gibi)
• Yer faydası yaratma (taşıma vb)
• Zaman faydası yaratma (depolama vb.)
• Mülkiyet ve değişim faydası yaratma (taksitli satma imkanları vb.)
• Bilgi faydası yaratma (reklamlar vb.)
Üretim Faktörleri
• Doğal kaynaklar
• İnsan gücü kaynakları (işgücü/emek)
• Sermaye kaynakları
• Bilgi kaynakları
• Girişimci
Doğal Kaynaklar
• Doğadan elde edilen, üretim amaçlı yararlanılan ve
değişime uğratılarak ürün haline dönüştürülen tüm maddelerdir.
İnsan Gücü Kaynakları
• Mal ve hizmetlerin üretimi ve ticareti için çalışan, fiziksel veya zihinsel katkıda bulunan tüm kişilerdir.
Sermaye Kaynakları
• Mal ve hizmetlerin üretimi için işletmelerin ihtiyaç duyacağı, üretime
yardımcı olan tüm kaynaklardır.
• Nakit para, krediler, makine, araç-gereç, binalar, lisanslar,
markalar, patentler vb.
Bilgi Birikimi ve Kaynakları
• Bir örgütün sahip olması gereken ve işletmecilik uygulamalarında kullanılan tüm bilgi ağırlıklı
değerlerdir.
Girişimci
• Bir işletmeyi kuran, risk
üstlenen, yaratıcı özellikleri olan kişilerdir.
Tüketici
• Üretilen mal ve hizmetleri talep eden ve söz konusu mal ve hizmetleri bir bedel ödeyerek tüketen kişilerdir.
Üretim faktörlerine yapılan ödemeler
• İşgücü için ücret
• Sermaye için hisse ve kar
• Krediler için faiz
• Doğal kaynaklar için rant
İşletme
• Kişilerin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla üretim faktörlerini uyumlu bir biçimde bir araya getirerek, ekonomik mal ve hizmet üretmek ve/veya
pazarlamak için faaliyette bulunan kuruluştur.
Girişimciler ve Yöneticiler
• İşletmenin kuruluş fikrinden başlamak üzere kim veya kimler için neyin, nasıl, nerede, ne zaman, niçin üretileceğine karar veren, bu konuda gerekli tüm çalışmaları yapan kişilere işletme içindeki
durumlarına göre girişimci ya da yönetici denir.
Girişimci
• Ekonomik mal ve/veya hizmet üretmek ve/veya pazarlamak için üretim faktörlerini ele geçirip, düzenli bir biçimde bir araya getiren, kar amacı güden ve girişimlerinin sonucu doğabilecek tüm risklere katlanan kişidir.
Yönetici
• Kar ve risk başkalarına ait olmak üzere ekonomik mal ve/veya hizmet üretmek ve/veya pazarlamak için üretim faktörlerini ele geçirip, düzenli bir
biçimde bir araya getiren ve böylece kurulan veya faaliyette olan işletmeyi amaçlarına uygun biçimde çalıştırma ve yönetme yetkisini girişimciden alan ve sorumluluk üstlenen kişidir.
Girişimci ve yönetici
• Gerçek veya tüzel kişi olabilir.
• Ya kendi sahip olduğu veya başka kaynaklardan sağladığı sermayeyi riske atar.
• Girişimci nitelikleri arasında yöneticilik de söz konusudur.
• Girişimci görevini bizzat yürütmek istemiyorsa bu görevi bir profesyonele devredebilir.
• Yönetici genellikle kardan pay almaz ve riskleri üstlenmez.
İşletme Yönetimi
• İşletme yönetimi belirli bir amaca ulaşmak için, işletmede çalışanların tüm uğraşlarını planlamak, örgütlemek, yöneltmek ve denetlemek, bu arada insan dışı tüm diğer kaynakların da en verimli bir şekilde amaca uygun kullanılmalarını sağlamak sürecidir.
İşletme Yönetiminin Görevleri
• İşletme ana politika ve amaçlarını kararlaştırma
• Örgüt kurma ve yeniden düzenleme
• Kaynakları ele geçirme ve bunları hazırlanan ayrıntılı plan ve programlar çerçevesinde faaliyete geçirme
• Faaliyetlerin gidişini ve sonuçlarını denetleme
• İşletmelerin gelecek faaliyet yıllarında da başarılı
olması için gerekli düzenlemeleri yapma ve önlemleri alma
İşletmelerin Genel Amaçları
• Kar elde etme amacı
• Toplumsal fayda sağlama amacı
• İşletmenin yaşamını sürekli kılmak
İşletmelerin Özel Amaçları
• Satış gelirlerini arttırmak ve en yüksek düzeye çıkartmak
• Tüketicilere daha kaliteli mal ve hizmet sunmak
• İstihdam olanağı sağlamak
• Uluslararası ilişkileri güçlendirmek
• Sosyal sorumluluk faaliyetleri gerçekleştirmek
