Renk Bilgisi
RENK
• Renk algısal bir izlenimdir. Bunu kolaylıkla
söyleyebiliyoruz ama gerçekte ne anlama gelmektedir?
• İnsanlar renkleri gözleri ile görürler. Gözlerde renk
obje tarafından yansıyan ışık ile aktive olan reseptörler vardır. Bu sinyaller beyne aktarılır ve burada işlenir.
Beyinlerimiz bir bilgisayar gibi dış etkenlerden
etkilenmeksizin bu bilgiyi işleme tabi tutamaz. Başka fikirler, düşünceler, duygular, izlenimler ve ruhsal
durum rengi algılayışımızı etkiler.
Kırmızı mı?
Bordo mu? Metalik kırmızı mı?
Vişne çürüğü mü?
Ateş kırmızısı mı? Koyu kırmızı mı?
METAMERIZM
• İki obje belli bir ışık kaynağında aynı renk
olarak görülürken farklı ışık kaynaklarında farklı renklere sahip olabilirler. Bu duruma
Metamerizm denir. Metamerizmin önüne geçmek için örnekler farklı ışık kaynakları altında test edilmelidirler
• (Günlük hayatımızda sürekli karşılaştığımız için genellikle D65 günışığı, "A" akkor ve F11
florasan ışık kaynakları)
Metamerizm
Metamerizm
• Metamerizm'in sebebi bu iki objenin birbirlerine yakın ama farklı spektral eğrilere sahip olmasıdır. İki obje farklı
pigmentler ile üretildiğinde objelerin spektral eğrileri birbirlerine çok yakın olur ama aynı değildir. Spektral
eğrilerdeki metamerizm kendini çeşitli kesişme noktaları ile belli eder. İki objenin spektral eğrisi ne kadar çok noktada kesişir ise o kadar metamerizm riski vardır.
• Metamerism değeri iki farklı ışık kaynağındaki uzaklığı tanımlar. ΔE* değerindeki gibi rengin hangi yöne doğru
değiştiğe dair bir bilgi yoktur. Bu sebeple farklı ışık kaynakları
altında tüm ΔL*,Δa* ve Δb* değerlerine bakılması önerilir.
CIE*Lab-Renkalanı (CTA)
RGB-Renkalanı (PCE-RGB)
HSL-Renkalanı (PCE-RGB)
RAL / NCS - Index Colorcatch
Farklı renk alanları, renk alanı sistemi ile
sınıflandırılmıştır. Bir renk alanı sistemi, eksen koordinatında farklı renklerin gösterilmesini sağlayan bir koordinasyon sistemidir.
Yandaki resimler en önemli renk alanlarını göstermektedir. Renk ayarlanmasında ve renk ölçüm cihazları geliştirmede bir temel problem insan gözünün hassasiyetidir. Renk alanının problemi, insanın renk algısıyla tam
uyuşmamaktadır.
Renk karışımlarında aynı algılama problemi devam etmektedir özellikle de sarı renk
bölgesinde. Ayrıca açık maviyle karıştırılan bir renk insan gözü için beyaz rengin ciddi biçimde aldatılmasını sağlar. Bu problemi önlemek için renk ölçüm cihazları - frekans kullanılmaktadır
RENK ÖLÇÜMÜ
• Renk ölçümü yapılmadan iki kişinin birbirine bir rengin tanımını yapması veya arasında farkı tarif etmesi çok zordur. Rengin biraz daha koyu, daha kuvvetli ve biraz daha sarı olmasını dileyebiliriz.
Ama "biraz daha" ne kadar olmalıdır?
• Ölçüm yapılacak yüzeyin nasıl aydınlanacağı, yansıyan ışığın nasıl toplanacağı ve bu verinin
nasıl değerlendireceğine bağlı olarak birbirinden
farklı özelliklere sahip bir çok cihaz bulunmaktadır
• Bir rengi görebilmek için 3 şeye ihtiyaç duyarız.
Işık, obje ve göz. Renk Ölçüm Cihazları da aynı prensip ile çalışır. Bir ışık kaynağı objeyi
aydınlatır, yansıyan ışık gözlerdeki gibi lensler ile toplanır ve analize edilir
• Bu analizi yapabilecek iki tür cihaz kullanmak
mümkündür
Renk Ölçüm Cihazları
• KOLORIMETRE
• SPEKTROFOTOMETRE
KOLORIMETRE
• Bir kolorimetre numuneyi standardize edilmiş bir ışık kaynağı ile aydınlatır. Yansıyan ışık
lensler ile tıpkı gözlerimizdeki reseptör
hücreler gibi üç filtreye yönlendirilir. Bu üç
filtrenin arkasındaki sensörlerin sinyalleri
elektrik sinyallerine çevrilir ve renk ölçüm
sonucu olarak karşımıza çıkar.
SPECTROFOTOMETRE
• Işık kaynağı standardize edilmiş bir geometri ile numuneyi aydınlatır. Yansıyan ışık seçili ışık kaynağında tüm spektrumda taranır. Sonuç
yansıyan ışığın spektral eğrisidir. Bu spektral eğri aydınlatma ve gözlemciden bağımsızdır.
Bu bilgi ölçüm yapılan rengin parmak izi gibidir ve hangi dalga boyunda ne kadar ışığın
yansıyacağını belirtir.
• L (açıklık-koyuluk),
• a (kırmızı-yeşil koordinatı)
• b (mavi-sarı koordinatı)
• DE (toplam renk farklılığı)
• Colorimetre cihazında lif, iplik, kumaş vb. tekstil ve tekstil hammaddeleri
üzerinde ölçüm yapılırken boyasız yüzey, lif, iplik, kumaş referans değer olarak kabul edilir, mordansız ve mordan kullanılarak yapılan boyamalarda elde edilen renkler referans değere göre hesaplanır. Ölçülen L, a ve b değerleri L-Lx, a-ax ve b-bx şeklinde hesaplanarak karelerinin toplamının karekökü DE değerini verir.
Böylece boyasız yüzeye göre boyanmış diğer yüzey, lif, iplik veya kumaşın renk farklılıkları hesaplanmış olur. Sonuç olarak DE değeri düşük ise farklılığın az olduğunu, DE değeri yüksek ise farklılığın çok olduğu anlamına gelir
• DE (Toplam Renk Farklılığı) değerleri hesaplanırken kullanılan simgelerin anlamı:
• L: boyasız numunenin açıklık koyuluk koordinatı
• Lx: boyalı numunenin parlaklık koordinatı
• Lmax: 100 beyaz
• Lmin: 10 siyah
• a: boyasız numunenin kırmızı- yeşil koordinatı
• ax: boyalı numunenin kırmızı- yeşil koordinatı
• +392: koyu kırmızı
• -392: koyu yeşil
• b: boyasız numunenin mavi-sarı koordinatı
• bx: boyalı numunenin mavi-sarı koordinatı
• +157: koyu sarı
• -157: koyu mavi
