08 ARALIK 2001 CUMARTES Resmî Gazete Say : 24607 KANUN
TÜRK MEDENÎ KANUNU
Kanun No. 4721 Kabul Tarihi : 22.11.2001
BA LANGIÇ
A. Hukukun uygulanmas ve kaynaklar
MADDE 1.- Kanun, sözüyle ve özüyle de indi i bütün konularda uygulan r.
Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsayd nas l bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.
Hâkim, karar verirken bilimsel görü lerden ve yarg kararlar ndan yararlan r.
B. Hukukî ili kilerin kapsam I. Dürüst davranma
MADDE 2.- Herkes, haklar kullan rken ve borçlar yerine getirirken dürüstlük kurallar na uymak zorundad r.
Bir hakk n aç kça kötüye kullan lmas hukuk düzeni korumaz.
II. yiniyet
MADDE 3.- Kanunun iyiniyete hukukî bir sonuç ba lad durumlarda, as l olan iyiniyetin varl r.
Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddias nda bulunamaz.
III. Hâkimin takdir yetkisi
MADDE 4.- Kanunun takdir yetkisi tan veya durumun gereklerini ya da hakl sebepleri göz önünde tutmay emretti i konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir.
C. Genel nitelikli hükümler
MADDE 5.- Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun dü tü ü ölçüde tüm özel hukuk ili kilerine uygulan r.
D. spat kurallar I. spat yükü
MADDE 6.- Kanunda aksine bir hüküm bulunmad kça, taraflardan her biri, hakk dayand rd olgular n varl ispatla yükümlüdür.
II. Resmî belgelerle ispat
MADDE 7.- Resmî sicil ve senetler, belgeledikleri olgular n do rulu una kan t olu turur.
Bunlar n içeri inin do ru olmad n ispat , kanunlarda ba ka bir hüküm bulunmad kça, her hangi bir ekle ba de ildir.
NC K TAP
LER HUKUKU NC KISIM GERÇEK K LER
NC BÖLÜM K
A. Genel olarak I. Hak ehliyeti
MADDE 8.- Her insan n hak ehliyeti vard r.
Buna göre bütün insanlar, hukuk düzeninin s rlar içinde, haklara ve borçlara ehil olmada e ittirler.
II. Fiil ehliyeti 1. Kapsam
MADDE 9.- Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç alt na girebilir.
2. Ko ullar a. Genel olarak
MADDE 10.- Ay rt etme gücüne sahip ve k tl olmayan her ergin ki inin fiil ehliyeti vard r.
b. Erginlik
MADDE 11.- Erginlik onsekiz ya n doldurulmas yla ba lar.
Evlenme ki iyi ergin k lar.
c. Ergin k nma
MADDE 12.- Onbe ya dolduran küçük, kendi iste i ve velisinin r zas yla mahkemece ergin k nabilir.
d. Ay rt etme gücü
MADDE 13.- Ya n küçüklü ü yüzünden veya ak l hastal , ak l zay fl , sarho luk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yetene inden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ay rt etme gücüne sahiptir.
III. Fiil ehliyetsizli i 1. Genel olarak
MADDE 14.- Ay rt etme gücü bulunmayanlar n, küçüklerin ve k tl lar n fiil ehliyeti yoktur.
2. Ay rt etme gücünün bulunmamas
MADDE 15.- Kanunda gösterilen ayr k durumlar sakl kalmak üzere, ay rt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukukî sonuç do urmaz.
3. Ay rt etme gücüne sahip küçükler ve k tl lar
MADDE 16.- Ay rt etme gücüne sahip küçükler ve k tl lar, yasal temsilcilerinin r zas olmad kça, kendi i lemleriyle borç alt na giremezler. Kar ks z kazanmada ve ki iye s
ya ba haklar kullanmada bu r za gerekli de ildir.
Ay rt etme gücüne sahip küçükler ve k tl lar haks z fiillerinden sorumludurlar.
IV. H ml k 1. Kan h ml
MADDE 17.- Kan h ml n derecesi, h mlar birbirine ba layan do um say yla belli olur.
Biri di erinden gelen ki iler aras nda üstsoy-altsoy h ml ; biri di erinden gelmeyip de, ortak bir kökten gelen ki iler aras nda yansoy h ml vard r.
2. Kay n h ml
MADDE 18.- E lerden biri ile di er e in kan h mlar , ayn tür ve dereceden kay n mlar olur.
Kay n h ml , kendisini meydana getiren evlili in sona ermesiyle ortadan kalkmaz.
V. Yerle im yeri 1. Tan m
MADDE 19.- Yerle im yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturdu u yerdir.
Bir kimsenin ayn zamanda birden çok yerle im yeri olamaz.
Bu kural ticarî ve s naî kurulu lar hakk nda uygulanmaz.
2. Yerle im yerinin de tirilmesi ve oturma yeri
MADDE 20.- Bir yerle im yerinin de tirilmesi yenisinin edinilmesine ba r.
Önceki yerle im yeri belli olmayan veya yabanc ülkedeki yerle im yerini b rakt hâlde Türkiye'de henüz bir yerle im yeri edinmemi olan kimsenin hâlen oturdu u yer, yerle im yeri say r.
3. Yasal yerle im yeri
MADDE 21.- Velâyet alt nda bulunan çocu un yerle im yeri, ana ve babas n; ana ve baban n ortak yerle im yeri yoksa, çocu un kendisine b rak ld ana veya baban n yerle im yeridir. Di er hâllerde çocu un oturma yeri, onun yerle im yeri say r.
Vesayet alt ndaki ki ilerin yerle im yeri, ba olduklar vesayet makam n bulundu u yerdir.
4. Kurumlarda bulunma
MADDE 22.- Bir ö retim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da e itim, sa k, bak m veya ceza kurumuna konulma, yeni yerle im yeri edinme sonucunu do urmaz.
B. Ki ili in korunmas
I. Vazgeçme ve a s rlamaya kar
MADDE 23.- Kimse, hak ve fiil ehliyetlerinden k smen de olsa vazgeçemez.
Kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onlar hukuka ya da ahlâka ayk olarak rlayamaz.
Yaz r za üzerine insan kökenli biyolojik maddelerin al nmas , a lanmas ve nakli mümkündür. Ancak, biyolojik madde verme borcu alt na girmi olandan edimini yerine getirmesi istenemez; maddî ve manevî tazminat isteminde bulunulamaz.
II. Sald ya kar 1. lke
MADDE 24.- Hukuka ayk olarak ki ilik hakk na sald lan kimse, hâkimden, sald da bulunanlara kar korunmas isteyebilir.
Ki ilik hakk zedelenen kimsenin r zas , daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdi i yetkinin kullan lmas sebeplerinden biriyle hakl k nmad kça, ki ilik haklar na yap lan her sald hukuka ayk r.
2. Davalar
MADDE 25.- Davac , hâkimden sald tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan sald ya son verilmesini, sona ermi olsa bile etkileri devam eden sald n hukuka ayk n tespitini isteyebilir.
Davac bunlarla birlikte, düzeltmenin veya karar n üçüncü ki ilere bildirilmesi ya da yay mlanmas isteminde de bulunabilir.
Davac n, maddî ve manevî tazminat istemleri ile hukuka ayk sald dolay yla elde edilmi olan kazanc n vekâletsiz i görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ili kin istemde bulunma hakk sakl r.
Manevî tazminat istemi, kar tarafça kabul edilmi olmad kça devredilemez; mirasb rakan taraf ndan ileri sürülmü olmad kça mirasç lara geçmez.
Davac , ki ilik haklar n korunmas için kendi yerle im yeri veya daval n yerle im yeri mahkemesinde dava açabilir.
III. Ad üzerindeki hak 1. Ad n korunmas
MADDE 26.- Ad n kullan lmas çeki meli olan ki i, hakk n tespitini dava edebilir.
Ad haks z olarak kullan lan ki i buna son verilmesini; haks z kullanan kusurlu ise ayr ca maddî zarar n giderilmesini ve u rad haks zl n niteli i gerektiriyorsa manevî tazminat ödenmesini isteyebilir.
2. Ad n de tirilmesi
MADDE 27.- Ad n de tirilmesi, ancak hakl sebeplere dayan larak hâkimden istenebilir.
Ad n de tirildi i nüfus siciline kay t ve ilân olunur.
Ad de mekle ki isel durum de mez.
Ad n de tirilmesinden zarar gören kimse, bunu ö rendi i günden ba layarak bir y l içinde de tirme karar n kald lmas dava edebilir.
C. Ki ili in ba lang ve sonu I. Do um ve ölüm
MADDE 28.- Ki ilik, çocu un sa olarak tamam yla do du u anda ba lar ve ölümle sona erer.
Çocuk hak ehliyetini, sa do mak ko uluyla, ana rahmine dü tü ü andan ba layarak elde eder.
II. Sa olman n ve ölümün ispat 1. spat yükü
MADDE 29.- Bir hakk n kullan lmas için bir kimsenin sa veya ölü oldu unu veya belirli bir zamanda ya da ba ka bir kimsenin ölümünde sa bulundu unu ileri süren kimse, iddias ispat etmek zorundad r.
Birden fazla ki iden hangisinin önce veya sonra öldü ü ispat edilemezse, hepsi ayn anda ölmü say r.
2. spat araçlar a. Genel olarak
MADDE 30.- Do um ve ölüm, nüfus sicilindeki kay tlarla ispat olunur.
Nüfus sicilinde bir kay t yoksa veya bulunan kayd n do ru olmad anla rsa, gerçek durum her türlü kan tla ispat edilebilir.
b. Ölüm karinesi
MADDE 31.- Bir kimse, ölümüne kesin gözle bak lmay gerektiren durumlar içinde kaybolursa, cesedi bulunamam olsa bile gerçekten ölmü say r.
III. Gaiplik karar 1. Genel olarak
MADDE 32.- Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber al namayan bir kimsenin ölümü hakk nda kuvvetli olas k varsa, haklar bu ölüme ba olanlar n ba vurusu üzerine mahkeme bu ki inin gaipli ine karar verebilir.
Yetkili mahkeme, ki inin Türkiye'deki son yerle im yeri; e er Türkiye'de hiç yerle memi se nüfus sicilinde kay tl oldu u yer; böyle bir kay t da yoksa anas n veya babas n kay tl bulundu u yer mahkemesidir.
2. Yarg lama usulü
MADDE 33.- Gaiplik karar n istenebilmesi için, ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir l veya son haber tarihinin üzerinden en az be y l geçmi olmas gerekir.
Mahkeme, gaipli ine karar verilecek ki i hakk nda bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yap lan ilânla ça r.
Bu süre, ilk ilân n yap ld günden ba layarak en az alt ayd r.
3. stemin dü mesi
MADDE 34.- Gaipli ine karar verilecek ki i, ilân süresi dolmadan ortaya ç kar veya kendisinden haber al rsa ya da öldü ü tarih tespit edilirse gaiplik istemi dü er.
4. Hükmü
MADDE 35.- lândan sonuç al namazsa, mahkeme gaipli e karar verir ve ölüme ba haklar, aynen gaibin ölümü ispatlanm gibi kullan r.
Gaiplik karar ölüm tehlikesinin gerçekle ti i veya son haberin al nd günden ba layarak hüküm do urur.
NC BÖLÜM SEL DURUM S A. Genel olarak
I. Sicil
MADDE 36.- Ki isel durum, bu amaçla tutulan resmî sicille belirlenir.
Bu sicilin tutulmas na ve zorunlu bildirimlerin yap lmas na ili kin esaslar, ilgili kanunda gösterilir.
II. Görevliler
MADDE 37.- Ki isel durum sicili, Devletçe atanan memurlar taraf ndan tutulur. Sicil kay tlar tutmak ve örnek vermek bu memurlar n görevidir.
Yabanc memleketlerdeki Türkiye temsilcilerine, D leri Bakanl n önerisi, çi leri Bakanl n kat lmas ve Ba bakanl n onay ile nüfus memurlu u yetkisi verilebilir.
III. Sorumluluk
MADDE 38.- Ki isel durum sicilinin tutulmas ndan do an zararlar, kusurlu memura rücu edilmek kayd yla, Devletçe tazmin edilir.
Tazminat ve rücu davalar , ki isel durum sicilinin tutuldu u yer mahkemesinde aç r.
IV. Düzeltme 1. Genel olarak
MADDE 39.- Mahkeme karar olmad kça, ki isel durum sicilinin hiçbir kayd nda düzeltme yap lamaz.
2. Cinsiyet de ikli inde
MADDE 40.- Cinsiyetini de tirmek isteyen kimse, ahsen ba vuruda bulunarak mahkemece cinsiyet de ikli ine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz ya doldurmu bulunmas ve evli olmamas ; ayr ca transseksüel
yap da olup, cinsiyet de ikli inin ruh sa aç ndan zorunlulu unu ve üreme yetene inden sürekli biçimde yoksun bulundu unu bir e itim ve ara rma hastanesinden al nacak resmî sa k kurulu raporuyla belgelemesi artt r.
Verilen izne ba olarak amaç ve t bbî yöntemlere uygun bir cinsiyet de tirme ameliyat gerçekle tirildi inin resmî sa k kurulu raporuyla do rulanmas hâlinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yap lmas na karar verilir.
B. Do um kütü ü I. Bildirme
MADDE 41.- Do umlara ili kin bildirimler ve kimli i bilinmeyen bulunmu çocuklar hakk ndaki i lemler ilgili kanun hükümlerine göre yap r.
II. Do um kütü ünde de iklikler
MADDE 42.- Ki isel durumdaki de iklikler, özellikle evlilik d bir çocu un tan nmas veya hâkimin babal a karar vermesi, soyba n düzeltilmesi, evlât edinme ya da bulunmu bir çocu un soyba n belli olmas , ilgili kanun hükümlerine göre kütü e i lenir.
C. Ölüm kütü ü I. Ölümün bildirilmesi
MADDE 43.- Ölümlere ili kin bildirimler ilgili kanun hükümlerine göre yap r.
II. Cesedi bulunamayan ki i
MADDE 44.- Bir kimse, ölümüne kesin gözle bak lmay gerektiren durumlar içinde ortadan kaybolursa cesedi bulunamam olsa bile, o yerin en büyük mülkî amirinin emriyle kütü e ölü kayd dü ürülür.
Bununla birlikte her ilgili, bu ki inin ölü veya sa oldu unun mahkemece tespitini dava edebilir.
III. Gaiplik karar
MADDE 45.- Gaiplik karar , hâkimin bildirmesi üzerine, ölüm kütü üne kaydolunur.
IV. De ikliklerin kütü e geçirilmesi
MADDE 46.- Tescile esas olan bir bildirimin do ru olmad n tespit edilmesi veya kime ait oldu u bilinmeyen cesedin kimli inin belli olmas ya da gaiplik karar n kald lmas sebepleriyle zorunlu olan de iklikler, ilgilinin kütükteki kayd n dü ünceler sütununa yaz larak yap r.
NC KISIM TÜZEL K LER
NC BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER A. Tüzel ki ilik
MADDE 47.- Ba ba na bir varl olmak üzere örgütlenmi ki i topluluklar ve belli bir amaca özgülenmi olan ba ms z mal topluluklar , kendileri ile ilgili özel hükümler uyar nca tüzel ki ilik kazan rlar.
Amac hukuka veya ahlâka ayk olan ki i ve mal topluluklar tüzel ki ilik kazanamaz.
B. Hak ehliyeti
MADDE 48.- Tüzel ki iler, cins, ya , h ml k gibi yarad gere i insana özgü niteliklere ba olanlar d ndaki bütün haklara ve borçlara ehildirler.
C. Fiil ehliyeti I. Ko ulu
MADDE 49.- Tüzel ki iler, kanuna ve kurulu belgelerine göre gerekli organlara sahip olmakla, fiil ehliyetini kazan rlar.
II. Kullan lmas
MADDE 50.- Tüzel ki inin iradesi, organlar arac yla aç klan r.
Organlar, hukukî i lemleri ve di er bütün fiilleriyle tüzel ki iyi borç alt na sokarlar.
Organlar, kusurlar ndan dolay ayr ca ki isel olarak sorumludurlar.
D. Yerle im yeri
MADDE 51.- Tüzel ki inin yerle im yeri, kurulu belgesinde ba ka bir hüküm bulunmad kça i lerinin yönetildi i yerdir.
E. Ki ili in sona ermesi I. S rl devam etme
MADDE 52.- Sona eren tüzel ki inin ki ili i, ehliyeti tasfiye amac yla s rl olmak üzere tasfiye s ras nda da devam eder.
II. Malvarl n tasfiyesi
MADDE 53.- Tüzel ki inin malvarl n tasfiyesi, kanunda ve kurulu belgesinde aksine hüküm bulunmad kça, terekenin resmî tasfiyesine ili kin hükümlere göre yap r.
III. Malvarl n özgülenmesi
MADDE 54.- Tüzel ki inin malvarl , kanunda veya kurulu belgesinde ba ka bir hüküm bulunmad kça ya da yetkili organ ba ka türlü karar vermedikçe, en yak n amac güden kamu kurum veya kurulu una geçer.
Bu malvarl olanak ölçüsünde daha önce özgülendi i amaç için kullan r.
Hukuka veya ahlâka ayk amaç güttü ü için ki ili i mahkeme karar yla sona eren tüzel ki inin malvarl her hâlde ilgili kamu kurulu una geçer.
F. Sakl hükümler
MADDE 55.- Kamu tüzel ki ileri ile ticaret irketleri hakk ndaki kanun hükümleri sakl r.
NC BÖLÜM DERNEKLER
A. Kurulu u I. Tan
MADDE 56.- Dernekler, en az yedi gerçek ki inin kazanç payla ma d nda belirli ve ortak bir amac gerçekle tirmek üzere, bilgi ve çal malar sürekli olarak birle tirmek suretiyle olu turduklar , tüzel ki ili e sahip ki i topluluklar r.
Hukuka veya ahlâka ayk amaçlarla dernek kurulamaz.
II. Dernek kurma hakk
MADDE 57.- Herkes, önceden izin almaks n dernek kurma hakk na sahiptir.
Dernek kurucular n fiil ehliyetine sahip olmas gerekir.
III. Tüzük
MADDE 58.- Her derne in bir tüzü ü bulunur.
Dernek tüzü ünde derne in ad , amac , yerle im yeri, kurucular , gelir kaynaklar , üyelik ko ullar , organlar ve örgütü ile geçici yönetim kurulunun gösterilmesi zorunludur.
Dernek tüzü ü, kanunun emredici hükümlerine ayk olamaz.
Dernek tüzü ünde düzenlenmemi konularda kanun hükümleri uygulan r.
IV. Tüzel ki ili in kazan lmas 1. Kazanma an
MADDE 59.- Dernekler, kurulu bildirimini, dernek tüzü ünü ve gerekli belgeleri yerle im yerinin bulundu u yerin en büyük mülkî amirine verdikleri anda tüzel ki ilik kazan rlar.
Kurulu bildiriminin içeri i ve gerekli belgelerin nelerden ibaret oldu u, yönetmelikte gösterilir.
2. nceleme
MADDE 60.- Kurulu bildirimi ve belgelerin do rulu u ile dernek tüzü ü, en büyük mülkî amir taraf ndan altm gün içinde dosya üzerinden incelenir.
Kurulu bildiriminde, tüzükte ve kurucular n hukukî durumlar nda kanuna ayk k veya noksanl k tespit edildi i takdirde bunlar n giderilmesi veya tamamlanmas derhâl kuruculardan istenir. Bu istemin tebli inden ba layarak otuz gün içinde belirtilen noksanl k tamamlanmaz ve kanuna ayk k giderilmezse; en büyük mülkî amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derne in feshi konusunda dava açmas için durumu Cumhuriyet savc na bildirir. Cumhuriyet savc mahkemeden derne in faaliyetinin durdurulmas na karar verilmesini de isteyebilir.
Kurulu bildiriminde, tüzükte ve belgelerde kanuna ayk k veya noksanl k bulunmaz ya da bu ayk k veya noksanl k belirli sürede giderilmi bulunursa; keyfiyet derhâl derne e yaz yla bildirilir ve dernek, dernekler kütü üne kaydedilir.
3. Dernek tüzü ünün ilân
MADDE 61.- Dernek tüzü ü, derne e yap lan yaz bildirimden ba layarak onbe gün içinde yerel bir gazete ile ilân edilir.
Tüzük ve yerle im yeri de ikliklerinde de ayn usul uygulan r.
4. lk genel kurul toplant
MADDE 62.- Dernekler, tüzüklerinin gazetede yay mland günü izleyen alt ay içinde ilk genel kurul toplant lar yapmak ve zorunlu organlar olu turmakla yükümlüdürler.
B. Üyelik I. Kazan lmas 1. Kural
MADDE 63.- Hiç kimse, bir derne e üye olmaya ve hiçbir dernek de üye kabul etmeye zorlanamaz.
2. Ko ullar
MADDE 64.- Fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek ki i, derneklere üye olma hakk na sahiptir.
Yaz olarak yap lacak üyelik ba vurusu, tüzükte ba kaca bir düzenleme yoksa, dernek yönetim kurulunca en çok otuz gün içinde karara ba lan r ve sonuç yaz yla ba vuru sahibine bildirilir. Ba vurusu kabul edilen üye, bu amaçla tutulacak deftere kaydedilir.
II. Sona ermesi 1. Kendili inden
MADDE 65.- Üyelik için kanunda veya tüzükte aran lan nitelikleri sonradan kaybedenlerin dernek üyeli i kendili inden sona erer.
2. Ç kma ile
MADDE 66.- Hiç kimse, dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye alt ay önceden yaz olarak bildirmek kayd yla, dernekten ç kma hakk na sahiptir.
3. Ç kar lma ile
MADDE 67.- Tüzükte üyelerin ç kar lma sebepleri gösterilebilir.
Tüzükte ç karma sebepleri gösterilmi se, ç karma karar na bu sebeplerin hakl say lamayaca iddias yla itiraz edilemez.
Tüzükte ç karma düzenlenmemi se üye, ancak hakl sebeple ç kar labilir. Bu ç karma karar na, hakl sebep bulunmad ileri sürülerek itiraz edilebilir.
III. Kapsam 1. Üyelerin haklar a. E itlik ilkesi
MADDE 68.- Dernek üyeleri e it haklara sahiptirler. Dernek, üyeleri aras nda dil, rk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve s f fark gözetemez; e itli i bozan veya baz üyelere bu sebeplerle ayr cal k tan yan uygulamalar yapamaz.
Her üyenin, derne in faaliyetlerine ve yönetimine kat lma hakk vard r.
Dernekten ç kan veya ç kar lan üye, dernek malvarl nda hak iddia edemez.
b. Oy hakk
MADDE 69.- Her üyenin genel kurulda bir oy hakk vard r; üye, oyunu ahsen kullanmak zorundad r.
Onursal üyelerin oy hakk yoktur.
2. Üyelerin yükümlülükleri a. Ödenti verme borcu
MADDE 70.- Üyelerin ödenti verme borcu tüzükle düzenlenir. Tüzükte düzenleme yoksa üyeler, dernek amac n gerçekle mesi ve borçlar n kar lanmas için zorunlu ödentilere e it olarak kat rlar. Dernekten ç kan veya ç kar lan üye, üyelikte bulundu u sürenin ödentisini vermek zorundad r.
Onursal üyeler ödenti vermek zorunda de ildir.
b. Di er yükümlülükler
MADDE 71.- Üyeler, dernek düzenine uymak ve derne e sadakat göstermekle yükümlüdürler.
Her üye, derne in amac na uygun davranmak, özellikle amac n gerçekle mesini güçle tirici veya engelleyici davran lardan kaç nmakla yükümlüdür.
C. Organlar I. Genel olarak
MADDE 72.- Derne in zorunlu organlar , genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.
Dernekler zorunlu organlar d nda ba ka organlar da olu turabilirler. Ancak, bu organlara zorunlu organlar n görev, yetki ve sorumluluklar devredilemez.
II. Genel kurul 1. Niteli i ve olu umu
MADDE 73.- Genel kurul, derne in en yetkili karar organ olup; derne e kay tl üyelerden olu ur.
2.Toplanmas a. Ola an toplant
MADDE 74.- Genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun ça üzerine toplan r.
Ola an genel kurul toplant lar n en geç iki y lda bir yap lmas zorunludur.
b. Ola anüstü toplant
MADDE 75.- Genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördü ü hâllerde veya dernek üyelerinden be te birinin yaz ba vurusu üzerine, yönetim kurulunca ola anüstü toplant ya ça r.
Yönetim kurulu, genel kurulu toplant ya ça rmazsa; üyelerden birinin ba vurusu üzerine, sulh hâkimi, üç üyeyi genel kurulu toplant ya ça rmakla görevlendirir.
c. Toplant z veya ça z al nan kararlar
MADDE 76.- Bütün üyelerin bir araya gelmeksizin yaz kat yla al nan kararlar ile dernek üyelerinin tamam n kanunda yaz ça usulüne uymaks n bir araya gelerek ald kararlar geçerlidir.
Bu ekilde karar al nmas ola an toplant yerine geçmez.
3. Toplant ya ça
MADDE 77.- Genel kurul, yönetim kurulunca, en az onbe gün önceden toplant ya ça r. Bu amaçla toplant n günü, saati, yeri ve gündemi, yerel bir gazete ile ilân edilir ve ayn zamanda üyelere bir yaz yla bildirilir.
Toplant ya ça usulü ve toplant n ertelenmesine ili kin konular, yönetmelikle düzenlenir.
4. Toplant yeri ve toplant yeter say
MADDE 78.- Genel kurul toplant lar , tüzükte aksine hüküm olmad kça, dernek merkezinin bulundu u yerde yap r.
Genel kurul, kat lma hakk bulunan üyelerin salt ço unlu unun, tüzük de ikli i ve derne in feshi hâllerinde üçte ikisinin kat yla toplan r; ço unlu un sa lanamamas sebebiyle toplant n ertelenmesi durumunda ikinci toplant da ço unluk aranmaz. Ancak, bu toplant ya kat lan üye say , yönetim ve denetim kurullar üye tam say n iki kat ndan az olamaz.
Genel kurul toplant , bir defadan fazla geri b rak lamaz.
5. Toplant usulü
MADDE 79.- Genel kurul toplant n aç ndan sonra, toplant yönetmek üzere, bir ba kan ve yeteri kadar ba kan vekili ile yazman seçilir.
Genel kurul toplant nda yaln z gündemde yer alan maddeler görü ülür. Ancak, toplant da haz r bulunan üyelerin en az onda biri taraf ndan görü ülmesi yaz olarak istenen konular n gündeme al nmas zorunludur.
Genel kurul toplant lar na hükûmet komiseri kat r. Ancak, komiserin toplant ya kat lmamas toplant n yap lmas önlemez.
6. Genel kurulun görev ve yetkileri
MADDE 80.- Genel kurul, üyeli e kabul ve üyelikten ç karma hakk nda son karar verir;
dernek organlar seçer ve derne in di er bir organ na verilmemi olan i leri görür.
Genel kurul, derne in di er organlar denetler ve onlar hakl sebeplerle her zaman görevden alabilir.
7. Genel kurul kararlar a. Karar yeter say
MADDE 81.- Genel kurul kararlar , toplant ya kat lan üyelerin salt ço unlu uyla al r.
u kadar ki, tüzük de ikli i ve derne in feshi kararlar , ancak toplant ya kat lan üyelerin üçte iki ço unlu uyla al nabilir.
b. Oy hakk ndan yoksunluk
MADDE 82.- Hiçbir dernek üyesi, dernek ile kendisi, e i, üstsoyu ve altsoyu aras ndaki bir hukukî i lem veya uyu mazl k konusunda al nmas gereken kararlarda oy kullanamaz.
c. Karar n iptali
MADDE 83.- Toplant da haz r bulunan ve kanuna veya tüzü e ayk olarak al nan genel kurul kararlar na kat lmayan her üye, karar tarihinden ba layarak bir ay içinde; toplant da haz r bulunmayan her üye karar ö renmesinden ba layarak bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden ba layarak üç ay içinde mahkemeye ba vurmak suretiyle karar n iptalini isteyebilir.
Di er organlar n kararlar na kar , dernek içi denetim yollar tüketilmedikçe iptal davas aç lamaz.
Genel kurul kararlar n yok veya mutlak butlanla hükümsüz say ld durumlar sakl r.
III. Yönetim kurulu 1. Olu umu
MADDE 84.- Yönetim kurulu, be as l ve be yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzü ünde belirtilen say da üyeden olu ur.
Yönetim kurulu üye say , bo almalar sebebiyle üye tamsay n yar n alt na dü erse;
genel kurul, kalan yönetim kurulu üyeleri veya denetim kurulu taraf ndan bir ay içinde toplant ya ça r. Ça yap lmazsa, üyelerden birinin istemi üzerine, sulh hâkimi, üç üyeyi genel kurulu toplant ya ça rmakla görevlendirir.
2. Görevleri
MADDE 85.- Yönetim kurulu, derne in yürütme ve temsil organ r; bu görevini kanuna ve dernek tüzü üne uygun olarak yerine getirir.
Temsil görevi, yönetim kurulunca, üyelerden birine veya bir üçüncü ki iye verilebilir.
IV. Denetim kurulu
MADDE 86.- Denetim kurulu, üç as l ve üç yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzü ünde belirtilen say da üyeden olu ur.
Denetim kurulu, denetleme görevini, dernek tüzü ünde belirtilen esas ve usullere göre yapar; denetleme sonuçlar bir raporla yönetim kuruluna ve genel kurula sunar.
D. Sona erme I. Kendili inden
MADDE 87.- Dernekler, a daki hâllerde kendili inden sona erer:
1. Amac n gerçekle mesi, gerçekle mesinin olanaks z hâle gelmesi veya sürenin sona ermesi,
2. lk genel kurul toplant n kanunda öngörülen sürede yap lmam ve zorunlu organlar n olu turulmam olmas ,
3. Borç ödemede acze dü mü olmas ,
4. Tüzük gere ince yönetim kurulunun olu turulmas n olanaks z hâle gelmesi, 5. Ola an genel kurul toplant n iki defa üst üste yap lamamas .
Her ilgili, sulh hâkiminden, derne in kendili inden sonra erdi inin tespitini isteyebilir.
II. Genel kurul karar ile
MADDE 88.- Genel kurul, her zaman derne in feshine karar verebilir.
III. Mahkeme karar ile
MADDE 89.- Derne in amac , kanuna veya ahlâka ayk hâle gelirse; Cumhuriyet savc n veya bir ilgilinin istemi üzerine mahkeme, derne in feshine karar verir. Mahkeme, dava s ras nda faaliyetten al koyma dahil gerekli bütün önlemleri al r.
E. Derneklerin faaliyetleri I. Genel olarak
MADDE 90.- Dernekler, amaçlar gerçekle tirmek üzere, tüzüklerinde belirtilen çal ma konular ve biçimleri do rultusunda faaliyette bulunurlar.
Yasaklanan veya izne ba faaliyetlerle ilgili kamu hukuku nitelikli özel kanun hükümleri sakl r.
Dernek faaliyetleri ile ilgili yasak ve s rlamalara ayk k hâlinde, Cumhuriyet savc n istemiyle mahkemece faaliyetten al koyma karar verilebilir.
II. Uluslararas faaliyet 1. Faaliyet serbestli i
MADDE 91.- Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçlar gerçekle tirmek üzere, uluslararas faaliyette bulunabilirler ve yurt d nda ube açabilirler.
Türkiye'de kurulan dernekler, amaçlar do rultusunda uluslararas alanda i birli i yap lmas nda yarar görülen hâllerde, Bakanlar Kurulunun izniyle yurt d nda kurulmu dernek veya kurulu lara üye olarak kat labilirler.
2. Yabanc dernekler
MADDE 92.- Yabanc dernekler, uluslararas alanda i birli i yap lmas nda yarar görülen hâllerde ve kar kl olmak ko uluyla kültürel, ekonomik ve teknik konularda bilgi veya teknolojilerinden yararlan lmak üzere, Bakanlar Kurulunun izniyle Türkiye'de faaliyette bulunabilirler, ube açabilirler, üst kurulu lar kurabilirler, kurulmu üst kurulu lara kat labilirler.
III. Yabanc lar n dernek kurma hakk
MADDE 93.- Türkiye'de yerle me hakk na sahip olan yabanc gerçek ki iler, kar kl olmak ko uluyla dernek kurabilirler veya kurulmu derneklere üye olabilirler.
Onursal üyelik için bu ko ul aranmaz.
F. Derneklerin örgütlenmesi I. ube açmalar
1. Kurulu u
MADDE 94.- Dernekler, gerekli görülen yerlerde genel kurul karar yla ube açabilirler.
Bu amaçla dernek yönetim kurulunca yetki verilen en az üç ki ilik kurucular kurulu, ube aç lacak yerin en büyük mülkî amirine ube kurulu bildirimini ve gerekli belgeleri verir.
ube kurucular n, ubenin aç laca yerde en az alt aydan beri oturmakta olmalar zorunludur.
ube kurulu bildiriminin içeri i ve gerekli belgeler, yönetmelikte gösterilir.
2. ubenin organlar ve uygulanacak hükümler
MADDE 95.- Her ubede genel kurul ve yönetim kurulu ile denetim kurulu veya denetçi bulunmas zorunludur.
Bu organlar n görev ve yetkileri ile ubelere ili kin di er hususlar hakk nda bu Kanun hükümleri uygulan r.
II. Üst kurulu lar kurmalar 1. Federasyon
MADDE 96.- Federasyonlar, kurulu amaçlar ayn olan en az be derne in, amaçlar gerçekle tirmek üzere üye s fat yla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur.
Her federasyonun bir tüzü ü bulunur.
Federasyon, kurulu bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerle im yerinin en büyük mülkî amirine verilmesiyle tüzel ki ilik kazan r.
2. Konfederasyon
MADDE 97.- Konfederasyonlar, kurulu amaçlar ayn olan en az üç federasyonun, amaçlar gerçekle tirmek üzere üye s fat yla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur.
Her konfederasyonun bir tüzü ü bulunur.
Konfederasyon, kurulu bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerle im yerinin en büyük mülkî amirine verilmesiyle tüzel ki ilik kazan r.
3. Ortak hükümler
MADDE 98.- Dernekler, ba olduklar federasyonun; federasyonlar da ba olduklar konfederasyonun genel kurulunda en az üçer üye ile temsil olunurlar. Temsilci üyeler, ilgili derneklerin ve federasyonlar n genel kurullar nca seçilirler.
Federasyon ve konfederasyonlara ili kin di er hususlar hakk nda bu Kanun hükümleri uygulan r.
G. Dernek gelirleri
MADDE 99.- Dernek gelirleri, üye ödentisi, dernek faaliyetleri sonucunda veya dernek malvarl ndan elde edilen gelirler ile ba ve yard mlardan olu ur.
H. Sakl hükümler
MADDE 100.- Kamuya yararl dernekler ve özel kanunlarla kurulan dernekler hakk ndaki özel hükümler sakl r.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM VAKIFLAR A. Kurulu u
I.Tan
MADDE 101.- Vak flar, gerçek veya tüzel ki ilerin yeterli mal ve haklar belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle olu an tüzel ki ili e sahip mal topluluklar r.
Bir malvarl n bütünü veya gerçekle mi ya da gerçekle ece i anla lan her türlü geliri veya ekonomik de eri olan haklar vakfedilebilir.
Vak flarda üyelik olmaz.
Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasan n temel ilkelerine, hukuka, ahlâka, millî birli e ve millî menfaatlere ayk veya belli bir rk ya da cemaat mensuplar desteklemek amac yla vak f kurulamaz.
II. Kurulu ekli
MADDE 102.- Vak f kurma iradesi, resmî senetle veya ölüme ba tasarrufla aç klan r.
Vak f, yerle im yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel ki ilik kazan r.
Resmî senetle vak f kurma i leminin temsilci arac yla yap lmas , temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmi bir belgeyle verilmi olmas na ve bu belgede vakf n amac ile özgülenecek mal ve haklar n belirlenmi bulunmas na ba r.
Mahkemeye ba vurma, resmî senet düzenlenmi ise vakfeden taraf ndan; vak f ölüme ba tasarrufa dayan yorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vak flar Genel Müdürlü ünce re'sen yap r.
Ba vurulan mahkeme, mal ve haklar n korunmas için gerekli önlemleri re'sen al r.
III. Temyiz ve iptal
MADDE 103.- Mahkemenin verdi i karar, tebli tarihinden ba layarak bir ay içinde, ba vuran veya Vak flar Genel Müdürlü ü taraf ndan temyiz edilebilir.
Vak flar Genel Müdürlü ü veya ilgililer, vakf n kurulmas engelleyen sebeplerin varl hâlinde iptal davas açabilirler.
IV. Tescil ve ilân
MADDE 104.- Tesciline karar verilen vak f, vakf n yerle im yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayr ca Vak flar Genel Müdürlü ünde tutulan merkezî sicile kaydolunur.
Tescil karar , ba ka bir mahkemece verilmi ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakf n yerle im yeri mahkemesine gönderilir.
Yerle im yeri mahkemesinin yapaca bildirim üzerine Vak flar Genel Müdürlü ünce merkezî sicile kaydolunan vak f Resmî Gazete ile ilân olunur.
Tescil ve ilân tüzük hükümlerine göre yap r.
V. Mal ve haklar n kazan lmas ve sorumluluk
MADDE 105.- Özgülenen mallar n mülkiyeti ile haklar, tüzel ki ili in kazan lmas yla vakfa geçer.
Tescile karar veren mahkeme, vakfedilen ta nmaz n vak f tüzel ki ili i ad na tescil edilmesini tapu idaresine bildirir.
Ölüme ba tasarrufla kurulan vakf n mirasb rakan n borçlar ndan sorumlulu u, özgülenen mal ve haklarla s rl r.
B. Vak f senedi I. çeri i
MADDE 106.- Vak f senedinde vakf n ad , amac , bu amaca özgülenen mal ve haklar, vakf n örgütlenme ve yönetim ekli ile yerle im yeri gösterilir.
II. Noksanl klar
MADDE 107.- Vak f senedinde vakf n amac ile bu amaca özgülenen mal ve haklar yeterince belirlenmi ise, di er noksanl klar vakf n tüzel ki ilik kazanmas için yap lan ba vurunun reddini gerektirmez.
Bu tür noksanl klar, tescil karar verilmeden önce mahkemece tamamlatt labilece i gibi;
kurulu tan sonra da denetim makam n ba vurusu üzerine, olanak varsa vakfedenin görü ü al narak vakf n yerle im yeri mahkemesince tamamlatt r.
Tescili istenen vakfa ölüme ba tasarrufla özgülenen mal ve haklar amac n gerçekle mesine yeterli de ilse; vakfeden aksine bir irade aç klamas nda bulunmu olmad kça bu mal ve haklar, denetim makam n görü ü al narak hâkim taraf ndan benzer amaçl bir vakfa özgülenir.
C. Mirasç lar n ve alacakl lar n dava hakk
MADDE 108.- Vakfedenin mirasç lar ile alacakl lar n, ba lamaya ve ölüme ba tasarruflara ili kin hükümler uyar nca dava haklar sakl r.
D. Vakf n örgütü I. Genel olarak
MADDE 109.- Vakf n bir yönetim organ n bulunmas zorunludur. Vakfeden, vak f senedinde gerekli gördü ü ba ka organlar da gösterebilir.
II. Çal lanlara ve i çilere yard m vakf
MADDE 110.- Çal lanlara ve i çilere yard m vak flar n yöneticileri, yararlananlara, vakf n örgütü, i leyi i ve malî durumu hakk nda gerekli bilgiyi vermekle yükümlüdürler.
Vakfa ödenti veren çal lanlar ve i çiler en az yapm olduklar ödeme oran nda yönetime kat rlar ve temsilcilerini olabildi ince kendi aralar ndan seçerler.
Vakf n malvarl n çal lanlar n ve i çilerin yapacaklar ödemelerle sa lanacak bölümünün i verene kar vakf n bir alaca ndan ibaret olmas , ancak bu alacak için yeterli güvence sa lanm olmas na ba r.
Yararlananlar n, vakf n edimlerinin yerine getirilmesini dava yoluyla isteyebilmeleri, ödenti vermi olmalar na veya vakf düzenleyen hükümlerin kendilerine bu hakk tan bulunmas na ba r.
Çal lanlara ve i çilere yard m vak flar nda yararlananlar n yönetime kat lmalar ve vak ftan yararlanma ko ullar ile ilgili hükümlerde yap lacak de iklikler, vak f senedine göre buna yetkili organ n istemi üzerine, denetim makam n yaz görü ü al nd ktan sonra yerle im yeri mahkemesince karara ba lan r.
E. Denetim
MADDE 111.- Vak flar n, vak f senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri, vak f mallar amaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve vak f gelirlerini amaca uygun olarak harcay p harcamad klar Vak flar Genel Müdürlü ünce ve üst kurulu lar nca denetlenir. Vak flar n üst kurulu lar nca denetimi özel kanun hükümlerine tabidir.
Denetimin nas l yap laca , sonuçlar ve bu Kanuna göre kurulmu olsun veya olmas n bütün vak flar n Vak flar Genel Müdürlü üne ödeyecekleri denetim giderlerine kat lma pay , vakf n safî gelirinin yüzde be ini geçmemek üzere tüzükle belirlenir.
F. Yönetimin, amac n ve mallar n de tirilmesi I. Yönetimin de tirilmesi
MADDE 112.- Hakl sebepler varsa mahkeme, vakf n yönetim organ veya denetim makam n istemi üzerine di erinin yaz görü ünü ald ktan sonra vakf n örgütünü, yönetimini ve i leyi ini de tirebilir.
Mahkeme, denetim makam n ba vurusu üzerine, tüzükte gösterilen sebeplerle duru ma yaparak yöneticileri görevden alabilir ve vak f senedinde ba ka bir hüküm yoksa yenisini seçebilir.
II. Amac n ve mallar n de tirilmesi
MADDE 113.- Durum ve ko ullardaki de meler yüzünden vak f senedinde yaz amaca ba kal nmas vakfedenin arzusuna aç kça uymayacak hâle gelmi ise mahkeme, vakf n yönetim organ veya denetim makam n ba vurusu üzerine di erinin yaz görü ünü ald ktan sonra vakf n amac de tirebilir.
Amac n gerçekle mesini önemli ölçüde güçle tiren veya engelleyen ko ullar n ve yükümlülüklerin kald lmas nda veya de tirilmesinde de ayn hüküm uygulan r.
Amaca özgülenen mal ve haklar n daha yararl olanlar ile de tirilmesini veya paraya çevrilmesini hakl k lan sebepler varsa mahkeme, vakf n yönetim organ veya denetim makam n ba vurusu üzerine di erinin yaz görü ünü ald ktan sonra gerekli de ikli e izin verebilir.
G. Y ll k rapor
MADDE 114.- Yönetim organ her takvim y n ilk üç ay içinde vakf n bir önceki y la ait malvarl durumunu ve çal malar bir rapor hâlinde denetim makam na bildirir ve durumun uygun araçlarla yay mlanmas sa lar.
H. Faaliyetten geçici al koyma
MADDE 115.- çi leri Bakanl , Anayasada öngörülen hâllerde ve belirlenen usullere uygun olarak, denetim makam n da görü ünü almak suretiyle mahkemece bir karar verilinceye kadar vakf geçici olarak faaliyetten al koyabilir ve derhâl mahkemeye ba vurur.
Hâkim ba vuruyu gecikmeksizin karara ba lar.
. Vakf n sona ermesi
MADDE 116.- Amac n gerçekle mesi olanaks z hâle geldi i ve de tirilmesine de olanak bulunmad takdirde, vak f kendili inden sona erer ve mahkeme karar yla sicilden silinir.
Yasak amaç güttü ü veya yasak faaliyetlerde bulundu u sonradan anla lan veya amac sonradan yasaklanan vakf n amac n de tirilmesine olanak bulunmazsa; vak f, denetim makam n ya da Cumhuriyet savc n ba vurusu üzerine duru ma yap larak da r.
J. Di er hükümler
MADDE 117.- Vak flar n mallar üzerinde zilyetlik yoluyla kazanma hükümleri uygulanmaz.
Derneklerin uluslararas faaliyette bulunmalar na ve üst kurulu kurmalar na ili kin hükümler k yas yoluyla vak flar hakk nda da uygulan r.
Kamuya yararl veya özel kanunlarla kurulan vak flar hakk ndaki özel hükümler sakl r.
NC K TAP LE HUKUKU
NC KISIM EVL K HUKUKU
NC BÖLÜM EVLENME
NC AYIRIM ANLILIK
A. Ni anlanma
MADDE 118.- Ni anlanma, evlenme vaadiyle olur.
Ni anlanma, yasal temsilcilerinin r zas olmad kça küçü ü veya k tl ba lamaz.
B. Ni anl n hükümleri I. Dava hakk n bulunmamas
MADDE 119.- Ni anl k, evlenmeye zorlamak için dava hakk vermez.
Evlenmeden kaç nma hâli için öngörülen cayma tazminat veya ceza art dava edilemez;
ancak yap lan ödemeler de geri istenemez.
II. Ni an n bozulmas n sonuçlar 1. Maddî tazminat
MADDE 120.- Ni anl lardan biri hakl bir sebep olmaks n ni an bozdu u veya ni an taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozuldu u takdirde; kusuru olan taraf, di erine dürüstlük kurallar çerçevesinde ve evlenme amac yla yapt harcamalar ve katland maddî fedakârl klar kar nda uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Ayn kural ni an giderleri hakk nda da uygulan r.
Tazminat istemeye hakk olan taraf n ana ve babas veya onlar gibi davranan kimseler de, ayn ko ullar alt nda yapt klar harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler.
2. Manevî tazminat
MADDE 121.- Ni an n bozulmas yüzünden ki ilik hakk sald ya u rayan taraf, kusurlu olan di er taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
III. Hediyelerin geri verilmesi
MADDE 122.- Ni anl k evlenme d ndaki bir sebeple sona ererse, ni anl lar n birbirlerine veya ana ve baban n ya da onlar gibi davrananlar n, di er ni anl ya vermi olduklar al lm n d ndaki hediyeler, verenler taraf ndan geri istenebilir.
Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginle me hükümleri uygulan r.
IV. Zamana
MADDE 123.- Ni anl n sona ermesinden do an dava haklar , sona ermenin üzerinden bir y l geçmekle zamana na u rar.
NC AYIRIM
EVLENME EHL YET VE ENGELLER
A. Ehliyetin ko ullar I. Ya
MADDE 124.- Erkek veya kad n onyedi ya doldurmad kça evlenemez.
Ancak, hâkim ola anüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onalt ya doldurmu olan erkek veya kad n evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.
II. Ay rt etme gücü
MADDE 125.- Ay rt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.
III. Yasal temsilcinin izni 1. Küçükler hakk nda
MADDE 126.- Küçük, yasal temsilcisinin izni olmad kça evlenemez.
2. K tl lar hakk nda
MADDE 127.- K tl , yasal temsilcisinin izni olmad kça evlenemez.
3. Mahkemeye ba vurma
MADDE 128.- Hâkim, hakl sebep olmaks n evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, bu konuda ba vuran küçük veya k tl n evlenmesine izin verebilir.
B. Evlenme engelleri I. H ml k
MADDE 129.- A daki kimseler aras nda evlenme yasakt r:
1. Üstsoy ile altsoy aras nda; karde ler aras nda; amca, day , hala ve teyze ile ye enleri aras nda,
2. Kay n h ml meydana getirmi olan evlilik sona ermi olsa bile, e lerden biri ile di erinin üstsoyu veya altsoyu aras nda,
3. Evlât edinen ile evlâtl n veya bunlardan biri ile di erinin altsoyu ve e i aras nda.
II. Önceki evlilik 1. Sona erdi inin ispat a. Genel olarak
MADDE 130.- Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evlili inin sona ermi oldu unu ispat etmek zorundad r.
b. Gaiplik durumunda
MADDE 131.- Gaipli ine karar verilen ki inin e i, mahkemece evlili in feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez.
Kaybolan n e i evlili in feshini, gaiplik ba vurusuyla birlikte veya ayr ca açaca bir dava ile isteyebilir.
Ayr bir dava ile evlili in feshi, davac n yerle im yeri mahkemesinden istenir.
2. Kad n için bekleme süresi
MADDE 132.- Evlilik sona ermi se, kad n, evlili in sona ermesinden ba layarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez.
Do urmakla süre biter.
Kad n önceki evlili inden gebe olmad n anla lmas veya evlili i sona eren e lerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kald r.
III. Ak l hastal
MADDE 133.- Ak l hastalar , evlenmelerinde t bbî sak nca bulunmad resmî sa k kurulu raporuyla anla lmad kça evlenemezler.
ÜÇÜNCÜ AYIRIM
EVLENME BA VURUSU VE TÖREN A. Ba vuru
I. Ba vuru makam
MADDE 134.- Birbiriyle evlenecek erkek ve kad n, içlerinden birinin oturdu u yer evlendirme memurlu una birlikte ba vururlar.
Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye ba kan veya bu i le görevlendirece i memur, köylerde muhtard r.
II. ekli
MADDE 135.- Ba vuru, evlenecekler taraf ndan yaz veya sözlü olarak yap r.
III. Belgeler
MADDE 136.- Erkek ve kad ndan her biri, nüfus cüzdan ve nüfus kay t örne ini, önceki evlili i sona ermi ise buna ili kin belgeyi, küçük veya k tl ise ayr ca yasal temsilcisinin imzas onaylanm yaz izin belgesini ve evlenmeye engel hastal n bulunmad gösteren sa k raporunu evlendirme memurlu una vermek zorundad r.
IV. Ba vurunun incelenmesi ve reddi
MADDE 137.- Evlendirme memuru, evlenme ba vurusunu ve buna eklenmesi gereken belgeleri inceler. Ba vuruda bir noksanl k görürse bunu tamamlar veya tamamlatt r.
Ba vurunun usulüne uygun olarak yap lmad veya evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmad ya da evlenmeye yasal bir engel bulundu u anla rsa, evlenme ba vurusu reddolunur ve durum evleneceklere yaz yla hemen bildirilir.
V. Redde itiraz ve yarg lama usulü
MADDE 138.- Evleneceklerden her biri evlendirme memurunun ret karar na kar mahkemeye ba vurabilir. tiraz, evrak üzerinde incelenip kesin karara ba lan r.
Ancak, mutlak butlan sebeplerinden birinin bulundu una ili kin ret kararlar na kar aç lan davalar, basit yarg lama usulüyle ve Cumhuriyet savc n haz r bulunmas yla görülür.
B. Evlenme töreni ve tescil I. Ko ullar
1. Evlenme izni
MADDE 139.- Evlendirme memuru, evlenme ko ullar n varl tespit ederse veya ret karar mahkemece kald rsa, evleneceklere evlenme gün ve saatini bildirir veya isterlerse evlenme izni belgesini verir.
Evlenme izni belgesi, verildi i tarihten ba layarak alt ay içinde evleneceklere herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenebilme hakk sa lar.
2. Evlenmenin yap lamamas
MADDE 140.- Evlenme ko ullar n bulunmad n anla lmas veya belgelerin verilmesinden ba layarak alt ay n geçmesi hâlinde, evlendirme memuru evlenme törenini yapamaz.
II. Yap 1. Tören yeri
MADDE 141.- Evlenme töreni, evlendirme dairesinde evlendirme memurunun ve ay rt etme gücüne sahip ergin iki tan n önünde aç k olarak yap r. Ancak, tören evleneceklerin istemi üzerine evlendirme memurunun uygun bulaca di er yerlerde de yap labilir.
2. Törenin ekli
MADDE 142.- Evlendirme memuru, evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar. Evlenme, taraflar n olumlu sözlü cevaplar verdikleri anda olu ur. Memur, evlenmenin taraflar n kar kl r zas ile kanuna uygun olarak yap lm oldu unu aç klar.
3. Aile cüzdan ve dinî tören
MADDE 143.- Evlenme töreni biter bitmez evlendirme memuru e lere bir aile cüzdan verir.
Aile cüzdan gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yap lamaz.
Evlenmenin geçerli olmas dinî törenin yap lmas na ba de ildir.
C. Yönetmelik
MADDE 144.- Evlenme i lemi, evlenme kütü ü, evlenmeye ili kin yaz ma ve evlenme ile ilgili di er konular yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ AYIRIM BATIL OLAN EVLENMELER
A. Mutlak butlan I. Sebepleri
MADDE 145.- A daki hâllerde evlenme mutlak butlanla bat ld r:
1. E lerden birinin evlenme s ras nda evli bulunmas ,
2. E lerden birinin evlenme s ras nda sürekli bir sebeple ay rt etme gücünden yoksun bulunmas ,
3. E lerden birinde evlenmeye engel olacak derecede ak l hastal bulunmas , 4. E ler aras nda evlenmeye engel olacak derecede h ml n bulunmas . II. Dava açma görevi ve hakk
MADDE 146.- Mutlak butlan davas , Cumhuriyet savc taraf ndan re'sen aç r.
Bu dava, ilgisi olan herkes taraf ndan da aç labilir.
III. Dava hakk n s rlanmas veya kalkmas
MADDE 147.- Sona ermi bir evlili in mutlak butlan Cumhuriyet savc taraf ndan re'sen dava edilemez; fakat her ilgili, mutlak butlan n karar alt na al nmas isteyebilir.
Ay rt etme gücünün sonradan kazan lmas veya ak l hastal n iyile mi olmas durumlar nda mutlak butlan davas yaln z ay rt etme gücünü sonradan kazanan veya ak l hastal iyile en e açabilir.
Evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evlili i mutlak butlan karar verilmeden önce sona ermi se ve ikinci evlenmede di er e iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlan na karar verilemez.
B. Nisbî butlan I. E lerin dava hakk
1. Ay rt etme gücünden geçici yoksunluk
MADDE 148.- Evlenme s ras nda geçici bir sebeple ay rt etme gücünden yoksun olan e , evlenmenin iptalini dava edebilir.
2. Yan lma
MADDE 149.- A daki durumlarda e lerden biri evlenmenin iptalini dava edebilir:
1. Evlenmeyi hiç istemedi i veya evlendi i ki iyle evlenmeyi dü ünmedi i hâlde yan larak bu evlenmeye raz olmu sa,
2. E inde bulunmamas onunla birlikte ya amay kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yan larak evlenmi se.
3. Aldatma
MADDE 150.- A daki durumlarda e lerden biri evlenmenin iptalini dava edebilir:
1. E inin namus ve onuru hakk nda do rudan do ruya onun taraf ndan veya onun bilgisi alt nda bir ba kas taraf ndan aldat larak evlenmeye raz olmu sa,
2. Davac n veya altsoyunun sa için a r tehlike olu turan bir hastal k kendisinden gizlenmi se.
4. Korkutma
MADDE 151.- Kendisinin veya yak nlar ndan birinin hayat , sa veya namus ve onuruna yönelik pek yak n ve a r bir tehlike ile korkutularak evlenmeye raz edilmi e , evlenmenin iptalini dava edebilir.
5. Hak dü ürücü süre
MADDE 152.- ptal davas açma hakk , iptal sebebinin ö renildi i veya korkunun etkisinin ortadan kalkt tarihten ba layarak alt ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden be y l geçmekle dü er.
II. Yasal temsilcinin dava hakk
MADDE 153.- Küçük veya k tl , yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni al nmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir.
Bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz ya doldurmak suretiyle ergin olur, k tl olmaktan ç kar veya kar gebe kal rsa evlenmenin iptaline karar verilemez.
C. Butlan gerektirmeyen sebepler I. Bekleme süresine uymama
MADDE 154.- Kad n bekleme süresi bitmeden evlenmesi, evlenmenin butlan gerektirmez.
II. ekil kurallar na uymama
MADDE 155.- Evlendirmeye yetkili memur önünde yap lm olan bir evlili in kanunun di er ekil kurallar na uyulmamas sebebiyle butlan na karar verilemez.
D. Butlan karar
I. Genel olarak
MADDE 156.- Bat l bir evlilik ancak hâkimin karar yla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin karar na kadar geçerli bir evlili in bütün sonuçlar do urur.
II. Sonuçlar
1. Çocuklar yönünden
MADDE 157.- Mahkemece butlan na karar verilen bir evlilikten do an çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde do mu say rlar.
Çocuklar ile ana ve baba aras ndaki ili kilere bo anmaya ili kin hükümler uygulan r.
2. E ler yönünden
MADDE 158.- Evlenmenin butlan na karar verilirse, evlenirken iyiniyetli bulunan e bu evlenme ile kazanm oldu u ki isel durumunu korur.
ler aras ndaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyad hakk nda bo anmaya ili kin hükümler uygulan r.
E. Mirasç lar n dava hakk
MADDE 159.- Evlenmenin butlan dava etme hakk mirasç lara geçmez. Ancak, mirasç lar aç lm olan davay sürdürebilirler. Dava sonucunda evlenme s ras nda iyiniyetli olmad anla lan sa kalan e , yasal mirasç olamayaca gibi, daha önce yap lm olan ölüme ba tasarruflarla kendisine sa lanan haklar da kaybeder.
F. Yetki ve yarg lama usulü
MADDE 160.- Evlenmenin butlan davas nda, yetki ve yarg lama usulü bak ndan bo anmaya ili kin hükümler uygulan r.
NC BÖLÜM BO ANMA A. Bo anma sebepleri
I. Zina
MADDE 161.- E lerden biri zina ederse, di er e bo anma davas açabilir.
Davaya hakk olan e in bo anma sebebini ö renmesinden ba layarak alt ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden be y l geçmekle dava hakk dü er.
Affeden taraf n dava hakk yoktur.
II. Hayata kast, pek kötü veya onur k davran
MADDE 162.- E lerden her biri di eri taraf ndan hayat na kastedilmesi veya kendisine pek kötü davran lmas ya da a r derecede onur k bir davran ta bulunulmas sebebiyle bo anma davas açabilir.
Davaya hakk olan e in bo anma sebebini ö renmesinden ba layarak alt ay ve her hâlde bu sebebin do umunun üzerinden be y l geçmekle dava hakk dü er.
Affeden taraf n dava hakk yoktur.
III. Suç i leme ve haysiyetsiz hayat sürme
MADDE 163.- E lerden biri küçük dü ürücü bir suç i ler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte ya amas di er e ten beklenemezse, bu e her zaman bo anma davas açabilir.
IV. Terk
MADDE 164.- E lerden biri, evlilik birli inden do an yükümlülüklerini yerine getirmemek maksad yla di erini terk etti i veya hakl bir sebep olmadan ortak konuta dönmedi i takdirde ayr k, en az alt ay sürmü ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine
hâkim taraf ndan yap lan ihtar sonuçsuz kalm ise; terk edilen e , bo anma davas açabilir.
Di erini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya hakl bir sebep olmaks n ortak konuta dönmesini engelleyen e de terk etmi say r.
Davaya hakk olan e in istemi üzerine hâkim, esas incelemeden yapaca ihtarda terk eden e e iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerekti i ve dönmemesi hâlinde do acak sonuçlar hakk nda uyar da bulunur. Bu ihtar gerekti inde ilân yoluyla yap r. Ancak, bo anma davas açmak için belirli sürenin dördüncü ay bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava aç lamaz.
V. Ak l hastal
MADDE 165.- E lerden biri ak l hastas olup da bu yüzden ortak hayat di er e için çekilmez hâle gelirse, hastal n geçmesine olanak bulunmad resmî sa k kurulu raporuyla tespit edilmek ko uluyla bu e bo anma davas açabilir.
VI. Evlilik birli inin sars lmas
MADDE 166.- Evlilik birli i, ortak hayat sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sars lm olursa, e lerden her biri bo anma davas açabilir.
Yukar daki f krada belirtilen hâllerde, davac n kusuru daha a r ise, daval n aç lan davaya itiraz hakk vard r. Bununla beraber bu itiraz, hakk n kötüye kullan lmas niteli inde ise ve evlilik birli inin devam nda daval ve çocuklar bak ndan korunmaya de er bir yarar kalmam sa bo anmaya karar verilebilir.
Evlilik en az bir y l sürmü ise, e lerin birlikte ba vurmas ya da bir e in di erinin davas kabul etmesi hâlinde, evlilik birli i temelinden sars lm say r. Bu hâlde bo anma karar verilebilmesi için, hâkimin taraflar bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe aç kland na kanaat getirmesi ve bo anman n malî sonuçlar ile çocuklar n durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmas artt r. Hâkim, taraflar n ve çocuklar n menfaatlerini göz önünde tutarak bu anla mada gerekli gördü ü de iklikleri yapabilir. Bu de ikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde bo anmaya hükmolunur. Bu hâlde taraflar n ikrarlar n hâkimi ba lamayaca hükmü uygulanmaz.
Bo anma sebeplerinden herhangi biriyle aç lm bulunan davan n reddine karar verilmesi ve bu karar n kesinle ti i tarihten ba layarak üç y l geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamam sa evlilik birli i temelden sars lm say r ve e lerden birinin istemi üzerine bo anmaya karar verilir.
B. Dava I. Konusu
MADDE 167.- Bo anma davas açmaya hakk olan e , dilerse bo anma, dilerse ayr k isteyebilir.
II. Yetki
MADDE 168.- Bo anma veya ayr k davalar nda yetkili mahkeme, e lerden birinin yerle im yeri veya davadan önce son defa alt aydan beri birlikte oturduklar yer mahkemesidir.
III. Geçici önlemler
MADDE 169.- Bo anma veya ayr k davas aç nca hâkim, davan n devam süresince gerekli olan, özellikle e lerin bar nmas na, geçimine, e lerin mallar n yönetimine ve çocuklar n bak m ve korunmas na ili kin geçici önlemleri re'sen al r.
C. Karar
I. Bo anma veya ayr k
MADDE 170.- Bo anma sebebi ispatlanm olursa, hâkim bo anmaya veya ayr a karar verir.
Dava yaln z ayr a ili kinse, bo anmaya karar verilemez.
Dava bo anmaya ili kinse, ancak ortak hayat n yeniden kurulmas olas bulundu u takdirde ayr a karar verilebilir.
II. Ayr k süresi
MADDE 171.- Ayr a bir y ldan üç y la kadar bir süre için karar verilebilir. Bu süre ayr k karar n kesinle mesiyle i lemeye ba lar.
III. Ayr k süresinin bitimi
MADDE 172.- Süre bitince ayr k durumu kendili inden sona erer.
Ortak hayat yeniden kurulmam sa, e lerden her biri bo anma davas açabilir.
Bo anman n sonuçlar düzenlenirken ilk davada ispatlanm olan olaylar ve ayr k süresinde ortaya ç kan durumlar göz önünde tutulur.
IV. Bo anan kad n ki isel durumu
MADDE 173.- Bo anma hâlinde kad n, evlenme ile kazand ki isel durumunu korur;
ancak, evlenmeden önceki soyad yeniden al r. E er kad n evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârl k soyad ta mas na izin verilmesini isteyebilir.
Kad n, bo and kocas n soyad kullanmakta menfaati bulundu u ve bunun kocaya bir zarar vermeyece i ispatlan rsa, istemi üzerine hâkim, kocas n soyad ta mas na izin verir.
Koca, ko ullar n de mesi hâlinde bu iznin kald lmas isteyebilir.
V. Bo anmada tazminat ve nafaka 1. Maddî ve manevî tazminat
MADDE 174.- Mevcut veya beklenen menfaatleri bo anma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.
Bo anmaya sebep olan olaylar yüzünden ki ilik hakk sald ya u rayan taraf, kusurlu olan di er taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
2. Yoksulluk nafakas
MADDE 175.- Bo anma yüzünden yoksullu a dü ecek taraf, kusuru daha a r olmamak ko uluyla geçimi için di er taraftan malî gücü oran nda süresiz olarak nafaka isteyebilir.
Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
3. Tazminat ve nafakan n ödenme biçimi
MADDE 176.- Maddî tazminat ve yoksulluk nafakas n toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.
Manevî tazminat n irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
rat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacakl taraf n yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendili inden kalkar; alacakl taraf n evlenme olmaks n fiilen evliymi gibi ya amas , yoksullu unun ortadan kalkmas ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme karar yla kald r.
Taraflar n malî durumlar n de mesi veya hakkaniyetin gerektirdi i hâllerde irad n art lmas veya azalt lmas na karar verilebilir.
Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakan n gelecek y llarda taraflar n sosyal ve ekonomik durumlar na göre ne miktarda ödenece ini karara ba layabilir.
4. Yetki
MADDE 177.- Bo anmadan sonra aç lacak nafaka davalar nda, nafaka alacakl n yerle im yeri mahkemesi yetkilidir.
5. Zamana
MADDE 178.- Evlili in bo anma sebebiyle sona ermesinden do an dava haklar , bo anma hükmünün kesinle mesinin üzerinden bir y l geçmekle zamana na u rar.
VI. Mal rejiminin tasfiyesi 1. Bo anma hâlinde
MADDE 179.- Mal rejiminin tasfiyesinde e lerin ba oldu u rejime ili kin hükümler uygulan r.
2. Ayr k hâlinde
MADDE 180.- Ayr a karar verilirse mahkeme, ayr n süresine ve e lerin durumlar na göre aralar nda sözle meyle kabul edilmi olan mal rejiminin kald lmas na karar verebilir.
VII. Miras haklar
MADDE 181.- Bo anan e ler, bu s fatla birbirlerinin yasal mirasç olamazlar ve bo anmadan önce yap lm olan ölüme ba tasarruflarla kendilerine sa lanan haklar , aksi tasarruftan anla lmad kça, kaybederler.
Bo anma davas devam ederken, ölen davac n mirasç lar ndan birisinin davaya devam etmesi ve daval n kusurunun ispatlanmas hâlinde de yukar daki f kra hükmü uygulan r.
VIII. Çocuklar bak ndan ana ve baban n haklar 1. Hâkimin takdir yetkisi
MADDE 182.- Mahkeme bo anma veya ayr a karar verirken, olanak bulundukça ana ve babay dinledikten ve çocuk vesayet alt nda ise vasinin ve vesayet makam n dü üncesini ald ktan sonra, ana ve baban n haklar ve çocuk ile olan ki isel ili kilerini düzenler.
Velâyetin kullan lmas kendisine verilmeyen e in çocuk ile ki isel ili kisinin düzenlenmesinde, çocu un özellikle sa k, e itim ve ahlâk bak ndan yararlar esas tutulur.
Bu e , çocu un bak m ve e itim giderlerine gücü oran nda kat lmak zorundad r.
Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek llarda taraflar n sosyal ve ekonomik durumlar na göre ne miktarda ödenece ini karara ba layabilir.
2. Durumun de mesi
MADDE 183.- Ana veya baban n ba kas yla evlenmesi, ba ka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular n zorunlu k lmas hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri al r.
D. Bo anmada yarg lama usulü
MADDE 184.- Bo anmada yarg lama, a daki kurallar sakl kalmak üzere Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tâbidir:
1. Hâkim, bo anma veya ayr k davas n dayand olgular n varl na vicdanen kanaat getirmedikçe, bunlar ispatlanm sayamaz.
2. Hâkim, bu olgular hakk nda gerek re'sen, gerek istem üzerine taraflara yemin öneremez.
3. Taraflar n bu konudaki her türlü ikrarlar hâkimi ba lamaz.
4. Hâkim, kan tlar serbestçe takdir eder.
5. Bo anma veya ayr n fer'î sonuçlar na ili kin anla malar, hâkim taraf ndan onaylanmad kça geçerli olmaz.
6. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duru man n gizli yap lmas na karar verebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
EVL N GENEL HÜKÜMLER
A. Haklar ve yükümlülükler I. Genel olarak
MADDE 185.- Evlenmeyle e ler aras nda evlilik birli i kurulmu olur.
ler, bu birli in mutlulu unu elbirli iyle sa lamak ve çocuklar n bak na, e itim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler.
ler birlikte ya amak, birbirine sad k kalmak ve yard mc olmak zorundad rlar.
II. Konutun seçimi, birli in yönetimi ve giderlere kat lma MADDE 186.- E ler oturacaklar konutu birlikte seçerler.
Birli i e ler beraberce yönetirler.
ler birli in giderlerine güçleri oran nda emek ve malvarl klar ile kat rlar.
III. Kad n soyad
MADDE 187.- Kad n, evlenmekle kocas n soyad al r; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapaca yaz ba vuruyla kocas n soyad önünde önceki soyad da kullanabilir. Daha önce iki soyad kullanan kad n, bu haktan sadece bir soyad için yararlanabilir.
B. Birli in temsili I. E lerin temsil yetkisi
MADDE 188.- E lerden her biri, ortak ya am n devam süresince ailenin sürekli ihtiyaçlar için evlilik birli ini temsil eder.
Ailenin di er ihtiyaçlar için e lerden biri, birli i ancak a daki hâllerde temsil edebilir:
1. Di er e veya hakl sebeplerle hâkim taraf ndan yetkili k nm sa,
2. Birli in yarar bak ndan gecikmede sak nca bulunur ve di er e in hastal , ba ka bir yerde olmas veya benzeri sebeplerle r zas al namazsa.
II. Sorumluluk
MADDE 189.- Birli i temsil yetkisinin kullan ld hâllerde, e ler üçüncü ki ilere kar müteselsilen sorumlu olurlar.
lerden her biri, birli i temsil yetkisi bulunmaks n yapt i lemlerden ki isel olarak sorumludur. Ancak, temsil yetkisinin üçüncü ki ilerce anla lamayacak ekilde a lmas hâlinde e ler müteselsilen sorumludurlar.
III. Temsil yetkisinin kald lmas veya s rlanmas
MADDE 190.- E lerden biri birli i temsil yetkisini a ar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kal rsa hâkim, di er e in istemi üzerine temsil yetkisini kald rabilir veya
rlayabilir. stemde bulunan e , temsil yetkisinin kald ld veya s rland , üçüncü ki ilere sadece ki isel duyuru yoluyla bildirebilir.
Temsil yetkisinin kald lmas n veya s rlanmas n iyiniyetli üçüncü ki ilere kar sonuç do urmas , durumun hâkimin karar yla ilân edilmesine ba r.
IV. Temsil yetkisinin geri verilmesi
MADDE 191.- Temsil yetkisinin kald lmas na veya s rlanmas na ili kin karar, ko ullar de ti inde e lerden birinin istemi üzerine hâkim taraf ndan de tirilebilir.
lk karar ilân edilmi ise, de ikli e ili kin karar da ilân olunur.
C. E lerin meslek ve i i
MADDE 192.- E lerden her biri, meslek veya i seçiminde di erinin iznini almak zorunda de ildir. Ancak, meslek ve i seçiminde ve bunlar n yürütülmesinde evlilik birli inin huzur ve yarar göz önünde tutulur.
D. E lerin hukukî i lemleri I. Genel olarak
MADDE 193.- Kanunda aksine hüküm bulunmad kça, e lerden her biri di eri ve üçüncü ki ilerle her türlü hukukî i lemi yapabilir.
II. Aile konutu
MADDE 194.- E lerden biri, di er e in aç k r zas bulunmad kça, aile konutu ile ilgili kira sözle mesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki haklar
rlayamaz.
zay sa layamayan veya hakl bir sebep olmadan kendisine r za verilmeyen e , hâkimin müdahalesini isteyebilir.
Aile konutu olarak özgülenen ta nmaz mal n maliki olmayan e , tapu kütü üne konutla ilgili gerekli erhin verilmesini isteyebilir.
Aile konutu e lerden biri taraf ndan kira ile sa lanm sa, sözle menin taraf olmayan e , kiralayana yapaca bildirimle sözle menin taraf hâline gelir ve bildirimde bulunan e di eri ile müteselsilen sorumlu olur.
E. Birli in korunmas I. Genel olarak
MADDE 195.- Evlilik birli inden do an yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birli ine ili kin önemli bir konuda uyu mazl a dü ülmesi hâlinde, e ler ayr ayr veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler.
Hâkim, e leri yükümlülükleri konusunda uyar r; onlar uzla rmaya çal r ve e lerin ortak zas ile uzman ki ilerin yard isteyebilir.
Hâkim, gerekti i takdirde e lerden birinin istemi üzerine kanunda öngörülen önlemleri al r.
II. E ler birlikte ya arken
MADDE 196.- E lerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapaca parasal katk belirler.
in ev i lerini görmesi, çocuklara bakmas , di er e in i inde kar ks z çal mas , katk miktar n belirlenmesinde dikkate al r.
Bu katk lar, geçmi bir y l ve gelecek y llar için istenebilir.
III. Birlikte ya amaya ara verilmesi
MADDE 197.- E lerden biri, ortak hayat sebebiyle ki ili i, ekonomik güvenli i veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye dü tü ü sürece ayr ya ama hakk na sahiptir.
Birlikte ya amaya ara verilmesi hakl bir sebebe dayan yorsa hâkim, e lerden birinin istemi üzerine birinin di erine yapaca parasal katk ya, konut ve ev e yas ndan yararlanmaya ve e lerin mallar n yönetimine ili kin önlemleri al r.
lerden biri, hakl bir sebep olmaks n di erinin birlikte ya amaktan kaç nmas veya ortak hayat n ba ka bir sebeple olanaks z hâle gelmesi üzerine de yukar daki istemlerde bulunabilir.
lerin ergin olmayan çocuklar varsa hâkim, ana ve baba ile çocuklar aras ndaki ili kileri düzenleyen hükümlere göre gereken önlemleri al r.
IV. Borçlulara ait önlemler
MADDE 198.- E lerden biri, birli in giderlerine kat lma yükümlülü ünü yerine getirmezse, hâkim onun borçlular na, ödemeyi tamamen veya k smen di er e e yapmalar emredebilir.
V. Tasarruf yetkisinin s rlanmas
MADDE 199.- Ailenin ekonomik varl n korunmas veya evlilik birli inden do an malî bir yükümlülü ün yerine getirilmesi gerektirdi i ölçüde, e lerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyece i malvarl de erleriyle ilgili tasarruflar n ancak onun r zas yla yap labilece ine karar verebilir.
Hâkim bu durumda gerekli önlemleri al r.
Hâkim, e lerden birinin ta nmaz üzerinde tasarruf yetkisini kald rsa, re'sen durumun tapu kütü üne erhedilmesine karar verir.
VI. Durumun de mesi
MADDE 200.- Ko ullar de ti inde hâkim, e lerden birinin istemi üzerine karar nda gerekli de ikli i yapar veya sebebi sona ermi se al nan önlemi kald r.
VII. Yetki
MADDE 201.- Evlilik birli inin korunmas na yönelik önlemler konusunda yetkili mahkeme e lerden herhangi birinin yerle im yeri mahkemesidir.
lerin yerle im yerleri farkl ve her ikisi de önlem al nmas isteminde bulunmu ise, yetkili mahkeme ilk istemde bulunan n yerle im yeri mahkemesidir.
Önlemlerin de tirilmesi, tamamlanmas veya kald lmas konusunda yetkili mahkeme, önlem karar veren mahkemedir. Ancak, her iki e in de yerle im yeri de mi se, yetkili mahkeme e lerden herhangi birinin yeni yerle im yeri mahkemesidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM LER ARASINDAK MAL REJ
NC AYIRIM GENEL HÜKÜMLER A. Yasal mal rejimi
MADDE 202.- E ler aras nda edinilmi mallara kat lma rejiminin uygulanmas as ld r.
ler, mal rejimi sözle mesiyle kanunda belirlenen di er rejimlerden birini kabul edebilirler.
B. Mal rejimi sözle mesi I. Sözle menin içeri i
MADDE 203.- Mal rejimi sözle mesi, evlenmeden önce veya sonra yap labilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yaz s rlar içinde seçebilir, kald rabilir veya de tirebilirler.
II. Sözle me ehliyeti
MADDE 204.- Mal rejimi sözle mesi, ancak ay rt etme gücüne sahip olanlar taraf ndan yap labilir.
Küçükler ile k tl lar, yasal temsilcilerinin r zas almak zorundad rlar.
III. Sözle menin ekli
MADDE 205.- Mal rejimi sözle mesi, noterde düzenleme veya onaylama eklinde yap r.
Ancak, taraflar evlenme ba vurusu s ras nda hangi mal rejimini seçtiklerini yaz olarak da bildirebilirler.
