Bölüm
Sorun
VE TOPLUMSAL
Mezhepler bir olan bir ülkenin
mesleki istatistiklerine göz bir
bir-çok kereler Katalik ve
Alman-Katalik kongrelerinde yol açan bir
ortaya Sermaye sahipleri ve hatta yüksek özellikle
yüksek düzeyde teknik ya da ticari
perso-nel, Protestan Bu
sunda Almanlar ve gibi mezhep
ile milliyet ve buna olarak kültürel
ge-durumlar için geçerli
dö-nemindeki kapitalizmin, nüfusun gereksinimlerine göre
tap-1 istisnai durumlar -her zaman olmas.a bile, bir endüstri koluna
ait mezhepler, öncelilde o endüstri kolunun içinde yer bölgenin ya da bölgenin mezhep yönelimi ile nabilir. Bu dini istatistiklerinin ilk izlenimi,
Ren bölgesinde gibi. bir sonuca göti.irmesi, tek tek mesleklerin çok dikkatli bir biçimde
olmasma Aksi halde, büyük tek b:l.§ma "ustalar", yöneticisi" kategorisi Daha da önemlisi bugünkü "yüksek kapitalizm" özellikle kalifiye olmayan gücü düzeyinde, mezheplerin
etkilerinden Bunu daha ileride ele
i.
Bölüm
Sorun
1.MEZHEPLER VE TOPLUMSAL T
Mezhepler bir oLan bir ülkenin
mesleki istatistiklerine göz bir
bir-çok kereler Katalik ve
Alman-Katalik kongrelerinde tartl§maLara yol açan bir ortaya Sermaye sahipleri ve hatta
yüksek özellikle
yüksek düzeyde teknik ya da ticari perso-neL, Protestan özellikleri Bu
sunda Almanlar ve gibi mezhep
ile milliyet ve buna olarak kültürel
ge-li§melerin durumlar için geçerli
dö-nemindeki kapitalizmin, nüfusun gereksinimlerine göre tOp-1 durumlar -her zaman olmasa bile. bir endüstri koluna
ait mezhepler, öncelikle o endüstri kolunun içinde yer bölgenin ya da i§gücünün bölgenin mezhep yönelimi ile nabilir. Bu ko§ullar, dini istatistilderiIlin ilk izlenirni,
Ren bölgesinde gibi. bir sonuca görürmesi, tek tek mesleklerin çok dikkatli bir biçimde ay u'' edilmi§
30 1. Sorun
lumsal ve mesleki düzenlemek için serbest me döneminde elini her yerde söz konusudur; serbest-lik ne denli güçlüyse, dini istatistiklerdeki bu de kendini o denli belli eder. Protestanlann, bütün nüfus içinde
sermayeden büyük ölçüde büyük
endüst-riyel ve ticari üst ve
tarihi temellere
lir. Bu temeller çok gerilere, ve bu için-de belirli bir mezhebin üyesi olmak, ekonomik
nedeni olarak bunlardan sonuç olarak görülür.
Yu-sözü edilen ekonomik bazen sermaye
sahibi bazen de bir
ba-zen her ikisini de öngörür. Bugün bunlar, miras yoluyla sahip o-lunan ya da hiç olmazsa, maddi
En zenginlerin büyük bir
kaynaklar ya da en uygun
ve ekonomik olarak en özellikle de zengin
kentlerin 16. kabul
bunla-etkileri bugün, ekonomik kavgada varolmala-fakat bu durum o zamandan beri tarihi soruya
yol Ekonomik olarak bölgelerde,
za-manda kilise devriminin
Bunun tahmin gibi, hiç de basit
E-konomik alanda geleneksellikten kurtulma, hem dini
hem de bütün geleneksel otoritelere
des-tekleyici bir olarak görülüyor. Fakat bugün, genellikle unu-noktaya dikkat etmek gerekir: Reform, kilise otoritesi-biri, bu konuda en fazla bütünlük içeren istatistiki malzeme-yi 1895'te Baden'de 1000 Protestan 954.900 Mark, 1000 Katolik 589.800 Mark sermayeye vergisi ken, Yahudiler, 1000 Yahudi 4 milyon üstünde sermayeye
daya-vergisi ile bagl
30 1. Sorun
lumsal ve mesleki düzenlemek için serbest me döneminde elini her yerde söz konusudur; serbest-lik ne denli güçlüyse, dini istatistiklerdeki bu de kendini o denli belli eder. bütün nüfus içinde sermayeden büyük ölçüde pay büyük
endüst-riyel ve ticari üst ve
tarihi temellere
lir. Bu temeller çok gerilere, ve bu için-de belirli bir mezhebin üyesi olmak, ekonomik
nedeni olarak bunlardan sonuç olarak görülür. Yu-sözü edilen ekonomik bazen sermaye
sahibi bazen de bir
ba-zen her ikisini de öngörür. Bugün bunlar, miras yoluyla sahip o-lunan ya da hiç olmazsa, maddi
En zenginlerin büyük bir
kaynaklar ya da en uygun
ve ekonomik olarak en alanlan, özellikle de zengin
kentlerin 16. kabul
bunla-etkileri bugün, ekonomik kavgada varolmala-Fakat bu durum o zamandan beri tarihi soruya
yol Ekonomik olarak bölgelerde,
za-manda kilise devriminin
Bunun tahmin gibi, hiç de basit
E-konomik alanda geleneksellikten kurtulma, hem dini
hem de bürün geleneksel otoritelere
des-tekleyici bir olarak görülüyor. fakat bugün, genellikle unu-tulan noktaya dikkat etmek gerekir: Reform, kilise otoritesi-biri, bu konuda en fazla bütünlük içeren istatistiki
malzeme-yi 1895'te Baden'de 1000 Protestan 954,900 Mark, 1000 589,800 Mark sermayeye vergisi ken, Yahudiler, 1000 Yahudi 4 milyon üstünde sermayeye
Protestan Ahlaki ve Kapitalizmin Ruhu 31
nin üzerinden tümüyle var olan
bi-çimin bir anlamla
çok rahat, o zamanlar pratik alanda az hissedilen, birçok du-rumda biçimselolan bir otoritenin, özel ve toplumsal
bütün gözlenebilir ölçüde etkili olan, son-suz derecede güçlü ve bütün biçimine etkisi olan bir oto-riteye yerini vermesidir. Katolik kilisesinin cezalan-günahkara davranma" eskiden, bugün
daha etkili bir biçimde geçerliydi, ise ekonomik sahip insanlar
ve 15. en zengin, ekonomik olarak en
ge-bölgelerinde insanlar da bunu
Kalvinizmin 16. Cenevre ve 16.
17. bü)ilk bir
17. New England'da ve zamanlarda re'deki güçlü otoritesi, bize kilisenin bireyler üzerindeki
kada-zor denetimini gösterir. Bu durum, hem Cenevre'de hem de Hollanda ve o zamanki ticaret aristokrasisi
da bir biçimde Ekonomik
a-ülkelerde reformcular kilise ve dini otoritenin ya-üzerindeki etkisinin çok tersine çok az
O zaman da
ekono-mik olarak bu ülkeler ve ilerde gibi, bu kelerde ekonomik }ilkselen "burjuva" orta o za-mana kadar bilinmeyen bu Püriten benimsemekle kal-bunu kahramanca savunuyordu da? Burjuva ne daha Önce ne de daha sonra böyle bir
Cariyle'in hiç de sebepsiz gibi, bu "the Mst of our
heroisms'" dir.
• the last of our heroisms: sonuncusu (çev.).
Protest:1n Ahiala ve Kapitalizmin Ruhu 31
nin üzerinden tümüyle var olan
bi-çimin bir anlamla
çok rahat, o zamanlar pratik alanda az hissedilen, birçok du-rumda biçimselolan bir otoritenin, özel ve toplumsal
bütün gözlenebilir ölçüde etkili olan, son-suz derecede güçlü ve bütün biçimine etkisi olan bir oto-riteye yerini vermesidir. Katolik kilisesinin cezalan-günahlcira davranma" eskiden, bugün
daha etkili bir biçimde geçerliydi, ise ekonomik sahip insanlar
ve 15. en zengin, ekonomik olarak en
ge-bölgelerinde insanlar da bunu
Kalvinizmin 16. Cenevre ve 16.
17. büyük bir
17. New England'da ve zamanlarda re'deki güçlü otoritesi, bize kilisenin bireyler üzerindeki
katla-zor denetimini gösterir. Bu durum, hem Cenevre'de hem de Hollanda ve o zamanki ticaret aristokrasisi
da bir biçimde Ekonomik
a-ülkelerde reformcular kilise ve dini otoritenin ya-üzerindeki etkisinin çok tersine çok az
O zaman da
ekono-mik olarak bu ülkeler ve ilerde gibi, bu ül-kelerde ekonomik yükselen "burjuva" orta O za-mana kadar bilinmeyen bu Püriten benimsemekle kal-bunu kahramanca savunuyordu da? Burjuva ne daha önce ne de daha sonra böyle bir
Carlyle'in hiç de sebepsiz gibi, bu "the !ast of dur
heroisms,M dir.
32 1. Sorun
Fakat ve özellikle belirtmek gerekir ki,
sermaye üzerindeki güçlü mülkiyetleri ve ekonomik
ya-yönetici bugün, bir biçimde
tarihi mirasla Fakat ortaya kan durumlar da ki bunlar nedensel ile
Bir kaç örnek verelim: Baden'de, Bavyera'da ve Macaristan'da, Protestan ailelerin tersine Katolik ailelerin
çocuk-verdikleri yüksek düzeydeki gözle görülür bir fark Katoliklerin, ve "yüksek" okul
mezun-içindeki bütün nüfus içinde hesaba o-randa büyük ölçüde, sözü edilen zenginlik
Fakat Katoliklerin kendileri a-özelolarak teknik alanda, ve ticari mesleklerde
yüksek okul ve orta
yan okul ve yüksek okul çok bir
bi-çimde, buralardan mezun olan çok
geri-sindedir ama Katolikler insan. bilimleri
tercih ederler. Bu, uymayan
bir olgudur; tersi, çok kapitalist
ça-daha da olan bir gözlemi, büyük endüstri içindeki uzman çok az
anlamaya eder.
uzman büyük bir zanaat yeni
lerden bilinen bir olgudur. Fabrikaya geldikten sonra eski terk edip bütünsel bir geçiri-len bu gezgin zanaatlcirlar,
Gezgin zanaatlci.rlar içinde Katolikler, kendi zanaat korumada daha güçlü bir gösterirler, göreli bir da usta olurlar; buna Protestanlar yüksek uzman ve yönetici doldurmak için fabri-kalara ederler. Bu durumda, nedensel or-taya Ülkenin dini ve aile çevresinin
32 1. Sorun
Fakat ve özellikle belirtmek gerekir ki,
sermaye üzerindeki güçlü mülkiyetleri ve ekonomik
ya-yönetici bugün, bir biçimde
tarihi mirasla Fakat ortaya
kan durumlar da ki bunlar nedensel ile
Bir kaç örnek verelim: Baden'de, Bavyera'da ve Macaristan'da, Protestan ailelerin tersine Katolik ailelerin
çocuk-verdikleri yüksek düzeydeki gözle görülür bir fark Katallklerin, ve "yüksek" okul
mezun-içindeki bütün nüfus içinde hesaba o-randa büyük ölçüde, sözü edilen zenginlik
Fakat Kataliklerin kendileri
a-özelolarak teknik alanda, ve ticari mesleklerde
yüksek okul ve orta
yan okul ve yüksek okul çok bir
bi-çimde, buralardan mezun olan çok
geri-sindedir ama Katolikler insan bilimleri
tercih ederler. Bu, uymayan
bir olgudur; tersi, çok kapitalist
ça-Aynca, daha da olan bir gözlemi,
büyük endüstri içindeki uzman çok az
anlamaya eder.
uzman büyük bir zanaat yeni
lerden bilinen bir olgudur. Fabrikaya geldikten sonra eski terk edip bütünsel bir geçiri-len bu gezgin zanaatlcirlar,
Protestan ve Kapü/uizmin Ruhu 33
ile ruhsal özellikler, meslek seçimini ve . daha sonraki mesleki kaderini etkilemektedir.
Katoliklerin çok az bir Almanya'da
daha da Çünkü bu
bili-nen deneyime ters "Yönetici" bir grup
"yönetilen" durumunda olan ulusal ya da dini ya kendi istekleriyle ya da kendi istekleri etkili siyasal
mev-kilerden ekonomik neden
o-lur. içinde en yetenekli olanlar devlet hizmetinde bir
yarama için, burada tatmin
etme yolunu ararlar. Bu durum, hiç yönetici durumda tersine, Rusya ve Prusya'da ekono-mik alanda ilerleyen için de geçerliydi. Daha eski-lerde XIV. Ludwig'in' idaresindeki Fransa'da Hugenotlar" için,
non-konformistler ve Quakerler'" için ve iki bin beri de Yahudiler için geçerlidir. Fakat Almanya'daki Ka-toHIder böyle bir ya hiç yoktur ya da göze
nitelikte de bunlar ya
ya da Hollanda'da ve
re'de de tersine hiçbir ekonomik
göster-olgu da
(özel-likle belirli daha sonra ele hem yönetici hem de yönetilen olarak, hem hem de olarak
ekonomik özel bir ve böyle
bir durumun Katotikler ya da bu biçimde
ölçü-de olgusu,
• XIV. Ludwig: Fransa XLV, Louis kastediliyor (çev) . .. Hugenotlar: Fransa'da Protestan mezhep (çev,) .
••• Quakeder: ve sonradan ABD'de PrÇ>testan mezhep (çev.). Petty'nin ile ilgili örnekleme, orada Protestan
ca bulunmayan mal sahipleri olarak görülmesiyle
Bunlar, daha sahip olmak isteselerdi du·
Protestan ve Kapitalizmin Ruhu 33
ile ruhsaL özellikler, mesLek seçimini ve daha sonraki mesLeki kaderini etkiLemektedir.
Kataliklerin çok az bir Almanya'da
daha da Çünkü bu
bili-nen deneyime ters "Yönetici" bir grup
"yönetiLen" durumunda oLan uLusal ya da dini ya kendi istekleriyLe ya da kendi istekleri etkili siyasal
mev-kilerden ekonomik neden
o-lur. içinde en yetenekli olanlar devlet hizmetinde bir
yarama için, burada tatmin
etme yolunu ararlar. Bu durum, hiç yönetici durumda Galiçya'nm tersine, Rusya ve Prusya'da ekono-mik alanda ilerleyen için de geçerliydi. Daha eski-lerde XIV. Ludwig'in' idaresindeki fransa'da Hugenotlar" için, lngiltere'deki non-konformistler ve Quakeder'" için ve iki bin beri de Yahudiler için geçerlidir. fakat Almanya'daki Ka-tolikler böyle bir ya hiç yoktur ya da göze
nitelikte de bunlar ya
ya da Hollanda'da ve
lngilte-re'de de tersine hiçbir ekonomik
göster-oLgu da
(özel-likle belirli daha sonra ele hem yönetici hem de yönetilen olarak, hem hem de oLarak
ekonomik özel bir ve böyle
bir durumun Katolikler ya da bu biçimde
ölçü-de olgusu, 3
- XIV. Ludwig: Fr:msa XlV. Louis (çev.) . •• Hugenotlar: Fransa'da Protestan mezhep (çev.) .
• -- Quakeder: ingiltere ve sonradan ABD'de mezhep (çev.). Petty'nin ile ilgili örnekleme, orada Protestan
ca bulunmayan mal sahipleri olarak görülmesiyle
du-34 1. Sorun
nedeni, mezheplerin geçici tarihisi-yasal da sürekli olan içsel özelliklerinde
Bundan sonra olan, bir mezhebin hangi
den sözü edilen görmü§
ol-ve de hala görmekte
insan, ve geçerli belirli izlenimlere ka-dile getirebilir: büyük "öte en yüksek idealini ortaya koyan asketik yan-bu dünyarun nimetleri büyük bir
umursa-içinde Bu temellendirme her iki
mezhebi n eylem bugün
geçerli biçimine uyar. bu Katolik
biçiminin ya da yapay asketik idealini
rnek için Bu Katoliklik bütün
ya-içeriklerinin sonuçlaflru
yan "materyalizm" yergisi ile bir yazar da bu iki mezhebi n ekonomik
rumlIn gibi hata Kapitalizm ve ard-tipik yerlerde gibi da ortaya
.; Bu, ikinci çok önemli inkar etme gelmez. Daha ilerde gibi, Kalvinistlerin siyasal güce sahip yerlerde de; Cenevre ve New
Kalvinistler de dahil birçok Protestan mezhebinin küçük ve bu yüzden de homojen olgusu, bütün özelliklerinin ekonomik yapma da dahil, önemli bütün mezreple-rinden göç edenlerin Hintli, Çinli, Suriyeli, Fenikeli,
ülkelerden ticari olarak göç et-meleri çok evrensel bir durumdur ve bizim sorunumuzb hiçbir ilgisi yoktur. Brentano gönderide Die AnfJIJge des iVIodernen
denemesinde, kendi ailesinin Ama tica-ri deneyimin ve ili§kiletica-rin temsilcisi olarak her zaman her ülkede var Bunlar bpitalizme özgü
-son-Protestanlar onlara ahlakça pek Lobrno'dan Zürih'e göç eden ve bpitalist (endüstriyel) hemen ayak uy-durabilen gibi Protestan ailelerinin durumu
34 1.S0111n
nedeni, mezheplerin geçici tarihisi-yasal da sürekli olan içsel özelliklerinde
Bundan sonra olan, bir mezhebin hangi
den sözü edilen
ol-ve de hali görmekte
insan, ve geçerli belirli izlenimlere ka-dile getirebilir: büyük «öte en yüksek idealini ortaya koyan asketik
yan-bu nimetleri büyük bir
umursa-mazhk içinde Bu temellendirme her iki
mezhebin eylem bugün
geçerli biçimine uyar. bu Katalik
biçiminin ya da yapay asketik idealini
rnek için Bu Katoliklik bütün
ya-içeriklerinin
yan "materyalam" yergisi ile bir yazar da bu iki mezhebi n ekonomik
rumtm gibi hata Kapitalizm ve ara· tipik yerlerde gibi da ortaya
, Bu, ikinci çok önemli inkar etme gelmez. Daha ilerde gibi, Kalvinistlerin siyasal güce
yerlerde de; Cenevre ve New England
de dahil birçok Protestan mezhebinin küçük ve bu yüzden de homojen olgusu, bütün özeliiklerinin ekonomik önemli rol bütün mezpeple. Linden göç edenlerin Hintli, Arap, .Çinli, Suriyeli, Fenikeli,
ülkelerden ticari olarak göç et-meleri çok evrensel bir durumdur ve bizim sorunumuzia hiçbir ilgisi yoktur. Brentano gönderide Die Anb.nge des Modernen
denemesinde, kendi ailesinin Ama tica-ri deneyimin ve temsilcisi olarak dJJi her zaman her ülkede kapitalizme özgü
Protestan Ah/ala ve Kapitalizmin Ruhu 35
dile getirmeye "Katolik. .. daha sakindir; daha az ka-zanma güdüsü ile çok az bir geliri de olsa, olanak-en emin biçimini, sonunda ona onur ve zenginlik geti-rebilecek tehlikeli, bir biçimine tercih eder. A-tasözü, ya iyi yiyin ya da rahat uyuyun der. Buna göre, Protestanlar çok iyi yerlerken Katolikler rahat uyumak is-terler. "iyi yemek yemeyi istemek"
Al-manya'daki ve bugün eksik olmakla birlikte, hiç
olmazsa bir Fakat eskiden sadece
lar her çok
Püritenler "dünya zevkleri"nin olma özellikleriyle ta-daha ileride gibi, bu bizim için çok
ö-nemli bir özelliktir. Tersine,
öy-le özelliköy-leri ki, bütün Kalvinist kiliseye ve dini
ve özellilde "haç her yere ve
bir ölçüde bugüne kadar da onay Yine de, ya da da-ha ilerde gibi, belki de tam bu yüzden, bu özellikle-rin Fransa'da endüstriyel ve kapitalist en önemli
olduklan bilinir ve öyle de Bunun ciddiyet ve ya§am içinde dini üstün gelmesine "öte denilirse, o zaman Kalvinistleri en dan Katoliklikleri dünyada hiçbir millet için
kadar hayati önem Kuzey Alman Katalikleri kadar öte Ve ikisi de etkili dini fark-gösterirler: Alt tabakalarda zevklerine çok o-lan, üst tabakalarda din Katolikleri ile bugün dünyevi ekonomik içinde yükselen ve yüksek
dine Alman Protestanlan. Bu kadar hiçbir "öte gibi (sözüm ona)
materyalist "dünya zevkleri" gibi (sözüm ona) birçok benzeri be-lirsiz fikirlerle hiçbir yere bu kadar göste-remez; çünkü bu genellemeler içinde gibi
bu-Protestan Ah/ala n" Ruhu 35
dile getirmeye "Katolik. .. daha sakindir; daha az ka-zanma güdüsü ile çok az bir geliri de olsa, olanak-en emin biçimini, sonunda ona onur ve zenginlik geti-rebilecek tehlikeli, bir biçimine tercih eder. A-tasözü, ya iyi yiyin ya da rahat der. Buna göre, Protestanlar çok iyi yerlerken Katolikler rahat uyumak is-terler. "iyi yemek yemeyi istemek"
Al-manya'daki ve bugün eksik olmakla birlikte, hiç
olmazsa bir Fakat eskiden sadece
lar her çok
Püritenler "dünya zevkleriHnin olma özellikleriyle ta-daha ileride gibi, bu bizim için çok
ö-nemli bir özelliktir. Tersine,
öy-le özelliköy-leri ki, bütün Kalvinist kiliseye ve dini
ve özellikle "haç her yere ve
bir ölçüde bugünekadar da onay Yine de, ya da da-ha ilerde gibi, belki de tam bu yüzden, bu özellikle-rin Fransa'da endüstriyel ve kapitalist en önemli
bilinir ve öyle de Bunun ciddiyet ve içinde dini üstün gelmesine "öte denilirse, o zaman Kalvinisderi en dan Katoliklikleri dünyada hiçbir millet için
kadar hayati önem Kuzey .i\lman KaroMderi kadar öte
Ve ikisi de etkili dini fark·
gösterirler: Alt tabakalarda zevklerine çok o-lan, üst tabakalarda din Katohkleri ile bugün dünyevi ekonomik içinde yükselen ve yilksek
dine Alman Bu kadar hiçbir
"öte gibi (sözüm ona)
bu-36 1. Sorun
gün de bizim yarayacak bir Ama
bunlar-la görmek istenirse, o zaman kadar gözlem-ler hatta bile fazla zorlamayan daha birçok gözlem yapma ortaya ve bunlar bir yanda öte asketizm ve kilise öbür yanda kapitalist
ekonomik hemen içsel bir
akraba-gösterirler.
-Çok yapay bir ile ticari çevrelerden kan ve kiliseye dini en tinsel biçimlerini temsil
edenlerin ne kadar çok dikkate
Özellikle Pietizm,' bir ölçüde, en ciddi
büyük bir bu borçludur. Bu, duygusal ve ticari
meslekle bir sahip Mammonizme··
bir tepkisi olarak ve Francesco'yla ilgili gibi, birçok Pietistin durumunda da "dönme"
dö-nenlerin kendileri böyle
Ve §ekilde, Cecil Rhodes'dan beri çok rastlanan, papaz ailelerinden en büyük kapitalist sahiplerinin ol-gusu da gençlerin, askerik tepki olarak
lir. Ana kapitalist ticaret zihniyeti bütün bir etkileyen ve yöneten dini en biçimi, ki§ilerde ve in-san yetersiz bu durumlar, belki de tek
ve tarihi en önemli Protestan kilise ve
bütün özgü bir Özellikle Kalvinizm, ortaya
her yerde; bu Kalvinizm reformun herhangi bir ülkede (herhangi bir Protestan gibi)
dönemde, belirli tek bir çok az olmu§tur; bu kendine özgü ve "tipik" bir durumdur,
Hug-- Pietizm: ve "derin inanç" Protestan mezhep (çev.) . •• Mammonlzm: para (çev.).
< O zaman sözü edilen bölgede bütünüyle kapitalist ola-(nesnel) var idiyse, bu
36 1. Sorun
gün de bizim yarayacak bir yoktur. Ama bunlar-la görmek istenirse, o zaman kadar gözlem-ler hatta bile fazla zorlamayan daha birçok gözlem yapma ortaya ve bunlar bir yanda öte asketizm ve kilise öbür yanda kapitalist
ekonomik hemen içsel bir
akraba-gösterirler.
-Çok yapay bir ile ticari çevrelerden kan ve kiliseye dini en tinsel biçimlerini temsil
edenlerin ne kadar çok dikkate
Özellikle Pietizm: bir ölçüde, en ciddi
büyük bir bu borçludur. Bu, duygusal ve ticari
meslekle bir sahip
bir tepkisi olarak ve Assisi'li Francesco'yla ilgili gibi, birçok Pietistin durumunda da "dönme"
dö-nenlerin kendileri böyle
Ve Cecil Rhodes'dan beri çok rastlanan, papaz ailelerinden en büyük kapitalist sahiplerinin ol-gusu da gençlerin, asketik tepki olarak
lir. Ana kapitalist ticaret zihniyeti bütün bir etkileyen ve
yöneten dini en biçimi, ve
in-san yetersiz bu durumlar, belki de tek ve tarihi en önemli Protestan kilise ve
bütün bir Özellikle Kalvinizm, ortaya
her yerdeS bu Kalvinizm reformun herhangi bir ülkede (herhangi bir Protestan gibi)
dönemde, belirli tek bir çok az bu kendine özgü ve "tipik" bir durumdur,
Hug-• Pietizrn: ve "derin inanç" Protestan mezhep (çev.). o. Mamrnonizrn: para (çev.).
ve Ruhu 37
enot kiliselerinde papazlar ve (tüccarlar, zanaat-karlar) özellikle "dönme"ler temsilcileri ve Engi-zisyon da bunlar temsilciliklerini korudular.
lar, Hollanda "ticareti
zaten ve bunlar Sir W. Petty'nin Hollanda ka-pitalizminin temelleri üzerine inceleme ile
de Gothein olarak Kalvinist
"kapitalist ekonominin fide olarak
burada, bu belirleyici olarak ortaya Fransa ve Hollanda'da ekonomik kültürünün ya da sürgün-lerin büyük etkisini ve geleneksel
hesaba katabilir,6 Fransa'da, Colbert'in
gibi, 17, durum Yaln12ca Avusturya
ül-kelerden söz etmezsek- Protestan
ruya ithal Fakat bütün Protestan üyeliklerinin bu yönde üçlü bir etkisinin söylenemez, Kilvinizm Almanya'da da
6 yurdunu olgusunun, en
güçlü araç kabul ediliyor. Kendi yurdunda geleneksel
ni para kazanma yolunda üstünden bir türlü atamayan genç ya-bir ülkede göçebe olarak gözle görülür bir biçimde bürün
ve sonsuz sahip olur. Gezgin l§çUeri için de durum geçerlidir. Bu durumun tümüyle, daha yüksek bir "kültür geçmenin etkiledyle bunun da
hesaba gibi, biçiminin
kendi yurduyla durumlarda da olgusuyla göste-rilir. VS., kendi yurdunda hiçbir zaman
görülmeyecek bir düzeyi neden olur. bir ortamda, ortamdan furkh bir ortamda
ve roloynar. ekonomik bu ne kadar. çok söylemeye, herhalde, gerek yoktur. Yahudilerin Babil'e sürgün edilenled de Parsiler için de durum geçerlidir, Ama Katoliklerden olarak dini
özellikle-ri bir olarak etkili olur, Hindistan'da Caynalarda 01-gibi.
ProtesGln ve Kapitalizmin Ruhu 37
enot kiliselerinde papazlar ve (tüccarlar, zanaat-karlar) özellikle "dönme"ler temsilcileri ve Engi-zisyon da bunlar temsilciliklerini korudular.
lar, Hollanda "ticareti
zaten ve bunlar Sir W. Petty'nin Hollanda ka-pitalizminin temelleri üzerine inceleme ile
de Gothein olarak Kalvinist
"kapitalist ekonominin fide olarak
burada, bu belirleyici olarak ortaya Fransa ve Hollanda'da ekonomik kültürünün ya da sürgün-lerin büyük etkisini ve geleneksel
hesaba katabilir.6 Fransa'da, Colberr'in
gibi, 17. durum Avusturya
ül-kelerden söz etmezsek- Protestan
ruya ithal Fakat bütün Protestan üyeliklerinin bu yönde üçlü bir etkisinin söylenemez. Kalvinizm Almanya'da da
6 yurdunu olgusunun, en
güçlü araç kabul ediliyor. Kendi yurdunda geleneksel
ni para kazanma yolunda üstünden bir türlü atamayan genç ya-bir ülkede göçebe i§çi olarak gözle görülür bir biçimde bürun
ve sonsuz sahip olur. Gezgin için de durum geçerlidir. Bu durumun rumüyle, daha yüksek bir "kültür çevresi"ne geçmenin etkileriyle bunun da
hesaba gibi, biçiminin
kendi yurduyla durumlarda da olgusuyla göste-rilir. VS., kendi yurdunda hiçbir zaman görülmeyecek bir düzeyi neden olur. bir ortamda,
ortamdan bir ortamda ytkar ve roloynar. ekonomik bu ne kadar çok söylemeye, herhalde, gerek yoktur. Yahudilerin Babil' e sürgün edilenleri de Parsiler için de Gurum geçerlidir. Ama Kataliklerden olarak dini özellikle-ri bir olarak etkili olur, Hindistan'da Caynalarda
38 ],S0J11fl
bunu reformdan mezhep,
yerlerde gibi Wuppertal'da da mezheplerle
kapitalist ruhun Hem
hem de tek durumlar özellikle
Wuppertal'da bu geçerlidir. Kalvinizm, Luthercilik'ten
daha ilerletici Buckle ve
den Keats bu Daha da olan bir
de burada gerekir: "Öte
zengin-likleri kadar önemli olan hepsinde, özellikle
Quaker-ler ve Mennanitlerde,' dini biçimi ile ticari zihniyet,
yo-birarada Birincisinin
giltere ve Kuzey Amerika'da rolü oynamak, Hollanda ve Almanya'da ikincisine Rusya'da L friedrich Wilhelm'in, Mennonitlerin askerlik görevlerini mutlak suretle reddetmelerine endüstrinin vazgeçilmez
parça-için istediklerini yapmakta serbest
Si, olguyu serim1eyen iyi bilinen öroeklerden biri
bu özellikleri de hesaba bilinen
en Sonuç olarak, bir dini
bütün-lük ile birlikte ticari zihniyetin ve
mn Pietistier için geçerli bilinir: Ren
bölgesin-deki ve gereklidir, Burada, sadece
Birçok daha ölçülü bir ya da ZWinglianizm olarak bilinir.
K Neredeyse tümüyle Lutherci olan Hamburg'da, 1 kadar geriye
reformdan ünlü tek bir aile Mennanitlik: bir mezhep (çev.)
·0 bu, dini gibi, resmi Pierizmin, bir
daha kapitalist de, Cv
hbri-ka sistemine belirli ileri götürücü gel-mez. Dini bir bir idealolorak nerin pe§incie ilc
üzerinde olgusal etkilerinin ne dJ.ha ilerde
g:-bi, kesin bir biçimde birbirinden
38 1, Sorun
bunu reformdan mezhep,7
yerlerde gibi Wuppertal'da da mezheplerle
kapitalist ruhun Hem
hem de tek durumlar özellikle
Wuppertal'da bu geçerlidir, Kalvinizm, Luthercilik'ten
daha ilerletici H Buckle ve
den Keats bu Daha da olan bir
de burada gerekir: "Öte
zengin-likleri kadar önemli olan hepsinde, özellikle
Quaker-ler ve Mennanillerde,' dini biçimi ile ticari zihniyet,
yo-birarada Birincisinin
giltere ve Kuzey Amerika'da rolü oynamak Hollanda ve Almanya'da ikincisine Rusya'da L friedrich Wilhelm'in, Mennonitlerin askerlik görevlerini mutlak suretle reddetmelerine endüstrinin vazgeçilmez
parça-için istediklerini yapmakta serbest
SI, olguyu serimleyen iyi bilinen örneklerden biri
bu özellikleri de hesaba bilinen
en Sonuç olarak, bir dini
bütün-lük ile birlikte ticari zihniyetin ve
için geçerli bilinir: Ren
bölgesin-deki ve gereklidir, Burada, sadece
Birçok biçimlerinde, daha ölçülü bir Kalvinizm ya da olarak billnjr.
Neredeyse tümüyle Lmherci olan Hamburg'da. 17 kadar gerive gidil-reformdan ünlü tek bir aile
Mennorutlik: bir Protestan mezhep (çev,)
., bu, dini gibi, resmi PietizmirL ataerkil bir daha kapitalist de, evekonomisindEn bbri-ka sistemine belirli ileri götürücü gE'l-mez. Dini bir bir idealolarak neyin ile tarafudann'n
Protestan ve Kapitalizmin Ruhu 39
bir olan bu örnekleri gereksizdir.
Yi-ne de az bu örnekler tek bir gösterir: Pro-mal edilegelen ruhu", "ilerlemenin ruhu" ya
da Prorestan
bugün zevk!" ya da herhangi bir
anla-bir Luther'in,
Calvin'ln, Knox'un, Voet'in eski bugün "ilerleme"
olarak çok az ilgiliydi.
Eski bugün en bile daha
faz-la onsuz bütün
duruyordu. Eski Protestan ruhunun belirli
ile kapitalist kültür bir
akraba-bulunursa, o zaman bu dinin iyi
ya da kötü, az ya da çok materyalist ya da anti-asketik zevki"nde tersine, onun saf dini özelliklerinde Montesquieu, Esprit de Lois'da
Ruhu,lI. Kitap, Bölüm 7a.E) için der: "Bütün dünyadaki insanlar içinde, üç en ileri
ticarette ve özgürlükte."
daki üstünlükleri ve bir ait olan-, özgür poli-tik kurumlara (belki), Montesquieu'nun onlara
atfetti-ile olamaz
Soruyu bu ortaya zorlukla
len bütün ortaya , görevlmiz her
ta-rihi olguda bulunan bitmez tÜ,kenmez hesaba
kata-rak, burada ortaya kadar
seçik bir biçimde dile getirmektir: Fakat bunu yapabilmek için,
kadar \-e genel
ala-terk edilmesi zorunludur ve tarih içinde kendini ortaya koyug biçimlerindeki o büyilk dini
ce özgü özellikleri ve görebilme
Ancak birkaç daha gerekli: Önce,
ta-Protestan ve Kapitalizmin Ruhu 39
bir olan bu örnekleri gereksizdir.
Yi-ne de az bu örnekler tek bir gösterir: Pro-mal edilegelen ruhu", "ilerlemenin ruhu" ya
da Protestan
bugün zevki" ya da herhangi bir
anla-bir Luther'in,
Calvin'in, Knox'un, Voet'in eski bugün "ilerleme"
olarak çok az ilgiliydi.
Eski bugün en bile daha
faz-la onsuz bütün
duruyordu. Eski Protestan ruhunun belirli
ile kapitalist kültür bir
akraba-bulunursa, o zaman bu dinin iyi
ya da kötü, az ya da çok materyalist ya da anti-asketik zevki"nde tersine, onun saf dini özelliklerinde Montesquieu, Esprit de Lois'da
Ruhu, lL. Kitap, Bölüm 7a,E) için der: "Bütün dünyadaki insanlar içinde, üç en ileri
ticarene ve özgürlükte."
daki üstünlükleri ve bir ait olan-, özgür poli-tik kurumlara (belki), Montesquieu'nun onlara
atfetti-ile olamaz
Soruyu bu ortaya zorlukla
len bütün ortaya görevimiz her
ta-olguda bulunan bitmez tükenmez hesaba
kata-i
rak, burada ortaya kadar
seçik bir biçimde dile getirmektir, bunu yapabilmek için,
bdar \'e genel
ala-terk edilmesi zorunludur ve tarih içinde kendini ortaya biçimlerindeki o büyük dini
ce özellikleri ve görebilme
ta-40 1,
rihi yapmaya nesnenin özellikleri;
son-ra bu çerçevesi içinde olan böyle bir
ele anlam.
2.
"RUHu"
Bu bir izlenim bir
kavram "Kapitalizmin ruhu". Bundan ne
Bir verme yatan
mutlaka hemen ortaya
Bu terimin herhangi bir anlamda ait
bir nesne bulunabilirse, bu bir" tarihi birey' olabilir,
yani, bizim küllÜr
kav-ramsal bir bütün olarak ve tarihi gerçeklikte
bu-lunan bir
fakat tarihi olarak böyle bir kavram, içerik kendine özgü anlam yüklü bir bireysel olgu nesnesine için, "ge'nus proximum differentla specl!icz" göre
namaz; kendi içinde, tarihi gerçeklikten elde edilen par-çalar bir araya getirilerek zamanla Nihai
kav-ramsal bütün, bu yüzden, sonunda yer
bir kendini önce boyunca ve
onun gerçek sonucu olarak gösterecek; bugün bizim kapitaliz-min "ruhu"ndan ne yani, bizi burada ilgilendiren
en uygun biçimde dile getirecektir, yandan, bu (bundan daha sonra da söz edilecek)
tarihi tek olanak
• genus dillerentia specifica: (Lat.) Arisroreles bir "rür"ü belirleme, bir "en cins,
ö-zellik" (çev.).
40 1.
rihi yapmaya nesnenin özellikleri;
son-ra bu çerçevesi içinde olan böyle bir ele anlam.
2.
"RUHU"
Bu bir izlenim bir
kavram "Kapitalizmin ruhu". Bundan ne
Bir verme yatan
mutlaka hemen ortaya
Bu terimin herhangi bir anlamda ait
bir nesne bulunabilirse, bu bir" tarihi birey' olabilir,
yani, bizim kültür
kav-ramsal bir bütün olarak ve tarihi gerçeklikte
bu-lunan bir
Fakat tarihi olarak böyle bir kavram, içerik kendine özgü anlam yüklü bir bireysel olgu nesnesine için, "genus proximum differentia specinc;l" göre
namaz; kendi içinde, tarihi gerçeklikten elde edilen par-çalar bir araya getirilerek zamanla Nihai
kav-ramsal bütün, bu yüzden, sonunda yer
bir kendini önce boyunca ve
onun gerçek sonucu olarak gösterecek; bugün bizim kapitaliz-min "ruhu"ndan ne yani, bizi burada ilgilendiren
en uygun biçimde dile getirecektir. yandan, bu (bundan daha sonra da söz edilecek)
tarihi tek olanak
• genus differentia specifica; (Lat.) Aciswreles bir "rür"ü belirleme. bir §eyi "en cins,
Protest.1n ve Kapitalizmin Ruhu 41
her tarihi olguda gibi, burada da, özellikleri "ana" özellik olarak kabul eder. Bundan, daha ileri gitmeden, sonuç "Kapitalizmin ruhu"ndan
ca bizim için
zorunlu Bu durum, yöntemsel için hakikari
soyut kavramlar içine bir biçimde
özel, bireysel bir özellik onu somut ortaya içinde ele alan "tarihi kavram
Böylece, nesnenin belirlenmesi, tarihi içinde ele sonucu olarak, kendini kavramsal bir içinde
hiç olmazsa burada kapitalizmin
"ruhu"ndan ne gösteren geçici bir olarak
Böyle bir nesnesini
an-lamak için zorunludur ve kendimizi, bu yüzden, önce burada ortaya ve neredeyse klasik içeren; zamanda da, din ile ilgili bütün ve böylece -bizim
a-için- ön olma sunan
"ruh "un belgeleri ile
"Unutma ki zaman her gün
o-larak on kazanabilen ve gün gezintiye ya da o-yan gelip yatan biri, kendi zevki için sadece pens harcasa bile, hesap etmemelidir;
da daha ya da daha
Unutma ki kredi
Bir insan, ödeme sonra bana teslim etse, fa-izi bana olur ya da o zaman boyunca benim kul-bana olur. Bu insan iyi ve büyük bir krediye sahipse ve bunu iyi bir biçimde
önemli bir
Protestan Ahlaki ve Kapitalizmin Ruhu 41
her tarihi olguda gibi, burada da, özellikleri "ana" özellik olarak kabul eder. Bundan, daha ileri gitmeden, sonuç "Kapitalizmin
ca bizim için
zorunlu Bu durum, yöntemsel amaçlan için hakikari
soyut kavramlar içine bir biçimde
özel, bireysel bir özellik onu somut ortaya içinde ele alan "tarihi kavram
Böylece, nesnenin belirlenmesi, tarihi içinde ele sonucu olarak, kendini kavramsal bir içinde
hiç olmazsa burada kapitalizmin
"ruhu"ndan ne gösteren geçici bir olarak
Böyle bir nesnesini
an-lamak için zorunludur ve kendimizi, bu yüzden, önce burada ortaya ve neredeyse klasik içeren; zamanda da, din ile ilgili bütün ili§kilerden ve böylece -bizim
a-için- ön olma sunan
"ruh"un belgeleri ile
"Unutma ki zaman her gün
o-larak on kazanabifen ve yanm gün gezintiye ya da o-yan gelip yatan biri, kendi zevki için sadece pens harcasa bile, hesap etmemelidir;
da daha ya da daha
Unutma ki kredi
Bir insan, ödeme sonra bana teslim etse, fa-izi bana olur ya da o zaman boyunca benim kul-bana olur. Bu insan iyi ve büyük bir krediye sahipse ve bunu iyi bir biçimde
42 1. Sorun
Unutma ki üretimi ve verimli bir
sahip-tir. Para üretir ve ondan elde edilen daha ve
da-ha üretebilir. olur, tek·
ral' döndürülerek yedi 3 pens ve 100 pound olana kadar böyle devam eder. Elde daha çok para oldukça her dönmede daha fazla para üretir ve böylece faiz her seferinde daha çabuk yiikselir. Ana domuzu öldüren, bin nesli birden yok olur.
ni katleden, onun her öldürür (!),
hat-ta bütün "ter/in
atasözünü unutma, bir ödeyici, herkesin
e-fendisidir. söz verilen zamanda ödemesiyle
bi-ri, o anda olmayan her zaman
ö-diinç alabilir.
Bu bazen çok yarar. ve
gcnç bir bütün ticari ilerlemesini
dakiklik ve adaletten daha önemli bir yoktur. O halde,
söz gibi, ödünç bir saat bile fazla
e-linde tutma ki bütün bütüne
neden
kredisini etkileyen en önemsiz eylemleri dikkate almak
zo-Sana saat 5'de ya da
saat 8'de çekicinin ay mutlu
lar; fakat olman gerekirken bilardo
ya da sesin meyhaneden gelirse, o za-man ertesi sabah sana yekunu ve sen daha kullanamadan geri isterler.
Bunun bu gbsterir: bu
du-rum senin bJi-insan gibi sorumlu biri da gösterir; bu da senin
Sahip kendi müllöyetinde tutmaya Ye ona göre ya-dikkat et. Kredi;;i olm birçok içine
Y2.-budur. Buna engel için. gelir ve giderlerini ram oh-hesapla. Bir kez ufak de hesaba kat:na zahmeline
kat-iyi sonuç Küçük giderlerin büyü.!;:
42 1. SOn.Jn
Unutma ki para. üretimi güçlendirid ye verimli bir sahip-tir. Para üretir ve ondan elde edilen daha ve
da-ha üretebilir. §ilin olur,
tek-rar döndürülerek yedi §i1in 3 pens ve 100 po und olana kadar böyle devam eder. Elde daha çok para oldukça her dônmede daha fazla para üretir ve böylece faiz her seferinde daha çabuk yükselir. Ana domuzu öldüren, bin nesli birden yok etmi§ olur. Be§ §ilini katleden, onun her öldürür (!), hat-ta bütün sterlin
atasözünü unutma, i)7 bir ödeyici, herkesin
e-fendisidir. söz verilen zamanda ödemesiyle
bi-ri, o anda olmayan her zaman
ö-dünç alabilir.
Bu bazen çok yarar. ve
genç bir bütün ticari ilerlemesini
dakiklik ve adaletten daha önemli bir yoktur. O halde,
söz gibi, ödünç bir saat bile fazla
e-linde tutma ki bütün bütüne
neden
kredisjni etkileyen en önemsiz eylemleri dikkate almak
zo-Sana saat 5'de ya da
saat 8'de çekicinin ay mutlu
lar; fakat olman gerekirken bilardo
görülürsen ya da sesin meyhaneden gelirse. o za-man ertesi sabah sana yekunu ve sen daha kullanamadan geri isterler.
Bunun bu gdsteriL bu
du-rum senin bir lnS;111 gibi somcnlu biri da gösterir: bu da senin kredinj
Sahip kendi mülkiyetinde tutmaya ve oru göre ya-dikkat et. Kredisi olcm birçok içine
\'2-budur. Buna engelolmak içi:1, ve gidcderini ram rak Bir kez ufak de hesaba katma zahmetii1e
Protestan ve Kapitalizmin Ruhu 43
yekünbra farkedersin ve neyin tasarruf
o-gelecekte neyin tasarruf görürsün
ve ile birinsan
farzedersek, 6 stedin için 100 stedin kullanabilirsin.
Gün-de yere bir harcayan 6 stedini ziyan olur
ve bu da 100 stedinin Her gün
1 pens bir harcayan (ki bu ancak birkaç
da-kika yapar) bir hesapla bir tam günü ve 100 sterlinin da kaybeder.
olan harcayan, denize
atabilir. kaybeden, sadece kaybetmekle
kal-maz, o
her kaybeder; bu da genç bir adam kadar
bir yektina
Ferdinand Kürnberger'in zeki ve zehir saçan ve Yankeelerin sözde inanç alaya alan "Amerikanischen Kulturbilde"-de (Amerikan Kültürünün Tasviri) ifaKulturbilde"-de edilenlerle
bu cümlelerle bize anlatan Benjamin Franklin'dir. Burada, öz-gün bir biçimde, "Kapitalizmin Ruhu"nun dile
kim-senin bu "ruh "tan her
yin pek da. Burada, Kürnberger'in
"Amerika tutumu biraz
yaparlar, insandan da para." Bu felsefesi", para sabibi adamm ideali ve hepsinden önemlisi, bireyin kendi
ser-olarak görülür.
da burada öngörülen bir özel bir
"ahlak"ur. Bu zedelenmesL obrak de-ödevin unutulmasi olarak ele ve bütün bunlar.
Der Atnerika.l71üde (Frankfurr, lS";5) Amerika
se! filigün bu kitaptan bir sanat esen zevk zor· dur
U.y:..:. kUrJll bir belge
Protestan Ahlaki ve Kapitalizmin Ruhu 43
farkedersin ve neyin tasarruf o-gelecekte neyin tasarruf görürsün
ve ile bir insan
farzedersek, 6 stalin için 100 stedin kullanabilirsin, Gün-de yere bir kuru§ harcayan 6 stedini ziyan olur ve bu da 100 su,:dinin Her gün
1 pens bir harcayan (ki bu ancak birkaç
da-kika yapar) bir hesapla bir tam günü ve 100 sterlinin da kaybeder.
olan harcayan, §ilini denize atabilir. Be§ kaybeden, sadece kaybetmekle
kal-maz, o
her §eyi kaybeder; bu da genç bir adam kadar bir yekuna
Ferdinand Kürnberger'in zeki ve zehir saçan ve Yankeelerin sözde inanç alaya alan "Amerikanischen Kulturbilde"-de (Amerikan Kültürünün Tasviri) LO ifade edilenlerle
bu cümlelerle bize anlatan Benjamin Franldin'dir. Burada, öz-gün bir biçimde, "Kapitalizmin Ruhu"nun dile
kim-senin bu "ruh "tan her
yin pek da. Burada, Kürnberger'in
"Amerika tutumu biraz
yaparlar, insandan da para." Bu felsefesi", para sahibi
adamm ideali ve hepsinden önemlisi, bireyin kendi
ser-mayesini olarak görülür.
Aslm-da buraAslm-da öngörülen bir özel bir
Bu zedelenmesL olarak
de-ödevin umltLIlma51 olarak ele ve bütün bunlar.
Der (Frankfurt. 1855) Amerika izlenimlerinil' sel bir Bugün bu kitaptan bir eseri olMak zevk zor-dur 4!!iJ;1 '/C
44 1. Sorun
her önce nesnenin aittirler.
gere-ken "ticari zelci" -buna yeteri kadar bu-rada kendini bir ethostur ve bizi ilgilendiren de bu niteliktir.
Jakob Fugger, kendi kendine emekliye yeteri kadar söyleyerek ona da tavsiye eden,
da izin vermek belirten bir arka-"yüreksiz" diye verir: "O (Fugger)
ta-mamen türlü sürece
ka-zanmak ister."11 Bu ifadenin "ruhu", bir biçimde Franklin'-inkinden Orada ticari sonucu olarak ve
ortaya ahlakça ne iyi ne de kötü bir burada,12 biçiminin ahlaki olarak bir eylem il-kesi sahiptir. "Kapitalizmin ruhu" burada bu
özel anlam içinde tabii ki kapitalizm
söz konusudur. Burada Avrupa-Amerikan kapita-lizminden söz ediliyor sorunun ortaya biçimin-den zaten Çin'de, Hindistan'da, Babil'de ve Orta-da "kapitalizm" Fakat gibi, on/ar bu 0-ze/ ethostan yoksundu/ar.
II Sombart bu Die genesis des modemen Kapira.Iismus'un
motto olarak
12 Bunun, Jacob Fugger'in ahlakça ya da dinsiz bir insan ya
da Benjamin Franklin'in bu tümüyle dile gös-Bu ünlü Brentano'nun bana de-korumak için Bremano'nun kendi hiç gerek yok. Sorun tam tersi: Böyle bir bir gibi bu cümleleri
da yazabiliyor?
13 Sombart ile sorunu ortaya temeli budur.
pratik önemi daha sonra ortaya Ama
verenin bu ahlaki yönünü ele de belirtmek gerekir. Onun sorunu ele içinde bu, kapitalizmin bir sonucu olacak görülür, oysa bizim tersini varsaymamlZ gerekir. Ancak so-nunda nihai bir duruma eri§ilebilir.
44
her §eyden önce nesnenin aittirler. gere-ken "ticari zeka" -buna yeteri kadar bu-rada kendini bir ethostur ve bizi ilgilendiren de bu niteliktir.
Jakob Fugger, kendi kendine emekliye yeteri kadar söyleyerek ona da tavsiye eden,
da izin vermek belirten bir arka-"yüreksiz" diye verir: "O (Fugger)
ta-mamen ba§ka türlü sürece
ka-zanmak Bu ifadenin "ruhu", bir biçimde Franklin'-inkinden Orada ticari sonucu olarak ve
ortaya ahlakça ne iyi ne de kötü bir burada,l2 ya§am biçiminin ahlaki olarak bir eylem il-kesi sahiptir. "Kapitalizmin ruhu" burada bu
özel anlam içinde tabii ki kapitalizm
söz konusudur. Burada A\<TUpa-Amerikan kapita-lizminden söz ediliyor sorunun ortaya biçimin-den zaten Çin'de, Hindistan'da, Babil'de ve Orta-da "kapitalizm" Fakat gibi, on/ar bu
ö-ze/ ethostan yoksundu/ar.
II Sombart bu Die genesis des modemen Kapitalismusun
motto olarak
12 Jacob Fugger'in ya da dinsiz bir insan ya
da Benjamin Frank1in'in bu tümüyle dile gös· Bu ünlü Brentano'nun bana de· korumak için Brentano'nun kendi hiç gerek yok. Sorun tam tersi: Böyle bir bir gibi bu cümleleri
da yazabiliyor?
'3 Sombart ile sorunu ortaya temeli budur. dikkate pratik önemi daha sonra ortaya Ama
Pmteslan Ahlaki ve Kapitalizmin Ruhu 45
Tabii ki, Franklin'in bütün ahlaki dö-olmak çünkü kredi dakiklik, ça-ölçülülük de; bunlar bu yüzden erdemdir. Bundan da
sonuç Söz gerekli görünme de yarar,
bu yeterlidir. Franklin'in gözünde üretimi olmayan
ek-ler, bu erdem için Ve kendi
öykü-sünde bu erdemlere sonunda mütevazi
bir biçimde üzerine
malar yapan, bütünsel bir için kendi lerini isteyerek geri çeken, sonuca der: Franklin'e göre, bu erdemler, bütün erdemler gibi,
bireye somut olarak ve yerine geçip,
ay-görüp yeterli oldukça, eylem
maz bir sonuçtur. erdemlerini, "iki
yüzlülük" olarak burada bir
bi-çimde görünür. hiçbir zaman, bu
kadar YalnLZ, Benjamin Franklin'in kendi öyküsünde az rastlanan bir samimiyetle gün
kendi erdemin olarak ortaya
kendisini vahiye i ndirgeyerek, erdemli iste-mesi de, eylem ilkeleri bencillikten
bu-gösterir. önce, bu summum
bonumu' olan daha fazla para kazanma, bütün zevklerden daha fazla ile tamamen bütün eudaimonist ya da hatta hedonist yoksundur; kendi içinde
amaç olarak bireyin ya da
"yarar" her zaman bütünüyle ve tamamen us-Kazanmak,
• summum bonum: (Lat.) "en üstün, iyi" (çev,),
,., Brentano bu dünyevi asketizmin boyun o ve üzerine daha sonraki
i-çin bir olarak ele bu bir biçimine" bir
ve Kapitalizmin Ruhu 45
Tabii ki, Franklin'in bütün ahlaki dö-olmak çünkü kredi dakiklik, ça-ölçülüIlik de; bunlar bu yüzden erdemdir. Bundan da
sonuç Söz gerekli görünme de yarar,
bu yeterlidir. Franklin'in gözünde üretimi olmayan
ek-ler, bu erdem için Ve kendi
öykü-sünde bu erdemlere sonunda mütevazi
bir biçimde üzerine
malar yapan, bütünsel bir için kendi lerini isteyerek geri çeken, sonuca der: Franklin'c göre, bu erdemler, bütün erdemler gibi,
bireye somut olarak ve yerine geçip,
ay-görüp yeterli oldukça, eylem
maz bir sonuçtur. erdemlerini, "iki
yüzlülük" olarak burada bir
bi-çimde görünür. hiçbir zaman, bu
kadar Benjamin Franklin'in kendi
öyküsünde az rastlanan bir samimiyetle gün
kendi erdemin olarak ortaya
kendisini vahiye indirgeyerek, erdemli iste-mesi de, eylem ilkeleri bencillikten
bu-gösterir. önce, bu summum
bonumu' olan daha fazla para kazanma, bütün zevklerden daha fazla ile tamamen bütün eudaimonist ya da hatta hedonist yoksundur; kendi içinde
amaç olarak bireyin ya da
her zaman bütünüyle ve tamamen
LLS-Kazanmak,
• summum bonum: (Lu.) "en üstün, iyi" (çev.).
