Sosyal Bilgilere Giriş
İlköğretimde Sosyal Bilgiler Öğretimi ve Gelişimi
Eski Mısır’da ve Perslerde
Antik Roma'da
İlk kez "Sosyal Bilgiler" adıyla bir
dersin ilk ve ortaokullarda okutulmasını Fransız düşünürü Condercet (1743-
1794) savunmuştur.
ABD, 18. yüzyıl sonları, Ahlak Eğitimi
ABD'nde, 1892 yılı, Tarih, Coğrafya ve Vatandaşlık Bilgisi konularından oluşan bir tür Sosyal Bilgiler dersi içeriği
Sosyal Bilgiler (Social Studies) terimi
Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk kez
1916 yılında kullanılmaya başlanmıştır.
1926 programında, ilkokulların temel
amacının, "genç kuşağın çevresine etkin olarak uyumunu sağlamak üzere iyi
vatandaşlar yetiştirmek" olduğu vurgulanmış.
Tarih, Coğrafya ve Yurt Bilgisi adlarıyla, 4. ve 5. sınıflara haftada ikişer saat
Sosyal Bilgiler içeriğine uygun dersler
konulmuştur.
1952 yılında Öğretmen Okulları programına, daha önce ayrı ayrı dersler olarak okutulan Tarih,
Coğrafya ve Yurttaşlık Bilgisinin yerine, Sosyal Bilgiler adlı yeni bir dersin konulduğu görülür.
1952 yılında Sosyal Bilgiler dersinin ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında da okutulması
kararlaştırılmıştır.
Ancak 1962 yılında, sınırlı biçimde
uygulamaya konulmuş bulunan İlkokul Program Taslağı'na bu dersin "Toplum ve Ülke
İncelemeleri“ adıyla girdiği bilinmektedir.
1968 tarihli yeni İlkokul Programı'nda, aynı ders, "Sosyal Bilgiler" adıyla benimsenmiş; 4.
ve 5. sınıflarda haftada beşer saat olarak
okutulmuştur.
1967 programında Tarih, Coğrafya ve Yurttaşlık Bilgisi dersleri Sosyal Bilgiler adı altında
birleştirilmiştir.
Bu ders ortaokulların birinci ve ikinci sınıflarında haftada beş saat; üçüncü sınıflarında ise dört saat olarak okutulmuştur.
1985 yılında, ortaokullarda Sosyal Bilgiler eğitimine son verilmiştir, bunun yerine Milli Coğrafya, Milli
Tarih dersleri başlatılmıştır.
1992 yılında da yeni bir Vatandaşlık Bilgileri programı uygulamaya geçirilmiştir.
1993'te de Milli Tarih ile Vatandaşlık Bilgileri
programlarında değişiklikler yapılmıştır.
1997 yılında sekiz yıllık zorunlu ve
kesintisiz ilköğretim uygulaması ile Milli Tarih ve Milli Coğrafya dersleri
uygulamadan kaldırılmış; yerlerine Sosyal
Bilgiler dersinin konması kararlaştırılmıştır.
MEB 1998’de yeni "Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı“ kabul edilmiştir.
İlköğretim 4., 5., 6. ve 7. sınıflara yönelik olup "öğretimin kalitesini yükseltmek,
ezberci bir eğitim yerine, günün ihtiyaçlarına
cevap vermek" amacını taşımaktadır.
"Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi" adlı ders ise, programın geneline yayılmıştır.
Yalnızca 8. sınıfta "T.C.İnkılap Tarihi ve
Atatürkçülük" adıyla haftada iki saatlik bir
Tarih dersi daha vardır.
Düşünme ve sorun çözme becerileri
Bireyler arası ilişkiler ve sorumluluk alma
Yurttaşlık hak ve sorumlulukları
Gereksinimlerini iyi belirleme ve doğru tercihler yapma alışkanlığı
Sosyal Bilgiler dersinde çocuk,
ne kazanabilir?
Sosyal Bilgiler Programının Kapsamı ve Diğer
Derslerle İlişkisi
Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler
Programlarının Öğretimdeki Yeri
Önemli olan çocukların ilk yıllarda yeni şeyleri keşfetmesi, düşünmesi ve bunlardan heyecan duyması
Zaman ve mekan: Tarih-Coğrafya
Sosyal algı: Sosyal çevre
Farklılıklara açık olma
Sosyal etkileşim
Toplumsal anlayış
Gelişmiş adalet ve hukuk anlayışı
Kaynaklar:
•Banks, J.A. and C. A. McGee Banks (with contributions by Ambrose A. Clegg, Jr.). (1999). Teaching strategies for the social studies: decision-making and citizen action (fifth edition). New York: Longman.
•Benscoter, D. and G. Harris (2002). Social studies activities kids can't resist!. New York: Scholastic Professional Books.
•Michaelis, J. U. and J. Garcia. (2000). Social studies for children: a guide to basic instruction (12th edition).
Boston: Allyn and Bacon.
•Parker, W. C. (2011). Social studies in elementary education (with MyEducationLab) (14th edition). Pearson Prentice Hall.
•Parker, W. C. and J. Jarolimek (1997). Social studies in elementary education. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
•Savage, T. V. and D.G. Armstrong. (2007). Effective teaching in elementary social studies (6th edition). Pearson Prentice Hall.
•Seefeldt, C. and A. Galper (2005). Active experiences for active children: social studies (2nd edition). Pearson Prentice Hall.
•Sunal, Cynthia S. and M. E. Haas (2010). Social studies for the elementary and middle grades: a constructivist approach (4th edition). Boston: Pearson/Allyn & Bacon.
•Welton, D. A. (2004). Children and their world strategies for teaching social studies (8th edition). Cengage Learning
•Bilen, M. (1996). Plandan Uygulamaya Öğretim (Dördüncü baskı). Ankara: Aydan Web Tesisleri.
•Demirel, Ö. (2017). Eğitimde Program Geliştirme Kuramdan Uygulamaya (25. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
•Demirel, Ö. (edt.) (2015). Eğitimde Yeni Yönelimler (6. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
•Gözütok, D. (2017). Öğretim İlke ve Yöntemleri (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
•Kabapınar, Y. (2016). Kuramdan Uygulamaya Sosyal Bilgiler Öğretimi. (5. Baskı) Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
•Nas, R. (2006). Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi (Program, Yöntem ve Etkinlikler) (3. Baskı). Bursa: Ezgi Kitabevi.
•Öztürk, C. (edt.) (2015). Sosyal Bilgiler Öğretimi: Demokratik Vatandaşlık Eğitimi (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
•Senemoğlu, N. (2018). Gelişim Öğrenme ve Öğretim: Kuramdan Uygulamaya (25. baskı). Ankara: AnıYayınevi.
•Sönmez, V. (2010). Sosyal Bilgiler Öğretimi ve Öğretmen Kılavuzu (Altıncı Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
•Tay, B. ve A. Öcal (edt.) (2015). Özel Öğretim Yöntemleriyle Sosyal Bilgiler Öğretimi (4. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
