Bı-aithwaite and Co. Engineers Ltd. Şirketinin Türkiye Şubesi Müdürü

Ş e h i r c i l i k

ESTAKAD'ın Err,inönü cihetinden görünüşü

Resim: 1

H A L İ Ç İ N İNKİŞAFI İÇİN YENİ T A S A V V U R L A R Yazan: J. M. Ostrowski

Bı-aithwaite and Co. Engineers Ltd. Şirketinin Türkiye Şubesi Müdürü

Galata ile Atatürk Köprüleri arasında yapılması ta- savvur olunan ve İstanbul şehri için çok elzem bir rıhtım ile üzerinde yolu bulunan «estakad» ın kısa bir izahını aşağıda neşrediyoruz.

Bu proje, Braithwaite Şirketinin İstanbul Şubesi M ü - dürü Mühendis Ostrovvski'nin nezareti altında ve sabih betonarme yapı işlerinde büyük tecrübesi bulunan Mr.

Maunsell'in müşaveretile mezkûr şirketin elemanları ta- rafından meydana getirilmiştir. Memleketimizde muhte- lif ehemmiyetli inşaat işleri başarmış olan mezkûr firma- nın teklifleri belediye makamları tarafından nazarı iti- bara alınmış olup müzakerelerin hâlen cereyan ettiği öğrenilmektedir.

Karaköy Köprüsünün trafiğini azaltarak nakil vası-

talarının seyrini Atatürk Köprüsüne nakletmek gayesile. Rsim: 3

Resim 2

ESTEKADIN Atatürk Köpı-üsü cihetinden kuşbakışı görünüşü

tanzim edilen bu projedeki fikre mukabil, Belediye İmar Müdürlüğünün noktai nazarını gelecek sayımızda y a - yınlıyacağız.

Haliç İstanbul'un tabiî limanı olup asırlardan beri İstanbul şehrinin ihtiyacını mükemmel surette karşıla- mıştır. Yalnız son elli sene içinde şehrin asrî inkişafı Halic'i ihtiyacı karşılıyamayacak hale sokmuştur. Her iki sahilde bulunan sayısız ticarî, sınaî ve askerî tesisleri bu mahalleri o kadar sıkışık hale getirmiştir ki, vaziyet hâd bir şekil almış ve şehrin münakalâtına halel getir- meden ticaretin iyi surette inkişaf etmesine yarayacak çareler aranması lüzumu hasıl olmuştur.

Hallolunacak iki esaslı mesele vardır:

a) Küçük ticaretin sahile doğrudan ve maniasız ulaşmasını temin edecek ve bilhassa gıda maddelerinin teminini göz önünde tutarak açılacak bir yol.

b) İstanbul ile Taksim arasında mevcut olan m ü - nakale izdihamını hafifletecek bir çare bulmak. Halen iki sahilde bulunan sayısız ticarî smaî ve askerî tesisler rüsünden geçmekte ve Atatürk köprüsü hemen hemen .. il kalmaktadır.

Tanınmış İngiliz firması Braihwaite and Co. Engine- ers Ltd. tarafından verilen ilk projelerde gösterilen yarı

sabih bir rıhtım ile bunun üzerinden geçecek bir yol ha-

Resim 4

Resim: 5

len müzakere edilmekte olup pek muhtemel olarak bu meseleleri halledecek çareyi bulmaktadır-

Plân oldukça basit ve son zamanlarda inkişaf ettiri- len usullere dayandığından iktisadîdir.

Malûm olduğu veçhile, Haliç'te zemin kalın bir çamur tabakasından ve kilden müteşekkil olup, ancak 60 metre derinlikte sağlam zemine raslanmaktadır. B u - rada mutat usulleri yani bloklar, palplanşlar, veya çak- ma kazıklarla betonarme bir üst yapı kısmını taşıyabi- lecek kabiliyette bir rıhtım yapmak imkânsızdır. Bu nevi inşaat çok ağır olduğundan, Haliçte mevcut bina- larda şimdi olduğu gibi çöküntüler hasıl oluı-. Binaena- leyh yapı çok hafif olmalıdır. Bu da Braithwaite Şirke- tinin verdiği projeye göre mümkün olacaktır.

No. 1 ve No. 2 ve No. 5. resimler iki köprüyü bir- leştirecek olan Eminönü Unkapam bulvarını göster- mektedir. Bu yol Eminönü meydanından Galata köprüsü yakınından başlıyarak doğru Yemişe ve oradan pazar yerine gider. Bu mahalde ilâveten ikinci bir irtibat ram- pası temin edilmiştir. Buradan devamen şimdiki Hal b i - nasının önünden geçerek Atatürk köprüsü takarrübün- de biter. Yol seviyesi denizden takriben 7 metre yüksek- liktedir. ki bu da köprülerle takriben aynı seviyededir. Bu yolun, altmda dükkânlar, transit ambarları ve saire b u - lunan bir rıhtım temin edilmektedir. İç taraflarda inki- şaf edecek balık ve sair gıda maddeleri pazarlarına ulaş- mak için dört adet ufak köprü vardır. Böylece, süratle

büyümekte olan pazarların ihtiyacmı karşılayamaz hale gelmiş olan sahil cephesinin iki misline çıkması temin edilecektir. Dükkânlar muhtelif gruplara ayrılacaktır.

Bunlardan biri su altmda soğuk hava ambarları bulu- nacak olan balık pazarı olacaktır. (3 ve 4 No. lu resim).

Umumiyetle, bu proieye göre Taksimle İstanbul şehri arasında vesaitin çabuk gidebilmeleri için bir ikinci yol ile limanda fazlaca rıhtım sahası ve munzam depo- lar temin edilecektir denilebilir. Diğer hal çareleri m u - tad usullerle yapılabilecek bir rıhtım ve bunun üzerinde kurulacak tesisattır ki bu da sahili kapatarak şehrin güzel bir kısmının görülmesine mani olur, ve yine sahil boyunca muntazam bir bulvar yapmak şıkkı vardır ki bu da normal liman işlerine mani olarak Haliç gibi böyle emsalsiz tabiî bir limandan istifade etmekten şehri mah- rum bırakır.

Teklif edilen usul bu iki sistemin birleşmesi demek- tir, ve en asrî şekildir.

«Estacade» 1100 metre uzunluğundadır. 16,125 m

depo sahası ve 1,905 metre su cephesi bulunacaktır. K a - zanılan saha 18,500 m

olup mühim kıymeti haizdir. Hiç bir istimlâk yapılmıyacağı gibi rıhtımdan dükkânlardan ve depolardan alınacak kira bedelleri ile inşaat mas- raflarının kısa bir zamanda karşılanması temin edile- cektir.

Projenin diğer âşikâr faydaalrmı, meselâ bu civarın,

aynı zamanda şehrin sıhhî ve estetik bakımdan kıy-

metinin ne kadar artacağım tebarüz etmek zaittir,