• Sonuç bulunamadı

HATALAR. GPS de hatalar 2 ye ayrılır. Sistematik hatalar (bias) Sistematik olmayan hatalar (Error)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "HATALAR. GPS de hatalar 2 ye ayrılır. Sistematik hatalar (bias) Sistematik olmayan hatalar (Error)"

Copied!
33
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

HATALAR

GPS’de hatalar 2’ye ayrılır.

Sistematik hatalar (bias)

Sistematik olmayan hatalar (Error) Sistematik Hatalar (Bias)

Bu hatalar; uyduya, istasyona, gözleme bağlı hatalar olarak 3 sınıfta incelenebilir.

Uyduya Bağlı Hatalar

Yörünge Tanımlama İle İlgili Hata: Uydunun yayınlanan almanağa göre hesaplanan konumundan gerçekte farklı yerde olmasıdır. Bunun nedeni kütüğün hassas olmamasıdır.

gerçekte farklı yerde olmasıdır. Bunun nedeni kütüğün hassas olmamasıdır.

Uydu Saat Hatası : GPS zamanından, uydunun kendi saatinin farklı olmasıdır.

Uyduya bağlı hatalar;

Uydular arası korelasyona sahip değildirler, Kod ve faz ölçülerini eşit olarak etkilerler,

İzleme istasyonlarının sayısına ve yerine bağlıdırlar, SPS: Standart, PPS: Hassas konumlama servisi Yörünge modeline ve uydu geometrisine bağlıdırlar

İstasyona Bağlı Hatalar

Alıcı Saat Hatası : Alıcı saatinin hatalı ya da GPS zamanından farklı olması,

İstasyon Noktasının Koordinat Hatası : Zaman transferi, yörünge izleme amaçlı çalışmaları, konumlama dışı GPS uygulamalarını etkiler.

(2)

Gözlemlere Bağlı Hatalar :

İyonosferik Gecikme: İyonosfer yerden 50-1000 km üstteki tabakadır. Buradaki elektronları etkisiyle sinyalin hızı değişir. Frekansa bağlıdır. Kod ölçüleri ile ölçülen uzunluklarda daha büyük, faz ölçüleri ile ölçülen uzunluklarda daha küçük olurlar.

Troposferik Gecikme: Yerden 80km. ve üstteki tabakadır. 30 GHz’in altındaki sinyaller için yayıcı değildir.

Taşıyıcı Dalga Faz Belirsizliği

Sonuç: Sistematik hatalar ölçülerden atılabilirler. Bu hataların modellenmesi sonucu etkileri azaltılabilir. Bu hatalar zamanın, sıcaklığın vb. etkiler ile fonksiyon oluşturmak suretiyle ilişkilendirilebilirler.

Sistematik Olmayan Hatalar (Error)

Sistematik olmayan hata; hatanın ölçü üzerindeki etkisi sistematik olmayabilir. Örneğin faz kayması her ölçüde farklı olabilir. Ancak ortadan kaldırılabilirler.

Sistematik hataların artıkları, Faz kayması (sıçraması),

Multipath (Çok Yolluluk)

Anten faz merkezi kayıklığı,

Rastgele gözlem hatası (parazit)

(3)
(4)

Hata Kaynakları ve Giderilmesi

Saat Hataları

1- Uydu Saat Hatası ( ):

2- Alıcı Saat Hatası ( ): Alıcıdaki saatler atomik standartlardaki saatler değildir. Alıcılar Quartz saatler kullanır. Duyarlıkları, uydulara göre daha düşüktür.

Kod ölçüleri kullanılarak belirlenebiliyor.

δtu

( T 0e) 2( T 0e)2

1 0

u a a t t a t t

δt = + − + −

a

0

, a

1

, a

2

: Navigasyon kütüğünden alınır., t

0e

: almanak kütüğünden alınır. t

T

: Uydudan sinyalin çıktığı an. Uydudaki saatler rubidyum ve sezyum atomik standartlardaki saatlerdir.

δtA

Kod ölçüleri kullanılarak

δt

belirlenebiliyor.

Bilinmeyen XA,YA, ZA, δtA

Saat Hatalarının Modellenmesi İçin Seçenekler

1- Çok ufak kabul edilip ihmal edilebilirler. Bu durum mutlak konum için geçerli değildir. Çünkü mutlak konum belirlemede çok küçük bir hata çok büyük hataları beraberinde getirir. Bu durum rölatif veya ölçülerin farkları kullanıldığında olabilir.

2- Almanak düzeltmesi getirilebilir. Almanak verileri yardımıyla δtu hesaplanıp +dion+ dtrop+ rp denkleminde yerine konulur.

δtA

(

δtu δtA

)

c ρ

P= + − +dion+ dtrop+ rp

(

δtu δtA

)

c ρ

P= + −

(5)

3- Her bir epoktaki saat hatasının, birbirinden bağımsız olduğu varsayılır ve uydular arası fark alınır.

Uydular arası fark alırsak ( ) alıcı saat hatası, alıcılar arası fark alırsak (Δ) uydu saat hatası yok edilir.

Her bir epok için bağımsız saat hataları hesaplanırsa;

A istasyon noktası , t1, t2ve t3 zamanında 1, 2, 15, 23 uydularına gözlem yapılırsa;

∇

{ }

{ }

{

Φ Φ Φ Φ

}

Φ Φ

Φ Φ

Φ Φ

Φ Φ

, ,

, ,

, ,

, ,

, ,

, ,

23 15

3 1

3

23 15

3 1

2

23 15

3 1

1

A A

A A

A A

A A

A A

A A

P P

P P

t

P P

P P

t

P P

P P

t

Her bir epokta kod ölçüleri (P) ve faz ölçüleri Φ vardır. Bunların her biri birbirinden farklı olduğu varsayılarak (uydular-alıcılar arası farklardan yararlanarak) saat hataları bulunabilir.

varsayılarak (uydular-alıcılar arası farklardan yararlanarak) saat hataları bulunabilir.

4- Farklı epoklardaki hatalar arasında korelasyon olduğu varsayılarak bir tane alıcı saat hatası hesaplanabilir. Kaç tane epok varsa bir polinom yardımıyla δtA(ti)’lerden yararlanarak bir tek δtA bulunur.

( T 0e) 2( T 0e)2

1 0

A b b t t b t t

δt = + − + −

b0, b1, b2 katsayıları elimizde olursa, istediğimiz an için δtA’yı bulabiliriz.

2.yol : δtAdengelemede bilinmeyen olarak işleme sokulur ve δtAbulunabilir.

(6)

3- Yörünge Hatası :

Yörünge hatası 3 kısımda incelenebilir. Yarıçap boyunca, teğet boyunca ve yörünge düzlemine dik alınabilir.

Bu hatalar çekim kuvvetleri tarafından oluşur. Bu hataların uydu ile alıcı arasındaki uzunluğa etkileri;

Yarıçap boyunca etkileri

Yörüngeye teğet boyunca etkileri Yörünge düzlemine dik etkileridir

Bu hataların belirlenebilmesi için; Yer kontrol istasyonundan uydunun izlenmesi ile bu hatalar belirlenebilir. Uydu yörüngesinin belirlenmesinde 2 servis kullanılır.

R

belirlenmesinde 2 servis kullanılır.

SPS: Standart konum belirleme servisi PPS: Hassas konum Belirleme servisi

Normalde kullanılan servis SPS’dir. Çünkü bu veriler 5 kontrol istasyonundan belirlenip, Buradan efemeris kütüğü içinde kullanıcıya ulaşıyor.

PPS ise daha çok noktadan, uyduya gözlem yapılarak belirlenir. Bu nedenle bu bilgiler yayınlanan efemeris kütüğü içinde bize gelmez. Bu veriler dışarıdan alınabilir.

Yörünge hatası modellenebilir.

Uydu yörünge hatasının elde edilen baza yansıması şu şekildedir.

1 km’lik bazda 1mm 10 km’lik bazda 1 cm, 100 km’lik bazda 10 cm.

Yörünge hatasını modelleme yerine; gözlemlerin farkını alarak bu hata azaltılabilir. Örneğin alıcılar arasındaki fark 20m’lik yörünge hatasını bazın çözümünde 1 ppm veya daha aza indirebilir.

(7)

4- İyonosferik Gecikme Hatası :

4- İyonosferik Gecikme Hatası :

Sinyalin faz ölçüsü veya kod ölçüsü durumuna göre bu gecikme azalma ya da artma olarak karşımıza çıkar. Atmosferde sinyal ilerlerken; belirli tabakalardan geçer. Bu tabakalardan biri iyonosferdir. Bu tabaka 50-1000km. arasıdır. Sinyal bu tabakadan geçerken değişime uğrar.

İyonosferik gecikmenin sebebleri;

Güneş patlamalarının atmosferdeki gaz molekülleri ile etkileşmesi, Atmosferdeki gaz iyonlarının bağımsız elektronlar oluşturması, Bağımsız iyonlar ile GPS sinyallerinin etkileşmesi,

İyonosferik gecikmenin sonuçları;

İyonosferik gecikmenin sonuçları;

Sinyalin yayılma hızının değişmesi, Frekansa bağımlılık,

Taşıyıcı dalga faz ölçüleri atmosferde ışık hızından daha hızlı ilerlerler. Kod ölçüleri ise daha yavaş ilerlerler. Bu nedenle kod (P) veya faz(Φ) ölçüleri için yazılan eşitliklerde iyonosferik etki kod ölçüsünde (+), faz ölçüsünde (-) işaretlidir.

Sinyalin hızındaki değişim yansıma sayısı n ile ifade edilir. n=1 ise vakumlu ortam (herhangi bir etkinin olmadığı ortam) olarak kabul edilir. Sinyal atmosfere girdiği anda vakumlu ortam olarak kabul edilemez.

Bu durumda; n*f = 1-40.3*EC/f2‘den hesaplanır.

EC:elektron sayısı, f: frekans,

Uydu ile alıcı arasındaki yol boyunca toplam elektron sayısını hesaplanmak istenirse;

=TEC (toplam Elektron Sayısı)

∫

alılı

uydu

ECds

(8)

İyonosferdeki toplam elektron sayısının (TEC) standart bir değeri yoktur. Mevsime ve bölgeye bağlı olarak değişir.

Taşıyıcı dalga faz ölçüleri (Φ) için ölçülen uzunluk daima gerçek uzunluktan kısadır. Çünkü sinyal iyonosferde daha hızlı ilerlemektedir.

Ölçülen uzunluk = Gerçek Uzunluk (S) -

Kod ölçüleri (Φ) için ölçülen uzunluk daima gerçek uzunluktan uzundur. Çünkü sinyal iyonosferde daha yavaş ilerlemektedir.

Ölçülen uzunluk = Gerçek Uzunluk (S) +

f2

*TEC 40.3

f2

*TEC

Ölçülen uzunluk = Gerçek Uzunluk (S) + 40.3

İyonosferik gecikme frekansa bağımlıdır ve iyonosferik gecikmenin ortadan kaldırılması veya belirlenmesi için çift frekans kullanılır.

f1, f2(L1,L2)

f2

* 40.3

(9)

Kod Ölçüleri Kullanarak İyonosferik Etkinin Kaldırılması

L1 taşıyıcısı kullanılarak yapılan kod ölçüsü,

(

u A

)

1 ρ cδt δt

P = + − +dion1+ dtrop+ rp

(

u A

)

1 ρ cδt δt

P = + − 2

f1

*TEC 40.3

+ + dtrop+ rp

L2 taşıyıcısı kullanılarak yapılan kod ölçüsü,

(

u A

)

2 ρ cδt δt

P = + − +dion2+ dtrop+ rp

(

u A

)

2 ρ cδt δt

P = + −

2

f2

*TEC 40.3

+ + dtrop+ rp

Şeklindedir. Eğer bu iki eşitliğin farkı alınırsa;





−

=

− 2

1 2 2 1

2 f

1 f

* 1 TEC

* 40.3 P

P ( ) 2 ion1

1 1

2 2 2 2 1

2

2 d

f

*TEC 40.3 P

f P f

f  − = =



−

Çift frekans kullanılarak ve bu iki kod ölçüsünün farkını alarak iyonosferik etki bulunur.

Tropsferik etki frekanstan bağımsızdır.

Yukarıdaki 1. denklemin her iki tarafı ile, 2. Denklemin her iki tarafı ile çarpılıp farkları alınırsa;f12 f22

(

12 1 22 2

) (

u A

)

trop p

2 2 2 1

r d δt δt c ρ P f P f f f

1 − = + − + +

−

İyonosferik etkiden bağımsız gözlem eşitliği elde edilir. Yani çift frekanslı ölçüler kullanılırsa iyonosferik etki ortadan kalkar.

(10)

Faz Ölçüleri Kullanarak İyonosferik Etkinin Kaldırılması:

L1 için; +λ1N1- + dtrop+ rp L2 için; +λ2N2- + dtrop+ rp Bu iki eşitliğin farkını alırsak;

= sabit alınırsa; olur.

(

A

)

u 1 =ρ+cδt −δt

Φ 2

f1

*TEC 40.3

(

A

)

u 2 =ρ+cδt −δt

Φ 2

f2

*TEC 40.3

( ) ( )

[ ]

2 ( 2 2 1 1)

2 2 1

2 2 ion

L1 2 L2

2 2 1

2

2 λ N λ N

f f d f Φ

f Φ f

f −

+ −

−

=

− −

( 2 2 1 1)

2 2 2 1

2

2 λ N λ N

f f

f −

−

[

Φ( ) Φ( )

]

d sabit

f f

f

ion L1

2 L2 2 2 1

2

2 − =− +

−

Sonuç: Çift frekanslı taşıyıcı dalga faz ölçüleri iyonosferik hatayı bir sabit yanlışlıkla belirlerler. Bunun nedeni tamsayı faz belirsizliğidir. ( N1,N2)

1. denklemin her iki tarafı ile, 2. Denklemin her iki tarafı ile çarpılıp farkları alınırsa;

İyonosferik etkiden bağımsız taşıyıcı dalga faz ölçüleri eşitliği elde edilir.

2

f1 f22

( ) ( )

2

(

12 1 1 22 2 2

)

2 2 1 p trop A

u 2

2 2 1 2 2 1 2 2 1

N λ f N λ f f f r 1 d δt δt c ρ Φ f Φ f f f

1 −

+ − + +

− +

=

− −

−

(11)

İyonosferin Etkisi

Başucunda ( uydu ve alıcı arasındaki mesafede) 50m.,

Ufukta (uydunun bulunduğumuz noktaya göre ufukta olması durumunda) 3*50m.,

A

Gündüz geceye göre etki miktarı 5 kat fazladır.

Kış aylarında güneş ışıklarının eğik gelmesinden dolayı daha çok etkili olur.

Kasım = Temmuz*4

Güneşteki patlamalar iyonosferik etkiyi artırır.

- Tek frekans kullanılarak ( L1 veya L2 ) iyonosfer modellenerek iyonosferik etki azaltılabilir. Uydudan alınan sinyal üzerindeki parametreler

kullanılarak etki azaltılabilir. Bu durumda iyonosferik etkinin %75’i giderilebilir.

- Alıcılar arası fark gözlemleri; tek bir frekans kullanılsa dahi iyonosferik

etkiyi azaltabilir.

(12)

5- Troposferik Gecikme Hatası :

A

U

50-60 km

Troposfer yeryüzünden 50-60km. kadar olan kısımdır. Uydudan gelen sinyal troposfer tabakasında değişmeye uğrar. Troposfer 30 GHz altındaki frekanslar için yayıcı değildir. Bu yüzden kod (P) ve faz (Φ) ölçüleri için gecikme aynıdır.

ölçüleri için gecikme aynıdır.

GPS’de kullanılan frekanslar 1.2 GHz, 1.5 GHz’dir. Bu frekanslar 30 GHz’in altında olduğundan farklı bir etkiye uğramazlar.

Troposferik etki kuru ve ıslak olarak 2 kısımda incelenir. Yansıma sayısı kuru ve ıslak olarak 2 kısma ayrılır.

w

d N

N 1

n= + +

T

*P 77.6 Nd =

2 5 -

w T

* e 10

* 73 . 3

N = e : Kısmi su buharı basıncı (mbar)

Troposferik hatadan uydu ile alıcı arasındaki mesafenin etkilenme miktarı;

- Başucu doğrultusunda 2-3m.,

- Ufukla 100’lik açının altında 20m.’dir.

(13)

Nd( Kuru kısım parametresi) toplam hatanın %90’ını içerir ve bu miktar yüzey basınç ve sıcaklık ölçüleri yardımıyla 2/1000’de duyarlıkta belirlenebiliyor.

Troposferik etkinin tahmininde kullanılan Nw( Islak kısım parametresi ) atmosferde sinyalin geçtiği yola bağlıdır. Yüzey yada yeryüzünde ölçülen basınç, sıcaklık, rölatif nemlilik gibi parametreler ile doğrudan ilişkili değildir. Atmosferdeki su buharı bu parametreyi

etkilemektedir ve su buharının atmosferdeki dağılımı homojen olmayıp, zaman ve yer içerisinde değişim göstermektedir. Nwparametresi değişik fonksiyonlar kullanılarak modellenebilir.

Bunlardan bzıları Hopfield, Sastamoinen, Black fonksiyonlarıdır. Bu modeller; sıcaklık, basınç, nemlilik, su buharı basıncı, yükseklik vb. parametreler kullanılarak modellenmiştir. Troposferik gecikme hatası %92-%95 oranında modelleme sonucu azaltılır.

gecikme hatası %92-%95 oranında modelleme sonucu azaltılır.

Troposferik Gecikme Hatasının Modellenmesi;

Hopfield, Sastamoinen, Black fonksiyonları kullanılarak;

1-Bu modeller için standart atmosferik veriler kullanılabilir(1. yol). Örneğin sıcaklık 200, hava basıncı 10 mbar gibi,

2- Yüzey hava verilerinden türetilmiş bölgesel atmosferik veriler kullanılabilir (2. yol).

3- GPS ölçü esnasında elde edilen veriler kullanılabilir (3. yol).

Genelde 1. veya 3. yol kullanılır. Bunun nedeni hassas ölçü yapılıyorsa, GPS ölçüsü yapılırken elde edilen verilerin kullanılması uygundur. Eğer bir nirengi ağında ise standart veriler

kullanılabilir.

(14)

Taşıyıcı Dalga Faz Belirsizliği (N)

Taşıyıcı Dalga Faz Belirsizliği (N) bir hata değildir. Bunun belirlenmesinde yapılan hatalar ölçüleri

etkilemektedir. Faz ölçüleri (Φ) GPS alıcıları içerisinde genellikle 1-3mm duyarlıkla yapılır. Taşıyıcı Dalga Faz Belirsizliği (N), taşıyıcı dalganın tam katları şeklinde ortaya çıkar. Bu durumda;

Kanal (Kod) korelasyonu için; L1 λ≈ 20 cm. ise(dalga boyunun katları şeklinde)

Kodsuz teknik için; L1 ise 10 cm. (dalga boyunun katları şeklinde) (dalga boyu yarıya iner, frekans iki katına çıkar)

N tamsayı faz belirsizliği; faz alımı sürdüğü müddetçe veya GPS sinyalinde herhangi bir kesiklik olmadığı sürece tüm ölçü süresince ( epoklar boyunca) aynı değerdedir.

Her bir uydu ve alıcı çifti için farklı bir değer taşıyabilir. ( N1, N2, N3,…) gibi ölçü setleri şeklinde olur.

N tamsayı faz belirsizliğinin belirlenmesi;

Dengeleme sonucunda, tam dalga sayısına karşılık gelerek N değeri bulunabilir. Örneğin; N=5684375.636 şeklinde ilk adımda karşımıza çıkar. Bu tam olmayan kısmın nedeni, dengeleme içindeki bazı etkiler %100 modellenemediği için bilinmeyenlere etki yapmasıdır. Bu nedenle N tam çıkmaz fakat tam sayı olması modellenemediği için bilinmeyenlere etki yapmasıdır. Bu nedenle N tam çıkmaz fakat tam sayı olması gerekir.

N=5684375.636 ise N=5684375 yada N=5684376 olabilir.

N tamsayı faz belirsizliğinin tam sayıya çevrilip, bulunduktan sonra x,y,z, konum değerleri hesaplanmışsa bu çözüme FIXED (Sabit) çözüm denir.

N tamsayı faz belirsizliğinin tam sayıya çevrilmeyip kesirli bir şekilde kullanılarak x,y,z, konum değerleri hesaplanmışsa bu çözüme FLOAT (kesirli) çözüm denir.

Bu çözümlerden hangisinin daha iyi olduğu sorusunun cevabı;

Sabitlenerek yapılan çözüm sonucunda bulunan m0değeri daha küçüktür. Bunun nedeni alıcı tamsayı kısmını sayıyor kesirli kısmı ölçüyor. Biz başta bu şekilde kabul ediyoruz. Bu değeri kesirli olarak kabul etseydik bu durumda ölçülerimiz hatalı olurdu. Bu da hassas konum belirlememizi engellerdi.

Float(kesirli) ile ± cm, dm ; Fixed(sabit) ile ±mm hassasiyet elde edilir.

(15)

Sistematik Olmayan Hatalar Faz Kayması (Cycle Slip) :

Bu hatanın nerede, ne zaman nasıl oluşacağı belli değildir. Ancak belirlenebilir. Faz kayması; ölçülen taşıyıcı dalga fazlarda tam sayı devrindeki süreksizliktir. GPS alıcısının taşıyıcı dalgayı izleme döngüsünde geçici olarak faz alımına ait bağlantının ortadan kalkması ile oluşur. Sinyal kısa bir süre için kesilir.

Faz kaymasının sebepleri;

1- Geçici olarak uydudan gelen sinyalin bina, ağaç ve kişiler gibi engelleyici unsurlar tarafından kesilmesi, (en önemli neden)

2- Düşük taşıyıcı parazit güç yoğunluğu Taşıyıcı / Parazit = S / N oranının düşük çıkması 2- Düşük taşıyıcı parazit güç yoğunluğu Taşıyıcı / Parazit = S / N oranının düşük çıkması faz kaymasına neden olur.

3- İzleme band aralığının ( - 1.5 GHz + ) izleme sahasının dinamikliğinin aşılması. Bu kullanılan anten tipi ve alıcı özelliğine bağlıdır. Band aralığını geçince sinyal

tamamlanamaz (kesiklik oluşur).

4- Doğrudan sinyal yerine yansımış sinyalin alınması (multipath) 5- Zayıf alıcı tasarımı ve/veya performansı,

6- Geçici olarak alıcıda güç kesilmesi ( çok kısa süre)

(16)

Çok Yolluluk (Multipath) :

Uydudan gelen sinyalin alıcıya 2 veya daha farklı yoldan ulaşmasına multipath (çok yolluluk) denir. (araba, ev vb. şeylerden yansıyarak) Alıcının alttan yansıyan sinyalleri almaması için alıcı içerisine zemin plakası konulabilir. Bu sayede yansıyıp alttan gelen

U

almaması için alıcı içerisine zemin plakası konulabilir. Bu sayede yansıyıp alttan gelen sinyallerin alıcıya ulaşması engellenir. Multipath birkaç saat peryotludur. Baz(kenar) ölçüsü sonuçlarını etkiler. Multipath hatası L1 ve L2 taşıyıcıları için farklıdır. Multipath hatası fark alınmış iyonosferik gecikme eşitliğinde kendini gösterir. Bu yüzden fark alınmış iyonosferik gecikme hesaplanarak multipath izlenebilir.

20 km.’den küçük kısa kenarlar için fark alınmış iyonosferik gecikme denklemi kullanılıyor ise ihmal edilebilir. Multipath;

- Kod psydo uzunluk ölçülerini 10m. etkileyebilir, - Taşıyıcı dalga faz ölçülerini cm. etkileyebilir.

Multipathdan kurtulmanın en önemli yolu, yansıtıcı etkisi olan cisimlerin yanında nokta

tesis etmemektir. Genelde açık alanlarda nokta tesis edilmelidir.

(17)

Faz Merkezi Kayıklığı :

GPS’de sinyalin alındığı noktaya faz merkezliği denir. Bu noktanın bulunduğu yer

belirlidir. Bu genelde antenin geometrik merkezidir. Faz merkezliğinin yerini belirleyen parametreler bilinir. Ancak çeşitli nedenlerle faz merkezliği kayabilir (antenin düşmesi gibi). Bu durumda yanlış şekilde konum belirlenir ve konum bilgileri etkilenir. Faz

merkezliğinin olması gereken yerden farklı yerde olmasına faz merkezliği kayıklığı denir.

Bu önemli bir hatadır. Faz merkezliği hatası deformasyon ölçüleri gibi hassasiyet Bu önemli bir hatadır. Faz merkezliği hatası deformasyon ölçüleri gibi hassasiyet gerektiren işlemlerde belirlenmelidir. Bu hatayı belirlemek için kalibrasyon ölçüleri

yapılır. Oluşturulan kalibrasyon ağında uzaklıkları ve konumları belirli pilyeler kullanılır.

Anteni farklı yönlere çevirerek baz ölçülür. Ölçülen baz her ölçüde aynı ise sorun yoktur.

Eğer bazlarda farklılık varsa hata vardır ve bazın değişim miktarı ve yönü belirlenir.

Ölçüde bu değişime dikkat edilir.

Aynı antenler kullanılıyorsa ölçüde GPS alıcıları hep aynı yöne çevrilir. Bu sayede faz merkezi kayıklığı önlenebilir.

Gözlem Hataları:

Rasgele karakterli ve alıcının elektronik yapısı ile ilgili hatalardır.

(18)

DOP

Görünen uydu dağılım geometrisi ölçütü. Ölçüm esnasında, elektronik olarak izlenen uzaydaki uyduların dağılımının iyi veya kötü olduğunu gösteren ölçüt (parametre)dir.

DOP’un iyi veya kötü olması;

U1 U2 U3

U4

U1 U2 U3 U4

Uydular yayılmış şekilde ise yani ışınlar arasındaki açı geniş açı ise DOP parametresi iyi olur. Uydular herhangi bir bölgede kümeleşmiş ise DOP kötü olur.

DOP < 6 ise iyi denilebilir DOP > 6 ise Kötüdür, DOP 1.5 ile 2 arasında ise çok iyidir.

DOP, konum duyarlığı ile ilgili bir parametredir. Dop büyük ise konum duyarlığı düşük olur veya ölçülerin duyarlığı düşer.

DOP iyi DOP kötü

k DOP*σ0

σ =

(19)

DOP

DOP’un hesabı için;

DOP durumunu ölçüye çıkmadan önce hesaplayabiliriz. Buna göre ölçü yapılacak zamanı belirleyebiliriz. DOP’un iyi yada kötü olmasına göre ölçü zamanı belirlenebilir.

( ) ( )

( ) ( )

( ) ( ) ( )

( )

( ) ( )

( ) ( )

( ) ( ) ( )

− −

− −

− −

−

− −

− −

− −

−

=

...

...

...

...

t c ρ

Z t Z t

ρ Y t Y t

ρ X t X

t c ρ

Z t Z t

ρ Y t Y t

ρ X t X

A 2

A0 A0 2

2 A0

A0 2

2 A0

A0 2

1 A0

A0 1

1 A0

A0 1

1 A0

A0 1

;

Almanak yardımıyla uydunun koordinatları bulunabilir. Alıcı noktasında yaklaşık

koordinatlar biliniyor ise uydu ve alıcı arasındaki yaklaşık uzunluk değeri ρ

A0

bulunabilir veya ρ

A0

yerine direk [ + Atm.] yazılabilir.

Kofaktör matrisi

( )

( )

( ) ( )

( )

( )

− −

− −

− −

− c

t ρ

Z t Z t

ρ Y t Y t

ρ X t X

...

...

...

...

n A0

A0 n

n A0

A0 n

n A0

A0 n

(

A

)

u δt

δt c ρ

P= + −

(

T

)

1

xx A A

Q = −

=

tt zt zz

yt yz yy

xt xz xy xx

xx

q q q

q q q

q q q q Q

(20)

DOP

Kofaktör matrisinin elemanları yardımıyla, çeşitli DOP parametreleri hesaplanabilir.

Geometrik DOP

Konumsal DOP (Ölçü yapılırken bakılır) Yatay DOP

Düşey DOP Zamansal DOP

;

tt zz yy

xx q q q

q

GDOP = + + +

zz yy

xx q q

q

PDOP = + +

yy

xx q

q HDOP = +

qzz

VDOP = qtt

TDOP =

(21)

GPS İLE KONUM BELİRLEMEDE BAZI YÖNTEMLER

GPS’te kullanılan yöntemler statik ve kinematik olmak üzere 2 bölümde incelenir.

Statik Yöntemler Statik Ölçü Yöntemi,

Hızlı Statik Ölçü Yöntemi, Tekrarlı Ölçü Yöntemi,

Tekrarlı Ölçü Yöntemi,

Kinematik Yöntemler Durgit Ölçü Yöntemi,

Kinematik Ölçü Yöntemi,

DGPS (Diferansiyel GPS)

RTK (Gerçek Zamanlı GPS)

(22)

Statik Ölçü Yöntemi

Klasik ölçü yöntemidir. GPS kullanılmaya başlandığından beri kullanılan bir yöntemdir. Genelde jeodezik ağların ölçümünde yüksek duyarlık gerektiren çalışmalarda kullanılır.

Duyarlığı 5mm +1ppm (yatayda), 10 mm+1ppm (düşeyde) şeklindedir.

Uzun kenarların ölçümünde kullanılır. Uzun kenar > 15 km.

Ölçü süresi 30 dakika ve üzeridir. Bu süre uydu sayısına, ölçüden beklenen hassasiyete ve bazın uzunluğuna göre daha fazla olabilir. (min 30 dak)

Veri toplama veri kayıt aralığı min. 10 sn ve üzeridir. Örneğin A: 12 45 10; 12 45 20; 12 45 30; …. Gibi

Ölçüm işleminde alıcılar en az 2 noktada kurulmalıdır. Bu 2 nokta arasında ölçü 2 Ölçüm işleminde alıcılar en az 2 noktada kurulmalıdır. Bu 2 nokta arasında ölçü

yapılarak aradaki baz vektörü belirlenir. A ve B noktalarında eş zamanlı ölçü yapılmalıdır.

Statik GPS Ölçü Yönteminin Uygulama Alanları : En fazla jeodezik ağların (kontrol ağlarının) ölçülmesi, Ulusal ve kıtalar arası mesafelerin ölçülmesi,

Tektonik hareketlerin izlenmesi,

Baraj ve mühendislik yapılarının (köprü, yol ) deformasyon ölçülerinde kullanılır.

Avantajları : Yersel yöntemlerle yapılan ölçülere göre çok avantajları vardır.

Hız, duyarlık, ekonomi gibi avantajları var,

Doğrultu (açı) ölçmelerinin; doğrultu ağlarının yerini almaktadır. Doğrultu ölçmeye gerek olmamaktadır.

6

1 3

4 5

(23)

Hızlı Statik Ölçü Yöntemi

Hızlı statik ölçü yöntemi; statik ölçü yöntemiyle aynıdır. Tek farkı daha kısa sürede statik ölçü yöntemindeki duyarlığa erişmektir. Yani daha kısa sürede statik yöntemin duyarlığına yakın duyarlık elde edilmektedir.

Duyarlığı 5mm +1ppm (yatayda), 10 mm+1ppm (düşeyde) şeklindedir.

Kısa kenarların ölçümünde kullanılır. Kısa kenar < 15 km.

Ölçü süresi 30 dakikadan daha azdır. Bu süre uydu sayısına, uydu geometrisine, ölçüden beklenen hassasiyete ve bazın uzunluğuna göre daha kısa olabilir.

Veri toplama veri kayıt aralığı 10 sn’den küçüktür. Genelde 5sn.

Daha kısa sürede sonuca giden bir yöntemdir. Bunun nedeni tamsayı faz

belirsizliğinin (N) belirlenmesinde kullanılan algoritmanın farklı olması nedeniyle 2 belirsizliğinin (N) belirlenmesinde kullanılan algoritmanın farklı olması nedeniyle

ölçü süresinin kısalmasıdır. Ancak bu yöntem kısa kenar < 15 km. ölçülerinde kullanılır.

Hızlı Statik GPS Ölçü Yönteminin Uygulama Alanları :

jeodezik kontrol ve sıklaştırma ağlarında (baz uzunluğu <15km. olanlar için), Poligon yönteminde,

Fotogrametrik yer kontrol noktalarının koordinatlandırılmasında, Mühendislik ölçmelerinde nokta tesisinde,

Sınır ve detayların ölçülmesinde kullanılır.

Avantajı : Bazların kısa olması durumunda statik yönteme göre daha hızlı yöntemdir.

6

1 3

4 5

(24)

Tekrarlı Ölçü Yöntemi (Psoydo Kinematik Ölçü Yöntemi)

Çok fazla kullanılan bir yöntem değildir. GPS’in ilk uygulanmaya başladığı dönemlerde kullanılan bir yöntemdir.

Fazla kullanılmamasının nedeni, GPS ilk kullanılmaya başlandığında uydu sayısı az olduğu için bu yöntem kullanılıyordu. Uydu sayısı artınca kullanılmaya gerek görülmemiştir.

Bu yöntem 1-4 saatlik bir ölçü süresinin başlangıç ve sonunda değişen uydu geometrisinden faydalanmak için; bir noktanın birkaç dakika süre ile ( en fazla 10 dak.) 2 defa ölçülmesi ilkesine dayanır. Amaç; değişen uydu

geometrisini kullanmak ve uydu sayısını fazlalaştırmak, kümeleşme bozmak yani DOP’u iyileştirmektir.

Bu yöntem ölçü noktaları etrafında engel olmadığı durumda ( düz, açık arazi) uygulanır. Bir noktadan diğer noktaya yer değiştirirken alıcı uyduları izlemeye devam etmesi gerekmez. Alıcı kapatılarak diğer noktaya gidilir.

Bu yöntemde cycle slip (faz kayması)’na dikkat edilmelidir. ( ölçü süresi az olduğu için). Duyarlık 5-10mm + 1ppm.

Tekrarlı ölçü yöntemi merkezsel baz yöntemi ve poligon yöntemi olarak iki şekilde yapılır.

Merkezsel Baz Yöntemi : Bir alıcı konumu bilinen bir nokta (referans noktası) üzerinde iken diğer alıcı herhangi bir noktadan başlar ve diğer noktaları gezer. Eğer noktanın konumu biliniyorsa ölçü süresi daha az olur.

Her noktada yaklaşık birkaç dakikalık (max. 10 dak.) ölçü yapılır ve 1-4 saat içinde işlem tekrar edilir.

1-4 saat içerisinde ölçü tamamlanır. 4 saatten sonra bağımlı uydu kalmaz.

Referans Noktası 1. Ölçü 2. Ölçü

1-4 saat içerisinde ölçü tamamlanır. 4 saatten sonra bağımlı uydu kalmaz.

2. ölçüde 1. ölçüde izlenen yol tekrarlanır. Alıcının noktalardaki ölçüm dışında açık olması gerekmez.

1. ölçü yapılır. Ardından aynı şekilde 2. ölçü yapılır. 1-4 saat içerisinde tamamlanması gereklidir çünkü aynı uydudan tekrar ölçü alınabilmelidir.

Poligon Yöntemi :

2 alıcı kullanılıyor. Bu yöntemde sabit alıcı yoktur. 2 noktada ölçü yapıldıktan sonra alıcılar atlamalı olarak değiştirilerek ölçü yapılır. 1-4 saat içinde noktalar 2 defa ölçülmelidir.

Yazılımla ölçüler birleştirilerek baz uzunluğu belirlenir.

Tekrarlı Ölçü Yönteminin Uygulama Alanları : jeodezik kontrol ve sıklaştırma ağlarında,

Poligon yönteminde,

Fotogrametrik yer kontrol noktalarının koordinatlandırılmasında, Mühendislik ölçmelerinde nokta tesisinde,

Sınır ve detayların ölçülmesinde kullanılır.

Avantajı : Uydu sayısı ve DOP durumu diğer noktalara göre daha iyidir.

1.ölçü 1

2

3

4

1.alıcı

2.alıcı

2.ölçü

(25)

KİNEMATİK YÖNTEMLER

Kinematik Ölçü Yöntemi

Bu yöntemde tek tek noktaların ölçülmesi yerine hareketli alıcının yolunun belirlenmesine çalışılır.

Yani öncesinden nokta belirlemeksizin bir güzergah boyunca ölçü yapılır.

Bu yöntem iki şekilde uygulanır.

Statik başlayan kinematik yöntem, Hareketli başlayan kinematik yöntem.

Statik başlayan kinematik yöntem:

1. noktada hızlı statik ölçü yapılarak N belirlenir. Daha sonra 1’deki GA kinematik (hareketli) bir

şekilde ölçü yapmaya başlar. Her epokta bir ölçü yapılır. Bu şekilde bir güzergah boyunca ölçü toplanır ve gidilen yol belirlenir.

Duyarlığı 1-2cm+1ppm’dir

Herhangi bir noktada sinyal kesilirse, bir önceki nokta bilinmediği için tekrar başa dönülür. Bu Herhangi bir noktada sinyal kesilirse, bir önceki nokta bilinmediği için tekrar başa dönülür. Bu yöntemin dezavantajıdır.

Hareketli başlayan kinematik yöntem ( On the fly)

Bu yöntemde bir alıcı referans noktasına kurulur. Diğer alıcı hareket halindeyken kullanılan algoritma sayesinde N tamsayı faz belirsizliği belirlenir (2-3 epok). Daha sonra bu noktadan itibaren anlık

konum belirlenebilir. Bu noktadan önceki noktalarında koordinatları belirlenebilir.

Bu yöntemin avantajı ölçülen güzergah boyunca herhangi bir kesiklik olmamasıdır.

Uydu sayısı min 4 olmalıdır.

Herhangi bir hat boyunca ölçü yapmak istiyorsak ( sınır belirlemesi gibi) bu yöntem kullanılır.

(26)

KİNEMATİK YÖNTEMLER

Durgit (Stop and Go) Ölçü Yöntemi

Kinematikte bir noktadan diğer noktaya giderken yani hareket halinde iken ölçü yapılmaktadır. Ölçü noktalarının işaretlenmiş olması gerekir. Genelde 2 alıcı kullanılmaktadır.

Bir tane referans noktası vardır. Bu noktaya referans alıcı kurulur ve diğer referans noktasına yakın koordinatı belirlenecek 2. noktaya gezici alıcı kurulur.

Genelde referans ve gezici alıcının bulunduğu nokta

arasındaki uzunluklar kısadır. ( baz uzunluğu <15 km.) Amaç referans noktası ile diğer nokta arasındaki uzunluğun

ölçülmesidir (Tam sayı faz belirsizliğinin belirlenmesidir.) Hızlı statik yöntemle referans ve yeni nokta arasındaki bazın uzunluğu belirlenir.

Referans Alıcı RA

Bu arada sinyal

kesiliyor. Bu durumda 3 nolu noktaya geri dönülür. Burada kısa bir süre ölçü yapılır ve başka yoldan 4 nolu noktaya gidilir.

Gezici Alıcı GA 1

2

3

4

Referans Alıcı RA

4 nolu noktada ölçü süresi uzatılarak (hızlı statik ölçü) ölçü yapılır.

Gezici 1

2

3

4

ölçü süresi 5-10 dakika, 2. ve diğer noktalarda ölçü süresi daha az,

Veri toplama aralığı 5sn <, iki nokta arasındaki ölçü bittiğinde alıcı kapatılmadan diğer noktaya gidilir.

Uydu sayısı min. 4’tür ancak kinematikte tercih edilen uydu sayısı 5 ve üzeridir. 5 ve üzeri uydu sayısı ile daha kısa sürede daha hassas sonuçlar alınabilir.

Gezici alıcı sehpaya kurulmaz, düzeçli bir jalon üzerine monte edilir.

2. ölçü süresinin daha kısa olmasının nedeni, 1. ölçüde tamsayı faz belirsizliği belirlenir. Alet kapatılmadığı için ölçü süresince N tamsayı faz belirsizliği aynı olacağından tekrar N belirlenmez ve ölçü daha kısa sürede yapılır.

Referans Alıcı RA

Gezici Alıcı GA 1

2

3

4

Alıcı RA ölçü yapılır.

Gezici Alıcı GA

Referans Alıcı RA

Buyöntem yürüyerek yada araçla yapılır.

Gezici Alıcı GA 1

2

3 4

5 8 7

(27)

Bu sinyalin kesildiğini fark etmeden diğer noktalarda da ölçü yapıldıysa ( 4, 5, 7, 8) 3 nolu noktaya veya 2 nolu noktaya son ölçü yapılırsa değerlendirme sırasında bu kesiklikten kaynaklanan hata önlenebilir.

Durgit Yönteminin Çalışma Prensibi: (Özet)

Bu yöntemde bir alıcı (Referans alıcısı) konumu bilinen nokta üzerinde sabit ve sürekli olarak ölçü yapıyor. (Noktanın

RA

RA GA1

GA2

Bu yöntemde bir alıcı (Referans alıcısı) konumu bilinen nokta üzerinde sabit ve sürekli olarak ölçü yapıyor. (Noktanın konumu belli ise ölçü süresi azalır).

Gezici alıcı ise önce referans noktasına yakın, koordinatı bilinmeyen herhangi bir noktaya kurulur. Hızlı statik yöntemde olduğu gibi ölçü yapılır.

Bu işlemin nedeni; N( tamsayı faz belirsizliği)’nin belirlenmesidir. Daha sonra GA ağdaki diğer noktaları gezerek birkaç dakikalık veya üzeri ölçüleri toplar. GA bir noktadan diğer noktaya giderken kapatılmaz. Bu şekilde N için tekrar ölçü yapılmasına gerek kalmaz.

Eğer sinyalde bir kesiklik olursa yada uydu sayısı 4’ün altına düşerse geri dönülerek en son konumu bilinen noktadan itibaren işlemlere devam edilir veya bir sonraki noktada ölçü süresi artırılarak hızlı statik yöntem ölçüsü yapılır.

Bu yöntem ölçü noktaları birbirine yakın ve aralarında engel yoksa iyi sonuçlar verir.

Detay alımında hızlı GPS yöntemlerinden biridir.

Duyarlığı 1-2cm+1ppm’dir

Veri toplama aralığı 5sn veya daha azdır. (5 sn < ) En uygun uydu sayısı 5 veya daha fazladır.

Durgit Yönteminin Uygulama Alanları :

Detay ve mühendislik ölçmeleri, Yol boru hattı, sınır ölçmeleri, sayısal arazi modeli belirleme ( 3 boyutlu arazi modeli) gibi uygulamalarda kullanılır.

(28)

DGPS (Diferansiyel GPS) Ölçü Yöntemi

DGPS ve RTK’in ölçü yöntemi aynıdır. DGPS’in donanımı en az 1 referans, 1 gezici alıcıdır.

Referans noktasının genellikle konumu bellidir. (cm. duyarlığında)

Radyonun görevi; sinyal gönderip almaktır. Referans noktasındaki GPS alıcısındaki radyo vericidir genellikle dahilidir.

Bazen harici olabilir yani GPS’e ayrıca bağlanır.

Gezici alıcı genelde jalon şeklinde veya sırt çantasında olur. GA’da da radyo anteni ve radyo alıcısı vardır.

RA ve GA’da ayrıca data kontrol ünitesi vardır. Bunun nedeni, her an verileri kontrol etmek içindir.

RA’da başlangıçtaki ayarlamalar için data kontrol ünitesi olmalıdır, GA’da konumu okumak için mutlaka data kontrol ünitesi olmalıdır.

Donanımın GPS’den farklılığı radyo alıcısı ve vericisi, data kontrol ünitesidir. Bu özellikler DGPS’de ve RTK’de aynıdır.

Radyo Anteni GPS Anteni

Referans Noktası GPS Alıcısı

Radyo

Data Kontrol Ünitesi

DGPS’de alıcı ve antene ek olarak, radyo anteni ve radyo bulunur.

RA’daki donanım;

Verici (radyo vericisi), Harici radyo

Data kontrol ünitesi

(29)

DGPS’in Çalışma Prensibi

İlk olarak data kontrol ünitesi yardımıyla, alıcıya referans noktasının bilinen koordinatları girilir.

Referans noktasının koordinatı bilindiği için uydu-alıcı arasındaki uzaklık hesaplanabilir. RA’da ölçü ile hesap arasındaki fark bulunur. Bu sayede herhangi bir t anındaki ölçünün hatası bulunabilir.

Bu sırada ölçü noktasındaki GA’da aynı uydular görünmektedir. Referans noktasındaki radyo vericisi yardımıyla getirilecek düzeltmeler (ΔP1(t)); GA’daki anten tarafından alınır ve t anında yani aynı anda (eş zamanlı) yapılan ölçüye bu düzeltme eklenerek GA’nın bulunduğu noktanın koordinatları belirlenebilir.

P1B(t) + ΔP1(t) = P1B(konum) Ölçü + düzeltmesi = konum

DGPS’de baz uzunluğu 500 km.ye kadar olabilir.

RTK GPS’de baz uzunluğu 50 km.ye kadar olabilir.

DGPS sistemi kod ölçüsü kullandığı için duyarlık m ve metrenin altında (50 cm-1m) arasındadır.

DGPS; araç takibinde, CBS projelerinde, sınır belirlemede kullanılır.

DGPS; araç takibinde, CBS projelerinde, sınır belirlemede kullanılır.

P1B P2B P3B

P4B

P1

P4

Referans Noktası

P2 P3

B GA

(30)

RTK (Gerçek Zaman Kinematik) Ölçü Yöntemi

DGPS’den farkı; kod ölçülerinin yanında faz ölçülerini de kullanmasıdır.

RTK GPS’in faz ölçüleri kullanıldığında duyarlığı 1-3cm’dir.

Bu yöntemde kod ve faz ölçülerine ait düzeltmeler GA’ya gönderilir.

RTK ölçü yöntemi anında konum belirler, tamsayı faz belirsizliğinin çözülmesi gerekliliği sebebiyle ve radyo iletişimi dolayısıyla noktalar arasındaki bazlar kısadır . ( tamsayı faz belirsizliği fixed (sabit) olarak çözülür.)

DGPS’den farkı N tamsayı faz belirsizliğinin çözülmesi ve faz ölçülerinin de kullanılmasıdır.

Bu yöntemde anlık konum belirlendiği için aplikasyonda kullanılabilir. Eğer aplikasyon noktalarının koordinatları data kontrol ünitesine girilirse noktanın yeri kolaylıkla bulunur. İmar adalarının aplikasyonunda kolaylıkla kullanılır.

Birkaç tane gezici alıcı kullanılabilir. Bu şekilde işlem süresi azalır.

Birden fazla RA kullanılıyorsa GA’ların başlangıç ayarlamaları hangisinden ölçü alınıyorsa o RA’ya göre yapılır

Referans Noktası

GA GA

GA RA

(31)

1-) Sanal Referans İstasyonu Yöntemi (VRS/VBS): Sanal referans istasyonu tekniği GNSS

ölçülerinde uzun süredir kullanılan bir kavramdır. VRS, üzerine alet kurulmamış hayali bir istasyon olup, gezen alıcıdan yalnızca birkaç metre uzaklıktadır. VRS noktasına ilişkin gözlem verileri,

çevredeki referans istasyonlarının verilerinden yararlanılarak ve sanki VRS noktasında alet kurularak gözlem yapılmış gibi oluşturulur. Buradaki temel prensip, gezen alıcı için geçerli düzeltme

parametrelerinin çalışma bölgesi çevresindeki birden çok referans istasyonu verisinden enterpole ile hesaplanmasıdır. Böylece gezen alıcının RTK ölçülerindeki bazı sistematik etkiler (iyonosfer,

troposfer, anten faz merkezi , vb) en aza indirilmiş olmaktadır.

VRS sisteminde işlem adımları şu şekilde özetlenebilir;

-TUSAGA istasyonlarından veriler hesap ve kontrol merkezine 1 sn aralıklarla aktarılır.

-Gezen alıcı kendi yaklaşık konumunu (NMEA) formatında kontrol ve hesap merkezine gönderir.

-Hesap ve kontrol merkezinde gezen alıcının hangi üçgen içerisinde olduğu belirlenir ve gezen alıcının yaklaşık koordinatları kullanılarak VRS verisi hesaplanır.

-VRS verileri RTCM formatında gezen alıcıya gönderilir.

-Gezen alıcıda standart RTK çözümü yapılarak konum belirlenir.

-Gezen alıcı VRS verilerinden yararlanarak hesapladığı yeni konumunu tekrar kontrol ve hesap -Gezen alıcı VRS verilerinden yararlanarak hesapladığı yeni konumunu tekrar kontrol ve hesap merkezine gönderir.

CORS-TR ağının VRS sistemi ile kullanımına ilişkin bir tasarım;

(32)

2-) Alan Düzeltme Parametreleri Yöntemi (FKP): FKP, birkaç yıl önce Alman firması SAPOS tarından gündeme getirilmiş bir yöntemdir. Bu tekniğin temel prensibi VRS ile aynı olup,

referans istasyonlarındaki bilgilerin gezen alıcılara aktarılmasıdır. Ancak gezen alıcının yaklaşık konumunun bilinmesine gerek yoktur.

FKP sisteminin özellikleri şu şekilde özetlenebilir;

-Referans istasyonu verileri hesap merkezinde toplanır ve analiz edilir.

-Hesap merkezinden gezen alıcıya tek yönlü iletişim vardır.

-Yayınlana veriler referans istasyonu verileri ile ağa ilişkin olarak modellenmiş iyonosferik düzeltme katsayılarıdır.

-Gezen alıcılar faz başlangıç belirsizliklerinin çözüm süresini kısaltmak ve doğruluğu artırmak için referans istasyonu verilerini ve iyonosferik düzeltmeleri kullanarak RTK icra ederler.

-Bu yöntemle elde edilen düzeltmeler gezen alıcıda isteğe bağlı olarak enterpolasyon ve/veya VRS amaçlı kullanılabilir.

-Tek yönlü iletişim yeterlidir.

-Yeni bir veri formatı gerektirir ve bu yöntemle aktarılan veri hacmi tek bir istasyon verisine göre oldukça fazladır.

oldukça fazladır.

-Kullanıcı sayısında sınırlama yoktur.

(33)

3-) Ana-Yardımcı Referans İstasyonları Yöntemi (MAC): Bu yöntemin temel prensibi GNSS ağına ve gözlemlere ilişkin azami hata bilgisinin paket halinde gezen alıcılara gönderilmesidir. Böylece, ağa ilişkin ne kadar çok bilgi gelirse gezen alıcının kendi konumunu doğru olarak belirleme o kadar artacaktır. MAC yönteminde, bir merkez referans istasyonu ve onun ‘’RTCM V3.1 Mesaj 004’’ formatında tüm ham ölçü verileri ile diğer referans istasyonlarının azaltılmış verileri birlikte kullanılmaktadır. Bu yöntem ağ düzeltmelerinin yayınlanması konusunda son kullanıcıya önemli katlılar sağlamaktadır ve bu alanda ilk uluslararası standarttır.

Referanslar

Benzer Belgeler

olmalıdır. Ama yalnızca kişisel güvene dayanan işler de bir takım başarısızlıklar olağandır. İşle ilgili gerekli araştırmalar yapılmalı ve deneyim eksikliği dikkate

x (1.41) ve (1.39) karşılaştırıldığında önkestirim aralığı hem uydurulan modeldeki hataya hem de gelecek gözlemlerle ilgili hataya bağlı olduğu için x 'daki

Özilintinin yol açabildi ˘gi ciddi sonuçları dü¸sünüldü ˘günde, sorun var oldu ˘gu zaman düzeltici bazı önlemler almanın gerekli oldu ˘gu da açıktır. Bozukluk terimi u

Kendi yaş grupları ile kıyaslandığı zaman Parkinson hastalarının hastanede daha uzun süre yattıkları ve komplikasyon oranlarının daha yüksek olduğu tespit

Ayrıca daha çok yaşlı hasta grubunun yüksek olduğu bir klinik olması nedeniyle tıbbi hata riski yüksek olmakta ve hasta güvenliği açısından özellikli bi- rimler arasında

olmadığı halde, Erzurumda mutlaka cam önünden ısıtma yapılmalıdır. 11-lsı kaybı az olan hacimlerde, radyatör miktarı 2 dilimden az hesaplanmış ise, bu

değerlerine sahip olduğu ve gerek kullanım kolaylığı gerekse ekonomik oluşu tüm medya da sürekli olarak işlenme!idir. Ve tüketiciler doğal gaz

Yönetmelikte verilen basınç değerinin, yangın dolaplarının sprinkler sistemine bağlandığı noktada sağlanması halinde, sprinkler sistemi için basınç ve debi değerini