Brusellozlu olgularda semptomların süresi ile standart tüp aglütinasyon titreleri, kan kültürlerinde üreme ve lokomotor sistem tutulumu arası ilişkinin irdelenmesi
Cem YARDIMCI (*), N. Didem SARI (*), Bahadır CEYLAN (*), Rüchan ULUTÜRK (*), Muzaffer FİNCANCI (*)
Geliş tarihi:26.02.2009 Kabul tarihi: 26.05.2009
S.B. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği*
KLİNİK ARAŞTIRMA İnfeksiyon
ÖZET
Giriş ve Amaç: Bruselloz ülkemizde sık rastlanan bir zoonoz olup klinikte kendini akut, subakut ve kronik formlarda göste- rebilir. Brusellozda komplikasyonların kronik formda daha sık olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın amacı brusellozun akut- subakut veya kronik olma durumu ile standart tüp aglütinas- yon (STA) titresi yüksekliği, kan kültüründe üreme ve lokomo- tor sistem tutulumu durumu arasında ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde yatırılarak tedavi edilen bru- sellozlu olguların dosyaları retrospektif olarak değerlendirile- rek kan kültürlerinde üreme olup olmadığı, lokomotor sistem tutulumu olup olmadığı ve STA titreleri öğrenildi. Olgular STA titresine göre ≥ 1/320 ve < 1/320 olan olgular olarak ikiye ayrıldı. Lomber bölgede ağrısı olan olgular, herhangi bir eklemde artrit veya artraljisi olan olgular ve/veya radyolojik olarak lokomotor sistem tutulumu saptanan olgular lokomotor sistem tutulumu olan olgular olarak kabul edildi. Semptom süresi 8 haftadan küçük olan olgular akut, 8-52 hafta olanlar subakut ve 52 haftadan fazla olanlar kronik bruselloz olarak kabul edildi. Olguların Brusellozun akut-subakut veya kronik olma durumu ile standart tüp aglütinasyon titresi yüksekliği, kan kültüründe üreme ve lokomotor sistem tutulumu arasında ilişki olup olmadığı incelendi.
Bulgular: Çalışmaya ortalama yaşı 45,5 yıl olan 18’i kadın 8’i erkek toplam 26 olgu alındı. Olguların 19’u (% 73) akut -subakut ve 7’si (% 27) kronikti. Oniki (% 46,1) olgunun kan kültüründe brusella üredi. Onaltı (% 61,5) olguda lokomotor sistem tutulumu vardı. Olguların akut-subakut veya kronik olması ile kan kültüründe üreme olması ve lokomotor sistem tutulumu olması arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Kronik olan olgularda akut-subakut olan olgulara göre STA titresi ≥ 1/320 olan olgu sayısı daha azdı (p>0,05).
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları kronik olgularda STA titrele- rinin akut-subakut olgulara göre daha düşük olduğunu ve semptom başlangıç süresi ile lokomotor sistem tutulumu ve kan kültüründe üreme arasında ilişki olmadığını göstermiştir.
Anahtar kelimeler: Bruselloz, standart tüp aglütinasyon testi, kan kültürü, lokomotor sistem
SUMMARY
The evaluation of the relationship between the duration of symptoms with STA titers, growth on blood culture and
locomotor system involvement
Introduction and Aim: Brucellosis is a common zoonotic infection and manifests in acute, subacute and chronic forms.
Brucellosis complications are more common in chronic form of disease. The aim of this study is to evaluate the relationship between acute-subacute or chronic forms of brucellosis and standart tube agglutination (STA) titer levels, growth on blood culture and locomotor system involvement.
Materials and Methods: Dossiers of brucelosis cases which hospitalized in our clinic are retrospectively evaluated in regard of growth on blood culture, locomotor system involve- ment and STA titers. Cases were divided into two subgroup as STA titers ≥ 1/320 and < 1/320. Cases with lumbal pain, art- hritis or arthralgia in any joint, and/or radiologically proved locomotor system involvement are considered as cases with locomotor system involvement. Cases with duration of symptoms less than 8 weeks are considered as acute, between 8 and 52 weeks subacute and more than 52 weeks chronic bru- cellosis. The relationship between acute-subacute or chronic forms of brucellosis and standart tube agglutination titer levels, growth on blood culture and locomotor system involve- ment were evaluated.
Results: 26 patients (18 female and 8 male) were enrolled to study and their mean age is 45.5 years. 19 of cases (% 73) were acute-subacute and 7 (% 27) were chronic. Brucella grew on blood cultures of twelve cases (% 46.1). Locomotor system involvement was determined in sixteen cases (% 61.5).
No significant relationship was seen between acut-subacute and chronic forms of disease and growth on blood culture and locomotor system involvement. In chronic cases, number of patients with STA titers ≥ 1/320 were lower than acute- subacute cases (p>0.05).
Conclusion: This study showed that STA titers in chronic cases are lower than acut-subacute cases and there is no rela- tionship between duration of symptoms and locomotor system involvement and growth on blood cultures.
Key words: Brucellosis, wright test, blood culture, locomotor system
69
Göztepe Tıp Dergisi 24(2):69-72, 2009 ISSN 1300-526X
Bruselloz, Brucella cinsi bakteriler ile oluşan;
koyun, keçi, sığır, manda ve domuz gibi hayvanla- rın etleri, süt, idrar gibi vücut sıvıları, infekte süt ile hazırlanan süt ürünleri, infekte hayvanın gebe- lik materyali aracılığı ile insanlara bulaşabilen; tit- reme ile yükselen ateş, kas ve büyük eklem ağrıları ile seyreden bir zoonozdur (1,2,3). Bruselloz tanısı, klinik bulgularla birlikte etkenin izolasyonu ve serolojik testler ile konulmaktadır (4).
Bruselloz semptomların süresine göre akut, suba- kut ve kronik formlarda bulunur. Akut brusellozun kuluçka dönemi bir hafta ile birkaç ay, ortalama 2-3 haftadır (5). Hastalık hafiften, çok ağır seyirli toksik tabloya kadar değişik spektrum gösterir.
Akut bruselloz vakalarının tedavi edilmeyen bir kısmı subakut bir döneme geçebilir Subakut vaka- larda en sık belirtiler artrit, yorgunluk, sinirlilik, ondulan ateştir. Hastalığın bir yıldan uzun sürmesi ise kronik bruselloz anlamına gelir. Kronik seyirli vakaların % 85'i asemptomatiktir (6). Ateş, hastala- rın ancak % 25-50'sinde görülür. Kronik bruselloz- da semptomlar akut ve subakut kadar zengin olma- sa da komplikasyon oranı yüksektir (7). Bu çalış- manın amacı brusellozun akut-subakut veya kronik olma durumu ile standart tüp aglütinasyon (STA) titresi yüksekliği, kan kültüründe üreme ve loko- motor sistem tutulumu durumu arasında ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır.
GEREÇ ve YÖNTEM
İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları Kliniğinde yatırılarak tedavi edilen brusellozlu olguların dosyaları retrospektif olarak değerlendirilerek kan kültürlerinde üreme olup olmadığı, lokomotor sistem tutulumu olup olmadı- ğı ve STA titreleri öğrenildi. Bu olgulara bruselloz tanısı uygun klinik semptom ve bulgularla birlikte STA testinin > 1/160 titrede pozitif olması ve/veya kan veya vücut sıvılarında Brucella spp. bakterile- rinin üretilmesiyle kondu. Olgular STA titresine göre ≥ 1/320 ve < 1/320 olan olgular olarak ikiye ayrıldı. Lomber bölgede ağrısı olan olgular, her- hangi bir eklemde artrit veya artraljisi olan olgular
ve/veya radyolojik olarak lokomotor sistem tutulu- mu saptanan olgular lokomotor sistem tutulumu olan olgular olarak kabul edildi. Semptom süresi 8 haftadan küçük olan olgular akut, 8-52 hafta olan- lar subakut ve 52 haftadan fazla olanlar kronik bru- selloz olarak kabul edildi. Olguların Brusellozun akut-subakut veya kronik olma durumu ile standart tüp aglütinasyon titresi yüksekliği, kan kültüründe üreme ve lokomotor sistem tutulumu arasında iliş- ki olup olmadığı incelendi.
BULGULAR
Çalışmaya yaşları 18-67 arası (ortalama 45,5) olan 18’i kadın 8’i erkek toplam 26 olgu alındı. Olgula- rın 19’u (% 73) akut-subakut ve 7’si (% 27) kro- nikti. Oniki (% 46,1) olgunun kan kültüründe bru- cella spp. üredi. Onaltı (% 61,5) olguda lokomotor sistem tutulumu vardı. Olguların başvuru semp- tomlarının oranları Tablo 1’de özetlenmiştir. Kro- nik brusellozlu olgular kliniğimizde ya da başka merkezlerde en az 1 yıl önce kısmi ya da tam teda- vi almış olgulardı. Bu olguların üçünün kan kültü- ründe brucella spp. üredi. Olguların akut-subakut veya kronik olması ile kan kültüründe üreme ve lokomotor sistem tutulumu olması arasında anlamlı ilişki bulunmadı (Tablo 2,3). Kronik olan olgularda akut-subakut olan olgulara göre STA titresi ≥ 1/320 olan olgu sayısı daha azdı (p>0.05) (Tablo 4).
Tablo 1. Brusellozlu olgularımızın en sık görülen semptomlarının dağılımı.
Semptomlar
Lokomotor Sistem Tutulumu Ateş
Halsizlik Terleme
N (%) 16 (% 61.5)
14 (% 54) 10 (% 38.5)
6 (% 23)
Tablo 2. Kan kültüründe Brucella spp. üremesi ile semptomların süresinin karşılaştırılması.
Kan kültüründe üreme VarYok
Toplam
Toplam 1214 26 Akut-Subakut
109 19
Kronik 34 7
Semptomları Başlangıcına Göre
70
Göztepe Tıp Dergisi 24(2):69-72, 2009
TARTIŞMA
Bruselloz ülkemizde sık görülen bir enfeksiyon hastalığıdır. Türkiye’de yapılan çalışmalarda bru- sellozun ortalama 39-46 yaşlarında görüldüğü bil- dirilmiştir (8,9,10). Bizim çalışmamızda da bu çalış- malarla uyumlu olarak brusellozlu olguların yaş ortalamaları 45,5 bulundu. Bazı çalışmalarda bru- sellozun kadınlarda (2,9,10,12) ve bir çalışmada da erkeklerde (8), daha sık olduğu bildirilmiştir. Koşar ve ark. brusellozun kadınlarda daha sık görülmesi- ni kırsal bölgelerde kadınların hayvanlarla daha çok uğraşmasına bağlamışlardır (12). Bizim çalış- mamızda da bruselloz kadınlarda daha çok görül- mekteydi.
Literatürde brusellozlu olgulardaki başvuru semp- tomları Tablo 5’de özetlenmiştir. Çalışmalarda elde edilen bu farklı oranların hastalığın değişik dönem- lerindeki hasta oranlarının farklı olmasına bağlı
olabileceği düşüncesindeyiz. Bizim olgularımızda başlangıç semptomları bu çalışmalarla benzer oran- larda bulunmuştur. Brusellozda kan kültür pozitif- liği % 12-70 arasında bildirilmiştir (13). Bizim çalışmamızda kan kültürü pozitifliği % 46 bulun- muştur.
Literatürde osteoartikuler tutulum % 20-60 arasın- da bildirilmiştir (4). Bu çalışmalarda genelde artriti olan ve radyolojik olarak lokomotor sistem tutulu- mu olan olgular, osteoartikuler tutulum olarak kabul edilmiştir. Bizim çalışmamızda lomber böl- gede ağrısı olan olgular, herhangi bir eklemde artrit veya artraljisi olan olgular ve/veya radyolojik ola- rak lokomotor sistem tutulumu saptanan olgular lokomotor sistem tutulumu olan olgular olarak kabul edildiği için oran yüksek bulunmuştur düşün- cesindeyiz.
Kan kültüründe brucella spp. üremesi ile akut, subakut ya da kronik form ayrımı açısından yaptı- ğımız çalışmada semptomların başlangıç süresi ile kan kültürlerinde üreme arasında istatiksel ilişki saptanmadı. Yüce ve ark.'nın 55 olguyu değerlen- dirildiği çalışmada ise akut formdaki hastalarda kan kültürü pozitiflik oranı diğer formdakilere göre anlamlı olarak yüksek bulunurken kronik formdaki hiçbir hastanın kan kültüründe üreme saptanma- mıştı (p>0.05) (Tablo 2) (11). Çalışmamız retros- pektif oduğu için hastaların bize başvurmadan once antibiyotik kullanımları konusunda bilgiler yetersizdi. Çalışmamızda çıkan sonuçta b duru- munda etkili olabileceğini düşünüyoruz.
Akut bruselloz vakaları dışındaki tablolarda hemen her sistemi tutan lokalize hastalık görülür. En sık tutulan sistemler sırasıyla lokomotor sistem, mer- kezi sinir sistemi, kardiyovasküler sistem, hemato- poetik sistem, hepatobiliyer sistem ve genitoüriner sistemdir. Ayrıca böbrek, göz, deri ve yumuşak doku tutulumu da gösterebilir (4). Bizim de çalış- mamızda en sık tutulan sistem lokomotor sistemdi (Tablo 1, % 61,5). Pourbagher ve ark.'nın 251 olguyu değerlendirdiği çalışmada kronik formdaki- lerde osteoartiküler tutulum akut ve subakut olgu-
Tablo 3. Semptomların başlangıcına göre lokomotor sistem tutulu- munun karşılaştırılması.
Lokomotor sistem tutulumu VarYok
Toplam
Toplam 1610 26 Akut-Subakut
118 19
Kronik 52 7
Semptomların Başlangıcına Göre
Tablo 4. STA 1/320 titrasyon değerine göre akut-subakut ve kronik brusellozun karşılaştırılması.
STA≥1/320 STA<1/320 Toplam
Toplam 197 26 Akut-Subakut
16 3 19
Kronik 34 7
Semptomları Başlangıcına Göre
Tablo 5. Literatürdeki brusellozlu olgularda başvuru semptomla- rının karşılaştırılması.
Halsizlik (%)
Lokomotor sistemle ilgili semptomlar (%) Ateş (%) Terleme (%)
Pourbagher ve ark.
76,584 55,453 Kaya S.
97,525 3091
Çağatay ve ark.
57,590 6550
71
C. Yardımcı ve ark., Brusellozlu olgularda semptomların süresi ile standart tüp aglütinasyon titreleri, kan kültürlerinde üreme ve lokomotor sistem tutulumu arası ilişkinin irdelenmesi
lara göre istatistiksel olarak daha fazlaydı (10). Bizim olgularda ise semptomların başlangıç süre- leri ile lokomotor sistem tutlumu arasında istatiksel olarak ilişki saptanmadı. Bu durumun olgu sayısı- nın az olması ile ilişkili olabileceğini düşünüyoruz.
Literatürde akut-subakut ve kronik brusellozda STA titreleri açısından fark olup olmadığına ilişkin bir çalışmaya rastlanmamış olmakla birlikte çalış- mamızda akut-subakut olgularda 1/320 ve üzeri tit- relerin kronik olgulara göre daha sık olduğu görül- müştür (p<0.05).
SONUÇ
Bu çalışmanın sonuçları bize kronik olgularda STA titrelerinin akut-subakut olgulara göre daha düşük olduğunu ve semptom başlangıç süresi ile lokomo- tor sistem tutulumu ve kan kültüründe üreme ara- sında ilişki olmadığını göstermiştir.
KAYNAKLAR
1. Sözen HS. Bruselloz. In: Topçu AW, Söyletir G, Doğanay M, eds. İnfeksiyon Hastalıkları . İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 1996:486-90.
2. Özer S, Oltan N, Gençer S. Bruselloz: 33 olgunun değer- lendirilmesi. Klimik Derg 1998;11(3):82-4.
3. Özgüneş N, Yazıcı S, Ceylan T, Gündeş S, Üçışık AC, Ceylan N. Yaygın döküntü ile seyreden bir bruselloz olgusu.
Klimik Derg 1996;9(2):70-1.
4. Young EJ. Brucella species. In: Mandell GL, Bennett JE, Dolin R. Eds. Principles and Practice of Infectious Disease.
Philapdelphia, Churchill Livingstone 2000: 2386-93.
5. Williams E. Brucellosis. Practitioner 1982;226:1507.
6. Martin WJ, Nichols DR, Beahrs OH. Chronic localized brucellosis. Arch Inren Med 1961;107:143.
7. Spink WW. Some biologic and clinical problems related to intracellular parasitism in brucellosis. N Engl J Med 1952;247:603.
8. Kaya S. 44 Bruselloz olgusunun değerlendirilmesi. Klimik Derg 2007;20;1:17-19.
9. Çağatay AA, Küçükoğlu S, Berk H, ve ark. Otuz altı bru- selloz olgusunun değerlendirilmesi. Klimik Derg 2002;15(1):19-21.
10. Pourbagher A, Pourbagher MA, Savas L, et al.
Epidemiologic, clinical and imaging findings in brucellosis patients with osteoarticular involvement. AJR Am J Roentgenol 2006; 187:873-880.
11. Yüce A, Alp Çavuş S, Yapar N, Çakır N. Bruselloz: 55 olgunun değerlendirilmesi. Klimik Derg 2006;19(1):13-7.
12. Koşar A, Aygündüz M, Yaylı G. İkiyüzseksen bruselloz olgusunda farklı iki tedavinin karşılaştırılması. İnfeks Derg 2001;15(4):433-7.
13. Tansel Ö, Yavuz M, Kuloğlu F, et al. Trakya Üniversitesi Hastanesi’ne başvuran 40 bruselloz olgusunun değerlendiril- mesi. İnfeks Derg 2003;17(1):1-4.
72
Göztepe Tıp Dergisi 24(2):69-72, 2009
