İÇ ORTAM HAVA
KİRLİLİĞİ DERSİ KİRLİLİĞİ DERSİ
GİRİŞ
Dersin Amacı ve İçeriği
İç ortam hava kirletici türleri İnorganik kirleticiler,
Yanma sonucu oluşan kirleticiler, organik kirleticiler
Biyolojik kirleticiler Hasta bina sendromu
İç ortam hava kalitesi ölçüm yöntemleri Kaynak kontrolü ve havalandırma
Mevzuat ve standartlar
Kaynaklar
Godish, T. Indor Environmental Quality, 2001, CRC Press.
Hess-Kosa, K., Indoor Air Quality: sampling methodologies, 2002, CRC Press.
Indoor Air Quality Engineering, Yuanhui Zhang by CRC Press(2004) ISBN 9781566706742
"Indoor Air Quality & Control", by A.L Hines, T.K. Gosh, S.K. Loyalka and R.C.Warder, Jr., PTR Prentice Hall (1993).
Spengler, J., McCarthy, J., and Samet, J. Indoor air quality handbook, McGraw- Hill Professional (2001).
Değerlendirme tipi
Arasınav (2 tane) Yarıyılsonu sınavı
GİRİŞ
insanlar, kendilerini barınaklar, mağaralara bağımlı olmaktan kurtarıp, temel ihtiyaçların çok ötesinde olanaklar ve kolaylıklar sağlayan modern tek ve çok aileli konutlara geçmişlerdir.
okullar, üniversiteler, hastaneler ve hükümet binaları gibi
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
okullar, üniversiteler, hastaneler ve hükümet binaları gibi kurumsal binalar; barınma yanında ulaşım sağlayan
otomobiller, trenler, uçaklar ve gemiler; mal ve hizmet ticaretini yaptığımız alışveriş merkezleri ve ofis kompleksleri; ve eğlence mekanları sağlayan sinemalar, tiyatrolar, müzeler ve büyük stadyumlar iç ortam çevreleri olarak bilinmektedir.
GİRİŞ
Binaların çeşitliliği, inşaat malzemelerinin çeşitliliği ve
bulunabilirliği, iklim, kültürel ve yaşam tarzı gibi daha temel faktörleri de yansıtırlar.
Yağmur, kar ve rüzgarı iç mekan ortamlarımızdan uzak tutmaya
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
Yağmur, kar ve rüzgarı iç mekan ortamlarımızdan uzak tutmaya çalışıyoruz; mevsimsel soğuk iklimlerde sıcak termal koşullar
sağlamak ve sürdürmek; sıcak iklimlerde daha serin ve daha kabul edilebilir koşullar sağlamak;
Hem barınak hem de bu kadar çok olanak sağlamaya
çalıştıkça ve yaşamı daha rahat hale getiren kolaylıklar, çoğu durumda istemeden ve diğer durumlarda kasıtlı olarak, yaşam kalitemizi düşürme ve önemli sağlık riskleri ortaya çıkarma
potansiyeline sahip çeşitli kirleticiler getiriyoruz.
Konutlarda iç ortam hava kirliliğini etkileyen parametreler
İç mekanlar genellikle biyolojik kökenli kirletici maddelerin yanı sıra çeşitli toksik veya tehlikeli maddelerle kirlenir. İlk insanlar ateşin faydasını keşfettiğinde ve kaya barınaklarına,
mağaralara ve kulübelere getirdiğinde, korunaklı ortamlarını
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
mağaralara ve kulübelere getirdiğinde, korunaklı ortamlarını odun dumanı yüküne (gelişmekte olan ülkelerdeki modern
pişirme yangınlarından çok farklı değil) ve tahriş edici ve daha ciddi bir şekilde sağlık etkilerine maruz bıraktılar.
Bakteriler, küf ve organizmaların boşaltım ürünleri (örneğin, toz akarları, hamamböceği, fareler, vb.) gibi biyolojik kirleticiler i hastalıklarına neden olmuştur.
Konutlarda iç ortam hava kirliliğini etkileyen parametreler
(1) Hizmet Verdikleri Nüfus
Evde en çok zaman geçirenler çok genç, çok yaşlı, hasta ya da sakat ya da ev dışında çalışmayanlardır.iç mekanlarda günde
birkaç ila 24 saat arasında herhangi bir yerde geçiren bireyleri içerir.
ABD'de, ortalama olarak, bireyler evde yaklaşık 14 ila 16 saat olmak üzere, kapalı mekanlarda günde 22 saat harcıyorlar
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
olmak üzere, kapalı mekanlarda günde 22 saat harcıyorlar
(2) inşaat özellikleri
Konutlar, boyut, tasarım, kullanılan yapı malzemeleri, altyapı, kaplama, yalıtım kullanımı, inşaat kalitesi ve şantiye koşulları dahil olmak üzere yapı özelliklerinde büyük farklılıklar gösterir. Boyutları basit gecekondulardan güzel ve çok aileli evlere, saray konaklarına kadar çeşitlilik gösterir
Konutlarda iç ortam hava kirliliğini etkileyen parametreler
(3) Bina yaşı ve koşulları
Kurşun bazlı boya 1978'den önce dış yüzeyleri ve 1950'lerden önce hem iç hem de dış yüzeyleri kaplamak için kullanıldığından,
eski evlerin kurşun içeren tozlarla kontamine olma olasılığı
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
eski evlerin kurşun içeren tozlarla kontamine olma olasılığı
daha yüksektir. Bu sorun, birçok eski evin bakımının iyi yapılmaması nedeniyle daha da artmaktadır. Bodrum sızıntısı veya sel,
nem seven kabuklular (ekmek böcekleri), örümcekler, böcekler ve küf ile istila edilmesi.
Konutlarda iç ortam hava kirliliğini etkileyen parametreler
(4)Oturanların Davranışı
Bir konut, bir dizi kirletici üretim faaliyetine maruz kalır.Bunlar : gıda maddelerinin hazırlanması ve kullanımı ile ilişkili kokular;
kişisel bakım ve giyim / ev temizlik ürünlerinden kaynaklanan emisyonlar;
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
kişisel bakım ve giyim / ev temizlik ürünlerinden kaynaklanan emisyonlar;
tütün ürünlerinin içilmesi;
hobi, el sanatları ve ev içi işletmelerin emisyonları / yan ürünleri;
mumlar, dekoratif ürünlerden kaynaklanan kokulu emisyonların sık mum kullanımından kaynaklanan yanma ürünleri;
evcil hayvan kokuları ve kepekleri;
antijen üreten toz akarları, hamamböceği, fareler, vb. için gıda görevi gören organik döküntülerin üretimi;
.
Konutlarda iç ortam hava kirliliğini etkileyen parametreler
(5) Maruz Kalma Zamanları
Konut sakinleri iç mekan havasına ve diğer çevresel kirleticilere endüstriyel olmayan binalardan farklı bir şekilde maruz kalmaktadır. konut sakinleri
potansiyel olarak zehirli iç mekan kirleticilerine 12 ila 24 saat / gün maruz
kalabilir. Maruz kalan popülasyonlar bebekleri , çocukları, sağlıklı yetişkinleri, yaşlıları ve sakatlığı içerir. Konutlarda benzersiz olan kirletici maruz kalma
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
yaşlıları ve sakatlığı içerir. Konutlarda benzersiz olan kirletici maruz kalma endişeleri şunları içerir: radon; çevresel tütün dumanı (ETS); Tarım ilacı;
havalandırmasız yakma cihazları; toz akarı ve hamamböceği antijenleri,
küf ve hayvan kepekleri gibi biyokontaminantlar; kurşun bazlı boya kontamine toz; kişisel ve evde bakım ürünleri ile sanat ve zanaat faaliyetlerinden
kaynaklanan emisyonlar. Konutlarda maruz kalma endişeleri, ısıtma ve soğutma mevsimlerinde pencereler kapatıldığında sınırlı seyreltme / havalandırma
potansiyeli nedeniyle artmaktadır. Konutlar, diğer endüstriyel olmayan binaların aksine, çoğu durumda mekanik olarak havalandırılmaz.
Konut Dışı Binalar
Konut dışı binalar insanların çeşitli ihtiyaçlarına hizmet edecek şekilde tasarlanır ve inşa edilir. Bunlara, özel ve kamu ofis alanı, eğitim, sağlık, hapishane, ibadet, eğlence vb.
dahildir. Bu binaların hizmet verdikleri popülasyonlarda farklılık gösterir. Ofis binalarında, hapishanelerde, yüksekokullarda ve üniversitelerde ve birçok ticari
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
binalarında, hapishanelerde, yüksekokullarda ve üniversitelerde ve birçok ticari
kuruluşta, bina nüfusunun çoğu yetişkinlerden oluşmaktadır; okullarda 5-18 yaş arası çocuklar daha fazladır; sağlık tesislerinde hastaların yanı sıra bakım verenler ve çeşitli servis personelinden oluşmaktadır; eğlence ve spor tesisleri çeşitli yaş gruplarına
sunulan faaliyetleri kapsamaktadır. Konutlardan farklı olarak, konut olmayan binalar çeşitli nüfuslara hizmet etme eğilimindedir. Bu yüzden maruz kalma endişeleri birçok durumda konut binalarında meydana gelenlerden farklıdır.
Konut Dışı Binalar
Ofis, ticari ve kurumsal binalar gibi konut dışı binalar tipik olarak büyüktür ve uygun şekilde işletilmesi ve bakımı gereken nispeten karmaşık sistemlere (sıhhi tesisat, aydınlatma) sahiptir.
Birçok bina ve sistemleri genellikle zayıf bir şekilde çalıştırılır ve bakımları yapılır ve bu
nedenle zayıf termal kontrol, yetersiz havalandırma, yetersiz temizlik, tekrarlanan çatı ve diğer yapısal sızıntılar ve küf istilası gibi çeşitli sorunlara maruz kalırlar. Konut dışı binalar bir dizi
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
yapısal sızıntılar ve küf istilası gibi çeşitli sorunlara maruz kalırlar. Konut dışı binalar bir dizi kontaminasyon, ve sağlık sorununa tabidir. Bunlar: fazla kişi yoğunlukları ve yetersiz
havalandırma, ofis ekipmanı ve malzemelerinden kaynaklanan emisyonlar; bina egzoz
gazlarının girişi; açık havada üretilen kirletici maddelerin sürüklenmesi; hastalıklara neden olabilecek organizmalar / biyolojik ürünler tarafından kontaminasyon, (örneğin grip, soğuk algınlığı ve tüberküloz gibi bulaşıcı hastalıkların bulaşması); yüzey tozlarına maruz kalma;
sigara içmenin sınırlı olmadığı yerler ; böcek ilaçları ve kurşun bazlı boya.
Diğer İç Ortamlar
Ticari uçaklar
Ticari uçak personeli ve yolcular çeşitli kirletici maddelere maruz kalmaktadır. Bunlar arasında, koltuklardan ve diğer iç malzemelerden gelen VOC emisyonları, yakıt yanma yan ürünleri, sigara içilebilir izinli uçuşlarda solunabilir askıda partikül seviyeleri sigara içmeyen uçuşlardakilerin yaklaşık 20 katıdır. Rakım yaklaşık 30.000 ila 40.000 fit e yükseldiğinde ozon seviyesi yükselir . Yolcular ve mürettebat genellikle düşük bağıl neme (% 5 ila 25) maruz kalır.
Tren
Zaman Çizelgesi Lorem Ipsum
Tren
Trenler hem yerüstü hem de yer altı taşımacılığı için kullanılmaktadır. Yeraltı taşımacılığı, tren ve yeraltı tünelleri ve platformları içeren iki iç ortam içerir. Yeraltı sistemleri pasif veya mekanik yollarla gerçekleşen havalandırma gerektirir.Tren kompartmanlarındaki kirleticiler; iç malzemelerden kaynaklanan emisyonları, yanma kontrollü sistemlerden sürüklemeyi, yer altı kaynaklarından kirleticilerin sürüklenmesini vb. içerebilir.
Gemi
Gemiler üzerindeki maruziyet endişeleri arasında, gemi malzemelerinden kaynaklanan emisyonlar, sigara içilebilir izin verilen alanlar, yanma sistemlerinden sürüklenmedir. Özellikle endişe verici olan, grip ve Lejyoner hastalığının salgınları gibi bulaşıcı hastalıkların bulaşması olmuştur.
İÇ ORTAM HAVASI
İnsanların zamanının %80-90’ını geçirdiği konutlar, ev, kamu binaları, okullar, otelle, tiyatro,sinema, kütüphane,hastane,alışveriş merkezleri, taşıtlar v.b. gibi kapalı alan içindeki hava iç ortam havası olarak tanımlanmaktadır.
İÇ ORTAM HAVA KALİTESİ
‐
‐
Amerikan Isıtma‐Soğutma ve Klima Mühendisleri Birliği (ASHRAE)’nin yayınlamış olduğu 62‐1989 ve 2001 Standardında kabul edilebilir iç hava
kalitesini "İçinde, bilinen kirleticilerin, yetkili kuruluşlar tarafından belirlenmiş zararlı konsantrasyonlar seviyelerinde bulunmadığı ve bu hava içinde bulunan insanların %80 veya daha üzerindeki bölümünün havanın kalitesiyle ilgili
herhangi bir hoşnutsuzluk hissetmediği havadır” olarak açıklanmaktadır.
İ Ç ORTAM HAVA KİRLİLİĞİ
Konutlarda ve endüstri dışı diğer yapılarda iç ortam havasında insan sağlığını
olumsuz yönde etkileyen biyolojik,
fiziksel ve kimyasal zararlı etkenlerin
görülmesi iç ortam hava kirliliği olarak
tanımlanmaktadır.
Şekil 1. Evlerde hava kalitesini etkileyen etmenler
Şekil 2. Ofislerde hava kalitesini etkileyen etmenler
