BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ
BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN GÜNLÜK YAŞAMDAKİ ÖNEMİ
Teknoloji: İnsanların bir amaç için kullandığı tüm araç-gereç ve makinelerin üretilebilmesi için kullanılan yöntemler, teknikler, gelişimler ve bilgiler bütününe TEKNOLOJİ denir.
Teknoloji denildiğinde akla ilk cep telefonu, bilgisayar gibi elektronik cihazlar akla gelse de, bunlar birer teknoloji ürünüdür. Kendi başlarına teknoloji değillerdir.
Bilgisayar, tablet ya da akıllı telefonlar birer üründür. Bu ürünlerin üretilmesinde ve geliştirilmesinde farklı teknolojiler kullanılmaktadır. Bu teknolojiler elektronik, , metal, plastik, Ar-Ge, yazılım teknolojileridir.
Bilgisayar: Aritmetiksel veya mantıksal işlemleri, önceden verilmiş programlar yardımıyla yapan ve sonuçlandıran elektronik bir üründür.
Aritmetiksel İşlemler: Toplama, çıkarma, çarpma, bölme gibi işlemler aritmetiksel işlemlerdir.
Mantıksal İşlemler: Büyüktür, küçüktür, eşittir, sıralama(alfabetik ya da nümerik) gibi işlemler mantıksal işlemlerdir.
Bilişim: Bilgiyi akla uygun ve düzenli şekilde üreten, depolayan, işleyen ve sunan bilim dalıdır.
Bilişim Teknolojileri: Bilişimde kullanılan tüm araç ve gereçlerin bütününe BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ denir.
Bilişim Teknolojileri Kavramları
Hizmet: Bilginin işlenmesi, sunulması ve araştırma geliştirme (AR-GE) çalışmaları.
Yazılım: Bilişim teknolojilerinde kullanılan tüm uygulama ve programlar.
Donanım: Bilişim teknolojilerinde kullanılan temel ürünler.
Ekipman: Donanımların çalışabilmesi ve birbiri ile iletişim kurabilmesi için kullanılan yardımcı ürünler.
Bilişim Teknolojilerinin Kullanıldığı Alanlar
Eğitim, mühendislik, iletişim, endüstri, mimari, Ar-Ge, ulaşım, bankacılık, kamu, güvenlik, uzay, yazılım, sağlık.
Teknoloji sayesinde hayatımız kolaylaşmaktadır. Teknolojinin sağladığı bu kolaylıklar yanında bazı olumsuz etkileri de bulunmaktadır. Bankacılık alanında teknoloji sayesinde bir çok işlem kolaylıkla yapılmaktadır. Bu olumlu bir etkidir. Sanal dolandırıcılık, kart bilgilerinin çalınması gibi olaylar ise teknolojinin olumsuz etkilerindendir.
ÖDEV: TEKNOLOJİNİN 5 TANE YARARINI VE 5 TANE ZARARINI YAZINIZ.
BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE SAĞLIK
Bilgisayar ve diğer bilişim teknolojileri ürünlerini yanlış ve gereğinden fazla kullanımında sağlık problemleri yaşanabilir.
Bu sağlık problemleri; boyun kaslarında ağrı ve tutulma, gözlerde yorulma ve görme bozuklukları, duruş bozuklukları, kilo problemleri, psikolojik problemler şeklinde sıralanabilir.
BEDEN SAĞLIĞI İÇİN GÖZ SAĞLIĞI İÇİN 1. Dik oturulmalıdır.
2. Yüksekliği ayarlanabilir, sırt
yaslanabilecek ve kol desteği olan bir koltuk kullanılmalıdır.
3. Dirsek ve eller düz bir çizgide olacak şekilde tutulmalıdır.
4. Dizler 90 veya 110 derece açıda olmalı ve her iki ayak yere basmalıdır.
5. Uzun süreli çalışmalarda her yarım saatte bir çalışmaya ara verilmelidir.
Bilgisayar başından kalkarak farklı bir iş ile uğraşılmalıdır.
1. Ekrandan 45-75 cm uzakta oturulmalıdır.
2. Ekranın üst kenarı ile göz hizasının aynı seviyede olmasına dikkat edilmelidir.
3. Oda yeterli düzeyde ışığa sahip olmalı ışık ekrana dik açıyla gelmemelidir.
4. Işık yansımaları ve parlamaları önlenmelidir.
5. 15-20 dakika aralıklarla ekran haricinde bir yere bakarak göz kaslarının
dinlenmesi sağlanmalıdır.
Beden sağlığımız için bilgisayar başında çalışırken doğru şekilde oturmalıyız. Hatalı oturmamız halinde bel ağrısı, boyun ağrısı, görme bozuklukları gibi kalıcı sağlık sorunları yaşayabiliriz.
TEKNOLOJİ VE OYUN BAĞIMLILIĞI
Günümüzde ciddi düzeyde görülen ve artarak devam eden teknoloji ve oyun bağımlılığı bilişim teknolojilerinin sağlık yönünden olumsuz etkilerinden biridir.
Teknoloji ve Oyun Bağımlılığı nedeniyle aşağıdaki olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.
1. Derslerde başarısızlık 2. İçine kapanıklık
3. Dikkat kaybı ve unutkanlık 4. Şiddet eğilimli olma
5. Çevre ve aile ile iletişim sorunları 6. Kendini ifade edememe
7. Özgüven problemleri
BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ
Bilgisayar sistemleri donanım ve yazılım olarak 2 gruptan oluşur. Donanım olmadan yazılım, yazılım olmadan da donanım tek başına bir bilgisayar sistemini oluşturmaz.
1. Donanım: Bilgisayarı oluşturan, elle tutup gözle görebildiğimiz fiziksel parçalardır. Monitör, yazıcı, klavye, fare, anakart, sabit disk gibi tüm fiziksel parçalar donanımdır.
2. Yazılım: Program da diyebileceğimiz, bilgisayarın bütün parçalarını yöneten ve tüm işlemlerimizi yapmamızı sağlayan kodlar bütünüdür. Bilgisayarda kullandığımız tüm programlar, oyunlar ve uygulamalar birer yazılımdır.
DONANIM BİRİMLERİ
İşlemci: Bilgisayardaki tüm işlemleri kontrol eder ve yönetir. Bilgisayarın beyni gibi düşünebiliriz.
Sabitdisk: Tüm dosyaların kaydedildiği, programların yüklendiği ve saklandığı yerdir.
Anakart: Bilgisayardaki tüm donanımların takıldığı ve bu donanımlar arasında iletişimin sağlandığı karttır.
Ram Bellek: Bilgilerin geçici olarak tutulduğu bellektir. Bilgisayar kapandığında bu bilgiler silinir.
Ekran Kartı: Anakart üzerine takılan ve ekrana görüntü aktarılmasını sağlayan elektronik kartır.
Ses Kartı: Anakart üzerine takılan ve ses ile ilgili işlemlerde kullanılan elektronik karttır.
Kasa: Bilgisayarın ihtiyaç duyduğu tüm birimleri içinde barındıran ve dış etkilerden koruyan donanımdır.
Monitör: Bilgisayarda yapılan tüm işlemleri görüntüleyen donanımdır.
Klavye: Yazı yazmamızı ve komut girişi yapmamızı sağlayan donanımdır.
Fare: Bilgisayarı kullanmamızı sağlayan ve komut girişi yapmamıza olanak sunan donanımdır.
Yazıcı: Belgelerin kağıt üzerine aktarılmasını sağlayan donanımdır.
Tarayıcı: Belge ve dokümanları bilgisayar ortamına görüntü olarak aktarmamızı sağlayan donanımdır.
YAZILIM
Bilgisayarın bütün parçalarını yöneten ve tüm işlemlerimizi yapmamızı sağlayan kodlar bütünüdür. Program da denilir.
1. İŞLETİM SİSTEMİ YAZILIMLARI: Bilgisayarı ve bilgisayara bağlı tüm birimleri yöneten, kullanmamızı sağlayan ana programlardır.
En temel yazılımdır.
Donanım birimlerini kullanabilmemizi sağlar.
Diğer tüm programlar işletim sistemi üzerine kurulur.
İşletim sistemi olmadan bilgisayar çalışmaz.
Cep telefonu ve tabletlerde de işletim sistemi yazılımları olmak zorundadır.
2. UYGULAMA YAZILIMLAR: İşletim sistemi kurulduktan sonra kurduğumuz tüm program ve uygulamalardır.
İşletim sistemi olmadan çalıştırılamaz.
Farklı işlemleri gerçekleştirmek amacıyla kullanılırlar.
İşletim sistemi türüne göre, uyumlu çeşitleri vardır.
Cep telefonu ve tabletlerdeki uygulamalar da uygulama yazılımlarıdır.
KAPASİTE BİRİMLERİ
Bilgisayardaki tüm bilgiler, programlar sabit disk üzerinde bir alan kapar. Bu alan kapasite birimleri ile ölçülür. En küçük kapasite birimi bit’tir.
Sabit disk, Cd, DVD, Taşınabilir bellek gibi donanım birimlerinin büyüklüğü bu ölçü birimleriyle ifade edilir.
KAPASİTE BİRİMLERİNİN DÖNÜŞÜMLERİ
Dosyalarımızı sakladığımız bazı birimlerin kapasiteleri tablodaki gibidir.
CD Flash Bellek Sabit Disk
700 MEGABYTE 4,8,16,32 GİGABYTE
500 GİGABAYTE 1 TERABYTE
Giriş Çıkış Birimleri
Giriş Birimleri: Bilgisayara dışarıdan komut veya bilgi girişi yapılmasını sağlayan donanımlardır.
Giriş birimleri bilgisayara ses, komut, resim ve benzeri bilgiler gönderir. Örnek olarak; klavye, fare, tarayıcı, mikrofon, web kamera.
Çıkış Birimleri: Bilgisayardan dış ortama komut veya bilgi çıkışı yapılmasını sağlayan
donanımlardır. Çıkış birimleri bilgisayardan ses, yazı, görüntü gibi bilgileri dışarı aktarmamızı sağlar. Örnek olarak; ekran, yazıcı, hoparlör.
Depolama Birimleri
Kasa içerisinde bulunan(HDD) ve SATA Diskler dahili depolama birimidir.
Harddisk ve SATA disk haricindeki depolama birimleri taşınabilir olduğu için harici depolama birimleridir. Örnek olarak; CD, DVD, Hafıza Kartı, Taşınabilir Disk, Flash Bellek.
BİLGİSAYAR ALIRKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ
8 Bit 1 Byte
1024 Byte 1 Kilobyte 1024 Kilobyte 1 Megabyte 1024 Megabyte 1 Gigabyte 1024 Gigabyte 1 Terabyte
Bilgisayar alırken mevcut ihtiyaçlarımızı, yakın zamanda olabilecek ihtiyaçlarımızı ve cebimizdeki parayı dikkate almalıyız.
Kullanıcı Arayüzü(Masaüstü): Bilgisayar açıldıktan sonra karşımıza gelen ilk ekran görüntüsüne masaüstü denir.
Fare Kullanımı: Dosya seçme, sürükleme, menülere erişim gibi işlemlerde bilgisayara komut göndermemizi sağlayan donanımdır. Genellikle 3 tuşu vardır ve en çok farenin sol tuşu kullanılır.
Sol Tuş: Bir kez tıklatıldığında seçme, iki kez tıklatıldığında açma işlemi yapar.
Orta Tuş: Genellikle ekranı aşağı yukarı kaydırmak için kullanılır.
Sağ Tuş: Tıklanıldığında yapılabilecek tüm işlemleri gösteren menü açılır. Bu menü içeriği tıklanıldığı yere göre değişir.
KLAVYE
Escape Tuşu(Esc): İptal tuşudur. Bazı uygulama ve oyunlarda çık, kapat gibi görevleri vardır.
Tab Tuşu(Sekme): Windows pencereleri ve menüleri arasında geçiş yapma için kullanılır. Aynı zamanda yazı yazma işlemleri sırasında belli miktarda boşluk bırakmak için de kullanılır.
CapsLock Tuşu: Aktif iken tamamı büyük, aktif değilken tamamı küçük harfle yazmamızı sağlayan tuştur.
Shift Tuşu: Klavyede birden fazla görevi olan tuşların üstünde bulunan karakteri yazmak için kullanılır.
Ctrl Tuşu: Tek başına bir görevi yoktur. Başka tuşlar ile birlikte kullanıldığında farklı görevleri vardır. Örneğin Ctrl+Z: GeriAl, Ctrl+S: Kaydet gibi.)
Windows Tuşu: Windows işletim sisteminde başlat menüsünün açılmasını sağlar.
Alt Tuşu: Tek başına kullanıldığında ekranda açık olan pencerelerin menülerine geçiş sağlar. Başka tuşlarla birlikte kullanıldığında farklı görevleri vardır. Örneğin Alt+F4: Kapat
Boşluk Tuşu: Karakterler arası boşluk bırakmamızı sağlar.
Alt Gr Tuşu: Tek başına kullanılmaz. Klavyedeki tuşların üçüncül karakterlerini yazdırmamızı sağlar.
Sağ Fare Tuşu: Farenin sağ tuşu ile aynı işi yapar.
Enter Tuşu: Onay tuşudur. Seçenekli pencerelerde belirlenen seçeneği onaylar. Metin yazarken bir alt satıra geçmeye yarar. Klasör ve dosyalar üzerinde ise açma işlemi yapar.
Backspace Tuşu: Metin yazarken imlecin sol tarafındaki karakteri siler. Pencerelerde gezinti yaparken bir önceki pencereye dönüş sağlar.
İnsert Tuşu: Metin programlarında eksik yazılmış bir harfi tamamlamak için kullanılır. İmleç iki karakterin arasındayken eksik karakteri araya eklemek için kullanılır.
Home Tuşu: Metin programlarında imleci satır başına getirir. İnternet tarayıcıları kullanırken sayfayı en başa getirir.
Page up: Bir sayfa yukarı hareket sağlar.
Delete Tuşu: Seçilen dosya, belge vb. silmeye yarar. Metin programlarında imlecin sağında bulunan karakterleri siler.
End Tuşu: Metin programlarında imleci satır sonuna getirir. İnternet tarayıcılarında kullanılırken sayfayı en sona getirir.
Page Down Tuşu: Bir sayfa aşağı hareket sağlar.
Num Lock Tuşu: Klavyenin sağ tarafında bulunan nümerik tuşların kullanılmasını sağlar.
DOSYA YÖNETİMİ
Dosya: Bilgisayarımızda bilgilerimizi kaydettiğimiz birimlere dosya denir. Dosya içerisinde ses, yazı, resim, çizim gibi bilgiler bulunur.
Dosya yapısı 3 kısımdan oluşur.
Dersimiz.docx
1.Dosya adı 2.Nokta 3.Dosya Uzantısı
1. Dosya Adı: Birinci kısım dosya adıdır. Örnekteki dosya adı dersimiz’dir. Dosya adında;
?*/”:<> karakterleri kullanılmaz.
2. Nokta: Tüm dosyalarda bulunur. Dosya adı ile uzantısını ayıran işarettir.
3.Dosya Uzantısı: 3.kısım dosya uzantısıdır. Uzantı sayesinde dosyanın türü ve hangi
programda hazırlandığı anlaşılır. Yukarıdaki örnekte uzantı “docx”tir. Bu uzantıdan dosyanın metin dosyası olduğunu ve Microsoft Word programında hazırlandığını anlayabiliriz.
Bazı Dosya Uzantıları:
MP3 = Müzik Dosyası Uzantısı JPG = Resim Dosyası Uzantısı
TXT = Metin Dosyası Uzantısı AVI = Film Dosyası Uzantısı PPT = Sunum Dosyası Uzantısı DOCX = Word Dosyası Uzantısı
Klasör(Dizin): Bilgisayarda dosyalarımızı sakladığımız birimlere klasör adı verilir. Günlük hayatta kullandığımız klasörler gibi, bilgisayarlarda da dosyalarımızı klasörler içerisinde saklarız.
Örneğin : Müzikler,Resimler,Filmler Klasör Oluşturma Adımları:
1- Klasör oluşturulacak yerde farenin sağ tuşuna basılır.
2- Açılan menüden “yeni” tıklanır, daha sonra “klasör” seçeneği tıklanır.
3- Klasöre yeni bir isim verilir.
4- Enter tuşuna basılır veya boş bir alana fare ile tıklanır.
Taşıma ve Kopyalama İşlemleri: Bilgisayardaki dosya ya da klasörleri başka bir yere taşımak için kes komutu, çoğaltmak için kopyala komutu kullanılır.
Bir Dosya Veya Klasörünü Taşımak İçin ;
1- Yer değiştirilecek klasör veya dosya üzerinde farenin sağ tuşu tıklanır.
2- Açılan menüde kes komutu tıklanır.
3- Dosya veya klasörü taşıyacağımız yer açılarak boş bir alanda tekrar farenin sağ tuşu tıklanır.
4- Açılan menüde yapıştır komutu tıklanır.
Bir Dosya Veya Klasörünü Kopyalamak İçin ;
1- Kopyalanacak klasör veya dosya üzerinde farenin sağ tuşu tıklanır.
2- Açılan menüde kopyala komutu tıklanır.
3- Dosya veya klasörü kopyalayacağımız yer açılarak boş bir alanda farenin sağ tuşu tıklanır.
4- Açılan menüde yapıştır komutu tıklanır.
Silme İşlemleri
Bilgisayardaki dosya ve klasörleri silmek için aşağıdaki yöntemlerden herhangi biri kullanılabilir.
1. Silinecek dosya veya klasör, farenin sol tuşuna basılı tutularak geri dönüşüm kutusu üzerine bırakılır.
2. Silinecek dosya ya da klasör üzerinde farenin sağ tuşu tıklanarak sil komutu seçilir.
3. Silinecek dosya ya da klasör seçildikten sonra klavyeden Delete tuşuna basılır.
Not: Silinen belgeler Geri Dönüşüm Kutusu adı verdiğimiz alanda tutulur. Burdaki belgeler geri yüklenebilir ya da kalıcı olarak silinebilir.
Arama İşlemleri
Bilgisayardaki dosya ya da klasörleri bulmak için arama işlemi yapılır. Öncelikle arama yapılacak sürücü veya klasörün içine girilir. Daha sonra arama alanını açmak için ara düğmesine tıklanır ya da klavyeden f3 tuşuna basılır. Daha sonra arama alanına arama metni yazılır.
Detaylı Arama İşlemleri Arama Metni Görevi
Tekin Tekin ismindeki tüm dosya ve klasörleri bulur.
*.mp3 Uzantısı mp3 olan tüm dosyaları bulur.
Ta*.mp3 Dosya adı Ta ile başlayan tüm mp3 uzantılı dosyaları bulur.
Örnek: Tarkan.mp3, Tarık.mp3
*ek*.txt Dosya adı içerisinde ek bulunan tüm txt uzantılı dosyaları bulur.
Örnek: Tekne.txt Çekiç.txt
Bil*.* Adı Bilile başlayan tüm uzantılardaki dosyaları bulur.
Örnek: Bilge.docx Bilgisayar.pdf Bilişim.txt
?lma.txt Son 3 harfi lma olan tüm txt uzantılı dosyaları bulur.
Örnek: Elma.txt ya da Alma.txt
*.* Seçili alandaki tüm dosya ve klasörleri bulur.
