Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayını
Tarih Incelemeleri •
··, '·
Dergisi
VI
. EGE ÜNİVERSİTESİ BASIMEVİ BORNOVA-İZMİR
1991
EŞREFOÖLU SEYFEDDİN SÖLEYMAN BEY CAMiİNİN VAKlFLARI M.Aklf ERDOÖRU
Eşrefoğlu külliye sinin( ı). özellikle külliyenin en önemli
yapısını oluşturan Eşrefoğlu Seyfeddin Süleyman Bey camiinin,
Beyşehir'in kuruluşunda ve gelişmesinde önemli bir işlevi olduğu
bilinmektedir. Nitekim, Beyşehir'in İçerişehir kısmı bu külliye
etrafında gelişmtştlr. Eşrefoğlu Cclın!inin mimari (2) ve san'at yönü
incelenmiş olmasına rağmen, camlin zamanımıza kadar ulaşmasını sağlayan vakıfları üzerinde hemen hemen hiç durulmamıştır.(3)
Eşrefoğlu camii belgelerde "Sultan Sancar bin Melikşah bin Alp Arslan Camii, Süleyman bin Eşref Camii, Süleymaniye Camii,
Beyşehri Cdmii, Eşrefoğlu/Eşrefzade Camii" olarak geçmektedir. Tam
adıyla Eşrefoğlu Seyfeddin Süleyman Bey Camii, Anadolu'da tahta direkler üzerıne oturtulmuş düz tavanlı U1u/Cuma camilerinin en eski ve en seçkin yapılarından biri olarak lı::arşımıza çıkmaktadır.
Gerçekten de, Erbaa Fidiköy Ömer Paşa camii, Sivrihisar Ulu camli, Kastamonu Ka~aba Köyü Mahİnud Bey cfunli, Afyon Ulu camli, Ankara Arslanhane camli. Doğanhisar Ulu cclınii gıbı ahşap direkli camller
arasında değişik bir yeri vardır. Anadolu Selçukluları ve Beylikler
1. Külliye cami, medrese, hamam, han, türbe ve bedestenden oluşmaktadır.
2.Camlln mimari yönüyle liglll olarak pek çok araştırma yapılmıştır.
Bunların bir kısmını burada veriyoruz: Halll Edhem, "Anadolu'da İslaııİi KJtabeler", TOEM, W, numara:27, 1 Ağustos 1330, s.141-42; Yusuf Akyurt.
"Beyşehrt KJtabeleri ve Eşrefoğlu Cam11 ve Türbest", 'Iürk Tarih Arkeologya ve
Etnografya Dergisi, N, (tst.1940), s.ll2; M.Batur, "Beyşehir Eşrefoğullarına
ait Ağaç Oyma Pencere Kapakları Hakkında", Arkıtekt,
~III/211-212-213-214, (İst.l949); Mahmut Akok, "Konya Beyşehrinde Eşrefoğlu Camii ve Türbesi", 'Iü.rk Etnoğrafya Dergisi, XV, (Ankara 1976), s.5-34; M.Zekl Oral, "Anadolu'da San'at Değeri Olan Ahşap MJnberler,
Kıtabelert ve Tarihçelert", Vakıflar Dergisi, V, (Ankara 1962), s.57-5S: Gönül Öney, 'Iürk Çini Sanatı, tst.1976, s.54-55; Şerare Yetkin, Anadolu'da Türk Çini Sanatının Gelişmesi, tst.19.86, s.125; Yılmaz önge, "Selçuklularda ve Beyliklerde Ahşap Tavanlar" Atatürk Konferanslart, V, 1971-1972; Ank.
1975, s.179-195. İrfan Unutmaz, "Beyşehir'de Ahşap Direkli Eşrefoğlu Süleyman Bey Camisi", Tarih ve Toplum. 8/47, (Kasım 1987), s.31-35.
3.İ.H.Uzunçarşıb, Konya Mazesi eski müdürlerinden Y.Akyurt'tan naklen
Beyşehir eski müftüsü Memiş Efendi'nin elinde SOleyman Bey evkafına dair varidat ve masanfatı havi bir mecmuayı gördOğana zikretmektedtr .. (Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri, Ank.l984, s.59) Ancak biz böyle bir mecmuayı görernedik ve aynca vakfın vak.ftyesini de bulamadık.
91
dönemln1n 1ürk tahta ve çini tşlemeciliğinin en güzel örneklerinden biridir. Nitekim Yusuf Akyurt'a göre, camlde Arap. Acem ve Bizans karakteri yoktur. Türklerin övünebilecekleri eserlerdendir.(4) Yine
Eşrefoğlu camlinin, Beyşehir yöresi camllerine mimari yönden örnek
·olduğu da ortaya konulmuştur. XVI.yüzyılda mevcudiyetlerini tesbit
ettiğ~miz Balğanda köyü camii (5). Bayafşar köyü cAnı.ii(6), Çavüş köyü camii (=Tauacı Mehmed camti)(7), Ebulvefa köyü canili (=Şeyh 'Yusuf camii)(B). Eğriler köyü camii (=Ali camfi)(9}, Kaşaklı'da Hacı Mesud camii, Kıreli Devletşah köyünde Hamza Ağa camli(ll),Hüseytnler köyü camii(l2),Göçü Malkos köyü camii(Kademlü cam~(l3), Karahisar köyü
4) Y.Akyurt, aynı yazı. s. 112. .
5) Tapu Kadastro Genel Md.Ar (=1KGMA) no.584, Konya VakıfDefl,ert (=KK 584) s.l20; cami, XIXyüzyılda "Hacı Menleş Camll adını almıştır. Bkz.Vakıflar
Genel Md.Ar. (VGMA), no.9/2, sıra:l539).
6) TKGMA, no.l37, Beyşehir Ltuası Mufassal Defteri, (=KK 137) s.IO;
Başbakanlık ArşM Tapu Tahrtr no.387, (=IT 387), s.57; XIX. yüzyılda Hızrr
Paşa camii adıyla bilinir (VGMA. no.9/6, srra:708) 7) KK 137, s.77, 79; VGM<\, no.9/3, sıra:l93 ve 4891.
Çavuş camlinin minare kltabesi:
Kale'n-nebiyyü aleyhi's-seldm Menkelle hayren kefdhu Sebeb-! bani oldı el-Hacı f.V!usa Şefaat eylesün Muiıammed Mustafa Ta haşre dek ydd eylesı1İı e/11-t 'sala
Eylesünler uakt-ı seherde .es-saldtıl ı.ıe's-seldm
B.KK 137,s.71; VGMA. no.9/3, sıra:5429.
9. KK 137o's.7-8; VGMA. no.9/3, sııa:5209.
lO. KK 137, s.l24.
.fi sene 1309
ll. KK 584, s.l96; KK 137, s.91; IT 387, s.57. Sözkonusu camil520-1535 tarihleri arasinda Anadolu cuma camiiert arasında gösterlllyar (Suralya Faroqhi, "A Map Anatollan Frıday Mosques {1520-1535)". The· Journal of Ottoman studies,
.
IV, (İst.l~4), . s.l7.12. KK584, s.ll8; '\[GMA. no.9/l, sıra:737.
13. Başbakanlık Arşivi, Tapu Tahnr. Karaman Mufassal Defter!, no.455 (=TT 455J, s.402; KK 137, s.37.
92
camii(l4), Killi Bayındır köyü cam1i(15). Köşk köyü camii (=Acem Nasu.h Ağa cdmü)(16), Manastır köyü camü(l7), Beyşehir Subaşı
mahallesi camü(18), Hacı Armağan Şah camii(19). Kıreli Yarankömü köyü camii (=Sultan Alaeddin cdmii)(20). ve Avdancık köyü camü (21) gibi Beyşehir yöresi camiler1n1n(21a) Eşrefoğlu camiinin mimari
yapısından etkilendikleri söylenilebilir.
ı- CAMİİN İNŞASI
Eşrefoğlu camiin1n ne zaman ve kim tarafından yaptınldığı tartışma konusudur. Bu konuda iki farklı görüş vardır. İlki, camlin 1160/1161 (.hicri 556) tarihinde Büyük Selçuklu Sultanı Sancar
tarafından yaptırıldığı; daha sonra. XIII.yü~yılın sonlarında.
Eşrefoğlu Seyfeddin Süleyman Bey tarafından tamir ettirildiğidir.
Diğeri ise. doğrudan Eşrefoğlu .Seyfeddin Süleyman Bey tarafından yaptırıldığıdır. İlk görüşün asıl kaynağını; bizim de metnin! ileride aynen verdiğimiz 1584 tarihli vakıf kaydı(22) oluşturmaktadır. Bu kayda göre c·ami, 1160/61 tarihinde Sultan Sancar tarafından yaptınlmış; 1297/98 (.hicrt 697) tarihinde de Emir Süleyman bin Eşref tarafınd31l tamir ettirilmiştir. Belgede, bu bilgilerin, camlin kapısına·
işlenmi~ yazılardan (bi-mücebi hatt-ı tarih-i menküş ber dergah-ı.
cdmt-i :fn.ezkür) çıkarıldığı belirtilmiştir. Ni.tekim, bu kayda da~~İııl~Yak, camlin 1160 tarihinde yaptırıldığı, 1914 yılı Konya
Sdlnd17J~si(23)nde ve diğer bazı araştıı::malarda kaydedilmiştir. Burada hemen· belirtelim ki, 1584 tarihli bu vakif kaydını destekleyecek başka
14,
Kk
1~?. s.59; KK 584, s.120: VGMA. no.9/5, sıra: 298.15 ..
kK
l;37. s.ll-12; cami için yine blO:. Yaşar. Erdem.ır. "Konya Beyşehir aayındır KöyO Camii", Vakiflar Dergisi, XIX. (Ank.1985); s.l94.16. TT 38f, s.56;VGMA, no.9/2. sıra: 757: sanat yönO·için bkz. Yılmaz önge.
"Anadoiu'da XIII-XIV. yOzyılm Ahşap Camilerinden 'Bir. örnek= Beyşehir Köşk
Kby0
Mescidi", Vakiflar Dergisi. IX, (Ank.1971). s.291-296.17. l{K 137. 5.108.
18. KK 137, s.2; 1T392, s.12l.
19. KK 137. s.4; VGMA; no.9/3, sıra:
20. KK 1$7. s.85; KK584, s.ll4: VGMA. no.9/l. sıra: :2298; no9/1, sıra: 251.
21. KK p7, s.21 :Xıx.yüzyı.lda Alio!]lu Hfdayet camii adını almıştır. VGMA, no.~
/3. sıra: 179 ı.
21a. Bu camiierin çoğu bugon mevcut d~ğildir. Bazıları da harabe halindedir.
22. Bu kayıt ufak hatalada Y.Akyurl tarafından yayınlanmıştır. (Y.Akyurt, aym r;azı 1 03).
23. Satname-i Vilayet-i Konya, yı111914, s.604.
kanıtlar çok azdır. Nitekim, daha önce, 1476, 1483, 1500 ve 1524 tarihlerinde hazırlanmış vakıf kayıtlannda bu hususla ilgili bilgi
bulunmamaktadır. Dolayısıyla İ.Hakkı Konyalı(24) ve Y.~urt(25)
gtbl araştıncılar, bu kayda şüphe ile bakılması gerektiğini ileri s~üşlerdir. Akyurt'un da belirttiği gibi, ı Ü30/61 tap}ılerinde Sultan Sancar hayatta değildir. Hayatta olsa bile Anadolu Selçuklulannın
hakimiyetindeki qir bölgede Sultan Sancar adına bir cami nasıl inşa
·edilmişt~r?· Zira $ancar'ın bu bölgede hakimiyetinin olmadığı
bUirunektedtr. Yine, camide bugün de mevcut olan ancak tam olarak oıhı~ası pek mümkün olmayan vakfiye kıtabesinde "Sancar" isınlne
ni~in rastlanılmamaktadır? Yoksa vakfiye 'kitabesi sonradan mı ko:r:ıulmuştur?Belgede zikredilen Beyşehi(, başka bir BeyşehiT midir?
. . '
İkinet görüşün kaynağını da caıİıideki kitabeler teşkil eder.
camıın aıl;a kapısı üzerindeki kitabeye göre, cami, 1296/97 (hicri 696) tarihinde; camiiniçindeki çinili kitabeye göre de 1299/1300 (hicri 699) tarthinde Emir Eşrefoğlu Seyfeddin Süleyman Bey tarafından yaptınlmıştır. Halil Edhem(26), camlin 14.yüzyıl (htcri 7. asır) eseri
olduğunu, İ. H. Uzunçarşılı(27) ve Y .Akyurt(28) 1297'de, İ. Hakkı Konyalı
(29) 1268-1297 tarihleri arasında, yapıldığını ileri sürmektedirler.
Bizce, taş vakfıyede &eçen "dmtrü'l-mesctd"(29a) ibaresi olayı aydınlatmaktadır. Bilindiği gibi, "dmir" imar olunmuş demektir. Bu durumda ~şrefoğlu Süleyman Bey'in camiyi tamir e~t~diği ve kitabeyi kendi adına. diktirdlği ortaya çıkmaktadır. Ayrıc.~. XII. yüzyılın
ortalrumda bölgede ~estf bir Türk-müslüman nüfüs{ınun bulunduğu
düşünülıfrse burada bir cuma camiinın mevcut olabileceği neri sürülebilir: . . . . .
.. · 'İl- VAKF~ KURULUŞU VE ÖZELLİÖİ-
. .
Vakfın, camiın taıriirinden hemen sonra,· 1296/97 tarihinde
,• .
.
. . . .Eşrefoğlu Seyfeddin _Suleyman Bey tarafından kurulduğu taş
· vak;fiye~en anlaşılmaktadır. Vakfı tesis eden Süleyman Bey. Eşrefoğlu
24. Abidelert ~e Kttabelert U~ Beyşehir Tarth~ (neşredllmemtştlr) s.49.
25.
Y .Akyurt., ayru yazı s.I 03-104.26. H.Eql].em: .. ayriıyqzıs.l41.
.
. · 27. İ.H.Uzı:ınçarşılı;aynıeser, s .. 59.28. Y.~ aynı yazı. s.l03, .
· 29.
İ.Hakkı Konyalı, aynı eser, s.49.29a. tbare, Taş vakflyede bt.,ı ·şekilde geÇmektedir. Aslında Ibare, "amlrü'l -mesac1Cl" olmalıdır. (Bkz. 'Akyurt, B~yşehlr, s.ıo3.)
beyliğinin (30) kurucusudur. Mehmed Bey ve Eşref Bey isimlerinde iki
oğlu vardır. 27 Ağustos 1302'de (2 Muharrem 702) Beyşehir'de vefat
etmiş ve ölümünden önce camiinin kenanna yaptırdığı türbesine
defnedilmiştir. 1264-1283 tarihleri arasında JI.Gıyaseddin
Keyhüsrev'in, 1283'den ölümüne kadar da II.Gıyaseddin Mesud'un uc
emlrl. olarak görev yapmıştır. 12~3'de, Konya'da, Sultan .Keyhüsrev'tn iki çocuğuna naiblik yaptığı da bilinmektedir.
Eşrefoğlu Süleyman Bey, taş vakfıyede "el-emirü'l -adilü'l-hayyir Seyfe'd-din Süleyman bin Eşref, Beyşehir kalesi
kıtabesinde "el-emirü'l-kebirü'l-mu'azzam Seyfe'd-din Süleyman bin
Eştef', cami kapısındaki kitabede "~l-emirü'l-hayyir Seyfü'd-devle ve' d-din Süleyman bin Eşref'. camlin minberindeki kitabede
"el-emirü'l-adil Sf!leyman bin Eşref', türbesindeki kitabed e ise
"el-emirü'l-kebirü'l-hatir (veya esir) ü'l-hayyir ebu'l-meali seyfü'l-hak ve'l-mille ve' d-din Süleyman bin Eşref'. ünvanlanyl~ geçrpektedir.
Beyşehir, is~ni dürüst, hayırlı ve dinin askeri .olan bu emirden
almıştır ..
Taş vakfiyeye göre vakıf, sahih ve şer'idir. Süleyman Bey vakfın yönetimini, evladdan eviada intikal ettiril~·esi şartıyla
oğullan Mehmed Bey ile Eşref Bey'e bıralanıştır. Bu durumuyla vakfın
bir çeşit aile vakfı olduğu açıktır. ·
m-
VAKFIN GELİR KAYNAKI..ARITaş vakflyeden ve Osmanlı vakıf kayıtlanndan anlaşıldığına
göre, Vakfın gelir kaynaklan, zeminler. bağlar, bahçeler, dükkanlar.
değirmenler, nbhlar, han, hamarri. muhaVv:ata: ve öşür gelirleri
olmuştur. Bu gelirlerin, Beyşehir. ve ona bağlı köylerden sağlandığı
dikkati çelanektedir. Vakfa en çok gelirin de s~~sıyla Be~şehir'deki
hamam, dükkanlar ve arazilerden· sağlandığı görülmektedir.
30. Eşrefoğullan hakionda bkz. Ali Bey. "Eşrefoğullan.Hakkında Bir Kaç Söz", TOEM, N, numara: 28, 1 Teşrlntevvel 1330, s.251-256; H.Edhem, PüveH lslamtye. İst.l927. s.287; İ.H.Uzunçarşıh, aynı eser., s.59-61; aynı yazar,
"Ashraf Oghullan". Et2 ,new ecU tion, s. 702-704; M.Yavuz Süslü. Eşrefa!Jullan Tarihi. Beyşehir Kılavuzu, Konya 1934; Ömer Tekin-Recep BUginer, Beyşehir ve Eşrejo{Jullan, .Eskişehir 1945; t.H.Konyah, Nasreddtn Hocanın Şehri Akşehtr Tartht. Turistik Kılavuz, 1st.1945, s.52-55.
A-Hamam: Beyşehir'de Eşrefoğlu Süleyman Bey hamamının (el-hamm<ımü'l-lcebir) yıllık icar geltri (3 1).
B-Dükkanlar: Beyşehir'de Kazancılar. Demirciler. (=had.daddn) ve cfuni1n etrafında olan 90 bab dükkan (32). ·
C- Zeminler: Beyşehir'in Bendbaşı, Tatarbahçesi ve Musalla
~evlçilerinde, Soğanlu Afşar, Hüssün, Şehirköy, Bademli. Yassıvtran·, Avşar, igdil-, Kavacı_k, Virancık, Avdancık (=Abadancık) ve Kınık
~öyl.erinde 120. dönÜmden fazla zemin. tarla (33).
Ç- Bağlar: Beyşehir'in Eşkinkavağı· ve Gölkenarı (kenar-ı
derya) mevkileri ile Bademli, Avşar, Avdancık, Akçapınar, Yelten ve Kıs~'l(an ~öylertD.~e ı3 dörtümden fazla bağ (34).
D- H~n·: Eşrçfoğlu camii yanındaki bez-ham (el- hdnü'l-bezzdziye) (35).
E- Muhavvaia: Beyşehir'de Gölkapusu mevkiinde etrafı duvarla çevrilmiş yer (36). ·
F- Değirmenl~r: Beyşehir'in Enükler (=Eyilikler) köyünde iki bab su değirmeı;ıi . . ki Abdullah . oğlu SudunAğa . vakfetmiştlr (37).
G- ~ler: 15 Konya müddü (yaklaşık 9.621.000 kg) zahirentn
öşrü(38).
G-
Rıbhlar: M,ehmed b.Mmed, Hamza, Kasım Halife, Hacı Mahmud~ zevce-i Akbaş, _Zevce-i Çırağ vakıflanna ait 320 akçanın yıllık 32. ~kça nbhı (kan). Yukanda sıraladığımız gelirlerin yanında,.Kı.rpk;d~ki · Nizameddin keruansar.ayı ile Beyşehir'deki · Cevher Ağa
. kerv_aiisaray'uıın vakıflan da cami vakfına ilhak edilmiŞtir. (39).
31. 1-1~-m ve IV numaralı belgelere bkz.
32. Ekteki bel_gelere bkz.
33. EkteKi belgelere· bkZ.
34. Ekt~~ belgeler~ bkz.
35. Ekteki belgelere bkz.
36. IV nolu belgeye
· ·37. IV noh.i belgeye 38. Ekteki belgelere bkz.
39. Ektek:i.belgelere bkz.
IV- VAKlF GELİRLERİN TAKSİMİ
Taş vakfiyede belirtilmemesine rağmen. 1476 tarihli ·vakıf kaydından. tevliyetin beştebir (hums) olduğu ve vakıfın, camlde bir hatib, bir imam, dört hafız, iki müezzin, bir muarrif. bir kayyun ve bir velizin bulunmasını şart koştuğunu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte,
XVI.yüzyılın sonuna doğru camide geniş bir kadronun oluşmuştur.
Mütevel11, hatıb, imam. hüffaz, muarrif, müezzin, kayyım, müşrtf,
cüzhan, türbedar ve ser mahfil gibi görevlilerden oluşan bu kadro
maaşlarını vakıftan almışlardır(40). Aynca Eşrefoğlu medresesi ve mualltmhd_nest için de vakıftan para ayrıldığı görülmektedir.
Vakıf gelirlerinin, XVI. yüzyılın sonlanna doğru azaldığı
bunun yanında kadronun genişlediği göze çarpar. 1476'da 6.404 akça olan vakıf geliri, 1483'de 4.230. 1500'de 5.910, 1524'de5.760 ve 1584'de 4.531 akça olmuştur. Hamam ve dükkan gelirlerinden hemen hemen bütün vazifelllere pay verilmiş; hatib, muarrif ve kayyıma fazladan zeminler ve bağlar aynlmıştır. Aynca, camlin kandil ihtiyacı da, nakdiye rıhblanndan karşılaniİllştır.
Camiin vakıflan Karamanoğullan ve Osmanlılar tarafından denetlenmıştir. Nitekim, 1476'da, camie ait mezariin bir kısmı Fatih
tarafından neshedilm.iştir. Ayrıca mütevelll, imam, hafız ve hatib gibi cami görevlileri de devrin padişahı olan II.Mehmed'in. hükmlyle tayin
edilmiştir. Sonuç olarak, 1296/1297 tarihinde kurulan ve Beyşehir
yöresinin en eski ve en zengin vakfı olan Eşrefoğlu Camii vakfı, Eşrefoğlu külliyesinin zamanımıza ulaşmasını ·sağlayarak işlevini tama~lamıştır.
40) Vazife tevclh kayıtlan için bkz. VGMA, no.9/l, sıra.:310; Sudun Ağa Vakfı
için bkz. VGMA. no:9/l. sıra:l042.
BEI.GEI
Kubbe Altından Müdevver Atik Konya Vakfı, Tapu-Kadastro Ge~el
Md.Ar. (= TKGMAl. no:S64, s.40b ..
tarth:l476
Vakf-ı cami-t Sü~eyınan Beg bin Eşref deı;- nefs-ı Begşehr
mütevelli Kemal bin Emir bi-hükmi cihan muta' hatib Nurullah bi-hükmi padişah-ı gerdün-penah imam veled-i Antabi imametine ve
hafızlığına padişahdan mektfıb var bir hafız dahi ihtiyar .6.404
Kıst-ı harnınarn der nefs i Begşehr baben fı sene Zemin-i dekakin der nefs-i Şehr 5 baben
Bağat 5 lo.t'a
Zemin der Musalla. kıt'a
Zemin der karye-ı Avşar 10 dönüm Zemin der karye-i Hüssün 25 (dönü)m Zemin der karye-i Şehr 16 dönüm
Zemin der karye-i Bad.emlü 30 dönüm ve 1 kıt'a bağ
Zemin der karye-i Yassıvtran 20 dönüm Zemin der karye-ı Avşar 9 dönüm Zemin der karye-i·Yasswtran 3 k(ıt'a)
Zemin vakf-ı ~ahşı Beg der kaıye-i Ka.vci.cık kıt'atan Zemin vakf-ı Balışı Beg der nezd-1 Şe(1r kıt'a
Bağ~ı türbe Kemaleddin hatıô.·der karye-i Beidernlü kıt'a Zemin vakf-ı karbansardy-ı NiZamec;ldirı karbansar.ayı
harab olduğu ecil.den mezkfır camıe ilhak olunmuş HasıJ.,.ı arz-ı mezkür öŞr olduğuna btnaen 15 müdd galle
3.660 1.644 300
50 750
Vakıf şöyle tayin etmiş ki bir hatib ve bir
imam
ve dört hafıZve iki müezzin ve bir muarrtf ve bir kayyun ve bir vatz ola cihet-i tevliyet hums
Mezbfır camlun mezari-i müteferrikası nesb olundu bakisi ID:Ukarrer kılındı
İade ·süleyman Fakih adına İbrahim Beg mektfıbı görüldü
Bazı hücrelerde kadılar ders edüb cümle tedrlsçün 40 akça
alırmış vak:flyede müderrise dahi kayd olunmuş
BELGEn
Defter-i Mücmel-t Evkaj-ı Karaman ve Kayseri. Taksim ·Atatürk Kitaplığı Mualllm Cevdet Yaz. no: 0-116/1, s.64 b, tarih: 1483.
Vakf-ı caml-i Süleyman Beg bin Eşref der nefs-i Begşehri tevliyet der tasarruf-ı Ahi Kemal bi-hülan hulllde mülkuhu ve hatib mevlana Bedreddin bl-berat azze nasruhu ve imam Sinan Alltap i bl hükmi cihan-muta' ·
Kıst-ı hamman der nefs-i Begşehri fi sene
Zemin-i dekakin der nefs-i Şehr 60 bab en Otuz mikdan dükkan harab imiş fi sene
Bağat der Şehr 5 kıt' atan fi sene
3.600
480 150 Tafsil-i cihat-ı ehl-1 camı ber muceb-1 tasarruf-ı kadim bi-mektübı
kadi-i Begşehri
Cihet-t ü?vliyet benam-ı Ahi Kemal el-mezbür berAt-ı padişah halledet mülkebu
an vakf-ı cami·
an kıst-ı harnınarn fi yevm ı (fi sene an dekakin 7 bab fi sene
360) 168 700 an vakf-ı Cevher Ağa an karhansaray hums hasıl fi
sene maa dekakin ve kapan 3.500 mlnhA hums amma üçyüz akçası yer mukataası çün medreseye
verilürmüş Yekün 1.228
Cihet-i hitabet-i cami el-mezbür benam-ı I.ıevlAnA
Nureddin bi-hükmi şerif
an kıst-ı hanımam el-mezbür fi yevm 1 (fi sene an dekakin 7 bab fi sene
Zem~ der kaıye-i Soğanlu Ajşar 2 kıt'a lO dönüm
Bağ der kaıye-1 Ajşar kıt'a
Zemin der kaıye-i Hüssün 30 dönüm
Zernin der karye-i Yassıvtran 20 dönüm zemin 1 dönüm bostanlık
Zemin der nezd-1 Şehr 12 dönüm Zemin der karye-i Igdir 3 dönüm
Bağ der kaıye-1 Avdancuk 2 kıt'a
Yekün an öşr-1 zemlnha 80 müdd galle an bağat cuz haraç fi
sene
360) 210
(60)
50
Cihet-i hafızi. hatib-i mesffır ve imamet-i karbansaniy-ı
Cevher Ağa bi-hükmi hümayiin
cihet-i hafızi an cami-i mezbur an kıst-ı hammarn-ı mezkiır fi sene
~ imamet-i ~bansaray el-mezbur ve kıraat-ı cüz vahiçl humseyn fi serie
Cem'an680
159
1.400 Yelçin 1.559
Cihet-i imamet-i cami-i mezbur benam-ı mevlana Sinan Antabi bi hükmi şerif
an kıst-ı harnınarn el-mezbiır fi yevm ı (fi sene 360 Zemin der karye-i Ajşar 3 kıt'a 14 dönüm
Zemin der karye-i Hüssün kıt'a 7 dönüm Zemin der karye-i Yasswiran 4 kıt'a 18 dönüm Zemin der nezd-i Şehr kıt'a 18 dönüm
Zemin der karye-l Virancuk 4 lat'a takriben 50 dönüm
Bağ der Ağçapuıar kıt'a Bağ der kenar-ı derya kıt'a Bağ muattal kıt'a
Bağ der karye-l Afşar kıt'a
Hasıl an arazi-i mezkure 140
Cihet-i muallirtıhlı.ne-1 veled-1 Eşref muallim mevlana imam el-mezbür maa hatizi-i .cami
elbet'-ı muallimhane an kıst-ı harnınarn el-mezbür fi sene
cihet-i kıraat-i cüz karhansaray-ı Cevher Ağa hums fi sene
cihet-i hafızi an kıst-ı harnınarn fi sene
Cihet-i hafaza
Cihet mevlana İhtiyar ser mahfil maa türbedari-i veled-i
Eşref an kıst-ı hammam el-mezbür
Yekün 500
240
700 96 Ye}tjln 1.036
cihet-i hafızi. fi sene 144
cihet-i türbediiri. fi ·sene 240
Cihet-i kıraat-ı cüz an karhansaray hums fi sene 700 an dekakin cihet-1 hafızi baben fi s~ne 30 Yekün ı. 124
100
Cihet-1 hafız Teberrük an kıst-ı banunam fi sene an dekakin baben fi sene
Cihet-i müezzin Hacı Yusuf ve Mahmud çın kıst-ı harnınarn fi sene
an dekakin 4 baben fi sene
Cihet-i muarrif mevlana Hacı Ali an kıst-1 harnınarn el-mezbür fi sene an dekakin 4 baben fı sene
zemin nezd-1 Şehr kıt'atan 20 dönüm Cihet-i kayyım Mahmud . an kıst-ı harnınarn fi yevm ı (fi sene an dekakin heray-ı kandll 3 bab fi sene
BELGE W
112 39 Yekün 151
60 60 Yekün 120
180 72 Yekün252
360 72
Kubbe Altından Müdevver Atik Konya
Vakfı,. 1KGMA. no.565, s.95b; tarih: 1500
Vakf-ı cami-t Süleyman Beg bin Eşref der nefs-ı Begşehri
mevlana Hamza bin (?) muarrif Hacı. Ali bi hükmi padiştıh-ı alem
pe~ah hullidet hllafetuhu tevliyet der tasarruf-ı mevlana Hasan bi hüJrin1 padişah-ı alem penah azze nasruhu ·
Kıst-ı harnınarn der nefs-i Begşehrifi sene
Zemin-ı dekakin der nefs-i Şehr 90. bab fi sene
Bağat der şehr 5 kıt'atan fi sene
Bağ-ı diğer der nahiye-i Karadon fi sene
4.500 1.260 150
Tafsil-1 cihat.:.ı ehl-i cami ber muceb-1 tasarruf-ı kadim bi·
mektfıbı kadi-i Begşehri
Cihet-i tevliyet benam-ı mevlana Hasan. el-mezbfır maa berat-ı padişah-ı alem-penah
an vakf-ı c~mi an kıst-ı hamam fi yevm (fi sene an dekakin 7 bab fi sene
an vakf-ı Cevher Ağa an karhansaray humseyn hasıl fı
sene maa dekakin ve kapan 2.400 cihet-1 tevliyet
36)) 168
101
humseyn amma üçyüz akçasın yer mukataasıçün
medreseye verürleıimJş, cüzharu-ı mevlana Abdullah bin Sufi Süleyman bi.bedel ıade maa bereit-ı padişah-ı
alem-penah hullidet hfiafetuhu fi sene
Cthit-t hita~~~i ·camı el-mezbiir benam-ı mevla (?)
an lost-ı hammam el-mezbür fi yevm l(fi sene
·an dekaJ.dn .7 bab fi sene ~
Zemin derkarye-i SoğanluAfşar2 kıt'a ıo·dönüm , B;iğ· eler ltarye-i Ajşar kıt'a
.· · · Zemin der karye-i Hüssün 30 dönüm
·.·
zernın der karye-i Yassıviran 20 dönüm zemin· :. ı dönüm bostanlık
Zernin qer pezd-i Şehr 12 dönüm Zemin der karye-Hgdir 3 dönüm·
Bağ· der karye-i AbadancUk 2 kıt'a . Zemin nezd-i şehr fi Karadaş bostanlık kıt'a 2 dönüm Yeküri an öşr-i zeminha: 80 müdcİ galle
an bağat cuz haraç fi sene
Cihet-i hafızi. hatib~i meşfür ve imamet-ı karbarısaray-ı
Cevher Ağa bi hükmi hümayun Cihet-i hli.fız.i. $ cami-i mezbür
420
(360).
210
(60)
50 Cem'an680
ari Iost-ı hamılın-ı niezbür fi sene 159
an imamet-t.k.arübansaray el-mezbür ve kıraat-ı cüz ~ahid ·
humseyn. fi sene 840
CiheH hc;ıfaza
Cih~t ~ey.İana İhtiyar
se! mahftl~aa t:ürbedari-ı vel~d-i
Eşref an lost-ı hammam el-mezbür ·
Yekün999
cihet-i hafızi fi sene . 240
cihet.:ı türbedari fi sep.e · 84
Cihet-1 kıraat-ı cüz an kariibcinsaray humseyn fi sene 420 Cihet-i hafjzi an dekakin 4 babeİı fi sene. 84 Cihet-1 ~üŞrif der. tasci:.qu{-ı mezkür bfhükm azze
ruisı:uhu 1.1 yevm (fi: sene. 360)
Cihet haf"ız mevlana Me~ed bin Hacı Yusuf
. an lost-ı hammain fi sene 60
an dekakin fi sene 80
Yekün 120 102
Cihet mevlana. Ali bin Sinan hafız an kıst-ı hamarn Cihet hafız Mustafa bin Ali bi hükrn azze nasruhu an kıst-ı harnmam, cisr-1 Südün Ağa
Cihet-i muarrtf mevlana Mehmed bin Ali Paşa
an kıst-ı hamarn el-mezbür fi sene an dekakin 4 bab fi sene
zemin nezd-ı şehr kıt'atan 16 dönüm
Millhak Kınık nam karye sınurunda Nizameddin vakfı demekle maruf tahm1nen oniki dönüm mikdan bir
kıt'a yerün rnevküfünaleyhtsi malum olmaduğı batsden
180 104·
ilhak olunmuş hasıl el-galle 10
Cihet-i kayyım
an kıst-ı harnam fi yevm 1 (fi sene 360) an dekakin beray-ı·kandil fi sene. 72 Cihet-i müezzfn
an kıst-ı harnınarn fi yevm ı (fi sene 360) an dekakin 4 baben fi sene
Cihet Begşehrt camiinin evkaf-ı rakabesiçün üzerinde durub tamiredeneder tasarruf-ı mevlana Abdullah
bi hülan azze nasruhu fi yevm l(fi sene 360) BELGE IV
Karaman ve Eydlet-i Rum Vakıf Defteri,
Başbakanlık Aişivi, Tapu-Tahrir Tasnif!, no.387, s.54, tarih:l522 .
Vakf-ı camt-l Süleyman Beg b. Eşref der nefs-:1 Begşehri
Kıst-ı hanımam der nefs-i Begşehri fı sene Zemin-i dekakin der Şehr 90 bab fi sene
Bağat der Şehr 5 kıt'a
Bağ'-ı diger der nahiyC;-i Karadon
Tafsil-i cihat-ı ebl-l cami ber muceb-1 Defter-i Köhne ve tasarruf-ı kadim
Cihet-1 tevliyet an kıst'ı hamman ve an deka.kin ve kapan
Cihtft-1 cüzhani fi sene
Cihet-ı hitabet-1 cami
an kıst-ı harnmarn_ ı ve an bağat 3 kıt'a ve dekakin 2.bab ve an zem.inha 6 kıt'a
4.500 1.260
Yekün5.760
420
Cem'an280
ıo3
COıet-t hdfızi
an last-ı· hammam f1 sene Cihet-i imarnet
an karhansaray ve laraat-ı cüz fi sene
C~t-t müşrtf . an last-ı hanimam fi sene an dekakin 4 bab ft sene an zeminha 3 lat'a .
159
840
180 104
. Cihet-i ser-mahfil ve. hafaza ve türbedari ve cüzhanan ve
· müşrif-derr(?) .
. · a,n·.:ıost-ı hanımam ve karpansaray ve dekakin
'HafıZi {i sene
türbe~aıi tl' sene · Cüzhanan ft sene
defa cihet-1 hafızi ft sene Cihet-1 mrişrif .. derr ft yevm
Cihet-'1 ha.fızi-1 . diger an haıiunam . ve dekakin f1 sene
·Cihet-1 hafız mevlana Ali an last-ı hammam
Cihet-1 hafız Mustafa
an
last-ı hammam Cthet-t ka!(Y~ · .an last-ı h~m f1 yevm ~
an dekAkin beray-ı Kandil fi sene Cthet-i niüezzin
~ Kı~t-ı hamman fi yevm an deka:in 4 bab
fi
sene Cthet .:· . ' · ·' '
240 84 450 84 120
72
Begşehi1 Camiinin evkafı rakabes1çü:n üzerine durub tamir edene fi yeVın
i' .
. • .... .
Vakf-ı Stidun Ağa b, A.bd.İı1Iah hafız-ı camı-ı mezbur yevmi altı cüz o~~ içün Asiyab de~·kaıye-1 E~ükler harab ft sene 27 m~dd · Zemin 2 kıt'~ 24 dÖnüm
Medrese-i ~şrefoğlu
Cthet-i Müderris an kıst:-r hammam fi seQe
Cthet-t tilde-i Müderi-ts an kıst-ı hammam fi sene
104
540 300
BELGE V
Defter-i Evkô.f-ı Livô.-i Konya.
TKGMA, no.584. s.l13b, taı1h:1583
1- Vakf-ı cami-i Sultan Sancar bin Melikşah bin Alp Arslan es-Selçüki ki sene s~tte ve hamsin ve hamsemie tarihinde bina olunmuş sonra Emir Süleyman bin Eşref sene seb'a ve tis'in ve sittemie tarihinde ta'mir ve termim eylemiş bi-mücebi hatt-ı tarih-i menküş ber dergah-ı
caml-i mezkür ve haliya vakfiyet üzere tasarruf olurian cihetler
bunlardır ki tahrir olunu·r ber muceb-i Defter-i Atik
Hanımam der nefs-i Begşehri tamamen hasıl an icare fi sene
Zemin-i dekakin der nefs-i Şehr 90 bab minha ma'mür 40 fi şehr 2 fi sene an icare
Bağat der ŞehT 5 kıt'a fi sene
J?ağ der nalliye-i Karadon Akçapınaria marüfdur ı kıt'a fi sene
an mahsül-i arazi-i ziraat ve bağat der tasarruf-ı hatib ve ımam ve hüffazye muarrif cuz-vakf-ı revgan-ı çerağ
2.500 960 120 4
947 _Cem'an 4.531 el-masraf ba'dehu ta'mirü'r-rakabat
Cihet-i vazife-i tevliyet-1 evkru-ı m an kıst-ı hanımam fi sene
an kıst-ı dekakin fi sene Cihet..:1 hitabet
an .}ast-ı hanımam fi sene
an icare-i dekakin fı sene
Zemin der karye-i Soğanlu Ajşar 2 kıt'a fi sene 10 dönüm Süpürgelik ve Kavakdibiyle marufdur
Bağ d·er karye-i Ajşar fı sene der uhde-1 Baki tactr
Zemin der kaıye-1 Yassıvlran Köprü namıyla marufdur 21 dönüm ii sene
Zemin nezd-1 Şehr 12 dönüm fı: sene Zemin· -der kaıye-i İgdlr 3 dönüm fı sene
Zemin-i bağ der kaİye-i Abadancık ziraat olunur 2 kıt'a fi sene
Zemin nezd-1 ŞehT bostanlık sebzevat ekilür 2
170 196 Yekün366 150
240 30 40
60 35 20 20
105
dönüm fi sene
Zemin ... t diger der Abadanerk harim 2 dönüm fi sene Zemin der, elvar-ı Bendbaşı 4 dönüm fi sene
·clhet-fvazife-11mamet '
~n kıst-ı h~am fi sene'
De:kaırui vakf~i EmirZeıck. . ·., . .
. .
,. .i
.o
bab fi sene ...Zemin der kurb~ı Tatarbağçestl4 dönum
Zemin der karye-l Yasswtran ve zemin· der karye~l
Soğan! u Ajşar Bağyeri ile maruf ve zemin-i diger der kurb-ı
Kapuc@ai:i
ha5ıl~ı iıeme .Zemin der karye-l Hüssünfi.sene Zemin de:ı:, civar-ı Bend.ba.Şı fi sene
Bağ ~er kalye-i Yelten Çay'la marufve bağ der karye-i
Akçapınar 2 lo.~'a fi seı:e
Zemin der kaıye-1 Hü.Ssün 9 dönüm fi seı;ıe
Bağ der. kurb-ı Eşktnkavağı fi sene
Cihet-'i huffaz-ı calİli an kıst-ı harnınarn
Muslihüddin fi sene an kıst-ı hammam
~ dekakin Had İbrahim fi sene
Abdülhaliı:r:ı, b.Ali fi sene Şükiü veled-1 Cemal ~ sene Ahmed veled -ı İsmail
·Cihet-1 muanif
an kıst-ı harnınarn fi sene an çlekakin fi sene
.Zemin nezd-1 Şehr 2lo.t'a 16 dönüm hasıl
Kit'a-1 arz der kurb-ı bab-ı Cami fi sene
Bağ der kaıye-1 Ağçapınar fi sene r.
Zemin der kaıye-1 Kmrk. Nizameddin vakfı namıyla · . ID:arufdur1 kıt'a 12 dönüm fi sene
. ·:: ·,
.
Cihet-1 vazife-i müezzin ·•.: , .
an kıst-ı harnınarn ve dekakin fi sene Receb fi yevm ı
. . .
106
25 5 10 Yekün.635
. .
200 168
(140)
95
55 20
50 90
i o
Yekun828
178 130 48
ııo
80 73 80
·Yekün 421 (?)
70 96 go ·
8 4
·140
yekün.408 540
Yusuf fi yevm Ilim akça Cihet-1 kayyun-ı cami an kıst-ı harnınarn fi·sene dekakin bab
Dekakin beray-ı revgan-ı kandil 4 bab fi sene_
an arz-ı dükkan vakf-ı Mehmed b.Ahmed beray-ı
kandil fi sene
Muhavv~ta.nezd-1 Göl kapusu heray-ı kandil fi sene Han der kurb-ı camı vakf-ı Hamza be cihet-1 sükna-i
kayynn
Bağ der karye-i Kıstıvan tabi-:li. Kıreli vakf-ı Kasım Halife
meşrut-ı kayyım-ı camı
Dükkan der Ka.zan.cıl.ar der yed-i Seyyid Abdullah
beray-ı revgan-ı camı der tasarruf-ı müezzin Dükkan der haddô.dô.n der yed-i Ahmed na'lbend der . tasarruf-ı kayyım-ı camı
Vakf-ı zevce-i Çırağ be cihet-1 revgan-ı kandU nakd1ye:100 er-nbh
Vakf-ı zevce-i ~baş be cihet-f revgan-ı çerağ
nakdiye: 100 er-nbh
Vakf-ı Hacı Mahmud beray-ı revgan-ı çerağ
nakdtye: 120 er-nbh Yekün cuz revgan-ı kandil
150 150 96
. 6 15
10 10 12 300
Harnınarn ve dekakin rakabatından sonra erbab-ı vezaif bu tevzi üzere amel edeler ve ziyade ve noksan mahsulat itibar olunub her
k.imes~enin mevacibinden ale's-sevıyye aşağa verile
Defter-i Atik'de medrese-i Eşrefoğlu tedrisine ve iadesine cfuni
evkafından 800 akça, hammam mah.st1lünden cihet mastur olmuş
haliya ol müderris ve muid ismi bila resm olub bir tarihte vazife verilmiş değildir harnınarn mahsulü ·tamamen cami hadernesine sarf oluntir ber müceb:.ı Defter-ı Atik
2-Vakf-ı Sudun Ağa veled-1 Abdullah meşrut bi hafızan-ı camı-i Sultan Sancar el-mezkür yevmi altı cüz kıraat olunuh ba'de'r-rakabe mahsülatma ale's-seviyye mutasarrıf olalar
Asiyab der karye-i Enükler ber muceb-1 kitab-ı vakf-ı şer'i der yed-i Şeyhi el-maruf bi-Kuyumcu-zade der Konya el-mütevelli
bi-şarti'l-vakıf 2 bab hasıl an icare kayyım gallat gendüm şair meblağ:
500 107
Zikr olunan değinn en iki bab imiş, bir zal?anda · muattal
olmuş ol zamanda nalb-i mütevelli asiyabın birini cilub ve ~eferşah
nam kirnesnenin mülkü olmak üzere bir suretle hücec vermiş ol
asiyelbın nısfı Şeyh Piri Çelebi tasarrufunda bulunub tasarrufu .na
.ıneşn1h olduğu malumu olıcak hissesini canib-i vakfa teslim edüb
f~ragat eyledi ve nısf-ı aber ki Abdt.ve.Lüifullah ·b.EyJ!ub tasarrufunda .ebedi vakf-ı kadim olub şer'i bey-i sahih olmadığı ·ecilden meclis-i
şer'de vakfa gadr Ç>lduğu sabıt olıcak vakfiyeUne hükm olunub cümle asiyab kernelkan şart-ı vakıf mucebtnce Ulavet-i Kuran masanfına sarf
olınmakçün mütevelliye teslim olunuh Defter-i Cedid'e sebt olundu deyü mukayyed der Defter-i Atik
Zemin-i Kavak nezd-i Şehr piş-i bağçe-i Tatar 6 dönüm fi sene 30 vakf-ı Sudun
der.karye-1 Avşar, Avşarcık (?) Hadim Aga yertyle marufdur 18 dönüm fi sene 120 yakf-ı Sudun Ağa
108
.. ,.
,
. ..
6 .....
