• Sonuç bulunamadı

BENLİK VE KİMLİK BENLİK VE KİMLİK

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "BENLİK VE KİMLİK BENLİK VE KİMLİK"

Copied!
20
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

1

BENLİK VE KİMLİK

BENLİK VE KİMLİK

(2)

BENLİK VE KİMLİK

Sosyal etkileşim ve sosyal varoluş, insanların kendilerinin ve başkalarının kim olduğunu bilmelerine bağlıdır.

«Erişmek istedikleri bir hedefi olmayanlar, çalışmaktan zevk almazlar." Emile Raux

(3)

Benlik ve kimlik kavrayışı günlük

yaşantımızı sürdürmemizi kolaylaştırır;

kim olduğunuzu bilmek neyi düşünüp

neyi yapacağınızı bilmenize, başkalarının kim olduğunu bilmek de onların

düşüncelerini ve eylemlerini tahmin etmenize imkan verir.

Kimliğe ilişkin bilgiler insanlar arasındaki etkileşimi düzenler ve yapılandırır, buna karşılık etkileşimsel ve toplumsal yapılar da bize kimlik kazandırır

3

(4)

Benlik ve kimlik, sosyal etkileşim ve algıyı

etkileyen bilişsel yapılardır ve toplum tarafından etkilenmektedir.

Son yıllarda benlik konusunda yapılan çalışmalarda bir patlama yaşanmıştır. 1970’lerin ortasından 1990’ların ortasına kadarki yirmi yıllık sürede sosyal psikoloji

alanında yayımlanan 31.000 çalışmanın konusu benlikdir.

(5)

5

Benlik ve kimlik kavramlarının evrimi Benlik ve kimlik kavramlarının evrimi

Benlik, tarihsel açıdan, yeni bir fikirdir.

Baumeister (1994), toplumsal ilişkilerin sabit ve tutarlı olduğu bir ortaçağ toplumu portresi çizer.

Bu toplumda insanların yaşamı ve kimliği

toplumsal düzendeki konumlarına sıkı sıkıya bağlıdır; bunlar aile, sosyal mevki, doğum yeri ve doğum sırası gibi gözle görülür etmenlere atıfta bulunularak açıklanır.

(6)

Bu anlayış on altıncı yüzyılda değişmeye başladı ve o tarihten bu yana da değişmenin hızı

giderek arttı. Değişmeyi sağlayan etkenleri şöyle sıralayabiliriz:

Sekülerleşme

Sanayileşme

Aydınlanma

Psikanaliz

(7)

7

Sekülerleşme Sekülerleşme

İnsanın tüm ümit ve beklentilerini ölümden

sonraki yaşama erteleme düşüncesinin yerini,

onları gerçek kılmak için bu dünyada etkin bir

biçimde çaba harcanması gerektiği yolundaki

düşüncesinin almasıdır.

(8)

Sanayileşme Sanayileşme

İnsanlar çalışmak üzere oradan oraya hareket eden birer üretim birimi olarak görülürken; giderek,geniş aile gibi statik

toplumsal yapılara kenetli olmaktan çıkmaya, taşınabilir bir sosyal kimliğe sahip olmaya

başlamışlardır.

(9)

9

Aydınlanma Aydınlanma

İnsanlar kendileri için farklı/daha iyi kimlikler ve yaşamlar organize ve inşa edebileceklerini düşünüyorlardı artık; bunun için de ortodoks değer sistemlerini ve baskıcı rejimleri

değiştirmişlerdi.(örneğin on sekizinci yüzyılın

sonundaki Fransız ve Amerikan devrimleri).

(10)

Psikanaliz Psikanaliz

Freud’un insan zihninin işleyişine ilişkin olarak geliştirdiği kuram, benliğin gerçek anlamda

anlaşılamayacağı, çünkü onun bilinçdışının bilinmedik derinliklerinde yattığı yolundaki düşünceyi berraklaştırmış ve dikkatleri

bilinçaltına yoğunlaştırmıştır.

(11)

11

Psikanaliz kuramı, kişinin davranışını onun kim olduğunun derinliklerinde gizlenmiş karmaşık

dinamiklere yüklemektedir. Yeni bir fikir ya da analiz biçiminin insanların kendi dünyaları hakkındaki

düşünme tarzlarını nasıl tümden değiştirebileceğinin bir örneği olarak, psikoanalizi kullanılmıştır.

(12)

Freud’un benlik, kimlik ve kişiliğe ilişkin olarak geliştirdiği düşünceleri sosyal psikolojide büyük etki yaratmıştır

(13)

13

Sembolik etkileşimci benlik Sembolik etkileşimci benlik

Kolektif benlik fikrinin saptığı bir diğer yol da benliğin sosyal etkileşim sayesinde biçimlendiği ve ortaya çıktığı

yolundaki kabuldür.

William James gibi ilk psikologlar, bilinç akışı olarak benlik (‘sen’) ile algı nesnesi olarak benliği (‘beni/bana’)

birbirinden ayırmıştır. Bu yolla refleksif düşünce oluşur, çünkü ‘ben’ nesne konumundaki ‘beni ya da bana’nın farkında olabilir ve insanlar da kendilerini bilebilirler.

(14)

İnsanlar kim olduklarını yeniden inşa etme eğilimindedirler ve bunu yapmış olduklarının farkında değildirler.

Genelde insanlar, kendi tutumları ve

tercihlerine bakarak kim olduklarının farkında olabilirler ancak, böyle bir bilgiye nasıl

ulaştıkları konusunda yetersiz kalmaktadırlar.

(15)

15

Ama yine de insanlar bir ‘beni/bana’ duygusuna sahiptirler.

Sembolik etkileşimcilik yaklaşımına göre benlik,

insanlar arasındaki etkileşimden doğar. Mead, insanlar arasındaki etkileşimin büyük ölçüde simgesel olduğuna inanıyordu.

İnsanlarla etkileşim, esas olarak, anlamca zengin sözcükler ve sözel olmayan ipuçları aracılığıyla gerçekleşir.

(16)

Bir diğer perspektif Higgins tarafından sunulan ayrışık benlik kuramıdır.

Higgins’e göre bizler üç tür benlik şemasına sahibiz:

1. gerçek benlik –şimdiki halimiz;

2. ideal benlik –olmak istediğimiz şey;

3. ‘olması gereken’ benlik –ne olmamız gerektiğine dair düşüncemiz.

(17)

17

Son iki tür, ‘benlik kılavuzları’dır. İdeal benlik kılavuzları bireyin ulaşmak için istediği yüksek hedeflerle, ‘olması gereken’ benlik kılavuzları da hedeflerin önündeki

engellerden kaçma ile ilintilidir.

(18)

Benlik ve kimlik Benlik ve kimlik

Çoğu araştırmacı bugün artık, benliği tek bir

farklılaşmamış kendilik olarak karakterize etmenin yanlış olduğuna inanmaktadır.

Benlik kavramını görece ayrışık ve genelde oldukça çeşitli kimliklerden -bunların her biri kendi benlik bilgisiyle sınırlanmıştır oluşan bir bütün olarak düşünmek daha doğru bir yaklaşımdır.

(19)

19

Bu kimliklerin kökenleri bir dizi farklı toplumsal

ilişkiler ağına uzanır, bu ilişkiler kendi yaşamlarımız için (arkadaşlarımız ve ailemizle olan yakın kişisel ilişkilerle, çalışma grupları ve meslekler tarafından tanımlanan ilişki ve rollere, varıncaya değin) birer referans noktası oluşturur ya da oluşturmuştur.

(20)

Benlik ve kimlik türleri Benlik ve kimlik türleri

Sosyal kimlik kuramcıları farklı benlik türlerini tanımlayan iki geniş kimlik sınıfı olduğunu ileri sürmüşlerdir:

1. Benliği grup üyeliği açısından tanımlayan sosyal kimlik

2. Benliği oldukça kendine özgü kişisel ilişkiler ve

özellikler açısından tanımlayan kişisel kimlik

Referanslar

Benzer Belgeler

Bu doğrultuda da feminist kimlik genel olarak kadınların toplumsal alandaki konumlarına önem veren, kendini tanımlarken kadın kimliğini de ön plana çıkaran,

FMEA can be used as a way to reduce product defects in the production of Covid-19 face masks by using a 3D printer. Each stage in the process must be evaluated and brainstormed

Adorno ve arkadaşları otoriter kişilik vasıfları beyan eden insanların çok sert bir çocukluk ve yetişme dönemi geçirmiş olma eğilimi..

Sonuç olarak, sık görülen Candida suşlarını saptamak, tanımlamak ve kantite edebilmek amacıyla geliştirilen Rt-PCR testinin, tekrarlanabiIir, hızlı, güvenilir, duyarlılık

• Bowlby, «içsel çalışan modeller» kavramını geliştirir: Bireyin kendisini de dahil olmak üzere, dış dünya ve birey için önemli diğer bireyler için..

Tanrı İle İsrailoğulları arasındaki ahit kurallarını içerdiğinden Yahudi kutsal kitabı Tanah’a Hıristiyanların anlayışına uygun olarak “Ahd-i Atik (Eski Ahit)” ve

Bu doğrultuda da feminist kimlik genel olarak kadınların toplumsal alandaki konumlarına önem veren, kendini tanımlarken kadın kimliğini de ön plana çıkaran,

Öz: Eskiçağlarda krallar ve yöneticiler, tanrının yeryüzündeki temsilcisi olarak görülmüş, onları yücelten övgü ve ilahiler yazılmıştır. Tanrılar