İki erişkin hastada rastlantısal olarak saptanan bronşiyal yabancı cisim aspirasyonu

(1)

41

İki erişkin hastada rastlantısal olarak saptanan bronşiyal yabancı cisim aspirasyonu

Leyla Yağcı Tuncer (*), Volkan BaYsungur (**), Çağatay TezeL (**), ebru Sulu (*), Oktay TaşOLar (*), ece Öz (*), adnan YıLmaz (*)

geliş tarihi: 15.11.2011 Kabul tarihi: 11.01.2012

Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Göğüs Hastalıkları*; Göğüs Cerrahisi**

OLgu sunumu

ÖzeT

Bu yazıda, yabancı cisim aspirasyonunun rastlantısal olarak saptandığı iki olgu sunulmuştur. Olgu 1: 16 yaşında erkek hasta, kontrol amaçlı çekilen akciğer grafisinde lezyon görül- mesi üzerine merkezimize sevk edildi. Arka-ön akciğer grafi- sinde sağ alt zonda parakardiyak yerleşimli metalik lezyon görüldü. Bronkoskopik incelemede sağ 7. segmentte yabancı cisim saptandı. Fogarty katater aracılığı ile yabancı cisim çıkarıldı. Yabancı cisim metal bir vida idi. Olgu 2: 61 yaşında erkek hasta öksürük, balgam ve nefes darlığı yakınmalarıyla merkezimize başvurdu. Bilgisayarlı toraks tomografisinde alt lob bronş proksimalinde lümen içinde kemik dansitesinde lez- yon görüldü. Fiberoptik bronkoskopide ara bronş distalinde, üzeri granülasyon dokusu ile örtülü, sert lezyon saptandı.

Yabancı cisim rijit bronkoskop aracılığı ile çıkarıldı. Lezyonun tavuk kemiği olduğu görüldü. Sonuç olarak, trakeobronşiyal yabancı cisim aspirasyonları, açıklanamayan kronik solunum- sal yakınmaların ve radyografik anormalliklerin ayırıcı tanı- sında bilinen bir aspirasyon öyküsü olmasa dahi düşünülmeli- dir.

Anahtar kelimeler: yabancı cisim, bronşiyal, rastlantısal, bronkoskopi

summarY

ıncidental bronchial foreign body aspiration in two adult cases

In this paper, two cases with incidental foreign body aspiration are presented. Case 1: A sixteen-year-old male was admitted with an abnormal chest X-ray detected during screening.

Postero-anterior chest x-ray showed a metallic lesion on para- cardiac right lower zone. Brochoscopy detected the foreign body in right medial basal segment. It was removed with a fogarty catheter. Foreign body was a metallic screw. Case 2: A sixty-one-year-old male was admitted with cough, sputum pro- duction and dyspnea. Computed tomography of the thorax showed a bone-density lesion in proximal lower lobe bronc- hus. Fiberoptic bronchoscopy revealed a firm lesion that was covered with granulation tissue. Foreign body was removed with rigid bronchoscopy. It was a chicken bone. In conclusion, tracheobronchial foreign body aspiration should always be taken into consideration in the differential diagnosis of radi- ographic lesions or chronic respiratory symptoms that are poorly explained, even in the absence of a previous history of aspiration.

Key words: foreign bodies, bronchial, incidental, bronchos- copy

Trakeobronşiyal yabancı cisim aspirasyonu, her yaş grubunda görülmekle birlikte çocuklarda eriş- kinlere göre daha sık karşılaşılan bir klinik sorun- dur ⁽¹⁾. İlk kez 1852 yılında bir hastada wheezing nedeni olarak tanımlanmıştır ⁽²⁾. Genellikle akut bazen de yaşamı tehdit edecek kadar ciddi klinik tablolara neden olurlar ^(1,3). Bazı olgularda ise nonspesifik bulgulara neden olabilirler ⁽²⁾. Tanıda en önemli faktör aspirasyon şüphesinin olmasıdır.

Bazı olgularda, aspire trakeobronşiyal yabancı

cisimler uzun yıllar tanı almadan kalırlar ve başka amaçlarla yapılan tanısal işlemler sırasında rastlan- tısal olarak saptanırlar. Bu yazıda rastlantısal olarak saptanan 2 erişkin yabancı cisim aspirasyonu olgusu sunulmuştur.

OLguLar

Olgu 1: 16 yaşında erkek hasta. Herhangi bir yakınması olmayan hasta kontrol amaçlı çekilen Göğüs Hastalıkları

Göztepe Tıp Dergisi 27(1):41-44, 2012

doi:10.5222/J.GOZTEPETRH.2012.041 ıssn 1300-526X

(2)

42

akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize sevk edildi. Babası mobilya imalatçısı olarak çalışıyordu. Arka-ön akciğer grafisinde sağ alt zonda, parakardiyak yerleşimli metalik lezyon görüldü (Şekil 1). Fizik bakıda bir özellik yoktu.

Bronkoskopik incelemede sağ 7. segmentte yaban- cı cisim saptandı (Şekil 2). Fogarty katater aracılığı ile yabancı cisim çıkarıldı. Yabancı cisim metal bir vida idi (Şekil 3).

Olgu 2: 61 yaşında erkek hasta öksürük, balgam ve nefes darlığı yakınmalarıyla merkezimize baş- vurdu. Arka-ön akciğer grafisinde sağ akciğer alt zonda infiltrasyon saptandı. Öz geçmişinde 2 yıl önce akciğer sorunu nedeniyle merkezimizde teda- vi gördüğü bilgisi vardı. Hastanın 2 yıl önceki grafisinde aynı lokalizasyonda infiltrasyon bulunduğu saptandı. Antibiyoterapiye rağmen radyolojik düzelme olmadı. Bilgisayarlı toraks tomografisinde alt lob bronş proksimalinde lümen içinde kemik dansitesinde lezyon görüldü (Şekil 4). Fiberoptik bronkoskopide ara bronş distalinde üzeri granülas-

şekil 1. arka-ön akciğer grafisi. sağ akciğer alt zonda, parakardi- yak yerleşimli metalik dansitede bir lezyon.

şekil 2. Bronkoskopik igörünüm. sağ 7. segmentte yabancı cisim.

şekil 3. Çıkartılan yabancı cisim: Vida.

şekil 4. Toraks BT. alt lob bronş proksimalinde lümen içinde kemik dansitesinde lezyon.

(3)

43

L. Yağcı Tuncer ve ark., İki erişkin hastada rastlantısal olarak saptanan bronşiyal yabancı cisim aspirasyonu

yon dokusu ile örtülü, kirli beyaz-sarı renkte, sert lezyon saptandı (Şekil 5). Yabancı cisim rijit bronkoskop aracılığı ile çıkarıldı. Lezyonun tavuk kemiği olduğu görüldü (Şekil 6).

TarTışma

Trakeobronşiyal yabancı cisim aspirasyonu, çocuk- larda erişkinlerden daha sık olmak üzere her yaş grubunda görülebilen bir klinik surundur ^(1,4). Yaşamın ikinci yılında ve 50 yaşından sonra görül- me sıklığı açısından belirgin bir yükseklik olduğu bildirilmiştir. Trakeobronşiyal yabancı aspirasyonu tanılı çocuk ve erişkin hastaların değerlendirildiği bu çalışmada, çocuk hasta grubunda aspirasyonla- rın % 48’inin yaşamın ikinci yılında meydana gel- diği rapor edilmiştir. Yirmi sekiz hastayı içeren erişkin grupta ise 8 hastanın 51-60 yaş grubunda bulunduğu bildirilmiştir ⁽³⁾. Erişkin hastaların

değerlendirildiği bir başka çalışmada ise yaş orta- laması 55 yıl olarak bulunmuştur ⁽⁵⁾. Bizim olgula- rımızdan biri 16, diğeri 61 yaşında idi. Erişkinlerde, yabancı cisim aspirasyonu açısından ileri yaş dışın- da, bazı risk faktörleri tanımlanmıştır. Bu risk fak- törlerinin başlıcaları, mental retardasyon, nörolojik bozukluklar, alkol ve sedatif kullanımı ile diş çeki- mi olarak sıralanabilir ^(2,4). Bizim olgularımızda, yukarıda belirtilen risk faktörlerinden hiçbiri yoktu.

Trakeobronşiyal yabancı cisim aspirasyonu, farklı klinik tablolara yol açabilir. Aspirasyon sonrası akut yakınmalar ve yaşamı tehdit eden klinik tab- lolar oluşabilir. Bazı hastalarda ise nonspesifik yakınmalara neden olup daha sessiz bir seyir görü- lebilir ^(2-4). Akut yakınmaların ve/veya aspirasyon açısından pozitif öykünün varlığında yabancı cisim aspirasyonu tanısı kolaydır. Bunların yokluğunda aspire yabancı cisimler havayolunda yıllarca sessiz kalabilirler ve ancak başka amaçlarla yapılan tanı- sal incelemeler sırasında rastlantısal olarak sapta- nabilirler ^(1,4). Debeljak ve ark. ⁽⁵⁾, 62 erişkin olguyu içeren serilerinde, hastaların sadece % 55’inin yabancı aspirasyonu düşündüren bir öyküye sahip olduğunu bildirmişlerdir. Erişkin ve çocuk hastala- rı kapsayan başka bir çalışmada, olguların % 48’inde “penetrasyon sendromu” olarak da tanım- lanan akut başlangıcın bulunduğunu ve olguların sadece % 2’sinin yakınmasız olduğunu rapor etmişlerdir ⁽³⁾. Yilmaz ve ark. ⁽⁴⁾ ise, başka neden- lerle yapılan bronkoskopi işlemi sırasında rastlantı- sal olarak saptanan bronşiyal yabancı cisim aspirasyonu tanılı 4 erişkin olguyu yayımlamışlardır.

Bizim olgularımızda, yabancı cisim aspirasyonu düşündürecek klinik yakınma veya öykü yoktu.

Yabancı cisim 1 olguda başka amaçla yapılan radyolojik inceleme, diğer olguda ise tekrarlayan pnö- moni nedeni ile yapılan bilgisayarlı tomografi ve bronkoskopi incelemeleri sırasında saptandı. Uzun süre hava yolunda kalan yabancı cisimler, astım ve akciğer kanserini taklit edebilirler veya bronşekta- zi, fibrozis ve tekrarlayan pnömoni gibi kompli- kasyonlara yol açabilirler ^(4-7). Bir olgumuzda aspire yabancı cisim tekrarlayan pnömoniye neden

şekil 5. Bronkoskopik görünüm. ara bronş distalinde üzeri granü- lasyon dokusu ile örtülü, kirli beyaz-sarı renkte, sert lezyon.

şekil 3. Çıkartılan yabancı cisim: Vida.

(4)

44

olmuştu. Diğer olgumuzda ise herhangi bir kompli- kasyon gelişmemişti.

Yabancı cisim aspirasyonu, iki olgumuzda da sağ bronşiyal sisteme olmuştu. Yabancı cisim, bir olguda lob bronşunda, diğer olguda ise segment bron- şunda lokalize idi. Yabancı cisimler iki olgumuzda da bronkoskopi ile çıkartıldı. Yabancı cisimlerden biri metalik vida, diğeri ise kemik parçası idi.

Anatomik yapı nedeniyle, yabancı cisim aspiras- yonları sağ bronşiyal sisteme daha sık olmaktadır.

Debeljak ve ark. ⁽⁵⁾, yabancı cisim aspirasyonları- nın % 67’sinin sağ, % 32’sinin ise sol bronşiyal sisteme olduğunu bildirmişlerdir. Aynı çalışmada olguların % 35’inde, yabancı cismin sağ alt lobda lokalize olduğu rapor edilmiştir. Trakeobronşiyal yabancı cisimlerin çıkartılmasında bronkoskopinin değeri yüksektir. Yabancı cisimler, rijid ve fiberoptik bronkoskoplar ile çıkartılabilir ^(2-5,8). Bronşiyal yabancı cisimlerin % 97’sinin bronkoskopi ile çıkartıldığı bildirilmiştir ⁽⁵⁾. Bazı olgularda, bronkoskopi ile yabancı cisim çıkartılamayıp cerrahi girişim gerekebilir ^(4,5). Bronşiyal yabancı cisimler, natür açısından çeşitlilik göstermektedir. Kemik parçası, gıdalar, metalik cisimler, diş ve plastik objeler en sık saptanan yabancı cisimlerdir ^(2,4,5). Yabancı cisimlerin sıklığı bölgesel farklılık göste- rebilir. Örneğin Çin’de, kemik parçaları en sık saptanan yabancı cisim türü iken, ülkemizde fındık en çok aspire edilen maddelerin başında yer almakta- dır ⁽²⁾.

Sonuç olarak, açıklanamayan kronik solunumsal yakınmaların ve radyografik anormalliklerin ayırıcı tanısında bilinen bir aspirasyon öyküsü olmasa bile trakeobronşiyal yabancı cisim aspirasyonları düşü- nülmelidir.

KaYnaKLar

1. ripley DP, Henderson aK. A case of bronchial aspirati- on: the importance of early diagnosis and clinical suspici- on. Prim Care Respir J 2007;16:191-3.

http://dx.doi.org/10.3132/pcrj.2007.00029 PMid:17530147

2. zubairi aB, Haque as, Husain sJ, Khan Ja. Foreign body aspiration in adults. Singapore Med J 2006;47:4158.

3. Baharloo F, Veyckemans F, Francis c, Biettlot mP, rodenstein DO. Tracheobronchial foreign bodies.

Presentation and management in children and adults. Chest 1999;115:1357-62.

http://dx.doi.org/10.1378/chest.115.5.1357 PMid:10334153

4. Yilmaz a, akaya e, Damadoglu e, gungor s. Occult bronchial foreign body aspiration in adults: analysis of four cases. Respirology 2004;9:561-3.

http://dx.doi.org/10.1111/j.1440-1843.2004.00621.x PMid:15612971

5. Debeljak a, sorli J, music e, Kecelj P. Bronchoscopic removal of foreign bodies in adults: experience with 62 patients from 1974-1998. Eur Respir J 1999;14:792-5.

http://dx.doi.org/10.1034/j.1399-3003.1999.14d11.x PMid:10573222

6. matsuse H, shimoda T, Kawano T et al. Airway foreign body with clinical features mimicking bronchial asthma.

Respiration 2001;68:101-5.

http://dx.doi.org/10.1159/000050473 PMid:11223741

7. Oka m, Fukuda m, Takatani H, nakano r, Kohno s, soda H. Chronic bronchial foreign body mimicking perip- heral lung tumor. Intern Med 1996;35:219-21.

http://dx.doi.org/10.2169/internalmedicine.35.219 PMid:8785458

8. Çelik P, Kaya e, şakar a, Yorgancıoğlu a. Nadir görü- len bir yabancı cisim aspirasyonu. Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2006;54:288-91.