1,25-

(1)

Ttp Oergisi 13:162-167, 1991

A DERECEDE

$UK_SERB EST INDEKSI

BOBREK YETMEZLiKLi <;OCUKLARDA 1,25- DiHiDROKSiKOLEKALSiFEROL

Hatlce

Pa~aoglu*,

Ruhan

DO~Onsel**,

Sefer

Kumanda~***

~

t·

<;all$mam 1zda orta derecede bobrek yetmezligi bulunan 12 c;ocuk hastanm serum 1

~~(.OH) 2

vitamin O, vitamin 0 baglay1c1 protein (OBP) degerleri ve serbest 1 ,25(0H) 2

amin

o

indeksi 14 normal c;ocugun degerleriyle kar~1la~t1nld1. Hastalann serum 1 ,25(0H)2 vitamin

o

^(28,1±1 ,6 pg/ml) ve OBP (295±24.2 mg/L) degerleri kontrol grubuna (S3,3±3,8pg/ml; 332±13,3 _mg/L) gore onemli de recede dO~OktO (p<.001). Serb~st .. 1 ,25 (OH)2

o

^indeksi^{de norma}lin altmdayd1 (1 ,6±,0.13; 1 ,0±0, 17) (p<.001). Orta derecel1 bobrek yetmezligi bulunan hastalarda serum 1 ,25 (OH)2 0 degerlerindeki dO~menin kemik ve mineral metabolizmasm1 bozacag1 sonucuna vanld1.

Anahtar Kelimeler: 1,25 (OH)2 D, DBP, renal hastallk

Decreased free 1 ,25-Dihydroxycholecalciferol index in children with moderate renal insufficiency.

Summary: In the present study serum 1,25 (OH)2 Vitamin 0, vitamin 0 binding protein (OBP) levels and free 1 ,25 (OH)2 0 index of 12 children with renal disease were compared with 14 normal children. Serum 1,25 (OH)2 D (28.1±1 ,6 pg/ml) and OBP (295±24,2 mg/L) levels of patients were significantly lower than in controls (53,3+3,8 pg/ml ; 332+13,3 mg/L) (P<-001 ). The free 1 ,25 (OH)2 0 index was also significantly below normal (1 ,6±0, 13 ; 1,0+0,17) (p<.001). The results indicate that, low serum 1,25 (OH)2 0 levels in the patients with moderate renal insuffiency are likely to disturb bone and mineral metabolism.

Key words: 1,25 (OH)2

o,

DBP, renal disease

Kalsiyum metabolizmas1 anormallikleri nefrotik sendromlu ki~ilerde normal filtrat oranlannda bile Slk g6rOIOr (12-14). Kronik renal yetmezlikte vitamin O'nin bilinen en elkin metaboliti olan 1,25 (0H)2 O'nin azalmas1 hipokalsemi, hiperfosfatemi, serum alkalen fosfataz ve Paratiroid hormon (PTH) konsantrasyonunda yOkselmeyle karekterize renal osteodistrofinin

~eli!}mesine neden olmaktad1r (7,10). Nefrotik sendromda vitamin 0 baglay1c1 protein (OBP)

~~~ ko_mpleksi haldeki 25-0H vitamin O'nm idrarla kaybl s6z konusudur (13,21). Oihidroksilli VItamin 0 metabolitleri hakkmda ise degi9ik yorumlar vard1r. 1 ,25-dihidroksikolekalsiferol (1 ,25 (OH)2 03) ic;in normal (16) ve dO~Ok ( 12, 14, 15) degerler rapor edilmi§tir. Oaha once

.: Er~iyes _9niversitesi T1p FakD/tesi Biyokimya Anabifim Daf1 Dor;enti

••• Er~lyes ~niversitesi T1p Fakultesi c;ocuk Sagflg1 ve Hastaftkfan Anabifim Daft Dor;enti

Ercwes Universitesi Ttp Fakuftesi c;ocuk Sagftgl ve Hastaftkfan Anabifim Dafl Yardtmct Dor;enti

(2)

Orta Oerecede Bobrek Yetmezlikli c;ocuklarda DCI$Cik Serbest 25-Dihidroksi/oke/alsifero!lndeksi:

PA$AOGLU, Hatice ve ark.

yapt1Q1m1z bir gall§mada orta derecede bobrek yetmezlikli c;ocuklarda ve hemodiyar hastalannda dO§Ok 1,25 (OH) 2 vitamin D degerleri 61gt0k (9).

Bu gal1§mam1zda amag orta derecede bobrek yetmezlikli hastalarda 1 ,25 (0H) degerlerinin DBP ile ili§kisini ve serbest 1 ,25-(0H) 2 D indeksini incelemektir. 2

Materyal ve Metod

c;ali§mada orta derecede bobrek yetmezlikli 12 c;ocuk hasta ile 14 sagl1klt c;ocuk kontrold serum 1,25 (OH)2 D, DBP duzeyleri 61guld0. Hasta grubunun be§i k1z, yedisi erkek olu ya;;lar1 9-16 yil (Ort: 12,2+1 ,3 yil) aras1nda degi§mekteydi. Hastalann sekizini membranoproliferatif glomerOionefriti, dordOnOn obstruktif Oropatisi vard1. Kontrollerin altl k1z, sekizi erkek olup ya;;lan 9-15 y11 (ort:12,9+0,9 y1l) arasmdayd1.

Serum orneklerinin BUN, kreatinin degerleri Technicon RA-XT otoanalizorde, total protei albumin, kalsiyum (Ca), fosfor (P), Alkalen fosfataz (AlP) degerleri Encore (Baker otoaralizorde olguldu. Diger olgumler igin serum -20°C'de bekletildi. Serum 1,25 (OH)2 Amersham firmasm1n kitiyle (TRK 81 0) "competitive protein binding assay " ile belirlend·

DBP, Bouillan ve arkada§lannm (3) "single radial immOnodifOzyon " teknigi kullan1lara 61guld0. DBP 61g0mlerinde kullandlglmlz antiserum ve standartlar Prof.Dr.Bouillon'da (Leuven-Belgika) temin edildi. Serbest 1,25 (OH) 2 D indeksi 1,25 (OH) 2 D ve DB degerlerinden hesaplandt (5). lstatistik hBsaplar igin student's t testi kullan1ldt.

Bulgular

Orta dereceli bobrek yetmezligi bulunan gocuk ve sagl1kl1 gocuk kontrol grubundan eld ettigimiz serum degerleri tablo l'de gosterilmi§tir.

Hasta grubun serumlannda BUN, kreatinin, P, AlP degerleri yukselirken, total protei albumin, Ca, 1,25 (OH) 2 D, DBP deg'erleri ve serbest 1,25 (OH)2 D indeksi kontrol grubun gore onemli olc;;ude azalml§ bulundu.

Erciyes T1p Dergisi/1311991 163

(3)

k Y tmez/ikli r0cuklarda OD§iJk Serbest 25-Dihidroksi/oke/a/sifero/ lndeksi:

w.c;:9ae Bobre e '>"

Hatice ve ark.

derecede bobrek yetmezligi olan gocuklann ve kontrol grubunun serum ablo 1: Orta

degerleri

(X ~

SD)

i5eOerfer Hast a Kontrol p

BUN (mgldl) 31 '1±6,6 11 ,6+0,8 <.001

Kreatinin (mg/dl) 2,2±0,5 0, 7±0, 1 <.001

T protein (g/dl) 6,5±0,6 7,5±0,2 <.001

Albumin (g/dl) 3,3±0,4 4,1±0,3 <.001

ca

^(mg/dl) ^8,4±0,4 ^{1 0,3±}^0,2 ^<^.001

p (mg/dl) 5,1±0,6 4,7±0,2 <.05

AlP (0/L) 119±17 73±7 <.001

1,25 (OH)2 D (pg/ml) 28,1±1 ,6 53,3±3,8 <.001

DBP (mg/1) 295±24,2 332±13,3 <.001

Serbest 1,25 (OH)2 D 1 ,0±0,17 1 ,6±0,21 <.001 lndeksi x1

o-

⁵

Tart•ima

T•roid hormonlan ve kortizo!On serum konsantrasyonlan transport proteinlerinin miktanna baghdlr ve sadece serbest hormon fizyolojik olarak onemli kabul edilir (20,22). Vitamin D metabolitleri de kanda spesifik transport proteini olan vitamin D-baglay1cJ protein ile ta§lnlr (11). Serum 25-0H vitamin

o

3 ve DBP arasmda korelasyon gorOimemi§tir ve bu durum serbest 25-0H D seviyesinin feedback regOiasyonu olmadJQJnl gosterir (4,8). Oysa serum 1,25-(0H)2 D3 ile DBP degerlerinin pozitif korelasyon gosterdigi bulunmu§tur ve bu korelasyon serbest steroid konsantrasyonunun feedback regOie oldugunu gostererek fizyolojik olarak onem kazan•r (5).

Nefrotik sendromlularda, orta derecede bobrek yetmezligi bulunan ki§ilerde 25-0H D ve 1 ,25 (0H)2 D degerleri azalmaktad1r (9,12,14,15,19). Qall§mam1zda serum 1,25 (0H)2 D degerlerinin yan1srra DBP seviyeleri de orta dereceli bobrek yetmezligi bulunan gocuklarda dO§me gosterdi, aynca serbest 1 ,25 (OH)2 D indeksi de dO§Ok bulundu.

Bu bulgu Auwerx ve arkada§lannm (2) nefrotik sendromlularda ve orta derecede bobrek yetmezlikli ki§ilerde yapt1klan gall§mayla uyum gostermektedir.

Cah§malarda elde edilen dO§Ok 25-0H D seviyeleri, DBP ile kompleks halde Oriner kay1p 0!arak dO§OnOIOr (13,21). DBP 59000 dalton civannda molekOI agJriJQI ile 69000 dalton c•vannda molekOI ag•rl•grndaki albuminden daha kOgOktOr (1 ). DBP normal ki§ile-rin idrannda bulunmazken glomerOier permeabilitenin arttiQI nefrotik hastalann glomerOier bazal membranrnda kolayhkla filtre olarak idrara ge<;er (8).

(4)

Orta Derecede Bobrek Yetmezlikli <:;ocuklarda DD$Dk Serbest 25-Dihidroksiloke/a/sifero/ lndeksi:

PA$AOGLU, Hatice ve ark.

DO§Ok 1 ,25 (OH)2 D igin ise birkag mekanizma si:izkonusu olabilir. Birincisi 1 ,25-(0H) DBP ile bagl1 olarak idrarla kaybedilir. Ancak gergekte DBP'in afinitesi 25-01-tt

o

^ya ²

1,25 (OH)2 D yap1smdan daha fazlad1r (5, 11 ). lkincisi serum DBP'deki dO§me 1,25 D'nin serbest konsantrasyonunun feedback regOiasyonu ile total 1 ,25-(0H)2 dO§mesine neden olabilir (5,6). Ancak her iki mekanizma sadece total 1,25 ( seviyesinin dO§mesini izah edebilir. Serbest 1 ,25 (OH)2 D konsantrasyonundaki 25-0H D (substrat) miktanndaki azalma ve/veya renal 25(0H)D-1o<. hidroksilaz

azalma ile izah edilebilir. BaZJ ara§tJrmacllara gore 1,25 (OH)2 D'deki azalma bi:ibrek 1 -hidroksilaz aktivitesinin bozulmasmdan dolay1 olan bir durum gibi gorOnmemektedir.

glomerOier filtrasyon oran1 50 ml/dk /1 ,73 m2 degerinden yOksek hastalarda da gorOimektedir (2,18). 1,25 (OH)2 D'deki azalmanm 25-0H D ile birlikte oldugu dO§O 25-0H-D azalmasmm 1 ,25 (OH) 2 D'deki azalmanm ana nedeni oldugu Ozeri durulmaktadJr (2, 17). Hatta ayn1 mekanizma nefrotik hastalarda gozlenen serum 24,25 (0 D'deki azalmaya da ned en olur denmektedir ( 14, 17).

Gi:izledigimiz yOksek P degeri sekonder hiperparatiroidizm geli§mesinde onemli rol (19).

Sonug olarak kronik bi:ibrek yetmezliginde sekonder hiperparatiroidizmin geli§mesinde retansiyonunun onemli rol oynadJQI da gi:izi:inOne al1n1rsa orta dereceli bi:ibrek yetmezl gocuklarda buldugumuz yOksek P, dO§Ok Ca, 1,25 (OH) 2 D, DBP ve serbest 1,25 (OH)2 indeksi bu hastalarda kemik ve mineral metabolizmasJnJn bozulmasma, osteomalasi ve osteodistrofinin geli§mesine yolagacaktn. Serbest 1,25 (OH)2 D'deki dO§menin ba~l

nedeni 25 (OH) D'nin (substrat) idrarla kayb1 olabildigi gibi renal 25-0H-03 1 -hid aktivitesindeki azalma da gozard1 edilmemelidir.

Kaynaklar

1. A/on U, Chan JCM: Calcium and vitamin D homeostasis-in the nephrotic sydrome:

status. Nephron 36:1-4 , 1984.

2. Auverx J, De Keyser L, Bouillon R, De Moor P: Decreased Free 1 Dihydroxycholecalciferol index in patients with the nephotic sydrome. Neph 42:231-235, 1986.

3. Bouillon R, Van Baefen H, De Moor P: The measurement of vitamin D-binding protein human serum. J Clin Endocrinol Metab 45:225-231, 1977.

4. Bouillon R, Van Baefen P, De Moor R: 25-Hydroxyvitamin D and its binding protein maternal and cord serum. J Clin Endocrinol Metab 45:679-684, 1977.

5. Bovtlon R, Van Assche FA, Van Baeten H, et at: Influence of the vitamin

Erciyes T1p Dergisi/1311991

(5)

Yetmezlikli yocuklarda DD$ilk Serbest 25-Dihidroksi/okelalsifero//ndeksi:

ve ark.

the serum concentration of 1,25-dihydroxyvitamin D3. J Clin Invest , 1981.

Auwerx J, Dekeyser L,_ et a/: Serum vitamin D metabolites and their binding .patient with liver cirrhOSIS. J Clln Endocrinol Metab 59:86-89, 1984.

Deluca HF: Calcium and Parathyroid Disorders in children (chronic Renal failure with calcitriol). JAMA 241:1242-1244, 1979.

Williams NJ, Cleeve JM: Studies on vitamin D Binding Protein in the nephrotic Clln chem 31:718-721, 1985.

R, Hasanoglu E, Hasanoglu A, Pa§aoglu H: Orta derecede bdbrek yetmez/ikli ve hemodiyaliz hastalannda serum 1,25 (OH)2 vitamin D konsantrasyonu.

TIP Dergisi 11:3 7-43, 1989.

A. Moriniere P, Boudaillez B, et a/: 1,25 (OH)2 Vitamin D3 Deficiency and

· Should 1ts well-Accepted Pathogenetic Role in secondary _,:trmunJ·rnc:.m Lead to its systematic preventive Therapautic use? Nephron Dial

2:498-503, 1987.

RT, Simpson RU, De Luca HF: Binding proteins for vitamin D metabolites:

t.COI·rnP.rs and intracellular Receptors. Arc Bioc B1ophys 210:1-13, 1981.

M, Jacot AI, Canterburry JM, et a/: Altered mineral homeostasis in children

Mlltrnt.ir sydrome and normal renal function. Kidney tnt 23:100, 1983.

DA, Oda Y, Kurokawa K, Massry SG: Blood levels of 25 hydroxy vitamin D in syndrome. Ann Intern Med 87:664-.667, 1977.

DA, Haldiman B, Sherman D: Vitamin D ·metabolites and calcium metabolism in with nephrotic syndrome and normal renal function. J Clin Endocrinal Metab

1, 1981.

B, Trechse/ U: Vitamin D replecement therapy in the nephrotic syndrome.

lnt 21:65-69, 1982.

A, Schwartz J, Bergfeld M, et a/: Absence of metabolic bone disease in adult with the nephrotic syndrome and normal renal function. J Clin Endocrinol 56:496-500, 1983.

PW, Oreo PB, Fu IY, et at: Urinary and plasma vitamin D metabolites in the syndrome. Metab Bone Dis Relat Res 4:715, 1982.

ME: Vitamin Din bone disease. Pediatr Clin N Am 29:947-971, 1982.

(6)

Orta Derecede Bobrek Yetmezlikli <:;ocuklarda DD$Dk Serbest 25-Dihidroksilokelalsiferol fndek ..

PA$AOGLU, Hatice ve ark. ⁵¹•

19. Portale AA, Booth BE, Tsai HC, Morris C: Reduced plasma 1 ,25-0ihydroxyvitamin 0 in children with moderate renal insufficiency.

21:62 7-632, 1982.

20. Refotoff S: Thyroid hormone transport. In De Groot LJ, Cahill GF, Martini L (eds):Endocrinology. Grune and stratton, New York 1979, pp 347-356. '

21. Sato KA, Gray RW, Lemann J: Urinary excretion of 25-hydroxyvitamin Din health nephrotic syndrome. J Lab Clin Med 69:325-330, 1982.

22. West CD, Meikle A W: Laboratory tests for the diagnosis of Cushing's syndrome adrenal insufficiency and factors affecting those tests. In De Grost LJ, Cahill GF, L, et at (eds): Endocrinology. Grune ant Stratton, New York 1979, pp1157-1177.

Erciyes Ttp Dergisi/1311991