ĠTHALAT ĠġLEMLERĠNĠN

(1)

6. BÖLÜM

ĠTHALAT ĠġLEMLERĠNĠN

MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ

(2)

(3)

6. Bölüm

İTHALAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Kıyıyı gözden kaybetmeye cesaret etmedikçe insan yeni okyanuslar keşfedemez.

Andre Gide

6. ĠTHALAT ĠġLEMLERĠNĠN MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ

Bu bölümde peĢin, akreditifli, mal mukabili, vesaik mukabili ve kabul kredili ithalat iĢlemlerinin muhasebesine yer verilmiĢtir.

6.1. PEġĠN ĠTHALAT ĠġLEMLERĠ VE MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ PeĢin ödeme; mal bedelinin, ithalat gerçekleĢmeden ödenmesi nedeni ile itha- latçı risk altındadır. Ġthalatçının, ihracatçıya sağladığı bir ön finansman olup mal bedelinin, ithal konusu malların sevkinden önce ihracatçıya ödenmesidir.²³⁵

 Mal bedeli peĢin ödendiği için, alıcıya (ithalatçıya) mal bedelinden iskonto yapılması imkanı doğar,

 Diğer ödeme Ģekillerinde ortaya çıkan banka komisyon ve masraflarına oranla düĢük maliyet oluĢturur.

 Satıcının (ihracatçının) mal bedelini peĢin almasına rağmen malları gönderme- mesi riski daima mevcuttur. Bu nedenle kesinlikle karĢılıklı güvene dayalı bir ödeme Ģeklidir.

Örnek: Caner Aġ. Ġspanya‟daki Beta firmasından ithalat yapmaktadır.

1) Caner A.ġ ithal edeceği mal bedeli için 20.000 Doları Ġspanya‟daki Beta Firma- sına 01.12.2011 tarihinde transfer etmiĢtir. (1 Dolar =1.5 TL)

2) Caner Aġ 5.000.-TL tutarındaki banka masrafları 02.12.2011 tarihinde Halk Bankası hesabından ödenmiĢtir.

3) Caner A.ġ 03.12.2011 tarihinde 1.500.- TL tutarında SĠGORTA poliçesi bedeli hesaplara kredili olarak kaydedilmiĢtir.

4) Caner A.ġ 04.12.2011 tarihinde 1.500.- TL TaĢır ġirketine navlun bedelini kasadan ödenmiĢtir.

5) Caner A.ġ 05.12.2011 tarihinde 1.250.-TL tutarında KKDF primi banka hesaba hesabından ödenmiĢtir.

235 Millî Eğitim Bakanlığı, Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi, (MEGEP) (2008). Muhasebe ve Finansman, Ġthalat Kayıtları, Ankara.

(4)

6) 06.12.2011 tarihinde Caner A.ġ 10.000.-TL + 1.800.-TL KDV‟lik çeĢitli ithalat giderlerini kasadan ödenmiĢtir.

7) Ġspanya dan ithal edilen ticari malın maliyeti 51.050.- TL olarak gerçekleĢmiĢtir.

Ġstenilen: Caner Aġ‟nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.

1) Caner A.ġ ithal edeceği mal bedeli için 20.000 Doları Ġspanya‟daki Beta Firma- sına 01.12.2011 tarihinde transfer etmiĢtir. (1 Dolar =1.5 TL)

Caner Aġ FiĢ Tarihi 01/12/2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay ^Borç Alacak

159 159.09 102

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLAR HS Ġthalat SipariĢ Giderleri

BANKALAR HS

30.000.-

30.000.- Açıklama Ġspanya‟daki Beta Firmasına mal bedeli transferi kaydı.

2) 5.000.-TL tutarındaki banka masrafları 02.12.2011 tarihinde Halk Bankası he- sabından ödenmiĢtir.

FiĢ Tarihi 02/12/2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay ^Borç ^Alacak

159 159.09 102

BANKALAR HS

5.000.-

5.000.- TOPLAM 5.000.- 5.000.- Açıklama Banka masraflarının ödenmesi kaydı

3) 03.12.2011 tarihinde Caner Aġ 150.000.- TL tutarında SĠGORTA poli- çesi bedeli hesaplara kredili olarak kaydedilmiĢtir.

FiĢ Tarihi 03/12/2011

159 159.09 320

SATICILAR HS

1.500.

1.500.- TOPLAM 1.500.- 1.500.

Açıklama Sigorta masraflarının kredili olarak ödenmesi kaydı

4) 04.12.2011 tarihinde Caner Aġ 1.500.- TL TaĢır ġirketine navlun bedelini kasadan ödenmiĢtir.

Caner Aġ FiĢ Tarihi 04/12/2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

159 159.09 100

KASA HS

1.500.-

1.500.- Açıklama Navlun faturasının ödenmesi kaydı

(5)

5) 05.12.2011 tarihinde Caner Aġ 1.250.-TL tutarında KKDF primi banka hesaba hesabından ödenmiĢtir.

FiĢ Tarihi 05/12/2011

Hesap Kodu Hesap Adı ^Borç ^Alacak

159 159.09 102

BANKALAR HS

1250.-

1250.- Açıklama KKDF‟nin banka hesabından ödenmesi kaydı

Bilgilendirme: Ġthalatın fiilen yapılmasından sonra ithalat masrafları ve Katma Değer Vergisi 159 ve 191 nu‟lu hesaplara borç, nakden ödeme yapıldığında 100 KASA hesabına alacak kaydedilir.

6) 06.12.2011 tarihinde Caner A.ġ 10.000.- TL + 1.800.-TL KDV‟lik çeĢit- li ithalat giderlerini kasadan ödenmiĢtir.

FiĢ Tarihi 06/12/2011

159 159.09 191 100

ĠND. KDV KASA HS

10.000.-

1.800.-

11.800.- Açıklama Navlun faturasının ödenmesi kaydı

Bilgilendirme: Ġthalatın fiilen gerçekleĢtiği tarihe kadar oluĢan maliyet bedeli, eğer ithal edilen mal ilk madde ve malzeme ise 150 nu‟lu hesaba, satmak üze- re satın alınan ticari mal ise 153 TĠCARĠ MALLAR hesabına borç, 159 VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI hesabına alacak kaydedilir, böylece 159 VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI hesabı kapatılmıĢ olur.

7) Ġspanya‟dan ithal edilen ticari malın maliyeti 51.050. TL olarak gerçekleĢmiĢtir.

FiĢ Tarihi 06/12/2011

153 159

TĠCARĠ MALLAR HS.

Ġthalat SipariĢ Giderleri

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLAR HS

51.050.-

51.050.- Açıklama Ġthalatı gerçekleĢen malın stok hesaplarına devir kaydı.

6.2. AKREDĠTĠFLĠ ĠTHALAT ĠġLEMLERĠ VE MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ Akreditifli dıĢ ticaret iĢlemleri: belirli koĢulların yerine getirilmesine mütea- kip ödeme yapılacağına iliĢkin bir kambiyo aracıdır. Bu koĢullar ithalatçı ve ithalat- çı arasında düzenlenen sözleĢmede yer alan koĢullardır.

Akreditifli ödeme yöntemi ithalat iĢlemlerinde sık kullanılan bir araçtır. Ġhra- catçının talebi üzerine ithalatçı bankasına nakit para yatırarak veya kredi baĢvuru- sunda bulunarak akreditif açtırabilmektedir. Akreditif sözleĢmede belirtilen koĢulla-

(6)

rın yerine getirildiğini kanıtlayan belgelerin bankaya ibraz edilmesinden sonra ala- caklı bedeli almaya hal kazanır.

6.2.1. Vadeli Akreditifle Ġthalat²³⁶

Vadeli akreditifle ithal edilen malın bedeli yurt dıĢındaki satıcı firmaya malın tesliminden daha sonra, yani akreditif Ģartlarına uygun olarak akreditifin vadesinde ödenir.

Bu sebeple her türlü ithalat giderleri ile birlikte transfer edilen mal bedeli de döviz satıĢ kuruyla Türk Lirası‟na çevrilerek 159. nu‟lu hesaba borç, 320 nu‟lu hesaba alacak kaydedilir. PeĢin olarak ödenen ithalat masrafları ise 100 veya 102 nu‟lu hesap alacalandırılarak muhasebeleĢtirilir.

Örnek:Akın Aġ Belçika‟daki Alfa Firmasından makine ithalatı için teklif almıĢtır.

Teklifin değerlendirilmesi sonucu 150.000 Euro‟luk akreditifli (Gayri Kabi- li Rücu Akreditifli) makine ithalatı konusunda sözleĢme yapılmıĢtır. Ġthalat bilgileri Ģunlardır.²³⁷

Akın Aġ 01.12.2011 tarihinde ĠĢ Bankasına ilgili belgelerle birlikte 150.000.- Euro tutarında kredili akreditif baĢvurusunda bulunmuĢtur.

1. ĠĢ bankası 02.12.2011 tarihinde 150.000.- Euro‟luk akreditifli açtığını Akın Aġ‟ye bildirmiĢtir.

2. Akın Aġ %1 oranında ithalat için harç yatırmıĢtır. (1 Euro = 2 TL kuru üzerinden)

3. Alfa firması makineyi Belçika‟dan THY uçağını teslim ederek Gümrük çıkıĢ beyannamesini onaylatmıĢtır. Makine ihracatıyla ilgili vesaikleri bankasına 10.12.2011 tarihinde teslim etmiĢtir. Vesaiklerin incelenmesin- den sonra 1 Euro = 2.15 TL kuru üzerinden ĠĢ Bankası 150.000. Euro‟yu muhabir bankaya (Akın Aġ. Adına kredi açarak) transfer etmiĢtir.

4. Makinenin Ġstanbul Kurtköy Havalimanından iĢletmeye nakliyesi esnasın- da aĢağıdaki giderler oluĢmuĢtur. Bu oluĢan giderler nakit olarak öden- miĢtir.

Gümrük Komisyoncusuna 150 TL Nakliye Firmasına 300 TL Nakliye KDV‟si 54 TL Gümrük Vergisi 1.000 TL Banka ĠĢlem Masrafları 750 TL Sigorta 500 TL

5. 20.12.2011 tarihinde Akın Aġ. ĠĢ Bankasında açtırmıĢ olduğu 150.000.- Euro tutarındaki krediyi (akreditif karĢılığı) 1 Euro = 2.50 TL kuru üze- rinden nakit olarak kapatmıĢtır.

236 T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi, (MEGEP) (2008). Muhasebe ve Finansman, Ġthalat Kayıtları, Ankara, s.11.

237 Ferudun Kaya, 2010. DıĢ Ticaret ve Muhasebe Uygulamaları, Detay Yayıncılık, Ankara.

(7)

6. Akın Aġ 31/12/2011 tarihinde makine ile ilgili ithalat dosyasını kapatarak avans hesabındaki bakiyeyi ilgili duran varlık hesabına aktarmıĢtır.

Ġstenilen: Akın Aġ‟nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.

1. Akreditif açıldığını öğrendiğimiz anda nazım hesaplarında izleyebiliriz.

Akın Aġ FiĢ Tarihi: 02/12/2011

Hesap Kodu Hesap Adı ^Borç Alacak

980 980.01 980.01.01 981 981.70 981.70.01

YABANCI PARALI YÜKÜMLÜLÜKLER Verilen Avanslar

Euro

YABANCI PARALI VARLIKLAR

Banka Kredileri Euro

150.000 Euro

TOPLAM 150.000 150.000 2. Makine ithalatı için oluĢan giderleri stoklara dahil oluncaya kadar 259 VERĠLEN AVANSLAR HESABINA kaydederiz.

FiĢ Tarihi 02/12/2011

259 259.09 100

VERĠLEN AVANSLAR HS Ġthalat harcı

KASA HS

3.000.-

3.000.- TOPLAM 3.000.- 3.000.- Açıklama 150.000 × % 1 = 1.500 EURO × 2 = 3.000.- TL

3. Makinelerin Alfa Aġ. tarafından gönderilerek vesaiklerinin teslim edilmesinden sonra Akın Aġ‟nin düzenlemesi gereken muhasebe kaydı.

FiĢ Tarihi: 10/12/2011

259 259.01 300 300.02

VERĠLEN AVANSLAR HS Makine bedeli

BANKA KREDĠLERĠ HS Euro (150.000.-)

322.500.-

322.500.- TOPLAM 322.500.- 322.500.- Açıklama 150.000 x 2.15 = 322.500.-TL

Makine için açtırılan akreditifin banka tarafından ödendiğinin anlaĢılmasından sonra nazım hesaplarının kapatılması kaydı.

FiĢ Tarihi 10.12.2011

Hesap Kodu Hesap Adı Borç Alacak

981 981.70 981.70.01

980 980.01

YABANCI PARALI VARLIKLAR Banka Krd.

Euro

YABANCI PARALI YÜKÜMLÜLÜKLER Verilen Avanslar

150.000 Euro

150.000 Euro TOPLAM 150.000 150.000

(8)

4. ĠĢletmeye makinenin nakliyesi sırasında oluĢan giderler.

259 259.02 259.03 259.04 259.05 259.06 191

100

VERĠLEN AVANSLAR HS MED Gümrük MüĢavirlik BaĢak Sigorta

Çağ Nakliyat T. ĠĢ Bankası Gümrük Vergisi ĠND. KDV

KASA HS

150.- 500.- 300.- 750.- 1.000.-

2.700.-

54.-

2.754.- TOPLAM 2.700.- 2.700.- 5. Kredinin ödenmesi kaydı.

FiĢ Tarihi: 30/12/2010

300 300.02 300.01.01 259 259.08

100

BANKA KREDĠLERĠ Yabancı Paralı Krediler Euro

VERĠLEN AVANSLAR Ġthalat kur farkı KASA

322.500

52.500

375.000 TOPLAM 375.000 375.000 Açıklama Gül Aġ ĠĢ Bankasından ithalat için kullanmıĢ olduğu 150.000.- Euro tutarındaki

krediyi (1 Euro = 2.50.- TL kuru üzerinden) ödemiĢtir.

6. Ġthalat dosyasının kapatılarak avanslarda biriken tutarın 253 TESĠS, MAKĠNA VE CĠHAZLAR HESABINA devir kaydı.

FiĢ Tarihi 31/12/2011

253 253.01

259 259.07 259.01 259.02 259.03 259.04 259.05 259.06 259.07

TESĠS, MAKĠNA VE CĠHAZLAR Makine

VERĠLEN AVANSLAR HS Ġthalat harcı

Makine bedeli

MED Gümrük MüĢavirlik BaĢak Sigorta

Çağ Nakliyat T. ĠĢ bankası Gümrük Vergisi Ġthalat kur farkı

3.000 322.500 150 500 300 750 1.000 52.500

380.700

TOPLAM 380.700 380.700

6.2.2. Görüldüğünde Ödemeli Akreditifle Ġthalat

Akreditif bedeli peĢin ödeniyorsa transfer edilen mal bedeli ve her türlü ithalat giderleri 159 no‟lu hesaba borç, kasadan ise 100 KASA veya bankadan ise 102 BANKALAR hesaplarına alacak kaydedilir.

(9)

Örnek: Ezgi Aġ‟nin ithalat iĢlemleri Ģöyledir.

1) Ezgi Aġ ithalat için oluĢan 500 TL‟lik masrafı 01.12.2011 tarihinde kasadan ödenmiĢtir.

2) Ezgi Aġ ithalat bedeli olan 50.000 Doları 02.12.2011 tarihinde bankadan transfer ederek ödenmiĢtir. (1 Dolar = 1.50.- TL)

EZGĠ Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi 01/12/2011

159 159.09 100

BANKA HS

500.-

TOPLAM 500. 500.

Açıklama Giderlerin kasa hesabından ödenmesi kaydı 2)

EZGĠ Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi

FiĢ Sıra No

05/12/2011 Kaynak Program

Yevmiye FiĢ No

Muhasebe

159 159.09 102

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLAR HS Ġthalat Bedeli

BANKALAR HS

75.000.-

75.000.- TOPLAM 75.000 75.000.- Ġthalat fiilen tamamlandığında 159 VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI hesabı ithalat konusu stok hesaplarına devredilerek kapatılır.

Örnek:Eren Aġ. (ithalatçı), Hollanda‟da yerleĢik Holland (ihracatçı) firması ile 15.10.2011 tarihinde 70.000.- Euro tutarında ipek kumaĢ için akreditifli it- halat sözleĢmesi imzalamıĢtır. Ġthalat bilgileri aĢağıdaki gibidir.

1. Vakıflar Bankası‟na %50 karĢılık (marj) yatırılarak finansmanlı bir akreditif açılması konusunda anlaĢma sağlanmıĢtır. (1 Euro = 1.700 TL kuru üzerinden) Vakıflar Bankası karĢılık tutarı ile akreditif gideri olan 1.000.-TL‟ yi iĢletmenin vadesiz mevduat hesabından çektiğini ve akreditifin açıldığını dekontla Deren Aġ‟ye 20.10.2011 tarihinde bildirmiĢtir.

2. Akreditiflerin vesaikleri, Vakıflar Bankası‟na gelmiĢtir. 28.10.2011 tarihinde vesaikler Vakıflar Bankası‟ndan alınmıĢ ve verilen avanslar ilgili stok hesabına devredilmiĢtir.

3. Akreditif tutarının bakiyesi ile 750 TL‟lik faizi 28.10.2011 tarihinde Akbank‟ta bulunan vadesiz mevduat hesabından internet aracılığı ile transfer edilmiĢtir.

4. Ġpek kumaĢlar gümrükten çekilirken 1.770.- TL gümrük vergisi (270 TL‟si KDV olmak üzere) ödenmiĢtir.

5. Nakliyesi için Çağ Nakliyat‟a 90.- TL‟si KDV olmak üzere 590 TL ödenmiĢtir.

Ġstenilen;

1. Akreditif açılması,

2. Vesaik‟in teslim alınması ve verilen avansların ilgili stok hesabına devri,

(10)

3. Akreditif bakiyesi ve faizinin ödenmesi, 4. Gümrük giderleri,

5. Nakliye masraflarının, kayıtlarını düzenleyiniz.

1. Vakıflar Bankası‟na Eren Aġ tarafından %50 karĢılık yatırılarak akreditif açıl- ması kaydı Ģu Ģekildedir.

EREN Aġ FiĢ Tarihi: 20/10/ 2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

159 159.03 159.03.01 159.03.01.01 159.03.01.02 102 102.05 102.05.01

300 300.01 300.01.05

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANS. Açılan akreditifler

Akreditif karĢılıkları Dosya No:1 Akreditif karĢılıkları 119.000 Akreditif giderleri 1.000

BANKALAR HS T. Vakıflar Bankası Vadesiz TL Mevduat BANKA KREDĠLERĠ Türk parası krediler

T. Vakıflar Bankası

120.000

60.500.-

59.500.- TOPLAM 120.000. 120.000.

Açıklama Deren Aġ Holland firmasından 70.000.- Euro‟ya (1 Euro = 1.700 kuru üzerinden) ithal edeceği kumaĢlar için % 50 karĢılık yatırarak Vakıflar Bankası‟na akreditif hesabı açması kaydı.

2. Akreditiflerin vesaikleri Vakıflar Banka‟sından teslim alınması.

EREN Aġ

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

153 153.05

159

159.03.01.01 159.03.01.02

TĠCARĠ MALLAR HS Yoldaki Stoklar ve Tedarik Giderleri

VERĠLEN SĠPARĠġ AVNS. HS Akreditif karĢılıkları 119.000.- Akreditif giderleri 1.000.-

120.000

TOPLAM 120.000 120.000 Açıklama Vesaiklerin 28.10.2011 tarihinde teslim alınmasından sonra 159 kodlu hesabın

bakiyesi ilgili stok hesabına devredilmesi kayıt.

4. Akreditifin bakiyesi ile 750 TL‟lik faizi 28.10.2011 tarihinde Akbank‟ta bulu- nan vadesiz mevduat hesabından internet aracılığı ile transfer kaydı.

EREN Aġ FiĢ Tarihi: 28/10/ 2011

300 300.01 300.01.05 153

153.05 102

102.03 102.03.01

BANKA KREDĠLERĠ HS TL krediler

T. Vakıflar Bankası TĠCARĠ MALLAR HS Yoldaki stoklar ve tedarik giderleri

BANKALAR HS T.C. Ziraat Bankası Vadesiz TL Mevduat

59.500.- 750.-

60.250.- TOPLAM 60.250.- 60.250.- Açıklama Akreditifin bakiyesi ile 750 TL‟lik faizi 28.10.2011 tarihinde Akbank‟ta bulunan vade-

siz mevduat hesabından internet aracılığı ile transfer edilmiĢtir.

(11)

5. KumaĢların gümrükten teslim alınması sırasında oluĢan giderlerinin kayıtları Ģöyledir.

FiĢ Tarihi: 30/10/ 201

153 153.05 191 100

TĠCARĠ MALLAR HS

Yoldaki Stoklar ve Tedarik Giderleri ĠNDĠRĠLECEK KDV HS

KASA HS

1.500.- 270.-

1.770.- TOPLAM 1.770.- ^1.770.- Açıklama KumaĢların gümrükten çekilmesi sırasında oluĢan giderlerin kaydı.

6. KumaĢların nakliyatı için Çağ Nakliyat‟a yapılan ödemenin muhasebe kaydı aĢağıdaki gibidir.

FiĢ Tarihi 30/10/ 2011

153 153.05 191 100

TĠCARĠ MALLAR HS Yoldaki Stoklar ve Tedarik Giderleri ĠNDĠRĠLECEK KDV

KASA HS

500.-

90.-

590.- TOPLAM 590.- 590.- Deren Aġ‟nin kumaĢları stoklara dahil edilinceye kadar ödediği nakliye giderleri kaydı.

Bilgilendirme: ĠĢletmelerin faaliyetlerinden oluĢan borcun ifasının alıcısı tarafın- dan vazgeçilmesi halinde borçlunun muhasebe kayıtlarında 549 ÖZEL FONLAR hesabına aktarılır. (Alacaklısı tarafından alınmasından vazgeçi- len borçlar alt hesabında gösterilir) 549 ÖZEL FONLAR hesabının bakiyesi 3 yıl içinde zararla mahsup edilebilir. 3 yıl sonunda 549 kodlu hesabın bakiyesi 679 DĠĞER OLAĞAN DIġI GELĠR VE KARLAR hesabına devredilerek kapatılır.

6. 3. MAL MUKABĠLĠ ĠTHALAT ĠġLEMLERĠ VE MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ

Ġhracatçı açısından en fazla riski olan ödeme Ģeklidir. Ġhracatçı malı sevk eder, sevkiyata ait belgeleri doğrudan veya herhangi bir bedel tahsil edilmeksizin teslim edilmek üzere aracı banka kanalıyla ithalatçıya gönderir. Belgeleri (Vesaikleri) teslim alan ithalatçı, malları gümrükten çeker, satıcı ile aralarındaki mutabakata göre tespit olunan süre içinde mal bedelini öder. BaĢka bir ifade ile kredili olarak da ifade edilebilir. Burada Ġthalatçının malları aldığı halde ödemeyi yapma riski var- dır.²³⁸ Ġthalatçı tarafından mallar satıldıktan sonra mal bedelini ödenebileceğinden, ithalatçı için avantaj sağlayan bir ödeme Ģeklidir. Mal mukabili ödeme Ģeklinde aĢağıdaki süreç izlenir.

238 T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi, (MEGEP) (2008). Muhasebe ve Finansman, Ġthalat Kayıtları, Ankara, ss.18-20.

(12)

Mal mukabili ithalat iĢlemlerinde mal bedelinin ithalat fiilen yapıldıktan sonra ödenme yapılması nedeniyle yevmiye kayıtlarında da farklılık oluĢmaktadır. Mal mukabili ithalat iĢlemlerinde yurt dıĢındaki ihracatçı firma tarafından mallar sevk edilirken malın faturası ve vesaikler de ithalatçı firmaya gönderilir. Ġthalatçı ise malın faturasını 159 nu‟lu hesaba borç, 320 nu‟lu hesaba alacak kaydeder.

Örnek: Kale Aġ. Hollanda‟da yerleĢik New firması ile 200.000.- Euro tutarında kumaĢ boyası ithalatı konusunda anlaĢma yapmıĢtır. Boyaların bedeli kabul kredili mal mukabili Ģeklinde ödenecektir.

1. Kale Aġ, ithal ettiği kumaĢ boyalarını 01 Mart 2011 tarihinde HaydarpaĢa gümrüğünden çekmiĢtir. (1 Euro = 2 TL)

2. Kale Aġ. ithal konusu boyaların bedeli için 02.03.2011 tarihinde ihracatçı New firması tarafından düzenlenen 6 ay vadeli 200.000 Euro tutarındaki poliçeyi imzalayarak kabul etmiĢ ve geri göndermiĢtir. (1 Euro = 2 TL) 3. Kale Aġ vadesi gelen kumaĢ boyalarının borcunu 01.09.2011 tarihinde

Akbank‟ta bulunan vadesiz döviz tevdiat hesabından transfer etmiĢtir.

(1 Euro = 2.30 TL kuru üzerinden)

Ġstenilen: Mert Aġ‟nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.

Bilgilendirme: Ġthalat konusu ürünlerin bedelinin ödenmesi poliçeye bağlanabilir.

Ġthalatçı poliçeyi kabul ederek ödemeyi gerçekleĢtirir.

1.

KALE Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi: 01/03/2011

150 150.03

320 320.02 320.02.01 320.02.01.01

ĠLK MADDE VE MALZEME Diğer iĢletme malzeme stokları Boya

SATICILAR HESABI Yurt dıĢı satıcılar Fransa

New firması

400.000

TOPLAM 400.000 400.000 Açıklama 200.000 × 2.- TL = 400.000.-TL

(13)

2.

320 320.02 320.02.01.01

321 321.02

SATICILAR HESABI Yurt dıĢı satıĢlar

Fransa New Firması

BORÇ SENETLERĠ HS Yabancı paralı senetler Euro

400.000

TOPLAM 400.000 400.000

3.

321

321.02 780

780.03 102 102.04 102.04.02

BORÇ SENETLERĠ HS

Yabancı paralı senetler (Euro) FĠNANSMAN GĠDERLERĠ

Borçlanmadan doğan kur farkları BANKALAR HESABI Akbank

Vadesiz döviz tevdiat hesabı

400.000 60.000

460.000

TOPLAM 460.000 460.000

6.4. VESAĠK MUKABĠLĠ ĠTHALAT ĠġLEMLERĠ VE MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ

Vesaik mukabili iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde ürünler henüz yoldayken, ürünlerin sevkıyat ile ilgili belgelerinin ithalatçıya ulaĢmasına müteakip ödeme yapılır. ġayet vesaiklerin (ürün sevkıyatı ile ilgili belgelerin) ithalatçıya ulaĢmasına müteakip ödeme poliçe kabulü Ģeklinde olur ise kabul kredili vesaik mukabili öde- me Ģeklinde ihracat olur. Vesaik mukabili ödeme biçiminin aĢamaları Ģunlardır.

1. Ġhracatçı ve ithalatçı aralarında satıĢ sözleĢmesi düzenler, 2. Ġhracatçı, malları ithalatçıya teslim edilmek üzere sevk eder, 3. Ġhracatçı sevk belgelerini kendi ülkesindeki bankaya teslim eder,

4. Ġhracatçıdan vesaiki alan banka, “vesaik mukabili” Ģartı ile ithalatçının banka- sına gönderir,

5. Ġthalatçının bankası, gelen vesaiklerin ihbarını ithalatçıya yapar, 6. Ġthalatçı bankasına ithalat bedellerini yatırır,

7. Ġthalatçının bankası ithalat bedellerini ihracatçının bankasına transferini yapar ve sevk belgelerini ithalatçıya teslim eder,

8. Ġhracatçının bankası mal bedelini ihracatçıya öder,

9. Mallar nakliyecisi tarafından ithalatçının bulunduğu gümrük idaresine getirilir, 10. Bankadan vesaikleri alan ithalatçı gümrük idaresine baĢvurarak, malların itha-

latını gerçekleĢtirir.

(14)

Vesaik Mukabili ĠĢlemde Alınan Vergi, Resim ve Harçlar

 Talimat Damga Pulu,

 Transfer Komisyonu var ise Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV),

 Ġthalat Harcı TCMB cari döviz satıĢ kuru üzerinden,

 Transfer döviz satıĢı yapılarak sonuçlanıyor ise Kambiyo Gider Vergisi (KGV),

 Kabul kredili iĢlem ise kabul tarihinde TCMB Döviz satıĢ kuru üzerinden Damga Vergisi,

 Kabul kredili iĢlem ise fiili ithalattan önce TCMB Döviz alıĢ kuru üzerinden Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF).

Vesaik mukabili ithalat iĢlemlerinde yurt dıĢındaki ihracatçı tarafından mallar ithalatçı firmaya sevk edilirken malın ilgili vesaikleri de banka aracılığıyla itha- latçı firmaya gönderilir. Ġthalatçı firma fatura bedelini ihracatçı firmaya transfer ederek bankadan mal ile ilgili vesaikini alarak malları gümrükten çeker.

Örnek: Ege A.ġ. Ġtalya‟da yerleĢik Brilla firması ile 50.000.- Euro tutarında vesa- ik mukabili kumaĢ ihracatı konusunda anlaĢmıĢlardır. Ege Aġ 1 Kasım 2011 tarihinde proforma faturaları düzenleyerek ithalatçı firmaya gönder- miĢtir. Proforma fatura üzerinden ihracat sözleĢmesi düzenlenmiĢtir.

1. 15 Kasım 2011 tarihinde kumaĢlar sevkiyat için depolardan tırlara yüklene- rek gümrük iĢlemleri tamamlanmıĢ ve sevkıyat gerçekleĢmiĢtir. (Gümrük beyannamesinin düzenlendiği tarihteki döviz kuru 1 Euro=2.10 TL‟dir.) 2. Berilla firmasına sevk edilen kumaĢlarla ilgili belgeler 20/11/2011 tarihinde

ulaĢmıĢtır. Bunun üzerine sözleĢme gereği ürünlerin bedelini 20 Kasım 2011‟de Ege Aġ‟nin döviz tevdiat hesabının bulunduğu Vakıflar Banka- sı‟na (1 Euro = 2.25 TL kuru üzerinden) transfer edilmiĢtir. Ege Aġ‟nin talebi üzerine, Vakıflar Bankası 100 Euro iĢlem masrafı kestikten sonra baki- yeyi iĢletmenin döviz tevdiat hesabına yatırmıĢtır.

Ġstenilen: Ege Aġ‟nin kumaĢ ihracatının kayıtlarını düzenleyiniz.

1. Ege Aġ‟nin 50.000.- Euro tutarındaki kumaĢların (1 Euro = 2.10 TL) fiili ihracatının yapılmasından sonraki yevmiye kaydı.

EGE Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi 15/11/ 2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

120

120.03 120.03.01 120.03.01.05 601

ALICILAR HESABI

Yurt dıĢı alıcılar AB ülkeleri Ġtalya

YURT DIġI SATIġLAR

105.000

105.000 Açıklama Berilla firmasına 01275 nolu fatura ile ihracat kaydı. 50.000×2.10=105.000-TL

(15)

2.

FiĢ Tarihi: 20/11/ 2011

102 102.05 102.05.03 760 601 601.04 120 120.03

120.03.01 120.03.01.05

BANKALAR HESABI Vakıflar Bankası

Vadesiz döviz tevdiat hesabı PAZAR. SATIġ ve DAĞ. GĠD.

YURT DIġI SATIġLAR Ġhracat kur farkı geliri ALICILAR HESABI

Yurt dıĢı alıcılar AB ülkeleri Ġtalya

112.275- 225-

7.500- 105.000-

TOPLAM 112.275 112.275 Açıklama 20.11.2011 tarihinde ihracat bedelinin Ege Aġ‟nin hesaplarına

yansıma kaydı 50.000 × 2.25 = 112.500 TL

Örnek: Martı Aġ. satıĢını yapmıĢ olduğu çelik kapılardan 1000.- Euro değerindeki çeĢitli kapı örneklerinden 10 tanesini 10.10.2011 tarihinde Gorki firmasına numune²³⁹ olarak sevk etmiĢtir. (1 Euro = 2 TL)

MARTI Aġ MAHSUP FĠġĠ

FiĢ Tarihi 10/10/ 2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

760

760.03.03.06 153

PAZ. SAT. DAĞ. GĠDERLERĠ Numune giderleri

TĠCARĠ MALLAR HS

20.000

20.000 Açıklama 10/10/2011 tarihinde Gorki firmasına 10 adet çelik kapı gönderilmesi kaydı.

(10 adet × 1000 × 2 TL =20.000 TL )

Götürü Gider Uygulaması

4108 sayılı Kanununla Gelir Vergisi Kanununun 40. maddesinin 1 numaralı bendine eklenen parantez içi hükümle, 01.01.1995 tarihinden geçerli olmak üzere, ihracat, yurt dıĢında inĢaat, onarma, montaj ve taĢımacılık faaliyetlerinde bulunan mükelleflere, bu iĢlerle ilgili tevsik edemedikleri giderlerine karĢılık olmak üzere götürü gider müessesesi getirilmiĢtir.

Söz konusu hükümle tevsik edilemeyen giderlere karĢılık olmak üzere getirilen götürü gider müessesesi ile ilgili açıklamalar 194 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yapılmıĢtır.

Götürü gider uygulamasından ihracat, yurt dıĢı inĢaat, onarma, montaj ile taĢı- macılık faaliyetinde bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabile- ceklerdir. Bu tür faaliyetleri bulunmayan mükelleflerin Gelir Vergisi Kanunu‟nun 40. maddesi hükmüne göre götürü gider kaydı ve bu giderleri kazancın tespitinde indirim konusu yapmaları mümkün değildir.

"(Ġhracat, yurt dıĢında inĢaat, onarma, montaj ve taĢımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu bentte yazılı giderlere ilaveten bu faaliyetlerden döviz olarak

239 7/A seçeneğini benimsemiĢ iĢletmeler numune giderlerini 760 PAZARLAMA SATIġ VE DAĞITIM GĠDERLERĠ hesabında izleyeceklerdir.

(16)

elde ettikleri hasılatın binde beĢini aĢmamak Ģartıyla yurt dıĢındaki bu iĢlerle ilgili giderlerine karĢılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilir- ler.)"

Bilgi: Götürü giderler;

 Nakliye,

 Sigorta ve

 Diğer giderler ayıklanarak FOB bedeli üzerinden hesaplanması gerekir.

 FOB Bedel üzerinden %005 götürü gider hesaplanabilir.

 Ġhracat kaydıyla satıĢlarda götürü gider uygulamasından yararlanamazlar.

Götürü Gider Uygulaması: Gama Aġ. 150.000 TL tutarındaki makineyi 03.11.2011 tarihinde ihraç etmiĢtir.

Gama Aġ. 150.000 × 0,005 = 750 TL götürü gider kaydedebilir.

GAMA Aġ MAHSUP FĠġĠ

FiĢ Tarihi: 03/11/ 2011

760

760.03.03.09 100

PAZ. SAT. DAĞ. GĠDERLERĠ Götürü belgesiz giderler

KASA HS

750

TOPLAM 750 750

6.5. KABUL KREDĠLĠ ĠTHALAT ĠġLEMLERĠNĠN MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ

Malın bedeli, kabul edilen poliçede belirtilen tarihte ödenir. Ġhracatçı, ithalatçı- nın poliçe kabulüne rağmen bankanın da avalini talep edebilir. Bankanın ithalatçı tarafından kabul edilen poliçeye aval vermesi için firmaya kredi limiti tahsis etmesi ve gerekli teminatları alması gerekecektir. Ġthalatçı kendisine keĢide edilen bu poli- çeyi vadesinde ödemese dahi, poliçeye aval vermiĢ bulunan bankası ödemek zorun- dadır. Bu ödeme Ģeklinde ithalatçı, belirli bir süre ihracatçı tarafından finanse edil- mektedir. Ġhracatçı tarafından keĢide edilen poliçenin, ithalatçı tarafından kabul edilmesinden sonra malların teslimi sağlanır. Ġthalatçı firmanın, ihracatçı firma tarafından keĢide edilen poliçeyi kabul ederek malları gümrükten çekmesini imkân sağlayan ödeme Ģeklidir.²⁴⁰

Kabul kredili ithalat iĢlemlerinde yurt dıĢındaki ihracatçı tarafından mallar sevk edilirken, bu mallara ait belgeler ile birlikte bir poliçe de banka aracılığıyla ithalatçı firmaya gönderilir. Ġthalatçı firma poliçeye onaylayarak vesaikini bankadan alır ve malın ithalatını fiilen gerçekleĢtirir. Bu durumda poliçe tutarı kadar 159 VERĠLEN SĠPARĠġ AVANLARI hesabına borç, 320 SATICILAR HESABINA veya 321 BORÇ SENETLERĠ hesabına alacak kaydı yapılır.

(17)

Örnek:

1. Tanem Aġ Yunanistan‟da yerleĢik VoV iĢletmesinden 01.10.2011 tarihinde, satmak üzere (kredili) tanesi 100 Euro‟dan (1 Euro = 1.75 TL kuru üzerin- den) 1.000 adet deri ofis koltuğu ithalatı için sözleĢme imzalamıĢtır. Ġthalat sürecinde aĢağıdaki giderler oluĢmuĢtur.²⁴¹

Yurt dıĢı nakliye gideri (1.000.- Euro) 1.750.-TL Ardiye ücreti 100.- TL Yurt içi nakliye gideri 500.- TL Yükleme boĢaltma ücreti 200.- TL

Sigorta gideri 400.- TL TSE onay ücreti 250.- TL

Gümrük vergisi 200.- TL Tercüme gideri 50.- TL

Damga vergisi 25.- TL Teminat mektubu masrafı 1.000.- TL

Banka transfer bedeli 50.- TL Montaj ücreti 100.- TL

Döviz satım belgesi ücreti (DSB) 75.- TL Gümrük müĢaviri ücreti 200.- TL

Not: Banka masrafları, döviz satım belgesi ücreti ve teminat mektubu giderleri bankadaki vadesiz mevduat hesabından ödenmiĢtir.

2. Koltukların bedeli Türkiye ĠĢ Bankası‟ndaki tevdiat hesabından 15.10.2011 tarihinde ihracatçı firmanın banka hesabına (1 Euro =1.770 TL kuru üzerinden) transfer edilmiĢtir. Dekont iĢletmenin yetkili birimine ulaĢmıĢtır.

3. Deri koltuklarla ilgili ithalat dosyası kapatılarak stoklara alınmıĢtır.

Ġstenilenler:

1. Ġthalat maliyet tablosunu oluĢturunuz.

2. Giderleri 159 Verilen SipariĢ Avansları hesabına kaydediniz.

3. Koltukların bedeli olan 100.000 Euro Tanem Aġ‟nin ĠĢ Bankasındaki dö- viz tevdiat hesabından (1.770 TL kuru üzerinden) transfer edilmesi kayıt- larını düzenleyiniz.

4. Tanem Aġ, Vov firmasından koltukların ithalatını gerçekleĢtirerek stokla- ra giriĢinden sonra 159 kodlu hesabı 153 kodlu hesaba devrederek kapatı- nız.

241 Ferudun Kaya, 2010. DıĢ Ticaret ve Muhasebe Uygulamaları, Detay Yayıncılık, Ankara.

(18)

Ġstenilen: 1 Ġ T H A L A T M A L Ġ Y E T TA B L O SU ÜRÜNÜN CĠNSĠ: 1.000 Adet Koltuk FATURA NO: 0011 ÜRÜN KODU : 0110

ĠġLEM TÜRÜ DÖVĠZ

TUTARI

DÖVĠZ

FĠYATI TL

TUTARI

TOPLAM

1. MAL BEDELĠ 175.000.-

1.1. Mal Bedeli FOB 100.000 1.750 175.000

1.2. Mal Bedeli CIF

2. NAKLĠYE GĠDERLERĠ 2.250.-

2.1. Yurt DıĢı Nakliye Gideri 1000.- 1.750.- 1.750.-

2.2. Yurt Ġçi Nakliye Gideri 500.-

3. SĠGORTA GĠDERĠ 400.- 400.-

4. GÜMRÜK MASRAFLARI 225.-

4.1. Gümrük Vergisi 200.-

4.2. Damga Vergisi 25.-

4.3. Kay. Kul. Des. Fonu (KKDF) 4.4. Gümrük Fazla Mesai Ücreti 4.5. Demuraj Bedeli

4.6. Anti Damping bedeli

5. BANKA MASRAFLARI 125.-

5.1. Banka Havale Bedeli 50.-

5.2. Banka Komisyon Ücreti

5.3. DSB-Döviz Satım Bel. Ücreti 75.-

6. ANTREPO GĠDERLERĠ 300.-

6.1. Ardiye Ücreti 100.-

6.2. Yükleme-BoĢaltma ücreti 200.-

7. ĠSTEK-KOġULLU GĠDERLER 300.-

7.1. TSE. Onay Gideri 250.-

7.2. Tercüme Gideri 50.-

7.3. Kimya hane Raporu 7.4. TSE ve Kimya Yolluk Gideri 7.5. Tam Tespit Raporu Gideri 7.6. Ġthali Ġzne Bağlı Mal Ġzin Gideri 8. KUR FARKI GĠDERLERĠ 8.1. Ġthalat Bedeli Kur Farkı 8.2. Diğer Kur Farkları 8.3. Değerleme Kur Farkları 9. KREDĠ GĠDERLERĠ 9.1. Kredi Faiz Giderleri 9.2. Kredi Faizi Kur Farkları

10. TEMĠNAT MEKTUBU GĠDERĠ 1000.- 1000.

11. MONTAJ GĠDERLERĠ 100.-

11.1. M.D. Varlık Montaj Gideri 100.-

11.2. Montaj Malzeme Giderleri 12. ORDĠNO BEDELĠ+Damga Vergisi 13.KONTEYNER GĠDERĠ 13.1. Geçici Kabul Gideri

14. GÜMRÜK MÜġAVĠRĠ ÜCRET 200.-

14.1. Güm. MüĢaviri Hizmet Bedeli 200.-

15. DĠĞER GĠDERLER

TOPLAM TUTAR 179.900. 179.900.-

BĠRĠM MALĠYET Türk Lirası Dövizli Fiyatı

Birim Maliyet = Toplam Tutar/Birim Sayısı 179.900 / 1000 = 179.90.- TL

179.90 / 1.750 = 102.8 Euro Birim Fiyatı

DÖVĠZ FĠYATI 102.8

TL.

FĠYATI 179.90 Kaynak: GÜRSOY Yaser, DıĢ Ticaret ĠĢlemleri Muhasebesi Ekin Yayınları, Bursa 2005:173

(19)

Ġthalat Maliyet Tablosu Sonuç Bilgileri

a. Tanesi 100 Euro‟dan 1.000.- adet ofis koltuğu ithal edilmiĢtir.

b. 100.- Euro‟luk alıĢ maliyeti, koltukların teslim alınmasından sonra 102.8 Euro‟ya çıkmıĢtır.

c. 102.8 – 100 = 2.8 Euro‟luk fark ithalat maliyet tablosu ile tespit edilmiĢtir.

d. SatıĢ fiyatının tespitinde, ithalat maliyet tablosu dikkate alınır.

Ġstenilen: 2 Ġthalat iĢlemi, maliyet tablosu bilgileri ıĢığında Ģöyle kaydedilir.

TANEM Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi: 15/10/ 2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

159 159.02 159.02.01 159.02.01.01 159.02.01.02 159.02.01.03 159.02.01.11 159.02.01.05 159.02.01.06 159.02.01.07 159.02.01.08 159.02.01.09 159.02.01.10

102 102.02.02 102.02.03

320 320.02.01 320.02.02 320.02.03 320.02.04 320.02.05 320.02.06 320.02.07

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANS Ġthalat giderleri

…. Nolu ithalat dosyası Mal bedeli

Nakliye gideri Sigorta gideri Gümrük masrafları Banka masrafları Antrepo giderleri Ġstek - koĢullu giderler Teminat mektubu gid.

Montaj giderleri Gümrük müĢavir ücreti

BANKALAR HS

Banka masrafı Teminat Mektubu

SATICILAR HS

Axa-Oyak Sigorta Ay Gümrük MüĢaviri Çağ Nakliyat XY – Ġtalya TSE

Harem Deniz Ticaret ĠĢl.

YZ montaj ĠĢletmesi

175.000.- 2.250.- 400.- 225.- 125.- 300.- 300.- 1.000.- 100.- 200.-

125.- 1000.-

400.- 425.- 2.250.- 175.000.- 300.- 300.- 100.-

179.900.

1.125.- 178.775.-

TOPLAM 179.900. 179.900.

Açıklama 1.000 adet Ġtalya‟da yerleĢik XY iĢletmesinden deri koltuk ithalat kaydı.

Ġstenilen:3 Koltukların bedelinin iĢletmenin Türkiye ĠĢ Bankası‟ndaki döviz tevdiat hesabından (1 Euro = 1.770.-TL kuru üzerinden) transfer edilmesinden sonra yapılan kayıt Ģöyledir.

TANEM Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi 20/10/2011

Hesap Kodu Hesap Adı Detay (TL) Borç Alacak

159 159.04 320 320.02.04 102 102.02.02

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI Kur farkı gideri

(1.770 – 1750) = 0.020x100.000= 2. 000.-TL SATICILAR HS

XY Ġtalya

BANKALAR HS

T. ĠĢ Bankası Tevdiat Hesabı 100.000x1.770 = 177.000.-TL

2.000.

175.000

177.000

TOPLAM 177.000 177.000

Açıklama Ġthal edilen koltukların bedeli banka hesabından VoV Ģirketine transfer edilmiĢtir.

(1 Euro =1.77 TL) (1.770 – 1750) = 0.020x100.000= 2. 000.-TL

(20)

Ġstenilen 4: 159 kodlu hesabın bakiyesi 153 Ticari Mallar hesabına devredile- rek ithalat dosyası kapatılır.

TANEM Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi: 20/10/ 2011

153 153.02.01 159 159.02 159.02.01 159.02.01.01 159.02.01.01.01 159.02.01.01.02 159.02.01.01.03 159.02.01.01.06 159.02.01.01.07 159.02.01.01.09 159.02.01.01.10 159.02.01.01.05 159.02.01.01.04 159.02.01.01.11

TĠCARĠ MALLAR Koltuk

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANS Verilen Yurt DıĢı SipariĢ Avns.

AB Ülkeleri XY ġirketi Mal bedeli Nakliye gideri Sigorta gideri Antrepo giderleri Ġstek-koĢul giderler Montaj giderleri Gümrük müĢavir ücreti Banka masrafları Kur farkı gideri Gümrük masrafları

175.000 2.250.

400.

300.

100.

200.

1.125.

2.000.

225.

181.900

TOPLAM 181.900. 181.900.

Açıklama Ġthalat dosyasının kapatılarak ilgili mal hesabına devir kaydı.

Örnek: ġafak Aġ Almanya‟dan ticari mal ithal etmektedir.

1) Alfa ġirketinden 01.10.2011 tarihinde ithal edilecek mal bedeli olarak 22.000.- Dolar tutarındaki poliçe kabul edilerek Almanya‟daki Alfa Ģirketine gönderilmiĢtir.

(1 Dolar=1.4 TL kuru üzerinden)

2) Poliçe bedeli olan 22.000.- Dolar ġafak Aġ‟nin Bankası olan ĠĢ Bankası tarafın- dan 10.10.2011 tarihinde ödenmiĢtir.(1 Dolar 1.46 TL)

Ġstenilen: Elif Aġ‟nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.

1)

159 159.09 321

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLAR HS Ġthalat Bedeli

BORÇ SNT. HS

30.800.-

30.800.- TOPLAM 30.800. 30.800.- 22.000* 1. 40 = 30.800 TL

2)

321 159 159.09 321

BORÇ SNT.

VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLAR HS Ġthalat Gideri

BORÇ SNT. HS

30.800.- 1.320.-

32.120.- TOPLAM 32.120.- 32.120.- Kur 1.46.-TL olduğu için 1.320.-TL kur farkı ortaya çıkmıĢtır.

(21)

6.6. ĠTHALAT ĠġLEMLERĠNDE KATMA DEĞER VERGĠSĠ (KDV) 6.6.1. Ġthalat ĠĢlemlerinde KDV Uygulaması ²⁴²

Ġhracat vergiden istisna edilirken varıĢ ülkesi prensibine göre ithalat vergiye tabidir. KDV mükellefi, ithalatta mal ve hizmet ithal edenlerdir. Ġthalatta, Gümrük Kanunu‟na göre serbest dolaĢıma giriĢ rejimi beyan edildiği tarihte vergiyi doğuran olay gerçekleĢir. KDVK‟nın 1. maddesine göre (16. Maddede belirtilen istisnalar hariç) Ġthalat konusunu oluĢturmaktadır.

Katma Değer Vergisi Kanunu‟nun 16. maddesinde; transit geçiĢ, serbest bölge- lerde, gümrük antreposunda geçici depolama yerlerinde ve gümrüklü sahalarda ürün ve hizmetlerin ticareti Katma Değer Vergisi kapsamı dıĢı bırakılmıĢtır. VarıĢ ülkesi prensibinin uygulanması çerçevesinde ihracat vergiden istisna edilirken, ithalat vergiye tâbi tutulur.

Kim tarafından hangi amaçla yapılmıĢ olursa olsun ithalat Katma Değer Vergi- si Kanunu‟nun 1.Maddesinin 2.bendi ile verginin konusuna alınmıĢ olması yanın- da,16.Maddesiyle belirli konumdaki ithalat vergi dıĢına çıkarılmıĢtır.

Ġthalat istisnası kapsamına giren yani ithal edilmeleri sırasında vergiden istisna edilen mal ve hizmetler üç baĢlık altında incelenebilir.

1) Teslimleri Yurt Ġçinde KDV’den Ġstisna Edilen Mal ve Hizmetler: KDV Kanunu‟nun 16/1-a maddesiyle KDV Kanununa göre teslimleri vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin ithali vergiden istisna edilmiĢtir. O halde ithalinde istisna uygulanacak mal ve hizmetler yurt içinde teslim ve ifaları vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerdir.

2) Gümrük Vergisinden Muaf veya Ġstisna Edilen EĢyalar: Katma Değer Vergisi Kanunu‟nun 16.Maddesinin (1).bendinin (b) alt bendi, Gümrük Kanunu‟na atıf yaparak, Gümrük Kanununun 167/5-a ve 7 numaralı bentleri hariç maddesi gereğince Gümrük Vergisinden muafiyet tanınan veya müstesna olarak ithal edilen eĢyaların-ki bunlar genellikle gayri ticari niteliktedir-katma değer vergisinden istisna edilmiĢtir.

3) Ġhraç Edilen EĢyanın Geri Gelmesi (Ġthali): Geri gelen mal için güm- rükte KDV ödemesi yapılmıĢsa bu KDV, ödemenin yapıldığı ayda indirilir.²⁴³

Ġhracatçı, geri gelen malı, geri gelmesine neden olan eksikliği giderip tekrar göndermek niyetinde ise nakden KDV ödemek yerine bu KDV kadar teminat vermek suretiyle malı geçici Ģekilde ithal edebilir ve malı tekrar ihraç ettiğini belgeleyerek teminatı geri alabilir.

Ġhracatçı malı, KDV ödemeksizin gümrükten çeker ve bu malın alımında daha önce yüklendiği KDV indirimi yerinde kalır, varsa devrolan KDV ilgili dönemlerinde dikkate alınmaya devam olunur.

242 Resmi Gazete, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.

243 T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi, (MEGEP) (2008). Muhasebe ve Finansman, Ġthalat Kayıtları, Ankara, ss, 34-35.

(22)

Ġhracatçı bu malın ihracı ile ilgili olarak KDV iade talebinde bulunmuĢ ol- makla birlikte, mal geri gelinceye kadar bu iadeyi nakden veya mahsup suretiyle alamamıĢsa, geri gelen mala isabet eden iade hakkından vazgeçtiğini, bu meblağı malın geri geldiği ay KDV beyannamesinin 24. satırında indirim olarak yer alacağını belirten bir dilekçeyi vergi dairesine vermeli, kayıtlarını ve beyannamesini buna göre düzenlemelidir.

Ġhracatçı, geri gelen mal ile ilgili olarak yüklendiği KDV‟nin iadesini iste- mekle kalmamıĢ fiilen almıĢ veya bir vergi borcuna mahsubunu istemiĢse, malı gümrükten çekerken KDV ödemek zorunda kalır. Gümrük idaresince ödenen bu KDV, ihracatçının daha önce aldığı KDV iadesinin tazmini mahiyetindedir.

Ġhracatçı, geri gelen malı gümrükten ne Ģekilde çekmiĢ olursa olsun, bu malı yurt içinde sattığında veya malı satın aldığı firmaya iade ettiğinde KDV hesap- lamak zorundadır.²⁴⁴

49. Uygulama: NET Aġ Ġtalya‟da yerleĢik Ray firmasından 200.000.- Euro tu- tarında teĢvikli yatırım malı kapsamında makine ithal edecektir. (KDV %18‟dir).

1. Ġthalat 01.03.2010 tarihinde 1 Euro = 2.35 TL kuru üzerinden gerçekleĢmiĢtir.

2. Ġthalata iliĢkin KDV tarh, tahakkuk iĢlemine müteakip ertelenmiĢtir.

3. TeĢvik belgesine bağlanan yatırımın öngörülen Ģekilde gerçekleĢmesinden sonra erteleme iĢlemi yapılan KDV terkin edilmiĢtir.

4. Bağlı bulunulan vergi dairesi yatırım teĢvik belgesini incelemesinden sonra Net Aġ‟nin bankasına KDV iadesini yatırması kaydı.

Ġstenilen: NET Aġ‟ye ait;

1. Kredili ithalat kaydını 2. KDV‟nin ertelemesi kaydını 3. Terkin kaydını düzenleyiniz.

4. Bağlı bulunulan vergi dairesi yatırım teĢvik belgesini incelemesinden sonra Net Aġ‟nin bankasına KDV iadesini yatırması kaydı.

1.

NET Aġ Mahsup FiĢi FiĢ Tarihi 01.03.2010

Hesap Kodu Hesap Adı Detay Borç Alacak

253 136

136.02 320 320.02 320.02.01 320.10

TESĠS MAKĠNA VE CĠHAZLAR DĠĞER ÇEġĠTLĠ ALACAKLAR Gümrükte Ödenen KDV (Ġthalat)

SATICILAR HS Yurt DıĢı Satıcılar Ray Firması (Ġtalya)

Ġthalattan doğan ertelenebilecek KDV 84.600

385.400 84.600

470.000

TOPLAM 470.000 470.000 Açıklama

(23)

2. NET Aġ‟nin ödemeyeceği KDV‟nin tarh, tahakkuk ve erteleme kaydı

NET Aġ Mahsup FiĢi

192 192.01 392 392.01

DĠĞER KDV Ertelenen KDV DĠĞER KDV Ertelenen KDV

84.600.-

84.600.- TOPLAM 84.600.- 84.600.- Açıklama

3. Bağlı bulunulan vergi dairesi tarafından terkin iĢlemi yapıldığında ise NET Aġ Ģu muhasebe kayıtlarını düzenler.

392 392.01 192 192.01

DĠĞER KDV Ertelenen KDV DĠĞER KDV Ertelenen KDV

84.600.-

84.600.- TOPLAM 84.600.- 84.600.-

4. Bağlı bulunulan vergi dairesi yatırım teĢvik belgesini incelemesinden sonra Net Aġ‟nin bankasına KDV iadesini yatırması kaydı.

102 102.01 136 136.04

BANKALAR HS Akbank

DĠĞER ÇEġĠTLĠ ALACAKLAR HS Vergi Dairesi Ġthalat Ġadesi

84.600.-

84.600.- TOPLAM 84.600.- 84.600.- Açıklama Bağlı bulunulan vergi dairesi yatırım teĢvik belgesini incelemesinden

sonra Net Aġ‟nin bankasına KDV iadesini yatırması kaydı.

6.6.2. TeĢvikli Yatırım Malları Ġthalatında KDV

TeĢvik kapsamına alınmıĢ yatırım malları, ithalinde gümrük idaresince tahakkuk ettirilerek teminata bağlanarak Katma Değer Vergisi tecil edilebilir. Bu tecil edilen Katma Değer Vergisi teĢvik belgesindeki Ģartlara uygun olarak ithalatın ger- çekleĢtirilmesi halinde vergi idaresi tarafından terkin edilir. ġartların eksik ve yeter- siz olması halinde teĢvik kapsamından çıkar. Terkinden sonra teminat çözülür. ġa- yet tecili gerçekleĢtirilen ithalatın KDV‟si teĢvik belgesindeki kurallara uygun ya- pılmaması halinde cezalı olarak ödenir. Ödenen cezalar kanunen kabul edilmeyen gider niteliğindedir.

TeĢvikli yatırım malları ithalinde gümrük idareleri tarafından tarh ve tahakkuk ettirilen ve teminat karĢılığı ertelenen KDV tutarı 192 DĠĞER KDV hesabına borç, 392 DĠĞER KDV hesabına alacak kaydedilir. Erteleme kaydı yapıldıktan sonra iĢletmenin vergi dairesine ödediği KDV‟nin ertelenen KDV tutarına ulaĢması bek- lenir. Vergi dairesine ödenen KDV‟nin durumunu gösteren belge alınır. Bu belge