T.C. ( ) Mahir ANKARA-2019

(1)

T.C.

( )

Mahir

ANKARA-2019

(2)

I T.C.

( )

ANKARA - 2019

(3)

(4)

(5)

IV

VE

(6)

V KISALTMALAR ...

...

... 1

I- ... 1

A- ... 1

B- ... 4

C- ... 6

D- ... 7

E- ... 8

II- ... 9

III- N METODU VE KAPSAMI ... 10

1.1 ... 13

1.2 ... 14

1.2.1 ... 16

1.2.2 ... 17

1.2.3 ... 18

1.2.4 - ... 20

1.2.5 -i ... 22

1.3 ... 24

1.3.1 ... 25

Bestesiz Olan a) - ... 26

b) ... 27

c) ... 29

d) Hutbe ... 29

e) ... 30

(7)

VI Besteli Olan

a) ... 32

b) ... 32

c) ... 33

d) ... 33

e) ... 33

f) ... 34

g) - ... 34

h) ... 34

i) Tardiyye ... 35

j) Telbiyye ... 35

k) ... 36

l) Muhammediye ... 36

K 2.1 n Kilise ... 38

2.2 keler ... 43

2.3 Hristiyan yinleri ... 46

2.4 ... 47

2.5 log Olarak Liturya ... 48

2.6 ... 49

2.7 detler Hristiyan K ... 49

2.7.1 Kiliseye Uyumu ... 51

2.7.2 Kilise ... 51

2.7.3 Vaftiz ... 51

2.7.4 ... 52

2.7.5 ... 53

2.7.6 V ... 54

2.7.7 Konfirmasyon ... 58

2.7.8 Konfirm ... 58

2.7.9 ... 60

2.7.10 Evhari ... 62

(8)

VII

2.8 Kilise ... 76

a) ... 77

b) Kilise ... 77

c) Kantat ... 78

d) Oratoryo ... 79

e) Motette ... 79

f) Kutsal yin ... 80

g) Requiem ... 80

h) Te Deum ... 80

i) Litanei ... 81

j) Vesper ... 81

k) Pas ... 81

S ... 82

EKLER ... 90

EK 1: ... 91

EK 2: RAFLAR ... 110

EK 3: CD ... 124

KAYNAKLAR ... 126

... 130

ABSTRACT ... 131

(9)

VIII KISALTMALAR

s.a.v. : (Sallallahu aleyhi ve

Hz. : Hazreti.

P : Papaz.

D : Diyakoz.

C

L : Lekt

a.g.e. eser.

a.g.m. le

: Diyanet m Ansiklopedisi.

m

Bkz. :

c. : Cilt

s. : Sayfa

H. . .F.

S. . .F. i

si i

Lat. : Latince

(10)

IX .

kadar

i

de icr cem

Prof.

S K ve son olarak

i

veren ilk h .

Z Ehrenfeld 2019

(11)

1 I-

Tezin konusu M mukayeseli olarak Kilise ile

Kilise , icr lere

mektedir. Frans Kilise M , Alman Kilise M nden

kamet etmemiz

sebebiyle tez Alman Kilise M ni

mizi belirtmek isteriz. Yine Kiliselerin de ¹

Kiliselerinde icr edilen Kilise M ile

if de etm .

A-

.

en eski devirlerden ve en ilkel kabilelerden gelinceye kadar hemen hemen

her toplumda gerek s z, gerek d Nitekim

dinlerde de .

(a.s. - -i

bahsedilmektedir.²

-

.³ Bu

1 Richard Mail h r

06.02.2019.

2 ,

3 Bayram sik si Dersleri, Bilge Ajans ve Matbaa, Ankara 2010,s. 118.

(12)

2 -

- veti

n, bayram sal

de edilmektedir.⁴ Yani Hz.

ta da i . O kadar ki Kilise

nden yoksun bir Kilise Kilise

il n Kilise

Kilise nden sorumlu olan Kilise

Kilise ettikleri

Kilise cem

Kilise -

5 Kilise

devlet veya Kilise

6

4 , , sik ,

ed. Turabi, Ankara 2017,s. 32.

5

K

6 oma Katolik Kiliseleri

K Kilise

(13)

3

mektedir. Kilise

yeterlilikleri

C-E : - sahip olan Kilise bir

mektedir.⁷ yerine getiren ve

olanlar

sonunda , C-

Nihayetinde elde eden Kilise , Kiliselerin

B-E (Lisans): edilen Kilise leri, Kilise

veya konservatuvarlarda mak

-

A-E ): A- ek olarak

.

Lisans ve y lisans

1) Org ve Piyano Dersleri, 2) Koro

3) Orkestra , 4) Kompozisyon, 5) Kulak E ,

6) Hit bet ve Diksiyon Dersleri 7) Liturya ( yin D Bilgisi,

7

kalmazlar. Nitekim C- K

tmektedirler.

(14)

4 8) hi Yazma ve Besteleme S

9) M N ve

10) Org Y .

Kilise , orkestra ve org konserleri

Bunun Kiliselerde bir

. Bu anlamda Kilise korosunda yer alan tutunuz, anaokuluna giden

kadar Kilise

. fahr Kilise

leri (piyano ve org dersleri ve dersleri) olarak de

Kilise n .

Kilise nden sorumlu olan ve Hristiyan Kilise

leri, n, Kilise Aziz

usu

n

B-

.

8

8 sik si Dersleri, a.g.e., Ankara 2010, s. 113.

(15)

5 eserlerinin meydana getirilmesine

9

de .¹⁰ Bu

11 Genel olar

meydana getiren

da

- -

sik

, genel olarak m

bir araya . ¹²

9 Koyuncu, - , s. 55.

10

06.02.2019, saat: 11:30.

11 , , a.g.e., s. 113.

12 , sik si Dersleri, a.g.e., s. 114.

(16)

6 C-

bulunan tabi .¹³

.¹⁴

yere sahi

T

erin il u

.¹⁵ .¹⁶

de etmektedir.

-

13 Ruhi Kalender,

14 Kalender, a.g.m., s. 265.

15

16 , a.g.e., s. 115.

(17)

7 .¹⁷

D)

denir.¹⁸

sesler de insana zevk vermektedir.

1- a) b) c)

2- a) b)

c)

.¹⁹

17 18

fir

19 , a.g.e., s. 116.

(18)

8 E)

-1435) -

sahad . -

n-

- n kursu

ve Tekke M si

nem arz etmektedir.²⁰ -i

- vet

ed

Kilise

, hem

20 Sema ,

Elemanl hiyat Fak /

s. 506.

(19)

9 II-

En ilkel dinlerde d hi d n ,

n Kilise

muhtelif

eserler (Katolik) Kilise

rastlana Bundan dolay

li ol kan atindeyiz.

yandan l hiyat

21 a

herhangi bir Tezimizin

halinde hem

doldurularak i

haram estetik bir dindir gibi

bir nebzede olsa l . Nitekim

i olan

i de resmi olarak hizmetlerinde

22

kis

-

ve M mizden

la bu konudaki

arak hede etmekteyiz.

21 Almany m l hiyat F

l hiyat F

22

(20)

10

III- VE KAPSAMI

, (Latince: Archidioecesis Coloniensis) Kuzey Ren-Vestfalya , Renanya-Palatina letinin de kuzeyinde bulunan bir Roma Katolik piskoposlu . En kadim ve iki milyon

katol b piskoposluk,

tur.²³ Bu nedenle tezimizin Kilise sorumlusu ve bu alanda isimlerden biri olan

r le ve bu anlamda Kilise genel bir

r r nca bir Katolik Kilisesinde org

Kilise

yazar olan Dr. Jirgens ve bilimcisi Dr. Jerren Kilise ve Kilise m

hale Bunun

bizzat p hem evharistiya

yin icr edilen Kilise

. rla birlikte

sunulan C de mevcuttur.

23

(21)

11 Prof. Dr.

Kilise Katolik Kilisesinin

dua ve il Gotteslob fa .

(22)

12

(23)

13 1.1

F S z

ve de

de kendi ve Din- -D ) olarak iki

kategorid ve Tekke olarak iki

de kategorize edilir.²⁴

Peygamberimizin ehemmiyet -

ine ilgi .²⁵ -

til n, tekbir, ve tehliller olarak m sik

m sik de edilmektedir.²⁶

m sik

s m sik

24 Bayram sik sinde Formlar, Ankara 2010, s. 47.

25 sik si Dersleri, a.g.e., Ankara 2010, s. 118

26 , sik ,

a.g.e., s. 32.

(24)

14

ib z

m ²⁷

lerde sadece ses m Bu m m n ilk

n

yani Ez n ve K sik sik

28 m m dinindeki yerini

if de ettikten sonra sik

1.2 m Dinindeki Yeri

-

, konuyla ilgili

menf

eserlerd

durumlar c , bireyleri ve yerine getirilmesi

hususunda etki ve .²⁹ Anca

herhangi bir yet

olarak ta n-

bir h .

nimetler gibi muba

if de etmemiz gerekir ki, olan d hi

27 sik si Dersleri, a.g.e., s. 118.

28 , a.g.e., s. 119.

29 , Hadislerin Tahlili ,

H. . .F.

2014, s. 111.

(25)

15

niyetle ve halinde

. da kulla

i

mahrum etmeye

. ³⁰ - ki

nin enstr

yasaklan

bizler kendi kendimize .

: ve nihayetinde

mahrumiyete ³¹:

haram . ³² Bundan

sebepsiz , sesi

Yaradan ve isabetli bir karar ol .³³

n de

tamamen yasaklayan herhangi .³⁴

Dinimizde n r,

ele yu daha net ve kolay bi ktarabilmek

30

31 Heyet, , Ankara 2007, s. 402

32 Tahrim, 66/1.

33

34 38.

(26)

16

1.2.1. Konusunda Kayna

i

- bilhassa bed

35

- ye cev z verenlerle vermeyenler ihtilafa neden

. Her iki grup ta

de if ya da

.³⁶

nin haram iddia eden :

Lokman, 6-16, Necm, 59-61,

, 35, , Kasas, 35, Furkan, 72,

.

Bu .

bir d olan

35 Lokman, 31/19.

36

Cilt , s. 380.

(27)

17

37 inen

elbette uygun .³⁸

konusunda delil olarak iddia edilen

- nin Aleyhinde

ve

.

1.2.2.

bilgisizce Allah yolundan o

. ³⁹

- - s if

olarak baz

n ve -Ha

ihtiva eden anlamda insanlar herhangi bir fayda

sunmayan , Allah

if desine dayanarak,

Kurtub

eden, haramlar fakat

ya da dinlenmeye ve Diyanet

da, - deyiminin hus s

37 ve ,

, s. 259.

38 ,

, A. . .F. Dergisi, Cilt , s. 385.

39 Lokman, 31/19.

(28)

18 -

.⁴⁰

1.2.3.

De ki:

41

-i kerimede de edilen ziynet kelimesiyle pamuk, keten ve ipek

gibi hammaddelerden m l edilen -i

. Ancak

olarak kabul edenler

.⁴² fessirler de,

let Zira Haram , d bir kavram olarak,

gelmektedir.

de bulunmakla birlikte

mektedir.

Bir fiilin hel

. Zira . Bu

40 Heyet, , Ankara 2007, s. 333 - 334.

41

42 ,

a.g.m., , s. 387.

(29)

19 - iyi niyetli de olsa- hassasiyetlerin

tin . Hatta

if desinden sen

ve onlar sayesinde bu nimetlerden herkesin fert ve i imkanlar geri olan bir cemiyet

.⁴³

cennet . ⁴⁴

kelimesi el-

Yani cennet ehlinin, cennette leri (m dinleyecekleri) tefsir

m b de

bahsedilmemektedir. Sadece, cennet ehlinin,

Hamd,

kadar .

. ⁴⁵

43 Heyet, , c. II., D Y 2007, s. 519 - 520.

44 Rum, 30/15.

45

(30)

20

- kelimesi ,

saire olarak tefsir e . ⁴⁶ G -i kerimede de konuyla

ilgili k bir

muba - de if

da

if de etmek gerekir ki, de olan hadisler daha

ve n temel ilke ve prensiplerine .⁴⁷

dendir, yani isnadda Hz. .

m hadisleri -

.⁴⁸

1.2.4. Olan Hadis- :

Hz. n-

a) - i okurken seslerinizle ! Muhakkak

- . ⁴⁹

b) -

sestir. ⁵⁰

46 , ,

a.g.m., , s. 387.

47 48

49 El-Buh Al- - - - - ,

s. 214.

50 Es- , el- - min A - - , s. 125.

(31)

21

c) n-

kaidelerine uygun) . ⁵¹

d) n- r. ⁵²

Hz. : Bir

. Bana (bunu) seyretmek ister misin? diye sordu beni usanana

kadar seyrettirdi Bu hadis :

Hz. nin Nebi (S.A.V.) beni

. ⁵³ Had s-

if desi, Hz. ni n

Hz.

bana, arzu eder misin?, ben de evet dedim

, sonra yeter mi buyurdu. Ben de evet dedim. O buyurdu.⁵⁴

bu hadisleri dans

oyun kesin dans eden ⁵⁵

z .

evinde

51 Es-

52 - -

53 El- , (8.

54 El-

55 , a.g.e., Ankara 2010, s. 48.

(32)

22

: , her

buyurdu.⁵⁶

beyan edenler Netice

itibariyle Hz. uygulama

ilke ve prensiplerine , raks ve

.⁵⁷ Kur -

nceki Hz. Peygamber, Kur

tur . Hatta

58

. ⁵⁹

1.2.5. - :

- :

56 El-

57 ,

, s.86 89.

58

Psalmen .

59 50.

(33)

23

gelecek bu sefih ve hissiz insanlar ona

Allah verecek ve (eteklerinde . Bu musibetten arta kalanlar ise ta

. ⁶⁰

Bu kapsamda nakledilen bu hadisidir. F

Senette

bilinme .

Hazm gelmektedir:

. Bu konuda a -

de ⁶¹

Yine Hz. Peygamber :

62

detlere engel oluyorsa

.

dinlenmesi

sebebiyet vermeyen n dinlenmesinde ise

n mutla kis ilke

60 el- - -Hamre, c. VI, s. 243.

61

H. . .F. , s. 127.

62 el- III, s. 144.

(34)

24

olarak mubah ⁶³

Hz. ilke olarak n c

, oynama vb. konulara ⁶⁴,

Efendimizin bu tutum ve davran

65

dan

Hadislere gelince de muba

M m dinindeki yerini

1.3

ve ve T

66

sadece F de etmek isteriz.

63 n Dindeki Yeri nedir?

64 Hz.

Nikah, 6).

65 , a.g.m., s.

134.

66 Fatih Koca, , a.g.e., Ankara 2017, s. 71.

(35)

25 1.3.1.

hem , hem de det

de irtic

67

Bestesiz Olan ve Besteli Olan

Bestesiz Olan

a) -

b) c)

d) Hutbe e)

Besteli Olan a)

b) ba- bb- bc- bd-

be- -

67 , a.g.e., Ankara 2010, s. 200, a ,

, s. 214.

(36)

26 c)

d) e) f)

g) -

h)

i) Tardiyye j) Telbiye k)

: 1-Bestesiz Olan Formlar

a) -

-

Peygamber Hz. il (a.s.)

Hz. ⁶⁸

- uymakla birlikte, onu

okumak ta dinimizin .⁶⁹ Nitekim -i Ekrem belli bir sl

vererek bunu k t ⁷⁰

-

68 Heyet, - , D Y , s. 5.

69 , a.g.e., s. 201.

70 Turabi, , a.g.e., s. 72.

(37)

27 diren yerlerde

- ni ihtiva

getirir.

71

b) Lugatta

denmektedir.⁷²

hicretin birinci

e .

Hicretten sonra Mescid- s atle

Hz. Peygamber e

b ⁷³

e Peygamberimizin tasdik ve tasvip e sesi

74: 1- Allahu ekber

2-

71

72 -38.

73 Heyet, , D Y , s. 163.

74 n, , a.g.e., Ankara 2010, s. 49.

(38)

28 3-

4- Hayya - (2 defa) (Namaza gelin) 5- Hayya -

6- Allahu ekber (2 defa)

7-

tan sonra namaz

es- -nevm

eklenir.

- d nin en

izin verilmemelidir.⁷⁵

76 veya cem

i

n i

3 vakit e

D n okuma meselesi belediyelerin yetkisi

d hilinde ve lerin bulundu

75 . . .F. Dergisi,

s. 14-15.

76 , a.g.e., s. 26-27.

(39)

29 ile ilgilidir.⁷⁷

78

c) K met

gibi anlamlara

gelmektedir e n

seri okuyarak Hayya - tan sonra iki defa Kad

79 derek okunur.⁸⁰

81

e

sonra

lerde ortak

pek n

82

d) Hutbe:

D Cuma

83 da

77 http://www.perspektif.eu/2018/11/01/almanyada-ilk- -duren-camisinin-34-yillik- -gecmisi/

78 -gebetsruf-ist-ausdruck-unserer-multireligioesen-gesellschaft/

79 demektir.

80 , a.g.e., s. 59.

81 Heyet, , a.g.e.,

82 -muezzinligi

83 Mehmet , -

, s. 78.

(40)

30 nebr

84 Minberin en

u lerde

tir her hangi bir makam uygulamaya

Ancak hutbenin nin

olur. Zira hatibin bu ,

, nihayetinde

85

e)

ismi olarak

ve gibi anlamlara gelir.

Hus ,

ve ⁸⁶ B

e Hz.

19

87

F

, Merhaba , ve

84

85 Dersleri, a.g.e., s. 214.

86 ,

, s. 85.

87 , a.g.e., s. 61.

(41)

31

- ⁸⁸

lerde

de Hz. -

-

.⁸⁹

- - ⁹⁰

A: i⁹¹- .

88 si Dersleri, a.g.e., s. 214.

89 -i-nebi-coskusu-h2758.html

90 http://www.hurriyet.com/avrupa/mevlit-kandili-almanyada-da- -41024640

91 19

ve k

proje Kilise da

(42)

32 Besteli Olan Formlar:

a) ⁹²

ve Tekke gibi ib n

ile

93

b)

k ve temc de etmektedir.

de etmekle birlikte nispet

etmek, Hz.

gelmektedir.⁹⁴ d m .

-

95

- .⁹⁶

92 demektir.

93 , a.g.e., s. 65-66.

94 , , A. . .F. Dergisi, S

Erzurum 2005, s. 174.

95 , a.g.e., s. 67-68.

96 https://arastirmax.com/tr/system/files/dergiler/37298/makaleler/14/1/arastirmax-turk-din-musikisi- formlari.pdf

(43)

33 c)

gibi anlamlara

isimdir.⁹⁷

d)

, ,

-

.

bunlardan birisi Ramazan ay nda ve fedilen

bir ise

denir. ⁹⁸

e)

- )

. ⁹⁹ Geleneksel bestesiyle lerde namazdan sonra, bir ya da

ise -

- - - Akabinde

hemen -

kez de tesbihleri oku

97 --musiki

98 , a.g.e., s. 75.

99 , a.g.e., s. 77.

(44)

34

hu vahdeh - -

- - - ¹⁰⁰

F i

101

f)

-

102

g) -

da gibi

103

h)

. ve

belirtmektir

100 , a.g.e., s. 231.

101 Fatih Koca << >>

, s. 1524.

102 , a.g.e., s. 234.

103 , a.g.e., s. 240.

(45)

35

okunur.¹⁰⁴ rik tekbirleri,

c

:

Allahu Ekber ve -

. ¹⁰⁵

i) Tardiyye

. Bayram ve cuma hutbelerinde, hatibin evvela Hz. Peygamber ,

mahfilde yer alan diye

106

j) Telbiye

u

-

104 -tekbirleri-nedir-ne-vakit-soylenir

105 , a.g.e., s. 245.

106 , a.g.e., s. 246.

(46)

36

hamde venni - .

107

k)

-

lerde iki

- ¹⁰⁸

l) Muhammediye

P

makamlar tercih edilir.¹⁰⁹

107 , a.g.e., s. 246.

108 , a.g.e., s. 247.

109 , a.g.e., s. 254.

(47)

37

(48)

38

2.1 Kilise

Sadece ib det n , n genel manada

nin Kilise Kilise

tarihlerinden itibaren Augustin De Musica

eserinde

hakikatine .¹¹⁰

Kilise (Almanca: Zeugnis ), hatta

n

Breitschneider¹¹¹ :

deneyimlenir. ,

ebilir, bilir.

Bunu yapm ister.

Bunu etmek

ati etikelemek ve nefesine d hil etmek, bir misyonudur Kilise korosunun. ¹¹² Bu manada Kilise nin

Kilisede icr edilen d n yin koro

Din ve Kilise

110 Johannes Kreidler, Berufsprofile Kirchenmusikerinnen und Kirchenmusiker -Stuttgart, Rottenburg 2015, s. 10.

111 Prof. Dr. Wolfgang Breitschneider, Alman Kilise org

112 Kreidler, a.g.e., s. 11, t

(49)

39

sahip olurlar.¹¹³ Zira Kiliseler kendisini

. Bu anlamda Kilise zamanda

: ncil

ko n konser dinleyicilerine zaman. Bunun

den bu yana ,

Stille Nacht Noel

gibi .¹¹⁴

Kilise ni

nden Gregoryen il Kilise

el) stilindeki yeni ve

d . kompozisyon

Kilise nde ental

bir yere sahiptir.¹¹⁵ Kilise

ve profesyonel olarak

an Kilise . Bu anlamda

let Kilise resmi Kilise M Ulusal

ve konferanslar da Kilise

Kilise

- ¹¹⁶ B ;

113 Peter Bubmann, im Internet, Deutsche

Bibel Gesellschaft, 2015, s. 3.

114 Meinrad Walter, , Deutsches Musikinformationszentrum, Bonn 2018, s. 1.

115 Walter, a.g.m., s. 2.

116

etmektedir. Katolik Kilise M nin koruyucu a

(50)

40 nin

Resmi Kilise nin Ortak

;

Almanya daki Katolik Kilise

; Almanya Kilise

ve son olarak Katolik Kilise Birlikleri Avrupa .¹¹⁷

Bu Kilise Kilisenin

Kiliselerin¹¹⁸ ayak

neslin Kiliseye Kilise

Kilise M ni icr eden Kilise huzur ve

memnuniyetleri

Yahudi Havra m M sik sinin aksine Kilise

Hristiyan Kiliseleri

. Bu anlamda Kilise M bir o , repertuvar,

liturya ve karakteristik .¹¹⁹

Kilise ile var

K Kilise) bakire ve

117 Walter, a.g.m., s. 4-5.

118 Almanya'da Katolik ve Protestan K K

K

olarak hizmet mektedir.

119 Heyet, Die Musik in Geschichte und Gegenwart (MGG) -Verlag, s. 128.

(51)

41 Kilise,

eksiktir.¹²⁰ Bu anlamda Kilise M

al olan m

Kiliselerde bir Zira

Kilise M , olarak

kut

. (II. Vatikan Konsili Bildirisinin 112. Maddesi).¹²¹

H ap etme

n e Kilise, hil

. Kilise, delerinden biri olarak

desteklemektedir. Kilisenin arzu ve

isteklerini pek

Kilisenin, atanan bir

kadar kusursuz olursa etkisi de

bir .¹²²

Kilise bir

de etmek ister.

im n ve becerilerine

dayan . Kilise yla

Kilise fonksiyoneldir; Kilise

120 Meinrad Walter, Musik in der Kirche , Deutsches Musikinformationszentrum, Bonn 2018, s. 1.

121 Hans Musch, Musik im Gottesdienst, ConBrio Verlagsgesellschaft, Regensburg 1993, s. 7.

122 Musch, Musik im Gottesdienst, a.g.e., s. 7.

(52)

42

Hristiyan kalma .¹²³

Liturya, Kilise ,

Kilisenin

. ( ). Lituryada,

r

liturya, Kilise n gizemini ve vahyini

...

Bildirisinin 2. Maddesi)

. Mesih, her daim Kilise

eylemlerde bulunur Kudretiyle sakramentlerde

bulunur Kilise m

bulunur. Nihayetinde Kilise Mesih

orada bulunur. ). Zira

r: Nerede

. ¹²⁴ Kilisenin olarak Kilise yinler

ve inananlar birbiriyle Kilise Liturjik

( 14. Maddesi).

gelip

Kilise

d hildir. Bunl ib

aline getirmektedirler. Zira II. Vatikan

124 Matta 18: 20.

(53)

43

Kilise nin

Kilise

ve genel anlamda Kilise Bu

liturjik tercih,

kis . Nitekim

unsur, Kilise dir.

if at kendisini de etmektedir.

ndan .¹²⁵ Bu nedenle Kilise

inananlar da ihya edilmektedir ( Maddesi).

2.2

n en (Almanca: Transzendenz )

.

yerdeki dildir. l , transandantal boyutun

.¹²⁶

n ib nin

delillerindendir. Pavlus, hilerden

125

126 Kreidler, Berufsprofile Kirchenmusikerinnen und Kirchenmusiker, a.g.e., s. 9.

(54)

44

etmektedir.¹²⁷ Bununla birlikte El ¹²⁸ - ,

yer alan kitaplar da d

:¹²⁹ Silas dua ediyor,

. ¹³⁰

T

olsun ¹³¹; hiler ve

edin ¹³²

; Aslolan kalpten

det etmek, det

.¹³³

(Almanca: singen ) 309 kez , 36 kez

de ere toplam 345 Kit b-

.¹³⁴

M s e

e

135

ise

127 Koloseliler 3: 16; Efesliler 5: 18-20.

128

etkinliklerini, ilk K

130

131 Korintliler 14: 26.

132 Efesiler 5: 19.

135

(55)

45 :¹³⁶

s

Y Rab, senden kim korkmaz,

137

Kit b- , Eski

, Yahudilerin s

,

Kit b- i ikincisinde ilk olarak if de edilirken, Yeni

Vahiy

Musa ve

, Kuzu meydana gelen

.¹³⁸

lk il Mezmurlar (Almanca: )

hiden (mezmurdan) ,

Kilise

137 Vahiy 15: 3,4.

(56)

46

cem .¹³⁹

2.3 Hristiyan yinleri

. -Gizemi (telaffuz:

Paska) ile

yerine getir . Mesih, bu gizem (Almanca: ) ile

bizl (II Liturya

5. ve 6. Maddeleri).

Mesih kendisine hav r huyla doldurdu

K kudretinden

a ve Baba , vaftizde

Kilise (Almanca: Kirche, Yunanca: ekklesia

ve ni onlara hissettirir. Mesih o zaman

hav r huyla Kilisede toplanan ate uygulamaya

devam etmektedir detsel eylemlerde Mesih mevcuttur, h Evharistayada, kutsama eylemlerinde (Sakrament

Kilise Almanca: singen ) her yerde mevcuttur (II.

Kilisesinde,

denir. Laos = kavim, toplum, ve ergon =

139 Kreidler,Berufsprofile Kirchenmusikerinnen und Kirchenmusiker, a.g.e., s. 9.

(57)

47 na gelir.

Almanca da buna denir, yani

olan her , .¹⁴⁰ Bu

nedenle Hristiyan ya

hizmetidir ; h la dolan Hristiyan, Tanr ya,

r.

detlerinin diyalogsal bir verilir.¹⁴¹

2.4 Liturya

Liturya Kilisede toplanan ati kutsamak ve Baba

k mevcut gelmesinin .

Kilisesi Vaftiz, ve ,

ve evlilik gibi yinler de yi

Kilise d hil etmektedir.¹⁴² pazar

yinler vesilesiyle,

Kilisede evlilik sebebiyle evharistiya

cem atine eklenerek hil olurlar.

140 Efesliler 1: 6

142 Musch,Musik im Gottesdienst, a.g.e., s. 102.

(58)

48 2.5

nmak

olarak akla gelmektedir. 1544 , det

(Almanca: Gottesdienstraum - yinlerin

ilgili :

kon bizim de dua ve Lobgesang -

yerdir. ¹⁴³ Kilisesi nde de h kim

Kilisesi de

.¹⁴⁴ m

insana hitap eder, insan da dua edip na cevap verir.

.¹⁴⁵ Nitekim II. Vatikan Konsili Liturya Bildirisinin 33.

, kutsal lituryada cem ate seslenir,

Mesih a

Gesang ¹⁴⁶

if

. insan bu olaya d

143 Hans- Kaiser & Barbara Lange, , c. 1, Carus Verlag, 2009, Stuttgart, s. 30.

144 Kaiser & Lange, , a.g.e., s. 30.

145 Heyet, iyet- , c. 2, Ankara 2013, s. 516.

(59)

49

147

, dudakl n

edebilsin ¹⁴⁸ (Almanca: Damit mein Mund dein Lob

).

2.6 yla

Liturya, Kutsal R ya

bir dua ve niya .

pazar det ve rla liturya, h

yla

mek .¹⁴⁹

inceleyerek Katolik Kilise nin ib

2.7 detler -

Kilise yinlerde insanlar Mesih'in kendisi ile

eder ve Kutsal R h sayesinde Kilise

belirtileri Kilise yinlerdir (Almanca: ).

konfirmasyon ve evharist yinleri, Kilise

147

149 Kaiser & Lange, a.g.e., s. 31.

(60)

50

/G ve Y

Kilise

Kilise toplu

diyakoz, papaz ve piskopos k 7 Sakramentler

yinler Kilise

ederler.¹⁵⁰

Vaftiz yoluyla insanlar sudan ve Kutsal

ken, konfirmasyon yininde de vaftiz yoluyl an Evharistiyada ise Mesih in v

temsil eden ekme .¹⁵¹

Kilise

. Hristiyan olma ve Hristiyan olarak

Kilise toplu ise

152 olmaya karar verilerek . in vaftiz ve

iya tercihen

Pask . Hristiyan a

(Almanca: Initationssakramente ).¹⁵³

olarak vaftiz edilenlerin Kilise atine uyumu daha sonraki

154

150 Heyet, Gotteslob- Katholisches Gebet und Gesangbuch, Bibelwerk, Stuttgart, s. 625.

151 Heyet,Gotteslob- Katholisches Gebet und Gesangbuch, a.g.e., s. 625.

152 K atin

olmak

153 kelimes

ler vaftiz, konfirmasyon ve evharist leridir.

(61)

51

2.7.1 Kiliseye Uyumu

er.

. de

bir enlik yeniden tesi .¹⁵⁵

getirilmesi, vaftiz h

; ve

vaftiz, konfirmasyon ve .

156

2.7.2 Kilise

Okul bir

Kiliseyle yeniden

157: onlara engel

158

2.7.3 Vaftiz

de de baptism ve Almanca da

if de edilen kelime suya dalmak, anlamlara gelmektedir.¹⁵⁹

155 b

156 Heyet, Gotteslob- Katholisches Gebet und Gesangbuch, a.g.e., s. 626.

158 Markos 10: 14.

159 Mustafa Erdem,

133.

(62)

52

V teolojik bir boyut

.¹⁶⁰ Hr i

, Hristiyan nen

:¹⁶¹

edin. ¹⁶²

veren Kilise .¹⁶³

olarak icr

yadan Kilise de eder. ¹⁶⁴

2.7.4

Kilise d hil edilmesinin

Kilise at ve topluluk de

Kilise ati de .¹⁶⁵

vaftiz hem Kilise, hem Kilise cem , hem de vaftiz edilenin n Hristiyan bireyin lerdendir.

160

137.

161 Mustafa Erdem,

. 140.

162 Matta 28: 19.

164

165 Heyet,Gotteslob- Katholisches Gebet und Gesangbuch , a.g.e., s. 627.

(63)

53 istemezler. Bu gerilim,

li .¹⁶⁶

Nitekim b

Protestan gruplar, ad sonra vaftiz edilmesini

Kiliselerin , etmektedir.¹⁶⁷

2.7.5

Kilise

mektedir.

Kilise -

Paskalya gecesi veya pazar yininde - le gelir.

sa bile, bu dised

bu vesileyle .¹⁶⁸

linde sayacak olursak:

.

i .

166 Heyet,Gotteslob- Katholisches Gebet und Gesangbuch , a.g.e., s. 627.

167 Heyet, , s. 98.

(64)

54

r, Kilise .

V

Vaftiz giydirirler.

.

herkes vaftiz

ebeveyn ile Kilise ¹⁶⁹

2.7.6

ma:

Kilise

hi okunur veya ental .

Ebeveynlere Sorular:

Papaz/Diyakoz Ebeveyn: X.

Kilisesinden ne beklentiniz var?

E: Vaftiz.

P/D: Sevgili ebeyenler

i ve onlara insan

det edip onlara Kilise

(65)

55

nra Kilise ate,

ve onlara destek olma

if Kilise

herkes, olan Kilise Kilise

uygun hi okunabilir veya ental (Homilie)¹⁷⁰

Vaftiz ed azizlerin

a

P

P: Aziz Vaftizci Yahya.

P: Aziz Yusuf.

P azizleri.

dan (Almanca:

) sonra dua edilir. Bireysel ya

da hiyle teyit edilir.

170

Kilise tir.

(66)

56 )

vaftiz yerine ge hi veya enstr ntal

, h, su ve vaftiz edilenlere indirgenir.

Vaftiz su nehyeder ve inan

P/D misiniz?

E: Nehyederiz.

P/D:

de nehyeder misiniz?

E: Nehyederiz.

ediyor musunuz?

(67)

57 E: Ediyoruz.

ediyor musunuz?

P/D: Kutsal , Kutsal Katolik Kilisesi ne, azizlerin cem atine,

.

yle veya i eden hiyle ebeveynlerin

Vaftiz

z suyuna eder.¹⁷¹

P/D: X., seni Baba un

cem at koro h hiyle bu emi

171 Bkz. Titus 3: 4-5.

(68)

58 2.7.7 Konfirmasyon

172 h, konfirmasyon

eder. yiniyle

misyonun ,¹⁷³

(Almanca: ,

kuvvetlendirilir:

la, Abba ¹⁷⁴, (Baba!) diye sesleniriz. ¹⁷⁵

Kilise

yerel ve evrensel Kilisenin misyo .¹⁷⁶

2.7.8 Konfirmasyon¹⁷⁷ (Kuvvetlendirme i) n Alay¹⁷⁸

Kuvvetlendirme S Alan K T Homilie

172 bir

inananl .

173 Mehmet Katar, Dinler Tarihi No: 1151, s. 90.

174 B

175 : 15.

177

aktarmaya kendisini zorunlu hisseder.

178

(69)

59 Vaftiz Bildirimi:

, :

Piskopos

Evet, ediyorum.

Piskopos musunuz?

Piskopos

e iman ediyor musunuz?

Piskopos: Rab olan ve dirilten Kutsal

Piskopos: Kutsal Katolik Kilise

yeniden dirilmesine ve ediyor

musun?

iman ediyorum.

Piskopos Kilise .

piskopos ati toplu duaya davet eder.

Ellerin ¹⁷⁹ Ve Kutsal :

Piskopos, Y Peygamber de edilen

179 P

(70)

60

manevi h diler. Piskopos,

ve

bulunan b hunu, r hunu, bilgi ve bir B

hunu ve su ile

. Piskopos

onlara ver: Bilgelik hunu, bilgi ve bir ev B

180

:

Piskop

n.

Dua

2.7.9 Evharistiya

Hristiyan lemi pazar

inananlar h olan pazar bir araya

(71)

61

gel evharistiya kutla

181 bir

l yini her hafta

Paskayla kutlamak ,

yolunu sonsuz hayat

beslenmektedir.¹⁸²

lerine ekmek ve benim bedenim, bu ¹⁸³ Yani kendisini

lerine vererek de

ve . er evharistiya inde, Mesih,

nefretten liyle mevcut h le gelir ve kendisini ekmek ve

184

yinine k ,

kurban¹⁸⁵ .

, kazanmaya

yininde masaya (sunak, kurban yeri ) ekmek ve n getirilmesi, her

181 : 7.

183 Markos 14: 22, 24.

185

(72)

62 evharistiya,

kendisine

2.7.10

Yunanca bir kelimedir ve

ise Hz. leriyle bir

de eder.¹⁸⁶

ol -

Katolik Kilisesinde

:

Piskopos

retini yapar: n

at de Liturjik Selamlama:

yinini kutlarken yeniden dirilen Rab da Kilisede

piskopos ati: sizinle

selamlar. Buradaki sizinle ,

. :

186 Ekmek- i (Evharistiya) Konusunda Katolikler ve Protestanlar

, s. 440.

(73)

63 :

im

a bulunuyoruz.

dip

.¹⁸⁷

a ve bizleri ebed

n.

:

P: Merhamet et, C: S

P: Y

P:

n.

: (liturjik) selamlama metni Kilise at

.

187

(74)

64 Kyrie¹⁸⁸

Gloria¹⁸⁹ Dua :

papaz dua eder ve

. yaratt

O imi

. n.

1.

:

hale gelir.

. Bu bi

188 Yunanca: , Yuna

melodik

189

(75)

65 Birinci Okuma:¹⁹⁰

Rab buyurur ki:

191

at ederler:

L

Mezmurla Cevap ):¹⁹²

hiler ve

193

194 195

Eski A liturjik

196 yindeki bir

Burada

at . Belirlenen yet¹⁹⁷

190 yinini yetler okunm

belirlenmektedir.

191 : 10-11.

192

193 Bkz. Koloseliler 3: 16-17. Efesliler 5: 19.

194 Bkz Augustinus, Psal 72: 1.

195 Zebur diye de bilinen

.

196 https://www.meryemana.net/katolik_kilisesi

197 yininde okunacak mezmurlar R ak mezmura K

Mezmurlar

(76)

66 . Belirlenen mezmurlar

at ise .¹⁹⁸

199 in

saf adama bilgelik katar ²⁰⁰ C: Rab,

201

C: Rab, s

202

C: Rab, s

:

lerin yer alan

. Birinci okumada

Eski yetler okunurken, ikinci okumada ise

,

198

199 Yuhanna 6: 68.

K

200 Mezmurlar 19: 7.

201 Mezmurlar 19: 8.

202 Mezmurlar 19: 10, 11.

(77)

67 yerel dilde bir

evet hem

evet evet tir. Bu

ya n diye

203

ederler:

L:

:

( Hamdolsun,

y at

, yet okur at tekrar

r ,

iletmem ²⁰⁴

203 : 18-22.

204 Luka 4: 18.

(78)

68 Okuma:

sizinle

at ise aln

, Yen

alan yetler okunur:

P

buldu: Rabb in r ullara

ve Rabb .

oturdu. Hav

onlara, dedi ²⁰⁵

P: Rabbimi .

Homilie (Vaaz):

,

kutsal mesajla ve liturjik

bildirimiyle devam eder.

205 Luka 4: 16-21.

(79)

69 (Credo)²⁰⁶:

temeli, ve ebed

Genel Dua:

, h Kilise hizmetinde bulunan ediyoruz.

, duy

C: Mesih, duy bizi.

ediyoruz.

net.

C: Mesih, duy bizi.

206 Bkz.

(80)

70 C: Mesih, duy bizi.

ediyoruz.

C: Mesih, duy sesimizi.

n.

2.

Kilise

getirir: .

:²⁰⁷

Kilise

hi okunabilir. e et h linde de

y

207 Evharistiya Altar

evharistiya

(81)

71 :

Evharistiya Dua

P: Rab sizinle olsun.

uyla olsun.

P: Rabbimize C:

Hemen akabinde e

. ve kan

Kutsal R h ;

; R h

n demesiyle sona erer.

:

Yeniden dirilen Rab, evharistiya ziyafetinde ederek ebed

1. Rabb i ati

Rabb i

linde okur:

P: Rab, her eyle.

(82)

72

Y ihsan eyle.

bizleri

C: Zira

2. :

at, Kilise

P: Rabbimi

208

Kilisenin Kilise

n.

P: Rabb n meti ima .

hunuzla.

davet eder:

im, .

3. :

ve

eyle.

208 Yuhanna 14: 27-31.

(83)

73 eyle.

huzur ihsan eyle.

.

4. :

P: Ne mutlu Rabb

P:

C:

ate evharistiya e ise kutsal e

veya

s k net h linde .

5. Son Dua:

6. hisi:

Halleluja

7. Kilise :

(84)

74

209

Vaftiz, kuvvetlendirme ve evharistiya kutlama

Kilisesi nde , , gibi yinler de

vcuttur.

- - , dinsel

alaylar, dualar gibi detler de d hildir. Fakat b detlerin .²¹⁰

bir noktada

kandilleri veya Kadir Gecesi geceler

ni ,

se

211 duahan, koro,

, sazendeler, , piskopos

e de durum yine

Paskalya ol kutlar II. Vatikan

Konsili, alep eder.²¹²

detlerde topyek n herkesin aktif unsur da m

209

Kil

210 Richard Mail

06.02.2019.

211 Bkz. Tezimizin evharistiya t program a

212 www.katholisch.de, a .

(85)

75 .²¹³

de grubu :²¹⁴ Levili ezgiciler - Asaf, Heman,

-

215

yani daha

zengin bir orkestra grubunun yer

bariz bir . Yine b-

ve raksla, s ²¹⁶ veya

217

vokal ve ntal anlamda m

. Pavlus da n

n

milattan .²¹⁸

Kilise nin

Kilise F

213 Bernhard Reich, -

, Michelbach, 2011, s. 1.

214 Reich, a.g.m., s. 5.

215 Eski Ahit, 2. Tarihler 5: 12.

216 Eski Ahit, Mezmurlar 150: 4-5.

217 Eski Ahit, Mezmurlar 147: 1.

218 Richard Mail

06.02.2019.

(86)

76

2.8 Kilise

Kilise M ,

Latince: musica sacra detler

Kilise M F ²¹⁹

hiler, ve atle

Kilise detlere e

ler Kilise M olarak kabul

edilmektedir. Kilise M nden yinler

Bunlara

O veya Mezmur Senfonileri d hildir.

Johann Sebastian Pasyon²²⁰ Kilise M olarak kabul edilmektedir. Zira

bu metinler, ²²¹ Bach

. Daha genel bir if deyle Kilise

, Kilise M . Bu manada

de Kilise M . Bu

Kilise M . Kilise M ,

Kilise M nin merkezi ise Kilise Kilise

, /orkestra Kilise

M nde . Bu

manada Kilise M F olmak

219

220 ncil metinleri.

221

yinler de

(87)

77 .²²²

a) :

(Latince : cantus choralis sive ),Roma Katolik Kilisesinde Latince olar

-Benedictus

223 Kilise yin eyleminin

. Papa I. Gregor (590- Gregoryen

224 II.

cem atin aktif

hileri ( )

tir. Gloria, Kyrie, Credo, Sanctus ve Agnus

225 Ancak katedrallerde kutlan

bu dualar Schola bir koro

de .²²⁶

b) Kilise ( ):

Kilise hileri

strofik genellikle

yerel dilde . sadece vokal olarak

222 https://de.wikipedia.org/wiki/Kirchenmusik

223 Mahir Eckhard Jirgens ile Eckhard Jirgens in evi,

Schwelm, 27.09.2019.

224 http://isamveri.org/pdfdrg/D01234/1995_3/1995_3_MORH.pdf

225 Mahir

, Schwelm, 27.09.2019.

226 h r

06.10.2019.

(88)

78 da okunabilir. ine dayanan Kilise

hac ²²⁷

228

ayanak (Martin Luther)²²⁹

mret²³⁰ Gece Geldi²³¹

232

233

c) Kantat²³⁴:

Latince de cantate mek lar,

eserlerdir.²³⁵ , s

. Bu form 17. y Kilise

kanta bu formun - de mevcuttur.

. Ancak Kilise

hilere lar da mevcuttur. yinin tamamen kantat

performanslar ise kantat yinlerinden .

Bununla ilgili olarak yeni Kilise

227 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

228 229 230 231 232 233

234 Tiyatrolardaki (La- K , Kiliselerde

icr edilen d

235 https://turkcewikipedia.com/kantat.

(89)

79

v Fakat bu form Katolik Kilise edilen bir form

Kilise k .

Johann Sebastian Bach K ²³⁶

d) Oratoryo:

237 238

oratoryolar,

konu edilmektedir. Oratoryolar, Kilisede icr

konserimsi bir faaliyettir.²³⁹

Matta-, Luka- ve Yuhanna -

- 1724 ve - 1727/29, Johann Sebastian Bach.

e) Motette:

n y

236https://de.wikipedia.org/wiki/Kirchenmusik

237 http://oratoryo.nedir.org/

238

239https://de.wikipedia.org/wiki/Kirchenmusik

(90)

80 .²⁴⁰

f) yin Ordinaryum²⁴¹ :

Ordinarium, Gloria, Credo, Sanctus-Benedictus ve Agnus

dualar, yin esnas at

okunurken,

242 mevcuttur.

g) Requiem :

Requiem, .

Kilise .

defnedilir.²⁴³

de okunabilir.²⁴⁴

h) Te Deum:

Te Deum, d Kiliselerinde

okunan . noel, paskalya,

240 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

241 Ordinaryum veya Missae Ordinarium, K

242 Bkz. Tez

243

durumda da d

ve yeniden dirilmeyi

244 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

(91)

81 .²⁴⁵

i) Litanei:

Litanei, Katolik Kilisesinde olarak okunan dua .²⁴⁶

j) Vespe :

Vesper, Katoliklerin . M

ilmesidir (Monteverdi, Mozart vb.).

Fakat bu dua Kiliselerden ziyade edilmektedir.²⁴⁷

k) Passion :

Latince bir kelime olan Passion,

i konu edilmektedir.

Bu formda ise matem metinleri sesli olarak seslendirilmektedir.²⁴⁸ Yuhanna- (Passio Secundum Johannem, BWV

245), Matta- a

kadar gelen tek Passion .²⁴⁹

245 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

246 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

247 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

248 Bkz. Tezimizin Oratoryo maddesi.

249 http://www.meinbezirk.at/hall-rum/c-gedanken/johannes-passion-von-johann-sebastian- bach_a1270457

(92)

82 S

ib , liturjik ve sanatsal

, entonasyon²⁵⁰, koro veya cem dan

cem ve Gloria, Kyrie, Credo, Sanctus ve

Agnus Dei yin

dualardan . Yani Kutsal Evharistiya, Ordinarium²⁵¹ ve Proprium²⁵²

gelerinden .

Kilise (org) konserleri²⁵³ ve oratoryo Kilise M

ruhban takdisi gibi Hristiyan kutsama

Esas itibariyle okunan

Bunlar, Introitus (G dua ), Halleluja ( a ) .²⁵⁴ Netice itibariyle cem

Kilisede ib det eden cem ate

unsur ise, geleneksel Kilise orgu ve Kilise

elektro org, bateri, bas gitar ve gitar gibi

da Kilise ²⁵⁵ Yani

cem atin ib det eder dua ve refakat

250

251 Bkz. Tezimizin Ordinarium maddesi.

252

253 Bkz. Tezimizin .

254 yeniden

a

255 https://www.welt.de/vermischtes/article109193956/Wenn-Groove-und-Pop-die-Kirche-rocken.html

(93)

83 tek r ile cem at tek sesli olarak Kyrie eleison , Katolik Kilise

Fakat 900

256 i

XII. ve XIII. y ni

Kiliselerde tamamen yasaklamaya ve Kilise

yinsel Kilise M ne

tarih boyunca ²⁵⁷

da repertuvar

ya Gotteslob veya gibi

son zamanlarda Pop Hristiyan M de yinlerde

Halleluja Bu

pop son zamanlarda Kiliselerde istihdam

edilmektedir.²⁵⁸

256 257 Mahir

Schwelm, 27.09.2019.

258 https://www.bistum-essen.de/pressemenue/artikel/popmusik-fuer-alle-generationen/

(94)

84

Buna G ki Katolik Kiliselerinde Orta Halli²⁵⁹ yinlerdeki

M K ekildedir:

( K yindeki

)

260

259 ade.

260

(95)

85

(96)

86

261

262

261

262 if deler.