Atatürk Üniversitesi Yerleşkesi 25240 Erzurum-Türkiye T: 0442 231 5372 F:0 442 282 2090 E: [email protected]
PTT Genel Müdürlüğü Unvan Değişikliği Sınavı
9 Haziran 2013 Pazar – Erzurum
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği
Kitapçık Türü: A
ADI SOYADI :
……….…………
BABA ADI :
……….…………
T.C. KİMLİK NO :
……….…………
SALON NO :
……….…………
SIRA NO :
……….…………
İMZA :
GENEL AÇIKLAMA
1. Soru Kitapçık türünü cevap kâğıdınızdaki ilgili alana kodlayınız. Bu kodlamayı cevap kâğıdınıza yapmadığınız veya yanlış yaptığınız takdirde, sınavınız geçersiz sayılacaktır.
2. Bu Soru Kitapçığında 50 soru yer almaktadır:
3. Bu sınav için toplam cevaplama süresi 75 dakikadır.
4. Cevaplamaya istediğiniz sorudan başlayabilirsiniz. Cevaplarınızı, cevap kâğıdına
işaretleyiniz. Soru kitapçığı üzerine yapılan işaretlemeler kesinlikle değerlendirilmeyecektir.
5. Cevaplarınızı koyu siyah ve yumuşak bir kurşun kalemle işaretleyiniz. İşaretlerinizi cevaplama alanının dışına taşırmayınız. Cevap Kâğıdı üzerinde yapacağınız işaretlemeler için tükenmez veya mürekkepli kalem kullanmayınız.
6. Değiştirmek istediğiniz bir cevabı yumuşak bir silgi ile Cevap Kâğıdına zarar vermeden siliniz ve doğru cevabınızı işaretlemeyi unutmayınız.
7. Cevap kâğıdınızı buruşturmayınız, katlamayınız ve üzerine gereksiz hiç bir işaret koymayınız.
8. Her sorunun sadece bir doğru cevabı vardır. Bir soru için birden fazla cevap alanı işaretlenirse o soru yanlış cevaplanmış sayılacaktır.
9. Bu sınavın değerlendirilmesi doğru cevap sayısı üzerinden yapılacaktır. Bu nedenle her soruda size en doğru görünen cevabı işaretleyerek cevapsız soru bırakmamanız yararınıza olabilir.
10. Kitapçıktaki boş yerleri müsvedde için kullanabilirsiniz.
11. Sınavda uygulanacak diğer kurallar bu kitapçığın arka kapağında belirtilmiştir.
Bu kitapçıkta yer alan soruların her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, soruların tamamının veya bir kısmının ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ’nin yazılı izni olmadan kopya edilmesi, fotoğrafının çekilmesi, herhangi bir yolla çoğaltılması, yayımlanması ya da kullanılması yasaktır. Bu yasağa uymayanlar gerekli cezai sorumluluğu ve soruların hazırlanmasındaki mali külfeti peşinen kabullenmiş sayılırlar.
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği A
1
1. Bir devrenin modülatör olarak çalışabilmesi için çıkışında, girişinde olmayan frekans bileşenlerinin oluşması gerekir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a. Modülatör doğrusal bir devredir.
b. Herhangi bir devre modülatör olarak çalışabilir.
c. Modülatör doğrusal olmayan elemanlar içerir.
d. Modülatör devrelerinde süzgeçleme yapılmaz.
e. Modülatör aslında bir osilatör devresidir.
2. Gönderilecek işarette bilgi taşımayan kısımları, boşlukları çıkarmak ve bir çeşit sıkıştırma olarak tanımlanabilecek işlem aşağıdakilerden hangisidir?
a. Serpiştirme b. Kaynak kodlama c. Kanal dengeleme d. Vurgulama e. Kanal kodlama
3. Aşağıdaki modülasyon türlerinin, gerektirdikleri bant genişliği açısından, büyükten küçüğe doğru
sıralanmış hali aşağıdakilerden hangisidir?
I. Çift yan bant genlik modülasyonu II. Artık yan bant genlik modülasyonu III. Tek yan bant genlik modülasyonu IV. Taşıyıcısı bastırılmış genlik modülasyonu
a. I>II>III>IV b. I>IV>III>II c. IV>I>III>II d. I=IV>III>II e. IV=I>II>III
4. Mesaj işareti 4 kHz – 8 kHz bandını kaplamaktadır.
Taşıyıcı işareti ise 152 kHz’lik bir sinüzoidal işaret olduğuna göre, taşıyıcısı bastırılmış genlik
modülasyonlu işaretin en düşük frekanslı bileşeninin frekansı aşağıdakilerden hangisidir?
a. 160 kHz b. 4 kHz c. 8 kHz d. 144 kHz e. 152 kHz
5. Mesaj işaretinin tek frekanslı bir işaret olması halinde, dar bant frekans modülasyonlu işaretin genlik spektrumunda kaç bileşen bulunur?
a. 2 b. 3 c. 4 d. 5 e. 6
6. Radyo yayıncılığında elektromanyetik dalganın verimli bir şekilde yayılabilmesi için, anten boyunun en az işaretin dalgaboyunun 1/4'ü olması gerekir.
Buna göre, 250 kHz üzerinden yayın yapan bir radyonun verici anten yüksekliği en az kaç metre olmalıdır?
a. 250 m b. 125 m c. 300 m d. 275 m e. 325 m
7. İletilmek istenen mesaj işareti ’nin bant genişliği ile verildiğine göre, Taşıyıcılı Genlik Modülasyonlu işaretin bant genişliği ne olur?
a.
b.
c.
d.
e.
8. Açısal frekansı rad/s olan işaretin frekansı aşağıdakilerden hangisidir ( alınız)?
a. 1000 Hz b. 500 Hz c. 3000 Hz d. 9000 Hz e. 1500 Hz
9. Mesaj işareti için, Taşıyıcılı Genlik Modülasyonlu işaret taşıyıcı işarete eşit oluyorsa, modülasyon indisi m için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a. m< 0 b. m = 0 c. 1 >m> 0 d. m = 1 e. m> 1
10. , mesaj işareti ve taşıyıcı frekansı olmak üzere, aşağıdakilerden hangisi Taşıyıcılı Genlik Modülasyonlu işaretin zamanla değişim ifadesidir?
a. [ ] b.
c.
d.
e.
11. Aşağıdaki şekilde verilen sistemin birim vuruş tepkesinih , katlama işlemini işareti gösterdiğine göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a.
b.
c.
d.
e.
12. Bir bant geçiren süzgeç (BGS), merkez frekansı ve bant genişliği ile tanımlanır. Mesaj işareti bant genişliği kHz ve taşıyıcı frekansı kHz olarak verildiğine göre, Taşıyıcısı Bastırılmış Genlik Modülasyonlu işareti geçirecek BGS aşağıdakilerden hangisidir?
a. Merkez frekansı=1 MHz, Bant genişliği 4 kHz
b. Merkez frekansı=1 MHz, Bant genişliği 8 kHz
c. Merkez frekansı=500 kHz, Bant genişliği 4 kHz
d. Merkez frekansı=500 kHz, Bant genişliği 8 kHz
e. Merkez frekansı=1 MHz, Bant genişliği 16 kHz
Sistem
( ) ( )
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği A
2
13. Bir elektron tarafından taşınan elektrik yükü miktarı - 1.602x10-19C’dur. Bir iletkenden 10 saniye boyunca 1 A akım aktığına göre bu iletkenin kesitinden 10 saniyede kaç elektron geçmiştir?
a. 6.242x1019 b. 6.242x1018 c. 6.242x1017
d. 6.242x1020 e. 6.242x1021
14. Tepe değeri 311 V olan sinüzoidal bir gerilim kaynağı 1 kΩ’luk direnci beslemektedir. Bu dirençte ısı olarak harcanan güç ne kadardır?
a. 47 W b. 48.4 W c. 49.8 W d. 50.2 W e. 51.6 W
15. Aşağıdaki şekilde ana koldan akan akım I = 10 Amper olduğuna göre, R2 direncinden akan akım ne kadardır?
a. 1A b. 2A c. 3A d. 4A e. 5A
16. 220 V gerilim altında 341 mA akım çeken bir lamba her gün 6 saat yanacak olursa, 30 günde kaç kWh enerji harcar?
a. 6,25 kWh b. 13,5 kWh c. 19,75 kWh d. 25 kWh e. 27 kWh
17. Bir maddenin özelliklerini taşıyan en küçük parçacık aşağıdakilerden hangisidir?
a. Elektron b. Proton c. Nötron d. Molekül e. Atom
18. Aşağıdakilerden hangisi atomun çekirdeğinde bulunan yüksüz parçacığın adıdır?
a. Proton b. Elektron c. Neon d. Nötron e. Katyon
19. “Atomlarının son yörüngesindeki elektron sayısı 4 olan elementlere ………. denir.” cümlesindeki boşluğa aşağıdaki kelimelerden hangisi gelmelidir?
a. İyon b. İzotop c. Yarı-iletken d. Yalıtkan e. İletken
20. Valans bandından, aldığı dış enerji nedeniyle, iletim bandına atlayan elektron aşağıdakilerden hangisidir?
a. Valans elektron b. Serbest elektron c. Kararlı elektron d. Bağlı elektron e. İyon
21. Bir mesaj işaretinin en yüksek frekanslı bileşeni 10 kHz’dir. Bu işaret minimum örnekleme frekansı ile örneklenerek iletilmektedir. Örnekleme frekansı aşağıdakilerden hangisidir?
a. 10 KHz b. 15 kHz c. 20 kHz d. 25 kHz e. 30 kHz
22. 1024 farklı seviyeye kuantlanan bir işaretin ikili olarak kodlanabilmesi için kaç bit kullanılmalıdır?
a. 1 b. 2 c. 4 d. 8 e. 10
23. Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
a. Elektronlar çekirdek etrafındaki yörüngelerde bulunurlar.
b. Elektronun yükü negatiftir.
c. Valans yörüngesi atom çekirdeğine en yakın yörüngedir.
d. Nötronlar yüksüzdür.
e. P tipi yarıiletken maddede çoğunluk taşıyıcıları oyuklardır.
24. İdeal bir diyot için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a. Diyotun katotu anotuna göre daha pozitif ise doğru polarma söz konusudur.
b. Diyotun katotu anotuna göre daha pozitif ise diyot akım akıtmaz.
c. Diyotun anotu katotuna göre daha pozitif ise ters polarma söz konusudur.
d. Diyotun anotu katotuna göre daha pozitif ise yanlış polarma söz konusudur.
e. Diyot sabit dirençli bir elemandır.
25. Yarıiletken bir devre elemanının düzgün bir şekilde çalışabilmesi için DC gerilim uygulanması işlemine ne ad verilir?
a. Besleme b. Batarya c. Eşik gerilimi d. Polarma e. Azaltma gerilimi
26. Aşağıdaki sembollerden hangisi foto diyot sembolüdür?
a.
b.
c.
d.
e.
I R
1= 18 Ω
R
2= 6 Ω
R
3= 3 Ω
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği A
3
27. Aşağıdaki şekilde verilen devrede diyotun eşik gerilimi 0,3 V ve ileri yön direnci sıfır olduğuna göre, R direncinden akan akım ne kadardır?
a. 25 mA b. 20 mA c. 20,4 mA d. 20,8 mA e. 21 mA
28. Aşağıdaki şekilde verilen devrede diyotlardan biri Silisyum, diğeri Germanyum olduğuna ve ileri yön dirençleri ihmal edildiğine göre, Vo çıkış gerilimi kaç volt olur?
a. 4 V b. 3 V c. 7 V d. 6 V e. 5 V
29. Aşağıdaki şekilde verilen devrede diyotların eşik gerilimi 0,3 V olduğuna göre, R direncinden akan akım ne kadardır?
a. 1,43 mA b. 2,86 mA c. 1,46 mA d. 2,92 mA e. 0 mA
30. Aşağıdaki şekilde verilen devrede diyot ideal ve Vs kaynak gerilimi, tepe değeri 10 V olan sinüzoidal bir işaret olduğuna göre, R direncinin uçlarına bağlanacak AC voltmetre hangi değeri gösterir?
a. 10 V b. 7,07 V c. 3,54 V d. 9,7 V e. 9,3 V
31. Aşağıdaki şekilde Vs kaynak gerilimi, tepe değeri 20 V olan sinüzoidal bir işaret olduğuna göre, tam dalga doğrultucu çıkış uçlarına bağlanacak DC voltmetre hangi değeri gösterir?
a. 20 V b. 19,1 V c. 12,73 V d. 6,37 V e. 4,2 V
32. Aşağıdakilerden hangisi 220 V’luk şebekeden sabit DC gerilim üretmeye yarayan temel DC güç kaynağının elemanlarından biri değildir?
a. Regülatör
b. Tam dalga doğrultucu c. Filtre
d. Yükselteç e. Hiçbiri
33. 12 V’luk bir DC güç kaynağının çıkışı yük yokken 12,78 V, yük varken 12,45 V olarak ölçülüyor. Buna göre kaynağın yük regülasyonu yüzde kaçtır?
a. 2,65 b. 5,3 c. 0,33 d. 0,66 e. 2,58
34. Diyotlarda yük doğrusu ile karakteristik eğrinin kesiştiği noktaya ne ad verilir?
a. Dirsek noktası b. b)Kesişme noktası c. Kritik nokta d. İletim noktası e. Çalışma noktası
35. Aynı giriş işareti için, yarım dalga doğrultucu çıkışındaki işaretin frekansı 50 Hz ise, tam dalga doğrultucu çıkışındaki işaretin frekansı kaç Hz olur?
a. 50 Hz b. 75 Hz c. 100 Hz d. 125 Hz e. 150 Hz
36. Bir transistörünemetör akımı mA, kollektör akımı ise mA olarak verildiğine göre, bu transistörün DC akım kazancı aşağıdakilerden hangisidir?
a. 1,0025 b. 0,998 c. 2,005 d. 200 e. 400
37. Ortak emetörlü yükselteç devresinde giriş ile çıkış araındaki faz farkı kaç derecedir?
a. 0o b. 90o c. 180o d. 270o e. 360o R 6 kΩ
E 7 V
D1 D2
Vo
R 500 Ω E 10,5 V
D
R 8,2 kΩ
12 V D1
0 V D2
Vo
R 6,8 kΩ Vs
D
Vs
Vo
Tam Dalga Doğrultucu
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği A
4
38. Yandaki şekilde verilen transistörünbaz-emetör gerilimi V olduğuna göre, çalışma noktası parametreleri ( ) aşağıdakilerden hangisidir?
a. 6,5 mA, 10,5 V b. 6,5 mA, 15 V c. 65 µA, 15 V d. 65 µA, 10,5 V e. 3,25 mA, 5,25 V
39. Besleme gerilimi V olan bir transistör bağlantısında gerili en fazla kaç volt olabilir?
a. Kazanca bağlıdır b. 6 V
c. 0,7 V d. Sonsuz e. 15 V
40. Bir yükselteç devresinde transistör, giriş sinyalinin 180olik kısmında aktif bölgede, diğer 180olik kısmında kesimde çalışacak şekilde polarmalandırılmışsa, bu yükseltecin sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?
a. A b. AB c. C d. B e. S
41. İki katlı bir yükseltecin birinci katının gerilim kazancı -180, ikinci katın gerilim kazancı ise -1 olduğuna göre, bu kaskat yükseltecin kazancı aşağıdakilerden hangisidir?
a. -181 b. -179 c. 180 d. -180 e. 181
42. Bir devrede anahtar olarak kullanılan transistörgenellikle hangi bölgede çalıştırılır?
a. Aktif bölgede b. Kesimde c. Doyumda
d. Doyumda ve kesimde e. Aktif bölgede ve doyumda
43. Alan etkili transistörler (FET) hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
a. FET’in bacakları G, S, D harfleri ile sembolize edilir.
b. FET’lerin giriş empedansı BJT’lere göre daha düşüktür.
c. FET’lerin ısıl kararlılığı BJT’lere göre daha yüksektir.
d. FET’ler N kanallı ve P kanallı olmak üzere iki tipte üretilirler.
e. FET’lergerilim kontrollü elemanlardır.
44. JFET ve MOSFET eşdeğer devrelerinde parametresi neden ihmal edilir?
a. Çok küçük olduğu için b. Çok büyük olduğu için c. Sıfır olduğu için
d. Çıkış empedansına eşit olduğu için e. Hiçbiri
45. Kazancı 20 dB olan bir yükseltecin girişine uygulanan işaretin gücü 100 mW olduğuna göre, bu yükseltecin çıkışından alınacak güç ne kadardır?
a. 20 W b. 2 W c. 200 W d. 30 W e. 10 W
46. İki katlı bir yükseltecin birinci katının kazancı 10 dB, ikinci katın kazancı 20 dB olarak verilmektedir.
Yükseltecin girişine verilen işaretin gücü 10 mW olduğuna göre, çıkıştan alınacak işaretin gücü ne kadardır?
a. 20 W b. 1 W c. 40 W d. 30 W e. 10 W
47. Aşağıdakilerden hangisi ideal işlemsel yükseltecin özelliklerinden biri değildir?
a. Giriş empedansı sıfırdır.
b. Açık çevrim kazancı sonsuzdur.
c. Bant genişliği sonsuzdur.
d. Çıkış empedansı sıfırdır.
e. Hiçbiri.
48. Aşağıdaki şekilde verilen işlemsel yükselteç idealdir.
Giriş gerilimi Vi, tepe değeri 2,25 V olan sinüzoidal bir işaret olduğuna göre, Vo çıkış geriliminin tepe değeri aşağıdakilerden hangisidir?
a. 2,25 V b. 4,5 V c. 0 V d. -2,25 V e. 5 V
49. Aşağıdaki şekilde verilen işlemsel yükselteç idealdir.
Çıkış işaretinin ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?
a.
b.
c.
d.
e. Hiçbiri β = 50
VCC 15 V RB
220 kΩ RC
3 kΩ
+ -
Vo
Vi
+
- Vo
V1
V2
100 k
100 k 100 k
Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği A
5
50. Aşağıdakilerden hangisi aktif devre elemanıdır?
a. Endüktans b. Kondansatör c. Transformatör d. Transistör e. Diyot
SINAVDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KURALLAR
Sınav süresince adayların görevlilerle konuşmaları ve soru sormaları, görevlilerin de adaylarla yakından ve alçak sesle konuşmaları yasaktır.
Sınavın başlamasını izleyen ilk 30 dakika ve sınav süresinin son 10 dakikası içerisinde, adaylar sınavlarını tamamlasalar bile salondan çıkmalarına izin verilmeyecektir.
Sınavda yetki verilmiş görevliler, bu salondaki sınavın kurallara uygun biçimde yapılmadığını, toplu kopya girişiminde bulunulduğunu raporlarında bildirdikleri veya sınav evrakı üzerinde yapılan incelemeler sonucu toplu kopya yapıldığı saptandığı takdirde, Atatürk Üniversitesi tarafından bu salonda sınava giren adayların tümünün sınavları geçersiz sayılır.
Adaylar sınav sırasında görevlilerin her türlü uyarılarına uymak zorundadır. Gerektiğinde görevliler adayların oturma yerlerini değiştirebilir. Sınavların geçerli sayılması, her şeyden önce sınav kurallarına uyulmasına bağlıdır. Sınav görevlilerinin talimatlarına uymayan, sınav görevlilerine hakaret eden, fiili saldırıda bulunan ve tehdit edenlerle sınav huzurunu bozacak kadar yüksek sesle konuşan, sınav salonunu terk etmesi yasaklanan zaman aralıkları içinde salonu terk eden, sınav yapılmasını belli bir süre engelleyen adayların sınavları geçersiz sayılır.
Cevaplamaya geçmeden önce size verilen Soru Kitapçığının üzerinde ayrılan yere, Adınızı, Soyadınızı, Baba Adınızı, T.C. Kimlik Numaranızı, bu salonun numarasını ve sıra numaranızı mutlaka yazınız ve ayrılan alanı imzalayınız. Sınav sonunda Soru Kitapçıkları toplanacak ve tek tek incelenecektir. Soru Kitapçığının bir tek sayfası eksik çıksa bile sınavlarınız geçersiz sayılacaktır.
Size verilen Cevap Kâğıdı üzerindeki Adınızı, Soyadınızı, Baba Adınızı, T.C. Kimlik Numaranızı, bu salonun numarasını ve sıra numaranızı mutlaka yazınız ve ayrılan alanı imzalayınız. Ayrıca Soru Kitapçığı türünü Cevap Kâğıdı üzerinde ilgili alana kodlayınız. Soru Kitapçığı ve Cevap Kâğıdı üzerinde Adını, Soyadını, Baba Adını, T.C. Kimlik Numarasını yazmayan ve imzalamayan ve ayrıca Cevap Kâğıdında Kitapçık Türünü kodlayamayan adayların sınavları geçersiz sayılacaktır.
Cevap kâğıdına yazılacak her türlü yazı, rakam ve yapılacak işaretlemeler için koyu yazan siyah kurşun
kalem kullanılacaktır. Tükenmez kalem veya dolma- kalem kesinlikle kullanılmayacaktır. Kullanıldığı takdirde adayın sınavı geçersiz sayılacaktır.
CEVAPLARIN TÜMÜ CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLENECEKTİR. Soru Kitapçıkları üzerine yapılan işaretlemeler kesinlikle değerlendirilmeyecektir.
Soru Kitapçığının sayfalarındaki boş yerleri müsvedde olarak kullanabilirsiniz. Başka bir kâğıdı müsvedde olarak kullanmak yasaktır.
Adayların soruları ve/veya sorulara verdikleri yanıtları Cevap Kâğıdı dışında herhangi bir yere yazmaları ve bunu sınav salonundan dışarıya çıkarmaları yasaktır.
Sınav sırasında sigara içilmesi, adayların birbirinden kalem, silgi vb. şeyleri istemesi veya alış verişinde bulunulması kesinlikle yasaktır.
Sınav sırasında hesap makinesi kullanılabilir. Ancak üzerinde program yapılmasına, saklanmasına ve çalıştırılmasına izin veren hesap makineleri ile data bank vb. özel cihazlar kullanılamaz. Hesap makinesinin sınav sırasında ödünç alınması, verilmesi ve değiştirilmesi yasaktır.
Adayların sınava telsiz, cep telefonu, çağrı cihazı, taşınabilir bilgisayar vb. iletişim araçları ile görüntü kaydetmeye yarayan fotoğraf makinesi, kamera vb araçlarla girmeleri yasaktır. Buna rağmen yanlarında bu tür cihazları getirenlerin, bunları sınav sonrasında almak üzere Salon Başkanına teslim etmeleri gerekir. Bu cihazları sınav salonunda yanlarında bulunduran adayların, cihazları kapalı olsa bile sınavı geçersiz sayılır.
Bu cihazların kaybolmasından veya zarar görmesinden Atatürk Üniversitesi sorumlu olmayacaktır.
Adaylar ruhsatlı veya resmi amaçlı kullanılsa bile silah ile sınav binasına gelmemelidirler. Bu adaylar kesinlikle sınava ve binaya alınmaz. Bir şekilde girmişlerse dışarı çıkartılıp sınavları geçersiz sayılır.
Sınava herkes birlikte başlayacaktır. Size "SINAV BAŞLAMIŞTIR" denmeden soruları cevaplamaya başlamayınız.
Sınavınız bittiğinde, Cevap Kâğıdınız ve Soru Kitapçığınızı salon görevlilerine şahsen teslim ediniz. Teslim etmediğiniz evrak nedeniyle sınavlarınız geçersiz sayılır.
