Enerjimizi yarına taşıyoruz...

(1)

Enerjimizi yarına taşıyoruz...

Faaliyet Raporu 2008

(2)

04 Dünden Bugüne Zorlu Enerji Grubu 10 Kurumsal Profil

11 Başl›ca Göstergeler 14 Zorlu Grubu 16 Enerji Grubu

18 Zorlu Enerji Grubu Elektrik Santralleri 22 Zorlu Enerji’nin Yetkinlikleri ve Rekabet Gücü 24 Yönetim Kurulu Başkan›’n›n Mesaj›

26 Zorlu Enerji Grubu Başkan›’n›n Değerlendirmesi 30 Yönetim Kurulu

32 Üst Yönetim

34 Yönetimin Faaliyet Sonuçlar›n› Değerlendirmesi ve Analizi 46 Zorlu Enerji Grubu, İnsan ve Çevre

50 Zorlu Enerji Grubu Şirketleri

54 Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu 65 Kâr Dağ›t›m Politikas› ve Önerisi

66 İç Denetim Raporu 67 Yönetim Kurulu Karar›

68 01.01.-31.12.2008 Hesap Dönemine Ait Bağ›ms›z Denetim Raporu 123 Yat›r›mc›lara Bilgiler

124 İletişim

içindekiler

(3)

Zorlu Enerji Grubu; elektrik üretimi ve satışı, doğal gaz üretimi, dağıtımı ve satışı, proje sürecinden enerji santrallerinin “anahtar teslimi” kurulumu ve uzun vadeli bakım ve işletimi hizmetlerine uzanan bütünleşik faaliyetleriyle sektöründe benzersiz bir konum elde etmektedir.

Grup gelecek nesillere sürdürülebilir,

sağlıklı bir çevre bırakmak adına üzerine

düşen sorumlulukla yenilenebilir enerji

kaynaklarına yönelik yatırımlara ağırlık

vermektedir.

(4)

yarına taşıyoruz.

Zorlu Enerji Grubu, bu

topraklardan aldığı enerjiyi yine bu topraklara vermeyi amaçlamakta;

engin deneyimiyle ülkemizin enerji büyüme haritasında ve sürdürülebilir enerji politikalarının belirlenmesinde etkili ve

vazgeçilmez oyunculardan biri olmak için çalışmaktadır.

deneyimimizi

ZORLU ENERJİ / Faaliyet Raporu 2008

(5)

(6)

16 yıldır sektörünün öncü ve en güçlü katılımcılarından...

dünden bugüne

(7)

1993

Zorlu Grubu’na ait sanayi kuruluşlarının elektrik ve buhar ihtiyaçlarını karşılamak üzere Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş. kuruldu.

1997

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile otoprodüktör anlaşmaları imzalandı. Lüleburgaz ve Bursa’da iki adet enerji santralinin yapımına başlandı.

Lüleburgaz’da 7 MW gücünde elektrik ve 20 ton/saat kapasitesinde buhar verebilen ilk santral devreye alındı.

1998

Lüleburgaz kojenerasyon santraline ait 7 MW elektrik ve 20 ton/saat buhar üretim kapasiteli ikinci ünite ticari işletmeye alındı.

Bursa kombine çevrim santraline ait 26 MW kurulu gücünde LM2500 basit çevrim halinde devreye girdi. 9 MW gücünde buhar türbininin de devreye girmesi ile kombine çevrim kapasitesi 35 MW’a ulaştı. Böylelikle Zorlu Enerji, Zorlu Grubu’nun elektrik tüketiminin %100’ünü karşılayabilir duruma geldi.

1999

Bursa’da ve Lüleburgaz’da 43 MW gücündeki kombine çevrim santralleri, Zorlu Enerji Santral Yapım Grubu tarafından tamamlandı ve basit çevrim olarak devreye alındı; toplam kapasite 135 MW‘a ulaştı.

TEİAŞ Bursa Sanayi Transformatör Merkezi’nde Zorlu Enerji’ye ait 154 kV şalt merkezi kurularak Bursa Santrali 154 kV Türkiye enerji iletim sistemine bağlandı. Kuruluş amacı Grup tesislerinin tüketeceği enerjiyi üretebilmek olan Şirket, ürettiği enerjinin %50’ye yakınını Grup dışındaki

2000

Zorlu Enerji Grubu’nun faaliyet alanlarının genişlemesine yönelik ilk adım olarak Zorlu Endüstriyel ve Enerji Tesisleri İnş. Tic. A.Ş. kuruldu. Zorlu Endüstriyel tarafından toplam kapasite 156 MW elektrik, 150 ton/saat buhar’a çıkarıldı.

Kapasitesinin Zorlu Grubu dışına satılma oranı %70’e yükseldi ve Zorlu Enerji Grubu enerji piyasasında yerini aldı.

Zorlu Enerji’nin ödenmiş sermayesinin %20’si İMKB aracılığıyla halka arz edildi.

Zorlu O&M Enerji Tesisleri İşletme ve Bakım Hizmetleri A.Ş.

kuruldu.

Zorlu Petrogas Petrol, Gaz ve Petrokimya Ürünleri İnş. San.

ve Tic. A.Ş. kuruldu.

2001

Zorlu Enerji Grubu 3 şirketi için ISO 9001/2000 kalite yönetim sistemi belgesini aldı.

Zorlu O&M, Grup dışında ilk uzun dönem bakım

anlaşmasını yaptı. Bakım hizmetlerini sürdürdüğü santrallere yönelik verimlilik ve performans artırıcı çalışmalar yapmak üzere ODTÜ TEKNOKENT’te Ar-Ge departmanı kurdu.

Ayrıca, General Electric (GE) firması ile karşılıklı işbirliği anlaşması imzaladı.

Zorlu Grubu dışındaki müşterilerinin sayısı 200’e yaklaştı.

Tüm santrallerde performans ve verim artırıcı çalışmalar sonucunda, Zorlu Endüstriyel tarafından, gaz türbinleri hava girişlerinde evaporasyon sistemleri kurularak %15’e varan güç artışı sağlandı.

Dünden Bugüne Zorlu Enerji

(8)

2002

Zorlu Endüstriyel tarafından Ankara ASO 1. Organize Sanayi Bölgesi ile sözleşme imzalanarak 55 MW gücünde kombine çevrim santrali yapımına başlandı.

Zorlu O&M tarafından Hindistan ve Yunanistan’da bakım hizmetleri gerçekleştirildi.

Lüleburgaz Santrali’nde güç kalitesinin ve üretim güvenilirliğinin artırılması amacına yönelik olarak Zorlu Enerji’ye ait 154 kV şalt merkezi kurularak Lüleburgaz Santrali 154 kV Türkiye enerji iletim sistemine bağlandı.

2003

Ankara Santrali devreye alındı ve toplam kurulu güç 211 MW’a yükseldi.

Zorlu Doğal Gaz İthalat-İhracat ve Toptan A.Ş. ve Zorlu Elektrik İthalat-İhracat ve Toptan Tic. A.Ş. kuruldu.

Zorlu Endüstriyel tarafından Kayseri Organize Sanayi Bölgesi’nde, Kayseri Birlik Mensucat’ ta ve Yalova İpek Kağıt’ta enerji santralleri kurulması konusunda sözleşmeler yapıldı ve ilk çalışmalar başlatıldı.

Zorlu Enerji Grubu, tüm şirketlerinde OHSAS 18001 ve ISO 14001 Yönetim Sistemleri Kurma ve Yerleştirme Projesini başlattı.

Zorlu O&M tarafından Yunanistan’da yedek türbin hizmeti verildi.

Tüm santrallerde performans ve verim artırıcı çalışmalara devam edildi ve Zorlu O&M tarafından LM6000 gaz türbinlerinde “sprint” sistemleri kurularak %10’a varan güç artışı sağlandı.

2004

Zorlu O&M, General Electric (GE) LM6000 türbinlerinde fabrika seviyesi bakım işlerine başladı. Zorlu O&M ile Türk Hava Yolları arasında ortak hizmet anlaşması yapıldı.

Zorlu Endüstriyel’in İsrail’de anahtar teslimi 2 enerji santrali projesi ile ilgili niyet mektubu imzalandı.

Zorlu Enerji ve Zorlu O&M adına, OHSAS 18001 İş Güvenliği ve Çalışan Sağlığı Sistem Belgesi ve ISO 14001 Çevre Sistem Belgesi alındı. Zorlu Endüstriyel adına belgelendirme çalışmaları başlatıldı.

2005

İsrail’de enerji santralleri projelerine yatırım ve ortak olmak, müteahhit, işletme ve bakım hizmetleri vermek amacıyla 800 MW kurulu güce sahip olacak Dorad Energy Ltd.

şirketine %25 ortak olunmasına karar verildi.

Şirketin Rusya’da enerji santralleri projelerine yatırım yapmak ve ortak olmak, müteahhitlik, işletme ve bakım hizmetleri vermek amacıyla ABD’nin Virginia eyaletinde kurulan ICFS International LLC Limited’e %51 oranında ortak olması kararlaştırıldı.

Moskova’da ilk özel elektrik santrali projesi alındı ve temel atıldı.

Doğal gaz arama ruhsatı alındı. Zorlu Petrogas tarafından İskenderun Körfezi’nde ve Adana bölgesinde arama çalışması başlatıldı. Zorlu Petrogas, Gaziantep-Kilis ve Kırklareli- Tekirdağ-Edirne doğal gaz dağıtım ihalelerini kazandı.

Zorlu Enerji Avrupa’da en hızlı büyüyen 100 şirket arasına girdi.

Dünden Bugüne Zorlu Enerji

(9)

Zorlu Petrogas, Türkiye’de petrol ve doğal gaz arama üretim alanında faaliyet gösteren ve TPAO (Türkiye Petrolleri A.O.) ile ortak olan Avustralya menşeli Amity Oil International Pty. Ltd. şirketini bünyesine kattı.

2006

Pakistan’da rüzgâr santrali kurmak üzere Pakistan Alternatif Enerji Geliştirme Kurulu (AEDB) ile 20 yıl süreli elektrik üretim anlaşması imzalandı. Projenin ilk safhası 49,5 MW olup, 300 MW’a kadar genişleme opsiyonu vardır.

Zorlu Enerji, Muğla’da Dalaman Çayı üzerinde bulunan Sandalcık-Sami Soydam (127,8 MW) ve Narlı (82,5 MW) hidroelektrik santralleri için açılan ihaleyi kazandı ve fizibilite çalışmaları başlatıldı.

Trakya ve Antep Bölgesi doğal gaz dağıtım ihaleleri kazanılarak 30 yıllık dağıtım lisansı hakkı alındı.

2007

Zorlu Enerji Grubu, yeni kurulan Zorlu Hidroelektrik Enerji Üretim A.Ş. ve lisansını devraldığı Rotor Elektrik Üretim A.Ş.

ile birlikte büyümesini sürdürdü.

Türkiye’nin tek bir alanda en büyük kurulu güce sahip 135 MW kapasiteli rüzgâr santralini inşa etmek üzere Osmaniye ilinde çalışmalara başlandı.

Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş., DSİ Genel Müdürlüğü’nün, Giresun ili Tirebolu ilçesinde kurulması planlanan Tirebolu HES için açtığı ihaleyi kazandı. 60 MW üretim kapasitesine sahip santral için fizibilite çalışmaları başlatıldı.

Trakya ve Gaziantep Bölgesinde doğal gaz kullanıma sunuldu.

Zorlu Grubu, BM Küresel İlkeler Sözleşmesi’ni (Global

2008

Zorlu Enerji Osmaniye’de kurulmakta olan 135 MW’lık rüzgâr santrali için EcoSecurities ile Karbon Emisyonu Satış Sözleşmesi imzaladı.

Rotor Elektrik Üretim A.Ş., Osmaniye’de 135 MW gücündeki rüzgâr santralinin yanı sıra, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan yine aynı bölgede 60 MW ve 50 MW RES projelerini kapsamak üzere iki adet üretim lisansı daha aldı.

Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş., ADÜAŞ’a (Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.) ait toplam 141 MW kurulu güce sahip dokuz santral için yapılan özelleştirme ihalesini, 510 milyon dolar ihale bedeli ile kazandı.

Zorlu Enerji Grubu’na üç şirket daha katıldı: Zorlu Doğal Elektrik Üretimi, Zorlu Jeotermal Enerji Elektrik Üretimi ve Zorlu Enerji ve İnşaat.

Lüleburgaz Doğal Gaz Santrali’ne ilave olarak 75 MW’lık kombine çevrim santralinin kurulmasına başlandı.

Amity Oil’in %100 hissesi Zorlu Enerji’ye geçti.

(10)

yarına taşıyoruz.

gücümüzü

Zorlu Enerji Grubu, elektrik üretim faaliyetlerinin yanı sıra, ülkemizin kaynaklarını ortaya çıkarmak ve işlemek üzere doğal gaz arama, sondaj, üretim ve dağıtım faaliyetlerinde de aktif rol almaktadır. Zorlu Enerji Grubu ekonomik ve çevresel anlamda enerji verimliliğini artıran ileri teknolojileri santrallerinde kullanmakta, ülkemiz enerji arzı güvenliğini sağlamak üzere yatırımları ile büyümeye ve Türkiye’ye güç katmaya devam etmektedir.

(11)

(12)

Zorlu Enerji Grubu: Enerji sektörünün her alanında…

1993 yılında kurulan Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş. ile temelleri atılan Zorlu Enerji Grubu bugün sektörünün öncü ve en güçlü katılımcılarındandır.

Zorlu Enerji Grubu; elektrik üretimi ve satışı, doğal gaz üretimi, dağıtımı ve satışı, proje sürecinden enerji santrallerinin “anahtar teslimi” kurulumu ve uzun vadeli bakım ve işletimi hizmetlerine uzanan bütünleşik faaliyetleriyle sektöründe benzersiz bir konum elde etmektedir.

Zorlu Enerji Grubu, 6 doğal gaz santrali ile toplam 420 MW ve 207 ton/saat buhar kapasitesine, 2008 yılında ADÜAŞ ihalesi sonucunda gruba geçen 9 santralle 141 MW eklenmesiyle toplam 561 MW kurulu güce sahip olmuştur.

Grubun santrallerinde üretilen enerji, ağırlıklı olarak DUY sistemine, kısmen de sanayi kuruluşlarına ve ticarethanelere kesintisiz ve kaliteli enerji sağlamaktadır.

Gelişimini enerjinin her dalında var olma stratejisiyle ürün ve servis çeşitlendirmeyi ilke edinerek sürdüren Grup, bugünkü güçlü konumunu ileriye taşımak, gelecekte de ulusal ve uluslararası arenada varlığını ve gücünü korumak amacıyla;

• Yenilenebilir enerji potansiyelini en iyi şekilde

değerlendirerek portföyünü hidrolik, rüzgâr ve jeotermal gibi yenilenebilir enerji kaynaklarıyla çeşitlendirmektedir.

• Kaynak çeşitliliğiyle değişen piyasa dinamiklerine uyum sağlayarak rekabetçi konumunu korumaktadır.

• Ekonomik ve çevresel anlamda enerji verimliliğini artıran teknolojileri santrallerinde kullanmakta, bu uygulamaları tüm sektöre yaymak için çaba harcamaktadır.

• Ülkemiz kaynaklarını en verimli şekilde değerlendirerek, doğaya dost ve sürdürülebilirliği gözeten yöntemlerle enerji arz güvenliğini sağlamak üzere faaliyetlerini sürdürmektedir.

• Dalaman’da 2 ve Tirebolu’da 1 olmak üzere toplam 3 hidroelektrik santrali projesinin fizibilite ve projelendirme çalışmalarını sürdürmektedir.

• 2008 yılında Gruba dahil olan santrallerle yenilenebilir enerji portföyünü genişletmiş olup, bu santrallerin yenileme ve kapasite artırımları için hazırlıklara başlamıştır.

Zorlu Enerji Grubu, toplumla birlikte kazanma ilkesiyle hareket etmekte, yatırımlarının çevreye ve sosyal dokuya zarar vermemesine özen göstermekte, faaliyette bulunduğu bölgenin gelişmesi ve refahının artması yönünde çaba sarf etmektedir.

Grup, çevre duyarlılığını sektöründe bir ilki gerçekleştirerek ortaya koymuş; Osmaniye’de kurulmakta olan 135 MW’lık rüzgâr santrali için EcoSecurities ile Karbon Emisyonu Satış Sözleşmesi imzalamıştır. Osmaniye’de 2009 yılında üretime geçecek olan santralinin yılda 500.000 MW/h elektrik üretmesi öngörülmektedir. Bu üretim yılda yaklaşık 400.000 ton CO₂ atmosfere verilmeden gerçekleştirilmiş olacaktır. Aynı sözleşmenin, Osmaniye’de rüzgâr santralinde yapılacak ilave 110 MW’lık artış, Pakistan’da yapımı devam etmekte olan 50 MW’lık rüzgâr ve Rusya ile İsrail doğal gaz çevrim ve kojenerasyon santral projeleri için de imzalanması hedeflenmektedir.

Zorlu Enerji Grubu, Türkiye’nin yanı sıra, Avrupa, Asya ve Ortadoğu’da enerji talebi hızla artan pazarlarda fırsatları değerlendirmek ve bölgesel bir güç konumuna gelmek için varlığını güçlendirmektedir. Rusya, Pakistan ve İsrail’de yürütülen projeler Grubun bu hedefine varmasında önemli adımlar oluşturmaktadır.

Grup, elektrik üretiminin yanı sıra, Trakya bölgesinde doğal gaz arama çalışmalarını yürütmekte; Trakya ve Gaziantep bölgelerinde doğal gaz dağıtımını gerçekleştirmekte olup ayrıca, Adana, İzmir ve Muğla bölgelerinde petrol arama

Kurumsal Profil

Zorlu Enerji Grubu: Enerji sektörünün her alanında…

(13)

(milyon ABD doları) 2008 2007

Satış Gelirleri 516,1 360,9

Brüt Kâr 91,6 53,9

Faaliyet Kârı 29,1 8,0

VAFÖK 64,6 37,0

Net Dönem Kârı -260,2 -7,3

Aktifler 1.714,6 973,0

Özsermaye -0,2 272,8

Net Finansal Borç 1.177,9 303,1

Brüt Kâr Marjı (%) %17,7 %14,9

VAFÖK Marjı (%) %12,5 %10,2

Başlıca Göstergeler

Toplam satış gelirleri 2008 yılında bir önceki yıla oranla %42,8 artış kaydederek 516,1 milyon dolar olarak gerçekleşmiş;

VAFÖK de 64,6 milyon dolar seviyesine yükselmiştir.

(14)

yarına taşıyoruz.

vizyonumuzu

Hidrolik, rüzgâr ve jeotermal gibi yenilenebilir enerji kaynaklarındaki potansiyeli değerlendirmeyi hedefleyen Zorlu Enerji Grubu, toplumsal sorumluluk yaklaşımıyla,

yatırımlarının çevrenin yanı sıra sosyal dokuya etkisi ve uyumu konusunda yüksek hassasiyet göstermektedir. Grup faaliyette bulunduğu bölgelerde ekonomik ve toplumsal gelişim, refahın artması gibi nihai hedeflere katkı sağlamak için yoğun çaba harcamaktadır.

(15)

(16)

“Zorlu” markasına daha fazla değer katmak için çalışıyor...

Zorlu Grubu

Zorlu Grubu’nun kuruluş hikayesi 1950’li yılların başında Babadağ, Denizli’de ufak bir tekstil atölyesine uzanır.

Tekstil alanında büyüyen ve güçlenen, küresel markalar yaratan Zorlu Grubu, bu başarısını Vestel ile elektronik, beyaz eşya ve dijital ürünler alanına; Zorlu Enerji ile enerji sektörüne taşımıştır. Zorlu Grubu 2006 yılında yüksek büyüme potansiyeline sahip gayrimenkul sektörüne iddialı olarak girmiş, bu alanda İstanbul başta olmak üzere İzmir ve Marmaris’te çeşitli yatırımlar gerçekleştirmiştir.

Bugün Türkiye’nin gurur duyduğu markaları, Türk sanayisini ileriye taşıyan tesisleri, aralıksız sürdürdüğü ticari ve sosyal yatırımları ile Zorlu Grubu, Türkiye için üretmekte, Türkiye için çalışmaktadır.

25 bin çalışanı, 10 milyar TL’yi aşan toplam aktifleri ile Zorlu Grubu “Gideceksek en uzağa gideceğiz, çıkacaksak en yükseğe çıkacağız, olacaksak en iyisi olacağız...”

felsefesi doğrultusunda gelişmeye, dünya arenasında

“Zorlu” markasından daha fazla söz ettirmeye ve markasına duyulan güveni artırmaya devam etmektedir.

(17)

Zorlu Grubu

Tekstil Grubu

> Korteks

> Zorluteks

> Linens Pazarlama

> Zorlu D›ş Ticaret

Vestel Grup Şirketleri

> Vestel Elektronik

> Vestel Beyaz Eşya

> Vestel Dijital

> Vestel Dış Ticaret

> Vestel Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama

> Vestel CIS

> Vestel Savunma

> AYESAŞ

> Birim

> Vestel Germany

> Vestel France

> Vestel Iberia

> Vestel Italy SRL

> Vestel Holland BV

> Vestel Trade

> Vestel UK Ltd.

> Vestel Electronica SRL

> OY Vestel Scandinavia AB

> UTS-United Technical Services, SPOL S.R.O.

> Vestpro Electronics S.A.

> Dexar Multimedya Telekomünikasyon A.Ş.

> Vestel USA

> CABOT Communications Ltd.

> Vestel Electronic India

> Vestek Elektronik Araştırma Geliştirme A.Ş.

> Deksarnet

Telekomünikasyon A.Ş.

> Vestek

Enerji Grubu

> Zorlu Enerji

> Zorlu O&M

> Zorlu Endüstriyel

> Zorlu Petrogas

> Amity Oil International

> Rotor

> Zorlu Hidroelektrik

> Trakya Bölgesi Doğal Gaz Dağıtım

> Gaziantep Doğal Gaz Dağıtım

> Zorlu Elektrik

> Zorlu Doğal Gaz

> Rosmiks LLC (Rusya)

> Zorlu Energy Pakistan

> Dorad Energy (İsrail)

> Ashdod Energy (İsrail)

> Ramat Negev Energy (İsrail)

> Solad Energy (İsrail)

> Zorlu Doğal Elektrik Üretimi A.Ş.

> Zorlu Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş.

> Zorlu Intergas GMBH (Avusturya)

> Zorlu Enerji ve İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Gayrimenkul

> Zorlu Yapı Yatırım A.Ş.

> Zorlu Gayrimenkul Geliştirme ve Yatırım A.Ş.

> Akmerkez Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Pazarlama İhracat İthalat San. ve Tic. A.Ş.

> İntermar Ticaret Pazarlama Turizm A.Ş.

(18)

ZORLU ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.

Zorlu Enerji Grubu’nun ilk şirketi olan Zorlu Enerji, Zorlu Grubu’na bağlı tekstil fabrikalarının elektrik ve buhar ihtiyacını karşılamak amacıyla bir otoprodüktör şirket olarak kurulmuştur. Şirket, zaman içinde Grup dışından gelen talep üzerine, başka kuruluşlara da elektrik ve buhar sağlamaya başlamıştır. Şirketin bugün 6 doğal gaz santralinde toplam kurulu gücü 420 MW’a ulaşmıştır. 2008 yılında ADÜAŞ ihalesi sonucunda Gruba geçen 9 santralle 141 MW eklenmesiyle toplam 561 MW kurulu güce sahip olmuştur.

Zorlu Enerji, Zorlu Enerji Grubu’nun amiral gemisi ve diğer Grup şirketlerinin de hissedarı konumundadır. Zorlu Enerji, Avrupa’nın enerji alanında en hızlı büyüyen şirketlerinden biri olarak global arenada da dikkat çekmektedir.

Zorlu Enerji İstanbul Sanayi Odası’nın her yıl açıklamış olduğu ilk 500 şirket sıralamasında, 2007 yılında 138. sırada yer almaktadır.

Zorlu Enerji, faaliyet gösterdiği çevreye, doğaya ve topluma duyarlı bir şirket olarak, tüm santrallerini Dünya Bankası’nın öngördüğü sınır değerlerinin altında NOX emisyonunu garanti eden su enjeksiyon sistemleriyle donatmıştır. Atık ısının buharda kullanılması yoluyla atmosferin ısınmasını önleyen bu sistem, çevre dostu enerji üretimine olanak tanımaktadır. Zorlu Enerji, Türkiye’de kalite belgesi alan ilk otoprodüktör şirkettir. Şirket TS/EN ISO 9001-2000, OHSAS 18001 ve ISO 14001 sertifikalarıyla Entegre Yönetim Sistemi’ne sahiptir.

2000 yılında hisselerinin %20’si halka arz olunan Zorlu Enerji’nin bugün %29,4 oranındaki hissesi İMKB’de işlem görmektedir. Türkiye’de halka açılan ilk enerji şirketi olan Zorlu Enerji, Zorlu Enerji Grubu’nun da halka açık tek şirketidir.

Enerji Grubu

Lüleburgaz

Marmara Bölgesi Trakya Bölgesi

Bursa Yalova

Eskişehir

Kayseri

Osmaniye Denizli

Ankara Tokat

Rize

Erzurum Erzincan

Tunceli

Van Kars Türkiye’de Zorlu Enerji

(19)

Zorlu Enerji Ortaklık Yapısı

Zorlu Holding %43,2

Halka Aç›k %29,4

Diğer %9,9 Korteks %17,5

Yurt İçi İştirakler Yurt Dışı İştirakler

Zorlu Enerji

Elektrik Üretim

Diğer

Doğal Gaz Arama + Üretim

Doğal Gaz Dağıtım

%100 6 Doğal Gaz Enerji Santrali

%20 Zorlu Endüstriyel

%97,2 Zorlu Doğal Elektrik (Hidro+Jeotermal)

%24 Zorlu O&M

%86,1 Rotor (Rüzgâr Santrali, 135+110 MW)

%2,2 Zorlu Elektrik

%86,1 Zorlu Hidroelektrik (potansiyel projeler)

%78,2 Zorlu Jeotermal

%78,2 Zorlu Petrogas

%10,2 Gazdaş Doğal Gaz Dağıtım

%100 Amity Oil

%10,2 Trakya Bölgesi Doğal Gaz Dağıtım

%51 ICFS International LLC

%51 Ashdod Energy

%100 Rosmiks International B.V.

%100 Rosmiks LLC

%100 Zorlu Energy Pakistan

%25 Dorad Energy

%51 Ramat Negev Energy

%27 Solad Energy

(20)

Zorlu Enerji Grubu Elektrik Santralleri

Lüleburgaz Santrali

Türü: Doğal Gaz Kojenerasyon Santrali

Kapasitesi: 65,7 MW Elektrik + 162 ton/saat Buhar

Ankara Santrali

Bursa Santrali

(Organize Sanayi Bölgesi)

Türü: Doğal Gaz Kombine Çevrim Santrali Kapasitesi: 90 MW Elektrik

Kayseri Santrali

(21)

Denizli Sarayköy Santrali Rize İkizdere Santrali Kayseri Santrali

(Organize Sanayi Bölgesi)

Türü: Doğal Gaz Kombine Çevrim Santrali Kapasitesi: 188,5 MW Elektrik

Yalova Santrali

(İpek Kağıt - Altınova)

Türü: Doğal Gaz Kojenerasyon Santrali

Kapasitesi: 15,9 MW Elektrik + 30 ton/saat Buhar

(22)

Eskişehir Beyköy Santrali

Türü: Yenilenebilir Hidrolik Kanal Tipinde Enerji Santrali Kapasitesi: 16,8 MW Elektrik

Zorlu Enerji Grubu Elektrik Santralleri

Kars Çıldır Santrali

Türü: Yenilenebilir Hidrolik Rezervuarlı Enerji Santrali Kapasitesi: 15,4 MW Elektrik

Erzincan Tercan Santrali Tokat Ataköy Santrali

(23)

Erzurum Kuzgun Santrali

Türü: Yenilenebilir Hidrolik Rezervuarlı Enerji Santrali Kapasitesi: 20,9 MW Elektrik

Van Engil Santrali

Tunceli Mercan Santrali

Türü: Yenilenebilir Hidrolik Kanal Tipinde Enerji Santrali Kapasitesi: 20,4 MW Elektrik

(24)

rekabet gücü

Zorlu Enerji’nin yetkinlikleri ve rekabet gücü

Zorlu Enerji Grubu, sektöre ilk giren şirketlerden biri olma avantajını çok iyi değerlendirmiş;

vizyonu ve öncü kimliğiyle pazar fırsatlarını en doğru şekilde algılamış ve başarıya dönüştürmüştür.

Global bir enerji gücü olma yolunda sağlam adımlarla ilerlemekte olan Zorlu Enerji Grubu;

• Türkiye’de ve enerji talebinin yüksek olduğu hedef ülkelerde enerji alanındaki gelişmeleri yakından takip ederek faaliyetlerini geliştirmektedir.

• Risk dağılımını gerek enerji kaynağı, gerekse ülke bazında en iyi şekilde yapmaktadır.

• Maliyet-verimlilik-kalite üçgeninde yakaladığı başarı çizgisini proje ve hizmetlerine yansıtmaktadır.

• Yüksek teknoloji kullanımının yanı sıra, yenilenebilir enerji konusundaki vizyonu ve yatırımlarıyla da öne çıkmaktadır.

Ürün ve servis çeşitlendirme

Kurulduğu ilk yıllarda sadece Zorlu Grubu için elektrik üretimine yoğunlaşan Zorlu Enerji Grubu, bugün artan kapasitesiyle diğer sanayi kuruluşlarının ve ticarethanelerin elektrik ve buhar ihtiyaçlarını da karşılamaktadır. Grup ayrıca, konusunda ihtisaslaşmış şirketleri aracılığıyla doğal gaz, jeotermal arama ve sondaj, sanayi kuruluşlarına anahtar teslim santral kurulumu hizmetleri, işletmelerin ve konutların doğal gaz ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik doğal gaz satış ve dağıtım hizmetleri, santral işleten sanayi kuruluşlarına bakım ve işletme hizmetlerini de içeren geniş bir yelpazede faaliyet göstermektedir.

Zorlu Enerji Grubu, ürün ve servis çeşitlendirme stratejisi doğrultusunda, rüzgâr santralleri, özelleştirme kapsamındaki hidroelektrik santralleri, elektrik dağıtım ihaleleri ve doğal gaz kontrat devri ihalelerini de takip etmektedir.

Coğrafi yetkinlik

(25)

(26)

Dünya enerji arenasında görünüm

Dünya enerji gündemi geleceğimizi doğrudan ilgilendiren iki olguyla bizleri sürekli meşgul etmektedir. Dünya nüfusunun büyümesine ve artan refah düzeyine paralel olarak enerji ihtiyacı sürekli artarken kısıtlı enerji kaynakları hızla tükenmekte; diğer yandan artan enerji talebi ve kullanımı çevresel etkileri ağırlaştırmakta; farklı boyutta çözüm arayışlarını gerektirmektedir.

Yaşanan gelişmeler ve bilimsel veriler, ilgili tüm taraflara büyük bir sorumluluk ve geleceğe yaşanabilir bir dünya bırakma adına daha fazla çalışma görevi yüklemektedir.

Enerji verimliliğinin artırılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmesi dünya enerji arz güvenliği açısından en önemli hareket tarzı ve çevresel kabusları da azaltacak en belirgin çözüm yolu olacaktır.

Türkiye nereye?

Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için enerji, çok daha önemli bir gündem maddesi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ülkemizde elektrik talebi yılda ortalama %7-8 artmakta olup, buna göre 2020’de elektrik enerjisi ihtiyacı 430.000 GWh mertebesine ulaşacaktır.

2008 verilerine göre 41 bin MW civarında kurulu güce ve yaklaşık 200.000 GWh yıllık tüketim miktarına sahip ülkemizde yerli kaynaklar yeterince kullanılmamakta; en yüksek oranda kullanılan ithal girdi doğal gazın elektrik üretimimiz içindeki payı %50’lere yaklaşmaktadır.

Türkiye’nin diğer ülkelere göre konumuna baktığımızda fosil kaynaklar bakımından zengin olmayan ülkeler arasında yer aldığı ve bu konuda önemli ölçüde dışa bağımlı olduğu görülmektedir. Buna karşılık, su, jeotermal, rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarımız ülkemize önemli açılımlar sunmaktadır.

Ülkemizdeki enerji santrallerinin üretim verimlilikleri ve emre amadelikleri mevcut yaşları sebebiyle düşük seviyede;

buna karşın dağıtımda kayıp / kaçak oranlarımız yüksek seviyededir. Bu, giderek artan enerji maliyetlerinin önemli bir bileşenini oluşturmaktadır.

Sıkıntılara rağmen ülkemizin fırsatlar bölgesinde olduğunu da unutmamamız gerekir. Hızla büyüyen geniş bir pazar olarak, zengin enerji kaynaklarına sahip az sayıdaki şanslı ülkenin çevrelediği coğrafi kuşak içerisinde, uluslararası enerji taşıma hatlarının kesiştiği, Avrupa için çok önemli

Yönetim Kurulu Başkanı’nın Mesajı

(27)

Arz güvenliği açısından hızlı ve doğru kararlarla enerji yatırımlarının gerçekleştirilmesi, enerjinin elde edileceği büyük ölçüde yurt dışından temin edilen kaynakların yerli kaynaklarla desteklenmesi gerekmektedir.

Stratejimiz: Kaynakları çeşitlendirmek, yenilenebilir enerjiyle büyümek

Türkiye’nin var olan potansiyelini değerlendirmek ve artan enerji ihtiyacını karşılamak yönünde önemli adımlar atan Zorlu Enerji Grubu, yurt içi ve yurt dışı yatırımlarıyla sektöründe güçlü bir oyuncu olarak öne çıkmaktadır.

Zorlu Enerji Grubu olarak, yatırımlarımızla ülkemiz kaynaklarını en verimli şekilde değerlendirerek

sürdürülebilir bir enerji arzını hedefleyen adımlar atıyor;

var olan santrallerimizde kapasite artırımı ve verimlilik artışı yönünde çalışmalar yapıyoruz. Ayrıca projelerimizde enerji çeşitlemesine gidiyor ve yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık vermeye çalışıyoruz. Son dönemde yaptığımız atılımlar sonucunda; Osmaniye rüzgâr santrali, Denizli jeotermal santrali, üçü yatırım aşamasında on hidrolik santralimiz ile portföyümüzü yenilenebilir kaynaklarla genişletme adına önemli yol katettik.

Faaliyetlerimizin diğer ekseninde, petrol ve doğal gaz arama-üretim kapsamında, Türkiye’nin dört bir yanında gerçekleştirdiğimiz arama faaliyetleriyle Türkiye’nin enerji potansiyelinin belirlenmesinde ve yeraltındaki enerji kaynaklarının açığa çıkarılarak ülkemize kazandırılmasında rol oynuyoruz.

Sürdürülebilirlik için…

Bu sektörde yalnızca kârı amaçlayacak şekilde faaliyet gösteremeyeceğimizi, aynı zamanda önemli bir kamusal hizmet verdiğimizi düşünüyoruz. Özellikle geleceğimizi ve yeni nesilleri düşünerek, çevreyi korumamız ve kaynaklarımızı ekonomik kullanmamız gerektiğinin

Zorlu Grubu’nun taraf olduğu Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact), Grup nezdindeki şirketlerce yürütülen faaliyetlerde çevre sorumluluğunu öne çıkaran uygulamalara imza atılmasında önemli bir rehberlik görevi görmektedir.

Toplumsal sorumluluk yaklaşımımızla da, yatırımlarımızın çevrenin yanında sosyal dokuya etkisi ve uyumu konusunda yüksek hassasiyet gösteriyor, faaliyette bulunduğumuz bölgelerde ekonomik ve toplumsal gelişim, refahın artması gibi nihai hedeflere katkı sağlamak için yoğun çaba harcıyoruz.

Zorlu Enerji Grubu, bu topraklardan aldığı enerjiyi yine bu topraklara vermeyi amaçlamaktadır. Ülkemizin enerji büyüme haritasında ve sürdürülebilir enerji politikalarının belirlenmesinde etkili ve vazgeçilmez oyunculardan biri olmak için çalışıyoruz.

Enerji sektöründe olmanın bize yüklediği sorumluluğun bilinciyle, ülkemizin ve dünyamızın bugünü ve yarını için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz.

Tüm hissedarlarımıza, iş ortaklarımıza ve sosyal paydaşlarımıza en iyi dileklerimi sunuyorum.

Zeki Zorlu

Yönetim Kurulu Başkanı

Türkiye’nin var olan potansiyelini değerlendirmek ve artan enerji

ihtiyacını karşılamak yönünde önemli adımlar atan Zorlu Enerji

Grubu, yurt içi ve yurt dışı yatırımlarıyla sektöründe güçlü bir

oyuncu olarak öne çıkmaktadır.

(28)

2008’in ardından

2008 yılını, Zorlu Enerji Grubu’nun yatırımlarını sürdürdüğü, portföyünü genişlettiği ve çeşitlendirdiği, faaliyetteki santralleri açısından enerji verimliliği başta olmak üzere birçok iyileştirme ve sistem geliştirmelerini gerçekleştirdiği, kilometre taşı niteliğinde önemli ve başarılı bir dönem olarak tamamladık.

Zorlu Enerji Grubu üretim hedeflerini tutturarak 2008 yılında 2,7 milyar kWh elektrik üretimi gerçekleştirmiştir.

Bu üretimle Türkiye özel sektör elektrik üretiminin %8’ini ve elektrik tüketiminin %1,5’ini karşılamıştır.

Sürdürülebilir enerji politikası oluşturmak

Ulusal anlamda sürdürülebilir bir enerji politikası

oluşturmak; ülke ihtiyaçları ve kaynaklarının yanı sıra birçok değişkeni ve bilinmezi, geleceğe uzanan zaman ekseninde, birbirleriyle olan ilişkileri ile birlikte siyasi, sosyal, ekonomik, askeri ve stratejik ilke ve hedeflerle uyumlu biçimde değerlendirmeyi ve ülke çıkarlarını kesintisiz ve uzun vadeli gözetmeyi gerektirir.

Sürdürülebilir enerji politikası; yönetilebilir, yerli kaynakları azami ölçüde kullanmak, ithalat bağımlılığını gelecekte olası siyasi krizleri de gözeterek tek bir kaynak ve tek bir ülkeye bağlanmadan yürütmek; yalnızca enerji kaynaklarının arzı tarafında değil, tüketici tarafında da verimlilik kriterlerini en yüksek düzeye çıkartarak yönetmek biçiminde algılanmalıdır.

Darboğazı aşabilmek

Ulusal ve uluslararası pek çok kuruluşun 2010`da Türkiye`yi bir enerji darboğazının beklediğine işaret ettiğini biliyoruz.

Ülkemizin kalkınma ihtiyaçlarını ve vatandaşlarının refah artışı beklentilerini karşılamak üzere Türkiye`nin sürdürülebilir enerji politikası çerçevesinde uzun vadeli enerji stratejileri oluşturması ve enerji kaynaklarında çeşitlendirmeye gitmesi gerekmektedir.

Petrol ve doğal gaz rezervlerinin yetersizliği nedeniyle yurt dışına önemli ölçüde bağımlı bir konumda olan Türkiye, son yıllarda yöneldiği alternatif enerji kaynakları ve mevcut potansiyeli ile önemli avantajlara sahiptir.

Zorlu Enerji Grubu olarak biz de arz güvenliği konusunda üzerimize düşeni ve daha fazlasını yapma çabasıyla çalışıyoruz.

Zorlu Enerji Grubu Başkanı’nın Değerlendirmesi

(29)

Yenilenebilir enerji alanında en aktif

Zorlu Enerji Grubu, karbon emisyonunu sıfıra indiren yenilenebilir enerji alanındaki yatırımlarıyla öne çıkmaktadır.

Zorlu Enerji Grubu hidroelektrik, jeotermal ve rüzgâr enerjisi yatırımlarıyla;

• Ülkemizin fosil yakıtlara olan bağımlılığının ve dolayısıyla sera gazı emisyonlarının (başta karbondioksit olmak üzere zararlı ve kirletici maddeleri) azaltılmasına,

• Yabancı enerji kaynaklarına bağımlılığı azaltarak ve elektrik üretim kaynaklarına çeşitlilik kazandırarak Türkiye’nin artan enerji talebinin karşılanmasına ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Grubumuz, günümüzde yaygın olmayan ancak büyük bir potansiyel vadeden güneş enerjisi gibi farklı alternatif enerji konularında da aktif iş geliştirme ve gösterim projeleri yürütmektedir. Bu çerçevede;

• Termal güneş enerji,

• Kömür gazlaştırma,

• Biokütleden ve belediye atıklarından elektrik üretilmesi,

• RMS istasyonlarında basınç değişimi kullanılarak temiz enerji üretilmesi konularında Ar-Ge faaliyetlerini başlatmış bulunuyoruz.

Portföyümüz genişliyor

Grubumuz için 2008 yılının en önemli gelişmelerinden biri kuşkusuz Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’ye ait, toplam 141 MW kurulu güce sahip dokuz santralin özelleştirme ihalesinin, 510 milyon dolar ihale bedeli ile Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş. tarafından kazanılmasıdır.

7 HES, 1 termik ve 1 jeotermal santralinin kurulu gücümüze eklenmesiyle 2008 yılı sonuna geldiğimizde toplam kapasitemiz 561 MW’a ulaşmıştır. Santrallerin üretim

İhalenin bir özelliği de santrallerin çalışanlarıyla devredilmesi açısından sektörde bir ilk olmasıdır. Grubumuzun insan kaynakları yaklaşım ve uygulamalarının yanı sıra, oryantasyon ve diğer farklı eğitimlerle yeni katılanların kurum kültürümüze adaptasyonu sağlanmaktadır.

Bu çeşitlendirilmiş enerji üretim portföyünün farklı uzmanlık gerektiren işletim ve bakımı Zorlu Enerji Grubu’nun sahip olduğu know-how ve insan kaynakları gücü ile gerçekleştirilmektedir.

Doğal gaz santrallerimizde tam kapasiteyle üretime devam ediyoruz

Zorlu Enerji Grubu’nun Lüleburgaz, Ankara, Yalova, Bursa ve Kayseri’deki 420 MW kurulu güce sahip altı doğal gaz santralinde sürdürülen iyileştirme yatırımlarının yanı sıra, 2008 yılı içinde Lüleburgaz’da ek bir yatırım başlatılmıştır.

Lüleburgaz Santralimize ilave 75 MW’lık kombine çevrim santrali kurulması için çalışmalar yürütülmekte olup halen basit çevrim deneme üretimi başlamış bulunmaktadır.

Hidroelektrik santrallerimizin sayısını artırıyoruz

Ülkemizin sahip olduğu hidro enerji kaynaklarını daha verimli kullanmak üzere Grubumuz, Dalaman’da toplam 204 MW kapasiteli iki, Giresun’da 60 MW kapasiteli bir hidroelektrik santralin yatırım projelerinin ön hazırlıklarını sürdürmektedir.

2008 yılı son çeyreğinde özelleştirme ile Grubumuza geçen 7 hidroelektrik santralinin toplam kurulu gücü 111 MW’tır.

Bu santrallerle ilgili kapasite artırımları için yatırım programı oluşturulmaktadır.

7 HES, 1 termik ve 1 jeotermal santralinin 420 MW’lık kurulu gücümüze

eklenmesiyle 2008 yılı sonuna geldiğimizde toplam kapasitemiz 561

MW’a ulaşmıştır.

(30)

Jeotermal: Büyüme ve farklılaşma alanı

Zorlu Enerji Grubu jeotermal enerji üretimini önceliklerinden ve farklılaşma alanlarından biri olarak görmektedir. Türkiye jeotermal kaynaklar açısından dünyada yedinci olup Avrupa’da da ilk sıradadır.

Zorlu Enerji Grubu’nun jeotermal alanlara gösterdiği ilgi sonucunda, bugün itibariyle üç ayrı bölgede sahip olduğumuz ruhsatlarda arama, sondaj, üretim ve rezervuar belirleme faaliyetlerini yürütüyoruz. Jeotermal çalışma alanı kapsamında, öncelikli olarak Kızıldere Jeotermal Santrali’nin kapasitesini artırmaya yönelik kuyu operasyonlarına başlamış bulunuyoruz. Denizli-Kızıldere, Kütahya-Simav ve Manisa-Alaşehir bölgelerinde bulunan ruhsatlarımızla sürdürmekte olduğumuz çalışmaların, bizi jeotermal enerji alanında Türkiye’de lider konuma getireceğine de yürekten inanıyoruz.

Yeraltındaki enerji kaynaklarının ülkemize kazandırılmasını sağlıyoruz

Petrol ve gaz arama, sondaj ve üretim faaliyetlerimizi Zorlu Petrogas ve Amity Oil şirketlerimiz bünyesinde sürdürmekteyiz. Ağırlıklı olarak Trakya bölgesinde olmak üzere Türkiye’nin çeşitli yerlerinde sahip olduğumuz ruhsat bölgelerinde doğal gaz arama ve üretim faaliyetleri gerçekleştiriyoruz.

Doğal gaz dağıtım alanında, Trakya bölgesinde Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Güneydoğu Anadolu’da Gaziantep ve Kilis şehirlerindeki çalışmalarımız devam etmektedir.

Altyapı çalışmaları tamamlandıkça, bağlantılar sağlandıkça bu bölgelerdeki tüketicilerimize kademeli olarak doğal gaz verilmeye devam edilecektir.

Çevre konusunda ilkleri gerçekleştiriyoruz

Zorlu Enerji Grubu sektöründe çevre konusunda da ilklere

Grubun mevcut olan 110 MW’lık ikinci lisansı ile toplam kapasitenin 245 MW’a yükseltilmesi ve bu yatırım için de yeni bir sözleşme imzalanması hedeflenmektedir.

Zorlu Enerji Grubu, 2008 yılı içerisinde enerji sektöründe bir ilke daha adını yazdırmış ve Türkiye İş Bankası’nın oluşturduğu Türkiye’nin ilk çevre fonu “Çevreye Yatırım Fonu”nda, hisseleri bulunan tek enerji şirketi olmuştur.

Yurt dışında da bir marka

Her ülkenin yatırım kültürünün çok farklı olduğunu dikkate aldığımızda yurt dışında enerji projelerine girişmek çok yönlü etkileşime açık bir faaliyet eksenidir. Zorlu Enerji Grubu sahip olduğu mali, organizasyonel, yönetimsel ve teknolojik gücüyle yurt dışında da bir marka olmayı başarmıştır.

Şu anda üç yabancı ülkede proje faaliyetlerimiz aktif olarak devam etmektedir. Geliştirilen enerji projeleri için kaynak çeşitliliği ekonomik anlamda uzun vadede risk unsurunu azaltmakta, uzman ekibimizin farklı enerji dallarında tecrübe kazanmasına olanak sağlamaktadır. Aynı paralelde risk oranı, değişik ülkelerde iş yapmanın da verdiği avantajla azalmaktadır.

Rusya’da yapımı sürmekte olan iki doğal gaz santralinin 340 MW’lık ilk aşamasında önemli ilerleme kaydedilmiştir.

Projelerin kapasitelerinin iki katına çıkartılabilme opsiyonu bulunmaktadır.

Öte yandan Pakistan’ da 50 MW’lık rüzgâr santrali yatırımı devam etmektedir. 1,2 MW kapasiteli ilk türbin, 19 Nisan 2009 tarihinde yapılan ve Pakistan Başbakanı Yusuf Raza Gilani’nin katıldığı bir törenle elektrik üretmeye başlamıştır.

İsrail’de toplam 1.050 MW kurulu güçte dört doğal gaz

Zorlu Enerji Grubu Başkanı’nın Değerlendirmesi

(31)

Küresel kriz sonrası dönemde…

Tartışmasız tüm dünyayı etkileyen küresel kriz, ekonomik daralmayı ve enerji tüketiminde de azalmayı beraberinde getirmiştir. Ülkemizde gözlemlenen talep azalışı arz güvenliği sorununu geçici olarak gündemimizden çıkarmıştır.

Enerji sektöründe yapılan yatırımların orta ve uzun vadede değerlendirilmesi gerekmektedir. Bugün karar alınan en ufak bir yatırımın hazırlık süreçleriyle ortalama en az 2-3 yıl gibi bir süreye ihtiyacı olduğunu dikkate alırsak, hızlı ve zamanında alınan kararların arz güvenliğine etkisinin ne denli önemli olduğu daha iyi anlaşılacaktır.

Yatırım stratejimiz ulusal enerji politikamız ile paralel yürümek zorundadır. Bu politikalara yanıt verecek esnekliğe sahip modellemeler ile geçiş dönemlerindeki hızlı manevra kabiliyetimiz ve pazarda kazandığımız tecrübeler bize avantaj sağlamaktadır. Grubumuzun geliştirdiği ve yatırım hazırlıklarını sürdürdüğü projeler, krizden sonraki hareketlenme süreci olarak gördüğümüz 2010 yılından itibaren tamamlanarak enerji talebinin yükselmeye başladığı dönemde devreye girecektir.

Misyonumuz: Faaliyet gösterdiğimiz bölgeyle paylaşmak

Rüzgâr santralimizin üretime geçeceği Osmaniye’de ve hidrolik santral yatırımlarımızın bulunduğu yörelerde, mevcut sosyo-ekonomik durum ve yatırımlarımızın yaratacağı sosyal etkiler ile ilgili araştırma çalışmaları için hazırlıklar yapıyoruz. Bu araştırmaların sonuçlarından yararlanarak bölgelerin ihtiyaçlarına uygun çevre ve sosyal kalkınma projeleri gerçekleştireceğiz. Öte yandan yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, enerji tasarrufu ve çevre konularında kamuoyunu bilinçlendirme projeleri üzerinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Hidroelektrik santrallerimizin işletmesinde, hem yöresel istihdamı hem de doğal tarımı desteklemeye öncelik vereceğiz. Denizli jeotermal santralinden elektrik üretiminin yanı sıra, ısı üretimi de yaparak bölgede seracılık başta olmak üzere yeni iş alanlarının gelişmesine katkı sağlamayı hedefliyoruz. Bu kapsamda hali hazırda organik tarıma dayalı seralar için sıcak su temin edilmekte, Sarayköy Belediyesi’nin ısıtma sistemine de sıcak su verilmektedir.

Türkiye’ye güç katmaya devam edeceğiz

Gelecek nesillere sürdürülebilir, sağlıklı bir çevre bırakmada enerji sektöründe yer alan oyunculara çok büyük

görevler düştüğünün bilinciyle çalışıyoruz. Elektrik üretim faaliyetlerimizin yanı sıra, ülkemizin kaynaklarını ortaya çıkarmak ve işlemek üzere doğal gaz arama, sondaj, üretim ve dağıtım faaliyetlerinde de aktif rol alıyoruz. Zorlu Enerji Grubu önümüzdeki yıllarda teknolojik gelişmeleri yakından takip eden, modern, verimli ve yenilenebilir enerji yatırımları ile büyümeye ve Türkiye’ye güç katmaya devam edecektir.

Çalışmalarımızı yürütürken felsefemiz ürettiğimiz ve ticaretini yaptığımız enerjiyi daha çok bir hizmet aracı olarak görmektir. Bu yaklaşımımızla sosyal paydaşlarımız nezdinde bize olan güven ve inancı daima yüksek seviyede muhafaza ediyoruz. Bu felsefe çalışanlarımıza daha farklı bir sorumluluk ve kalite anlayışı aşılamaktadır. Amacımız 55 yıllık Zorlu itibarını faaliyet gösterdiğimiz coğrafya ve toplumda koruyabilmek ve sürdürebilmektir.

Destekleri için Yönetim Kurulumuza, özverili katkıları için çalışanlarımıza ve tüm paydaşlarımıza en içten teşekkürlerimi iletiyorum.

Murat Sungur Bursa

Enerji Grubu Başkanı ve Yönetim Kurulu Üyesi

Zorlu Enerji Grubu sahip olduğu mali, organizasyonel, yönetimsel ve teknolojik gücüyle yurt dışında da bir marka olmayı

başarmıştır.

(32)

Yönetim Kurulu

Zeki ZORLU

Yönetim Kurulu Başkanı (1939 - Denizli) Çalışma hayatına tekstil sektöründe aile şirketinde başladı ve ilk tekstil mağazasını Trabzon’da açtı. 1976 yılında Korteks’i kuran Zeki Zorlu, Denizli Babadağ’da başlayıp İstanbul’da devam eden iş hayatında bugün 25.000 çalışan ve 60 şirketi bünyesinde bulunduran Zorlu Holding’in temellerini attı. Zorlu Grubu tekstil sektöründeki yeni yatırımlarının yanı sıra 1994 yılında satın alınan Vestel ile elektronik ve beyaz eşya, 1996 yılında enerji ve 2006 yılında gayrimenkul sektörüne girdi. Zeki Zorlu, Zorlu Holding’in Yönetim Kurulu Eş Başkanlığı görevinin yanında Grubun tekstil ve enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerinin Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı da yürütmektedir.

Olgun ZORLU Yönetim Kurulu Üyesi

(1965 - Trabzon) Olgun Zorlu, lise öğreniminin ardından İngiltere’de tekstil ve iş idaresi konularında çeşitli programlara katıldı ve tekstil alanında staj yaptı. 1988 yılından itibaren Zorlu Grubu’nda yöneticilik görevine başladı. Grubun ana faaliyet alanlarından tekstil konusunda işletmecilik ve yöneticilik deneyimi kazanan Olgun Zorlu, yurt dışında pazar araştırmaları yapmakta, yeni uygulamalar ve geliştirme faaliyetlerini yönetmektedir. Olgun Zorlu, Zorlu Enerji Yönetim Kurulu Üyeliği’nin yanı sıra Gruba bağlı çeşitli şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği görevini de yürütmektedir.

Melih E. ARAZ

Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı (1948 - İstanbul) Melih E. Araz, 1972 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun oldu. Kelley School of Business, Indiana University’de MBA yaptıktan sonra, Harvard Business School’da “Üst Düzey Yönetim” konusunda eğitim aldı.

Kariyerine Citibank N.A.’nın Türkiye organizasyonunda başlayan Araz, bankanın İstanbul, İzmir, Bahreyn, Atina ve New York birimlerinde üst düzey görevlerde bulundu ve Citibank organizasyonunun kuruluş ve genişleme aşamalarında önemli sorumluluklar üstlendi. Daha sonra İnterbank A.Ş.’de CEO/Genel Müdür olarak görev yapan Araz, İnterbank’ın ülkemizin kurumsal ve yatırım bankacılığı alanında saygın bir konuma gelmesinde liderlik yaptı. Melih E. Araz halen çeşitli şirketlere finans ve stratejik yönetim konularında danışmanlık yapmakta ve Zorlu Enerji A.Ş. Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı’nın yanı sıra, Ata Yatırım A.Ş.’de Murahhas Aza, Şenocak Holding A.Ş, Klimasan A.Ş., İzmir Enternasyonel Otelcilik A.Ş.

ve Entegre A.Ş.’de Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini yürütmektedir.

(33)

Burak İ. OKAY Yönetim Kurulu Üyesi (1967 - Ankara) Burak İ. Okay, 1990 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. New York’ta tamamladığı uluslararası hukuk sertifikası programı sonrası Türkiye İş Bankası Hukuk Müşavirliği’nde çalışmaya başladı. Ardından sırasıyla Garanti Bankası, MNG Bank, Nortel Networks Netaş’ta çalıştı ve Bener Hukuk Bürosu’nda yöneticilik yaptı. 2006 yılında Zorlu Grubu’na katılarak Grubun tüm şirketlerine hizmet veren hukuk bölümünün yapılandırılmasını sağlayan Okay, Grubun Hukuk Koordinatörlüğü’nün yanı sıra 2007’den itibaren Zorlu Enerji Grubu Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmaktadır.

Prof A. Can TUNCAY Yönetim Kurulu Üyesi (1944 - Ankara) Prof Dr. A. Can Tuncay, 1966 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra 1968 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne asistan olarak kabul edildi. 1975’te hukuk doktoru, 1980 yılında da hukuk doçenti oldu.

1988’de profesör olan Tuncay, 32 yıl İstanbul Hukuk Fakültesi’nde İş ve Sosyal Güvenlik Hukuk Anabilim Dalı’nda ders verdikten sonra 2000 yılında emekli olarak Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde çalışmaya başladı. 2006 yılında Zorlu Enerji Grubu Yönetim Kurulu Üyeliği’ne getirilen Tuncay, halen Bahçeşehir Üniversitesi’nde İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Anabilim Dalı Başkanı olarak görev yapmaktadır. A. Can Tuncay yerli ve yabancı birçok şirkete hukuk danışmanlığı da yapmaktadır.

Murat Sungur BURSA Yönetim Kurulu Üyesi (1954 - Mersin) Murat Sungur Bursa, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü’nden 1977 yılında mezun oldu. Amerikan Hobart School of Welding Technology’deki eğitiminin ardından, 1983 yılında Gazi Üniversitesi, İşletme İdaresi Üretim Yönetimi’nde yüksek lisansını tamamladı. Murat Sungur Bursa, çalışma hayatına 1977 yılında Sınai Eğitim ve Geliştirme Merkezi (SEGEM) Genel Müdürlüğü’nde Makine Mühendisi olarak başladı.

1986-1991 yılları arasında kamu sektöründe çeşitli görevler yürüten Bursa, 1991-1994 tarihleri arasında Çevre Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi ve Planlama Birimi Genel Müdürü oldu. Murat Sungur Bursa, 1995-1998 yılları arasında önce Çevre Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı’na, ardından da Çevre Bakanlığı Müsteşarlığı’na atandı. 2003’te Başbakanlık “Proje Uygulama Birimi” Direktörü olan Bursa, 2006 yılında Zorlu Enerji Grubu Başkanlığı görevine getirildi.

Halen Zorlu Enerji Grubu Başkanlığı ve Yönetim Kurulu Üyeliği görevini yürütmektedir.

Selen ZORLU MELİK Yönetim Kurulu Üyesi (1975 - Trabzon) Selen Zorlu Melik, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü’nden mezun oldu. Çalışma yaşamına 1998 yılında Denizbank’ta başladı. Denizbank Bursa

Şubesi’ndeki stajın ardından 1999 yılında aynı bankada Management Trainee (MT) programına katıldı.

Denizbank Genel Müdürlüğü’nde çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 2001 yılında California Üniversitesi’nde (ABD/Berkley) Pazarlama Diploma Programı’na katıldı. 2002 yılında Korteks İplik Fabrikası’nda çalışmaya başlayan Selen Zorlu Melik, 2004 yılında Korteks Yönetim Kurulu Üyeliği’ne atandı. 2005 yılından bu yana Zorlu Enerji Grubu Başkan Yardımcılığı ve Yönetim Kurulu Üyeliği görevini yürütmektedir.

(34)

Üst Yönetim

Murat Sungur BURSA Grup Başkanı, Yönetim Kurulu Üyesi

Sn. Bursa’nın özgeçmişi sayfa 31’de Yönetim Kurulu bölümünde yer almaktadır.

Selen Zorlu MELİK Grup Başkan Yardımcısı, Yönetim Kurulu Üyesi

Sn. Melik’in özgeçmişi sayfa 31’de Yönetim Kurulu bölümünde yer almaktadır.

Mehmet Ali NEYZİ Grup Başkan Yardımcısı (1959 - İstanbul) Mehmet Ali Neyzi, Alman Lisesi ve Robert Kolej’deki eğitiminin ardından 1980 yılında Princeton Üniversitesi Elektrik Mühendisliği ve Bilgisayar Bölümü’nden mezun oldu. Neyzi, 1983-1998 yılları arasında Arçelik’te çalıştı, malzeme ve pazarlama Genel Müdür Yardımcılığı görevlerinde bulundu.

1997 yılında Harvard Business School’da Stratejik Pazarlama eğitim programını tamamlayan Mehmet Ali Neyzi, 1998 yılında Ram Dış Ticaret A.Ş. Genel Müdürü oldu.

2002-2004 yılları arasında Tanı Pazarlama ve İletişim Hizmetleri A.Ş. Genel Müdürlüğü görevinde bulunan Neyzi, 2004-2008 yılları arasında da Aygaz A.Ş. Genel Müdürlüğü görevini yürüttü. Nisan 2008 itibariyle, mevcut ve yeni iş alanlarındaki çalışmalarına ilişkin karar sürecinde görev almak üzere Başkan Yardımcısı olarak Zorlu Enerji Grubu’na katıldı.

İ. Sinan AK

Finans Genel Müdür Yardımcısı (1971 - Ankara) İ. Sinan Ak, İstanbul Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden mezun oldu. Çalışma yaşamına Evgin Yatırım Menkul Değerler’de yatırım uzmanı olarak başladı. Ardından, ABD’deki Old Dominion University’de MBA yaptı.

2000-2002 yılları arasında Vestel Komünikasyon’da Finans Şefi, 2002- 2006 yılları arasında ise Vestel Beyaz Eşya’da Finans Müdürü olarak çalışan Ak, 2006 yılında Zorlu Enerji Grubu’na katıldı. Halen Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdür Yardımcılığı görevini yürütmektedir.

Serhat ŞİMŞEK

Üretim ve Ticaret Genel Müdür Yardımcısı

(1968 - Elazığ) Serhat Şimşek, Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü’nden 1990 yılında mezun oldu. Çalışma hayatına Tekfen’de mühendis olarak başladı. Daha sonra Temel Su, Shell ve Trakya İplik’in farklı birimlerinde yönetici olarak görev yaptı. 2001 yılında Zorlu Enerji Grubu’na katılan Şimşek, 2007’den bu yana Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş.’de Üretim ve Ticaret Genel Müdür Yardımcılığı görevini yürütmektedir.

(35)

A. Tansel VARAN

İnsan Kaynakları ve Kurumsal İletişim Direktörü

(1970 - İstanbul) A. Tansel Varan, İstanbul Üniversitesi Maliye Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisansını Viyana Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nde yaptı. 1997 yılında California Üniversitesi’nde (ABD - Berkley) İş İngilizcesi ve İnternet sertifika programına katıldı. Çalışma yaşamına Anadolu Grubu’nda Management Trainee (MT) olarak başladı ve farklı birimlerde yönetici olarak görev yaptı. 2002-2005 yılları arasında Doğan Grubu ve Ak-Al Tekstil’de İnsan Kaynakları Müdürü olarak çalıştı. Aralık 2005’te Zorlu Enerji Grubu’na katılan Varan, halihazırda İnsan Kaynakları ve Kurumsal İletişim Direktörü olarak görev yapmaktadır.

Bülent ÇİLİNGİR Satınalma ve Lojistik Direktörü (1963 - Ankara) Bülent Çilingir, Ortadoğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden 1985 yılında mezun oldu. Aynı üniversitede yüksek lisansını tamamladı. Çalışma yaşamına 1985 yılında Kutlutaş İnşaat’ta proje mühendisi olarak başladı.

1989 - 2003 yılları arasında Bayındır Holding, Bayındır İnşaat, Erel Teknoloji Grubu’nun farklı birimlerinde yönetici olarak görev yaptı. 2003’te enerji yatırımları konusunda danışman olarak çalışmaya başladı. 2006’da Zorlu Enerji Grubu’na katılan Çilingir, Satınalma ve Lojistik Direktörü olarak görev yapmaktadır.

Gökmen TOPUZ

Yatırımlar Genel Müdür Yardımcısı (1972 - İstanbul) Gökmen Topuz, İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü’nden 1995 yılında mezun oldu. Yeditepe Üniversitesi’nde MBA yaptı. Çalışma yaşamına MAN Enerji Sistemleri’nde proje yöneticisi olarak başladı.

1998-2007 yılları arasında Wartsila-Enpa, Kale Enerji ve Piramit Enerji’nin farklı birimlerinde yönetici olarak çalıştı. 2007’den bu yana Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş.’de Yatırımlar Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmaktadır.

(36)

Yönetimin faaliyet sonuçlar›n›

değerlendirmesi ve analizi

faaliyetler

(37)

Türkiye Elektrik Sektörü

Türkiye elektrik piyasasında 4 devlet kurumu faaliyet göstermektedir: EÜAŞ (üretim), TETAŞ (toptan satış), TEİAŞ (iletim) ve TEDAŞ (dağıtım ve perakende satış).

EÜAŞ ve iştirakleri toplam enerji üretiminin %49’unu oluştururken, özel sektörün üretimdeki payı %51’dir. İletim ve toptan satış tarafında kamu hâkimiyeti devam ederken, dağıtım tarafında 2008 yılında hızlanan özelleştirme çalışmaları paralelinde özel sektörün payı artmaktadır. Bu kapsamda TEDAŞ’a ait olan 20 dağıtım bölgesinden 4’ünün 2008 yılında başlayan özelleştirme sürecinin 2009 yılında tamamlanması öngörülmektedir. Kalan bölgeler için de özelleştirme çalışmalarının 2009 yılında devam etmesi planlanmaktadır. Üretim tarafında, ADÜAŞ kapsamında 9 enerji santralinin (141,4 MW) özelleştirilmesi 2008 yılında tamamlanmış ve ihaleyi kazanan Zorlu Enerji’ye devri gerçekleşmiştir.

2008 yılı verilerine göre elektrik üretiminde doğal gaz %48,0 ile en büyük payı almakta; hidrolik %17,2 ve yerli kömür- linyit %28,8 pay ile onu izlemektedir. Yakın gelecekte özel sektörün ithal doğal gaz kullanımını azaltarak yenilenebilir enerji ve özellikle hidroelektriğe ve kömür bazlı santrallere ağırlık vereceği öngörülmektedir.

Türkiye’de elektrik talebi, ekonomik gelişme, sanayileşme ve kentleşme paralelinde 1985’ten bu yana yıllık ortalama %7,6’lık bir hızla artmıştır. Şu an tüm dünyada süregelmekte olan küresel kriz paralelinde yaşanan ekonomik daralma, Türkiye’de de elektrik talebinde azalmaya neden olmaktadır. Küresel kriz öncesinde TEİAŞ tarafından yapılan tahminlere göre, yüksek talep senaryosu uyarınca, Türkiye 2008-2017 yılları arasında 30.000 MW (11.645 MW hidrolik ve rüzgâr ve 22.510 MW termal) ek kapasiteye ihtiyaç duyacaktır.

Düşük talep senaryosunda ise, ek kapasite ihtiyacı 22.028 MW (7.158 MW hidrolik ve rüzgâr ve 14.870 MW termal) olarak tahmin edilmektedir. TEİAŞ’ın yaptığı araştırmaya göre, yüksek talebin öngörüldüğü senaryoda 2009 yılında;

düşük talebin öngörüldüğü senaryoda ise 2010 yılında Türkiye elektrik arz açığı ile karşı karşıya kalacaktır.

Krizin neden olduğu talepteki daralma, yaşanması öngörülen bu arz darboğazını birkaç yıllığına ertelemiştir.

Yine de, enerji yatırımları için gereken minimum 2–3 yıllık yatırım süreci ve önümüzdeki dönemlerde ortaya çıkması beklenen 30.000 MW’lık ek kapasite ihtiyacı göz önünde bulundurulduğunda, gelecek yıllarda arz açığıyla karşılaşmamak için önlemlerin şimdiden alınması ve yatırımlara başlanması gerekmektedir.

Son yıllardaki artışa karşın Türkiye halen 2.004 kWh ile Avrupa’da kişi başına elektrik tüketimi en düşük olan ülke konumundadır. Bize en yakın ülke olan Polonya’da kişi başına tüketim 3.325 kWh’dir. Kişi başına düşen düşük tüketim miktarı önümüzdeki dönemde talepte yüksek büyüme potansiyeline işaret etmektedir.

Doğal gaz fiyatlarında yaşanan artışların uzun bir dönem boyunca elektrik satış fiyatlarına yansıtılmaması dolayısıyla, ağırlıklı olarak doğal gaza dayalı elektrik üreten özel sektör şirketlerinin olumsuz yönde etkilenen kârlılığı Ağustos 2006’da devreye giren DUY mekanizması ve Temmuz 2008’de başlayan Otomatik Fiyatlandırma süreci paralelinde iyileşme trendine girmiştir. Bu çerçevede özel sektör şirketleri artan maliyetlerini fiyatlarına yansıtma olanağı bulmuş, bu da sektörde fiyatlama tarafındaki riskleri göreceli olarak azaltmıştır.

Yönetimin faaliyet sonuçlar›n› değerlendirmesi ve analizi

(38)

Temmuz 2008’de devreye giren Otomatik Fiyatlandırma mekanizması çerçevesinde, yılda 4 kez (Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim) üretim maliyetlerindeki değişiklikler elektrik satış fiyatlarına yansıtılmaktadır. Bu paralelde 2008 yılında elektrik fiyatları %49, doğal gaz fiyatları ise %81 artış göstermiştir.

2008 yılında, %1,1’lik gayri safi yurt içi hasıla büyüme oranına karşı elektrik tüketimi 2007 yılına göre %4,5 oranında artarak 198.054 GWh olarak gerçekleşmiştir.

Zorlu Enerji’nin Projelerini Yürütmekte Olduğu Yurt Dışı Pazarlar

Zorlu Enerji yatırımlarını sürdürdüğü Rusya, İsrail ve Pakistan elektrik sektörlerinin karakteristik yapıları Türkiye ile benzerlikler göstermektedir:

• Dünya ortalamasının üzerinde güçlü talep artışı

• Yakın gelecekteki arz açığının giderilmesi için yatırım ihtiyacı

• Elektrik üretimi ve dağıtımında devlet kontrollü piyasa

• Liberalizasyonun artmasıyla güçlü talep ve zayıf arzın da etkisiyle yükselen elektrik fiyatları

Rusya Elektrik Sektörü

Rusya dünyanın üçüncü büyük elektrik tüketicisi olmakla birlikte, elinde bulundurduğu doğal gaz ve petrol rezervleri ile dünya enerji sektörünün ana oyuncuları arasında yer almaktadır. Ülkenin eskiyen altyapısı, ekonomik büyüme hızının da etkisiyle istikrarlı bir elektrik arzı sağlamaya yeterli olamamaktadır.

Önümüzdeki yirmi yıllık süreç içinde Rusya’nın gayri safi yurt içi hasılasının yıllık ortalama %3,8 büyüyeceği ve bu büyümeye paralel olarak elektrik talebinin yıllık

%1,9 artacağı tahmin edilmektedir. Yapılan tahminler doğrultusunda 2007 yılında 980.000 GWh olan elektrik talebinin 2020’de 1.600.000 GWh seviyelerine ulaşması beklenmektedir. 2007 yılı itibariyle Rusya’da kişi başına elektrik tüketimi 5.787 kWh’dir.

Yapılan projeksiyonlara göre Rusya’nın şu an 220 GW seviyelerinde olan kurulu güç tarafında, artan elektrik talebi paralelinde 2030 yılına kadar ek 130 GW kapasite artırımı ihtiyacı doğması beklenmektedir.

Zorlu Enerji’nin yatırımlarının gerçekleştiği Moskova bölgesinde elektrik talebi yüksek şehirleşme ve sınai kalkınmaya bağlı olarak Rusya toplam elektrik talebinin üzerinde artış göstermektedir 2007 yılında talep artış oranı Rusya için %2,3 iken Moskova için %3,5 olarak gerçekleşmiştir.

Rusya elektrik üretiminin yaklaşık olarak %48’ini doğal gaz, %18’ini hidrolik, %18’ini kömür ve %16’sını nükleer enerji kaynakları oluşturmaktadır. Yüksek ihracat geliri sağlaması nedeniyle doğal gazın, elektrik üretimindeki payının önümüzdeki dönemlerde azalması beklenmektedir.

Yapılan projeksiyonlara göre 2030 yılında kaynakların elektrik üretimindeki payları %39 doğal gaz, %15 hidrolik,

%20 kömür, %24 nükleer ve %2 yenilenebilir enerji şeklinde olacaktır.

Yönetimin faaliyet sonuçlar›n› değerlendirmesi ve analizi

(39)

Rusya Federasyonu hükümetinin kararı uyarınca, regüle çift taraflı sözleşmelerden serbest sözleşmelere kademeli geçişin 2011 yılına kadar tamamlanması beklenmektedir.

2007 verilerine göre regüle piyasa toplam piyasanın %90’ını oluşturmaktadır. Bu serbestleşmenin enerji fiyatlarını artıracağı öngörülmekte olup, piyasa oyuncularının kârlılığını olumlu yönde etkilemesi beklenmektedir.

İsrail Elektrik Sektörü

İsrail’in kişi başına düşen 6.599 kWh’lık elektrik tüketimi 5.765 kWh’lik Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde kalmaktadır. Geçtiğimiz on yıl içinde, elektrik tüketiminde kaydedilen ortalama yıllık %4,8’lik bir artış, yıllık %3,7 olan gayri safi yurt içi hasıla büyüme oranın üstünde olmuştur. İsrail’in elektrik üretimi ağırlıklı olarak kömüre, fuel-oile ve doğal gaza dayalıdır. Bu kaynakların üretimdeki payı sırasıyla %69,3, %13,1 ve %17,5 seviyesindedir.

2006 yılı verilerine göre, yıllık elektrik tüketimi 45.625 GWh olan İsrail pazarında kamu sektörü şirketi olan IEC (Israel Electricity Corporation) hakim durumdadır. 2007 yılı sonu itibariyle IEC toplam kurulu gücün %99,4’ünü oluştururken, geri kalan kısım özel sektör üreticilerine aittir. 1996 yılında yürürlüğe giren yasayla birlikte sektörde liberalleşme dönemi başlamış olup önümüzdeki dönemde özel sektörün payının artması beklenmektedir.

Pakistan Elektrik Sektörü

2006 yılı verilerine göre, yıllık elektrik üretimi 98.350 GWh olan Pakistan’da, üretimin ana kaynaklarını doğal gaz (%36), fuel-oil (%29) ve hidrolik(%32) oluşturmaktadır. Mevcut durumda, elektrik üretiminde ülkenin yenilenebilir enerji kaynakları tam olarak kullanılamamaktadır.

Kalitesiz iletim ve dağıtım alt yapısı ve önemli oranda kaçak kullanım nedeniyle toplam elektrik tüketimi 72.712 GWh seviyesinde kalmaktadır.

Elektrik kaynakları tarafındaki yüksek potansiyele rağmen Pakistan’da önemli bir arz açığı yaşanmaktadır. Pakistan’ın kişi başına düşen 430 kWh’lik elektrik tüketimi 5.765 kWh’lik Avrupa ortalamasının oldukça altında kalmaktadır.

Mevcut durum itibariyle 162 milyonluk nüfusun sadece

%65-70’nin elektriğe erişme imkanının olması, ileriye dönük olarak önemli bir enerji talep artışına işaret etmektedir.

Kamu kaynaklarına göre, yıllık %6-7 talep artışı tahmini paralelinde, Pakistan’ın 2020 yılında 14.000 MW’lık arz açığı yaşaması muhtemeldir.

Zorlu Enerji Grubu, yurt dışında gelişme potansiyeli yüksek pazarlarda da büyümeyi hedeflemekte olup Rusya, İsrail ve

Pakistan’da yatırım faaliyetlerine aktif olarak devam etmektedir.

Birim Dönüşüm Cetveli

1.000 kW = 1 MW 1.000 kWh = 1 MWh

1.000 MW = 1 GW 1.000 MWh = 1 GWh

1.000 GW = 1 TW 1.000 GWh = 1 TWh

(40)

Yurt İçi Faaliyetler

Elektrik Üretimi Doğal Gaz Santralleri

Zorlu Enerji bünyesinde yer alan Lüleburgaz, Bursa, Ankara, Kayseri ve Yalova elektrik santralleri, müşteri kitlesini oluşturan sanayi işletmelerine elektrik ve buhar sağlamaktadır. Santraller toplam 420 MW kurulu güce ve 207 ton/saat buhar kapasitesine sahiptir. Bu santraller özel sektör elektrik üretiminin %8’ini gerçekleştirmekte ve ağırlıklı olarak DUY sitemine, kısmen de sanayi kuruluşlarına ve ticarethanelere kesintisiz ve kaliteli enerji sağlamaktadır.

2008 yılında ADÜAŞ ihalesi kapsamında Zorlu Enerji Grubu’na geçen Van (Engil) gaz türbini ile termik santral toplam kurulu gücüne 15 MW ilave edilmiştir.

Lüleburgaz Santrali’nin kapasite artırım projesi kapsamında 2008 yılında başlatılan ek 75 MW gücündeki santral yatırımı devam etmekte olup, basit çevrim olarak (49 MW) 2009’un ilk yarısında devreye alınması planlanmaktadır.

Hidroelektrik Santralleri

Zorlu Enerji’nin %97,2’sine sahip olduğu Zorlu Doğal Elektrik, 2008 yılında kazanılan ADÜAŞ ihalesi kapsamında 7 hidroelektrik santralinin işletim hakkını 30 yıl süreyle elde etmiştir. 111 MW kurulu güce sahip olan baraj, kanal ve göl tipi bu santrallerle ilgili 2008 yılında, işletme optimizasyonunu sağlamak amacıyla bakım çalışmaları gerçekleştirilmiş olup, planlanan verimlilik ve kapasite artırma yatırımları için 2009 yılında mühendislik çalışmaları başlatılacaktır.

Grubun yürütmekte olduğu 3 hidroelektrik santrali projesi ile ilgili olarak; Dalaman Çayı üzerinde toplam 204 MW kurulu güce sahip olacak Sandalcık (Sami Soydam) ve Narlı hidroelektrik santralleri ile Tirebolu (ön fizibilitesi 60 MW) santralinin inşaatı için ayrıntılı fizibilite çalışmaları sürdürülmektedir.

Jeotermal Santralleri

Zorlu Enerji Grubu, ADÜAŞ ihalesi kapsamında Türkiye’nin halen çalışmakta olan en büyük kurulu güce sahip jeotermal santrali konumundaki 15 MW kapasiteli Denizli Kızıldere Elektrik Santrali ile Kızıldere Jeotermal Sahası’nın 30 yıl süreyle işletme hakkına sahip olmuştur. Santralin Eylül 2008’de devralınmasının ardından yürütülen saha faaliyetleriyle birlikte kapasite kullanımı %90’lar düzeyine çıkarılmıştır. Üretim düzeyinin süreklilik kazanması için gerekli çalışmalar yürütülmektedir. Dünyanın iyi bilinen sahalarından biri olan Kızıldere sahasında bir yandan 60 MW kurulu güce sahip yeni bir santral kurulması için rezervuar kapasitesi araştırılmakta diğer yandan da sürdürülebilir bir kaynak olan jeotermal enerjiyi daha uzun vadeli kılmak için başta re-enjeksiyon olmak üzere çalışmalar devam etmektedir. Kızıldere Jeotermal sahasında planlanan faaliyetler elektrik üretiminin yanı sıra ısı üretimini de kapsamaktadır. Bu yönüyle proje, sürdürülebilir çevre