PCOS Ve JİNEKOLOJİK K AN SERLER
Prof. Dr. ÇETİN ÇELİK
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SELÇUKLU TIP FAKÜLTESİ KADIN HAST VE DOĞUM AD
KON YA
PCOS
• PCOS kadınların %5-1 0 e t k ile r
• Yaygın bir endokrin bozukluktur
• K linik ola ra k
– Oligom e nore – Am e nore – H ipe ra ndroje nizm
– İnfertilite – Obe zit e
– İnsilün rezistansı
PCOS
• Ge ç Döne m Proble m le r
– M e t a bolik se ndrom – Diya be t
– K a r diova sk üle r ola yla r – Neoplazi gelişimi
• H ipe r pla zi K a nse r
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• Est roje nle r
– Endometrial hiperplazi ve kanser gelişimi
• Progesteronla dengelenmemiş estrojen
• Endometriumda mutasyon ve mitoz artışı
– DNA replikasyon hatalarında artış
• Obe zle r de e st roje nle r a r t m a k t a
– Androje nle rin pe rife rde e st roje ne a rom a t iza syonu
– Steroidler meme epitelinde proliferasyonu uyarır – Ove r e pit e linde prolife ra syon
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• H ipe ra ndroje ne m i
– M e m e ve ove r e pit e linde prolife ra t if e t k i
– Endom e t ria l k a nse r hüc re le rinde
uyarıcı etki
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• Artmış LH sekresyonu
– Ove r e pit e linde prolife ra syon
– End ca gelişimine neden olabilir
• LH /hCG re se pt örle ri e ndom e t rium da (+)
• Büyüme gelişmeyi uyarır
• End Ca LH re se pt örle rinde
↑
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• H ipe rinsilüne m i
– Endom e t ria l gla nd ve st orom a da a rom at a z aktivitesini uyarır
• Endoje n e st roje n a r t a r
• I GF 1 a r t a r
– İnsülin ve I GF End - m e m e c a gelişiminde rol oynar
• I GF
– Prolife ra t if
– Diffra nsiya syonu uyarır
– İnsulin ve I GF-I
• SH BG he pa t ik se nt e zini inhibe e de r
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• Obe zit e tek başına bir risk faktörü
– PCOS’ da % 5 0 obe zit e gör ülür – Andr oje nle rin pe rife r a l dok uda
e st roje nle re a rom at iza syonu
– H ipe rinsuline m i ve insilün rezistansı
• Obe zle r de da ha be lir gin
– Se r um da pr oinfla m at ua r sit ok inle r a r t a r
• I L-1 8 , T N F-a lfa
– Obe zle r de bu artış daha belirgin
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• PCOS’ da infe r t ilit e oranı sık
– K e sint isiz ovula syon
• Ove r e pit e linde tekrarlıyan travma
– Ove r yüze y e pit e linde n gelişen e pit e liya l ink lüzyon k ist le ri
– Follik üle r m a yii ve e st roje n uyarısı
Fa t a lla M F, La nc e t , 1 9 7 1 Z a jic e k J , J Re prod M e d, 1 9 7 8
PCOS V E K AN SER PATOGEN EZ
• PCOS da artmış serum LH düzeyi
– Ove r dok usu gona dot ropinle re ha ssa s
– Epit e lya l ink lüzyon k ist le ri m a lign transformasyona uğrar
Cra m e r DW, J N a t l Ca nc e r Inst , 1 9 8 3
ENDOMETRİUM KANSERİ
• En sık saptanan jinekolojik kanser
• En sık 60 lı yaşlar
– % 5 -30 50 yaş altı
• % 5 8 obe z
• % 5 5 nullipa r
• % 3 9 düze nsiz m e nst rüe l sik lus
• % 2 3 diya be t ve hipe r t a nsiyon
ENDOMETRİUM KANSERİ RİSK FAKTÖRLERİ
• Tip I e ndom e t rium Ca genetik değişiklikler
– M ikrosat ellit insit abilit e – PTEN mutasyonları
– K ras m ut asyonu
– B-kat enin m ut asyonu
• Er ke n menarş geç menapoz
• N ullipa rit e
• PCOS
• İnfertilite
• K ronik a novula syon,
• Est roje n tek başına ve rilm e si
• Ta m ok sife n
• Obe zit e
• Diya be t
• H ipe r t a nsiyon
ENDOMETRİUM KANSERİ
• 1940 yıllarda PCOS ve endometrium Ca arasındaki ilişki vurgulandı
Spe e r t H . Sur g Gyna e c ol Obst e t 1 9 4 9
• Obezite, hipertansiyon ve uzamış amenore
• Endom e t ria l hipe rpla zi ve e ndom e t rium Ca ilişkisi
• Progesteronla dengelenmemiş kronik e st roje n e t k isi
Doc ke r t y M B , Am J Obst e t Gyne c ol 1 9 5 7
ENDOMETRİUM KANSERİ
• PCOS ve Endom e t rium Ca arasındaki ilişki pre m e nopoza l ha st a la rda söz konusu
O.C.Pilla y H um a n Re produc tion.2 00 6
• PCOS sonrası End Ca daha genç yaşta
– 40yaş önce
• İyi diffe ra nsiye yüze yse l c a
AN TOˆ N IO H . DE FRAN C¸Gyne cologic al Endoc rinology, 2 0 1 0 AN GIOLO GADDU CCI, Gyne c ologic a l Endocrinology, 2 0 0 5
ENDOMETRİUM KANSERİ
• 35 yaş altı atipik hiperplazide
• Ove r biopsisinde % 2 5 polik ist ik ove r
• PCOS öyk üsü ola n obe zle rde
e ndom e t rium k a nse ri risk i da ha be lirgin
Viola AS, Aust N Z J Obste t Gyna e c ol 2 0 0 8
ENDOMETRİUM KANSERİ
• Avustralya, populasyona dayalı vaka kontrol çalışması
• PCOS e ndom e t rium Ca iç in risk fa k t örü
• Premenopozal dönem End ca belirgin risk artışı
• Kilodan bağımsız risk artışı
Em ily J. Fe a rnle y Ca nc e r Ca use s Control (2 0 1 0 )
ENDOMETRİUM KANSERİ
• Endom e t rium Ca ile PCOS arasındaki ilişki
– Epide m iyolojik ola r a k ç ok iyi or t a ya konmasına rağmen
– M e t a a na lizle r le bu t a m de st e k le nm e di
– Yeni geniş çalışmalara ihtiyaç var
ENDOMETRİUM KANSERİ
• H ipe r pla ziyi e nge lle m e k iç in – K ilo k ont r olü
– OK S
– Egze r siz
– M e nst r üa syonun düze nle nm e si
– En a z 3 a y da bir e ndom e t ria l dök ülm e nin sağlanması
– T V U SG ile e ndom e t ria l kalınlığın ölçümü
ENDOMETRİUM KANSERİ
• Gerekirse endometrial değerlendirme
– Biopsi
– H ist e roskopi
• Diğer risk faktörleri araştırılmalı
– Diya be t i hipe r t a nsiyoni Y ük se k LDL
• M e t for m in
– PCOS bağlı gelişebilecek endometrium Ca engellemede etkinliği gösterilemedi
OVER KANSERİ
• Ove r k a nse rle ri na dir pat olojile rdir
• Yaşam boyu risk %1.5
• Ge be lik olum suz e t k ile ri önle r
• OKS ve parite riski azaltır
• İnfertilite ve nulliparite risk artar
• LH reseptörleri over tümör saptandı
OVER KANSERİ
• PCOSlu ha st a la rda
– Ove r yüze y e pit e linde
• Y ük se k ora nda hipe r pla st ik ve m e t a pla st ik değişiklikler
• İnkülizyon kistleri saptandı
Re sta L. Obste t Gyne c ol.1 9 9 3 ;8 2 :1 8 1 –1 8 6
OVER KANSERİ
– PCOS
• 2.5 kat risk artışı
• Anovula syon
• Est roje n ove r e pit e linde m e t a pla zi- hipe r t rofi
N ikos F.Be st Pra c t ic e & Re se a rc h Clinic a l Obst e t ric s a nd Gyna e c ology 2 0 1 0 Tony G. Zre ik , Cur re nt Opinion in Obst e t ric s a nd
Gyne c ology 2 0 0 8 Sc hildk ra ut J M . Obst e t Gyne c ol 1 9 9 6
OVER KANSERİ
• Obezite over ca gelişiminde etkili
– Adole sa n obe zle rde ove r c a risk i a r t a r – Pre m e nopoza l ove r c a risk i 2 k at fa zla – Endom e t rioid t ip risk i 4 k at fa zla
OVER KANSERİ
• PCOS ile Over Ca arasında ilişki saptanmamıştır
Atiom o WU. Fe rtil Ste ril. 2 0 0 3 Coula m CB, Obste t Gyne c ol 1 9 8 3
MEME KANSERİ
• Kadınlarda en sık görülen kanserdir
• Est roje n ve proge st e ron m e m e c a gelişiminde öne m li risk fa k t örü
• Yaşam boyu kümülatif etki önemli
• Risk fa k t örle ri
– Er ke n menarş ge ç m e na poz – N ullipa rit e
– Obe zit e
– Genetik yatkınlık
MEME KANSERİ
• PCOS ve meme kanseri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar azdır ve çelişkilidir
• Anket çalışmaları, m e t a dolojik sorunla r söz konusu
• PCOS tanısında sıkıntı söz konusu
• Post m e nopoza l yaşa ulaşmış PCOS lu ha st a la rda m e m e Ca risk i a r t m a k t a
Coula m CB , Obst e t Gyne c ol 1 9 8 3
MEME KANSERİ
• PCOS ola n olgula rda m e m e c a mortalite oranı artmaktadır
Pie rpoint T, J Clin Epide m iol 1 9 9 8
• Meme ca ile PCOS arasında güçlü ilişki mevcut
Atiom o WU. Fe rtil Ste ril. 2 0 0 3
MEME KANSERİ
• Meme Ca riskinde artış saptanmadı
W ild S, H um Fe rtil 2 0 0 0 Ga m m on M D, Am J Epide m iol 1 9 9 1
UTERİN SARKOMLAR
• Low g r a de e ndom e t ria l st r om a l k a nse r hormon bağımlı
– Est roje n re se pt ör ü % 8 0
– Proge st e ron re se pt ör ü % 9 5 pozit if
• U t e rin karsinomasarkomlarım 1 /3 de re se pt örle r pozit if
• Karşılanmamış e st r oje n ve PCOS risk fa k t örü
Bra dle y Chit t e nde n Re produc t ive BioM e dic ine Online 2 0 0 9
• Revie w
• PCOS ve jinekolojik kanserler arasında ilişki ?
• 19 çalışma 8 çalışma dahil edildi
• Endom e t rium Ca risk i 2 .7 k at
• Ove r Ca risk i 2 .5 k at
• M e m e Ca risk artışı saptanmadı
SON U Ç
• PCOS
– K ronik a novula syon
• Endometrial hiperplazi ve kanser riskinde artışa neden olur
• Meme ve over kanseri arasında ilişki tartışmalıdır
• PCOS ve jinekolojik kanserler arasındaki ilişkiyi ortaya koymak için
– Geniş katılımlı prospektif randomize çelışmalara ihtiyaç vardır
SON U Ç
• PCOS’ lu ha st a la r
– Yakın takip edilir
– Risk altındaki hastalar saptanır
– Kanser gelişimini azaltacak önlemler alınır – Ta ra m a proğramları uygulanırsa
• Kanser gelişimi engellenebilecek veya
• Erken dönemde yakalama olanağı sağlanacaktır
