GÜRCİSTAN ÜLKE PROFİLİ

T.C.

Ticaret Bakanlığı

Dış Temsilcilikler ve Uluslararası Etkinlikler Genel Müdürlüğü

2020

GÜRCİSTAN ÜLKE PROFİLİ

SULUOVAT.C.

TİCARET VE SANAYİ ODASI 2020

SULUOVA TSO 2020 1

İçindekiler

1. GENEL BİLGİLER ... 2

2. GENEL EKONOMİK DURUM ... 6

3. DIŞ TİCARET ... 8

4. DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR ... 13

5. TÜRKİYE ile TİCARET ... 14

EKLER: ... 18

1. GENEL BİLGİLER

Başlıca Sosyal Göstergeler

Nüfus 3,7 milyon

Dili Resmi dil: Gürcüce

Etnik Yapı: Gürcü (% 84), Azeri (% 7), Ermeni (% 6), diğer (% 3) Yönetim Biçimi Yarı Başkanlık tipi Cumhuriyet

Para Birimi Lari (1 ABD Doları: 2,99 Lari) Başkent Tiflis (1,2 milyon)

Önemli Şehirler Kutaisi (193 bin), Zugdidi (175 bin), Batum (124 bin)

Yüzölçümü 69.700 km²

Üyesi Olduğu Başlıca Uluslararası Kuruluşlar

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü (AGİT), Avrupa Konseyi (AK), Avrupa Kafkasya Asya Ulaştırma Koridoru (TRACECA), Birleşmiş Milletler (BM), Dünya Bankası (WB), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova Grubu (GUAM), Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ), Uluslararası Para Fonu (IMF), Uluslararası Polis Teşkilatı (INTERPOL), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO).

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Dönem Başkanlığı 27 Kasım 2019 itibariyle Delegeler Komitesi toplantısında düzenlenen törenle Fransa’dan Gürcistan’a geçmiştir.

Coğrafi Konum

Gürcistan, 40’ ve 47’ doğu boylamları ile 41’ ve 44’ kuzey enlemleri arasında yer almaktadır.

69.700 km² olan yüzölçümünün yaklaşık %80’i dağlıktır. Ülkenin kuzeyinde Rusya Federasyonu (Dağıstan, Çeçenistan, Kuzey Osetya, Kabarday-Balkar Özerk Cumhuriyetleri), güneyinde Ermenistan, güneydoğusunda Azerbaycan, güneybatı ve batısında Türkiye yer almaktadır. Kara sınırlarının uzunluğu yaklaşık 2.000 km’dir. Batı ve kuzeybatısında 310 km uzunluğunda Karadeniz kıyıları yer almaktadır.

Kuzeyden Büyük Kafkas ve güneyden Transkafkas dağları ile çevrili olan Gürcistan merkezde tektonik bir yapıya sahiptir. Karadeniz kıyılarından doğudaki Alazani Vadisine kadar olan bölümde, tarıma elverişli büyük ova ve platolar bulunmaktadır.

Gürcistan’ın batısına ılık, nemli Akdeniz iklimini andıran yarı tropik iklim, doğusuna ise Alp Dağları’nın iklim özelliklerine benzer kara iklimi hakimdir. İklimin bu kadar değişmesinde, ülkeyi doğu ve batı olmak üzere ikiye ayıran Likhi Sıradağlarının büyük rolü vardır.

Ayrıca, Gürcistan Kafkaslarda en fazla yağış olan ülke konumunda olup, Karadeniz kıyılarında yıllık yağış miktarı 2.000 mm³’ün üzerindedir. Başkent Tiflis’te yıllık ortalama sıcaklık ise 12.8 ºC’dir.

SULUOVA TSO 2020 3 İklim ve coğrafyanın getirdiği avantaj ile Gürcistan, turistlerin ve araştırmacıların ilgisini çekecek kadar zengin ve kendine özgü bir floraya sahiptir. Büyük kısmını meşe, çam, kayın, ceviz ve fındık ağaçlarının oluşturduğu ormanlar ülkenin yaklaşık %35’ini kaplamaktadır.

Gürcistan, en büyükleri Rioni, Inguri, Kura ve Mktvari olmak üzere çok sayıda akarsuya sahiptir. Ülkedeki akarsular taşımacılık yapılmasına müsait olmamasına rağmen özellikle büyük hidroelektrik enerjisi üretimi için son derece uygundur.

Ayrıca, ülkede 850’den fazla göl, yarısından fazlası termal olmak üzere 2.000 civarında mineral su kaynağı bulunmaktadır. Diğer taraftan, Shkana (5.068); Janga (5.059) ve Kazbegi (5.033) başlıca yüksek dağlardır.

Siyasi ve İdari Yapı

Trialeti ve Samtavro bölgelerinde yapılan kazılarda, MÖ 2000 yıllarında (Bronz Çağı) yerleşim olduğu tespit edilen Gürcistan’a bugünkü halkın atalarını teşkil eden toplulukların MÖ 7.

asırda Mezopotamya’dan geldiği sanılmaktadır. Bu toplulukların kurdukları krallıklar (batıda Cholchis, doğuda Iberia) önce İranlılar, daha sonra Büyük İskender’in egemenliği altına girmiştir.

Eski başkent olarak nitelendirilen Mtskheta MÖ 4. asırda kurulan Iberia’nın başkenti olup, Büyük İpek Yolu üzerinde bulunmaktadır. MÖ 66 yılında Romalılar tarafından işgal edilmiş olan Gürcistan MS 337 yılında Kral Mirian döneminde Kapadokya’dan gelen Aziz Nino zamanında Hıristiyanlığı benimsemiştir. 5. asır ise Gürcü alfabesinin ilk kez kullanılmaya başladığı dönem olarak iddia edilmektedir.

6. asırda Gürcistan’da feodal bir yapı oluşmuş, ardından 9. asıra kadar Arap hakimiyeti altında kalmıştır. İki yüz yıl süren Müslüman idaresinden sonra 9. asırda başlayan özgürlük hareketleri sonucunda II. David tarafından Tiflis geri alınmış, daha sonra IV. David ve Kraliçe Tamara döneminde ülke sınırları sürekli genişlemiştir. 1215 yılında Erzurum ve Trabzon’dan Gence’ye; Azerbeycan’dan Çerkezya’ya kadar çok büyük bir alana yayılmıştır. 13. asıra kadar geçen bu dönem Gürcü tarihinde “Altın Çağ” olarak nitelendirilmektedir.

13. asrın başında ülke Moğollar tarafından istila edilmiş, Osmanlı İmparatorluğu’nun İstanbul’u almasından sonra Hıristiyan batı ile bağları kopan Gürcistan, 14. ve 15. asırlarda Türk ve İran saldırılarına hedef olmuştur. 1510 yılında Osmanlı orduları o zamanki başkent Kutaisi de dahil olmak üzere Gürcistan’ın büyük bölümünü ele geçirmiş, ancak bu yüzyılın sonunda İranlılar ülkenin doğusuna hakim olmuştur.

Daha sonra sürekli olarak Osmanlı veya İran egemenliği altında kalan Gürcistan, Kral II. Irakli döneminde 1783 yılında yapılan Georgievsk Anlaşması ile Rusya’nın koruması altına girmiştir.

1801 yılında anlaşmayı tek taraflı olarak fesh eden Rusya, Gürcistan’ı ilhak etmiş ve ülkeyi Ruslaştırma politikasını uygulamaya başlamıştır. Ancak, bu politikaya duyulan tepkiler milliyetçilik akımlarını güçlendirmiş, üç Kafkas ulusu arasında (Gürcüler, Ermeniler ve Azeriler) Transkafkasya Federasyonu (OZAKOM) kurulmuştur. Ancak, iç çekişmeler nedeniyle Federasyon uzun süreli olmamıştır.

1917 yılındaki Bolşevik ihtilalinden sonra 26 Mayıs 1918 tarihinde bağımsızlık ilan edilmiş, Avrupa ülkelerinin Anayasalarından esinlenerek yeni Anayasa oluşturulmuştur. Söz konusu Anayasa’da Osetler, Abhazlar ve Acarlar gibi azınlıklara otonomi verilmemiş, ancak, bu defa da ülke Almanların etkisi altına girmiştir. Almanya’nın I. Dünya Savaşı’nda yenilmesi üzerine, Kızıl Ordu tarafından işgal edilmiş ve 12 Mart 1922’de üç Cumhuriyetin de katılımı ile Transkafkasya Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağlanmıştır. 1936 yılında ise TSFSR’nin dağılmasıyla Sovyetler Birliği’nin (SSCB) bir üyesi haline gelmiştir.

SSCB’nin glasnost ve perestroyka hareketi ile birlikte dağılma sürecine girmesinin ardından, ilk bağımsızlık hareketleri Baltık Cumhuriyetleri ile birlikte Gürcistan’da da başlamış, 1989 yılında Kızıl Ordu askerleri ile vatandaşlar arasında yaşanan olaylardan sonra bağımsızlık isteği ön plana çıkmıştır.

Son olarak, Gürcistan Yüksek Sovyeti’nin 1921 tarihli Gürcistan-SSCB Anlaşması ile 1922 tarihli Birlik Anlaşması’nın geçerli olmadığına karar vermesi üzerine, 31 Mart 1991’de ülke genelinde referanduma gidilmiş ve seçmenlerin %98’i yeni Cumhuriyeti onaylamıştır. Bunun üzerine, 9 Nisan 1991’de Gürcistan Parlamentosu ülkenin bağımsızlığını ilan etmiştir.

Gürcistan, 24 Ağustos 1995’te kabul edilen Anayasaya göre, 31 Mart 1991’da yapılan referandum ve 9 Nisan 1991’da kabul edilen bağımsızlık yasası ile bağımsız, üniter ve bölünmez bir devlet olarak kurulmuştur. Ülkenin yönetim şekli demokratik cumhuriyettir.

Gürcistan’ın idari yönetim birimleri, 9 bölge ve başkent Tiflis ile Abhazya Özerk Cumhuriyeti ve Acara Özerk Cumhuriyeti’nden oluşmaktadır.

Gürcistan Parlamentosu tek kamaralı olup, 150 üyeden oluşmaktadır. Parlamento seçimleri dört yılda bir düzenlenmektedir.

Nüfus ve İstihdam

Ülke çok önemli bir nüfus sorunu ile karşı karşıyadır. 1989 yılında gerçekleştirilen nüfus sayımından bugüne kadar, 5,5 milyon olan ülke nüfusu yaklaşık %30 oranında düşüş göstermiştir. 2019 yılı itibarı ile ülke nüfusu 3,7 milyondur. Nüfustaki bu ciddi düşüş; düşen doğum oranı, büyük çaptaki göç ve ülkeden kopan bölgelerdeki (Abhazya ve Güney Osetya) nüfusun sayılamamasından kaynaklanmaktadır. Doğum oranının düşmesine ve büyük çaplı göçe, sivil savaş nedeni ile yaşanan sıkıntılar ve ülke ekonomisindeki kötüye gidiş neden olmuştur.

İstatistiki göstergelere göre göç eden nüfusun büyük çoğunluğu çalışma yaşında olup, bu kişilerin çok büyük bölümü meslek sahibi ya da yüksek eğitim görmüş kişilerdir. Çalışma yaşındaki nüfusun ülkeden göçü doğum oranlarının düşmesine de neden olmuştur. Kayıtlı işsizlik oranı 2019 yılı itibarı ile % 11,6 olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılında ise % 14,0 gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.

SULUOVA TSO 2020 5 Doğal Kaynaklar ve Çevre

Ülke topraklarının %11’i tarıma elverişli arazilerden, %25’i ise meralardan oluşmaktadır.

Ülkenin %34’ü ise ormanlık arazidir.

Gürcistan, dünyadaki en zengin manganez yataklarından birine sahiptir. Toplam rezervlerin 222 milyon ton olduğu tahmin edilmektedir. Ancak yine de talebin azalması ve enerji maliyetlerindeki yüksek artışlar gibi sorunlarla yüz yüzedir.

Gürcistan ayrıca bakır ve demir cevherlerine, obsidian, arsenik ve akik taşı gibi minerallere de sahiptir. Ülkede yaklaşık 300 milyon ton kömür rezervi bulunmakla birlikte, Gürcistan kömürü yeterli kalitede değildir.

Gürcistan enerji kaynakları açısından yetersiz olduğundan bu açığını ithalatla gidermeye çalışmaktadır. Gürcistan’ın doğusunda bazı petrol yatakları bulunmaktadır. Bilinen petrol rezervi 35 milyon varil civarındadır. Petrol ihtiyacının bir kısmı İran’dan ithal edilerek karşılanmaktadır. Ayrıca doğal gazın da yeterli miktarlarda olmayışı Gürcistan’ı, Rusya ve Türkmenistan’dan ithalata bağımlı kılmaktadır.

Gürcistan, önemli maden suyu kaynaklarına sahiptir. Ülkede günde 120 litre su üreten 2300 adet memba bulunmaktadır. En bilinen kaynaklar ülkenin ortasındaki Borjomi’de bulunmaktadır. Bu bölgede bir Gürcü-Hollanda ortak yatırım şirketinin hem iç tüketim hem de ihracata yönelik üretim gerçekleştiren iki şişeleme fabrikası bulunmaktadır. Dünyanın sayılı su kaynaklarına sahip olan Gürcistan kaynaklarının yalnızca yaklaşık % 10’unu kullanmaktadır. Gelecekte ülkede bu alanda çok önemli iş fırsatları doğması beklenmektedir.

2. GENEL EKONOMİK DURUM

Temel Ekonomik Göstergeler

2014^a 2015^a 2016^a 2017^a 2018^a 2019^a 2020^b 2021^b GSYİH (Cari Fiyatlar -

*SAGP-milyar $)

36,07 37,55 39,04 41,7 44,78 47,91 46,29 48,61 GSYİH Büyüme

(Sabit Fiyatlar -%)

4,43 3,02 2,91 4,84 4,84 5,15 -4 3

Kişi Başına Düşen GSYİH'daki Değişim Oranı (Cari Fiyatlar- SAGP- %)

4,47 2,88 2,72 4,9 4,75 5,32 -3,49 2,92

Tüketici Fiyat Enflasyonu (ort, %)

3,07 4 2,14 6,04 2,62 4,85 4,64 3,69

İşsizliğin Toplam İşgücüne Oranı (%)

14,6 14,1 14 13,9 12,7 11,6 - -

Devletin Genel Net Borçlanmasının GSYİH'ya Oranı (%)

-1,81 -1,18 -1,52 -0,48 -0,82 -1,82 -7,49 -3,41

Cari Ödemeler Dengesinin GSYİH'ya Oranı (%)

-10,15 -11,79 -12,45 -8,06 -6,77 -5,06 -10,47 -6,86

*Satın Alma Gücü Paritesi

Kaynak: IMF, a Gerçekleşen, b Tahmin

Komünizm döneminde SSCB ülkeleri içinde en güçlü ekonomiye sahip olan Gürcistan, birliğin dağılmasının ardından ekonomisinde ciddi sorunlarla ve istikrarsızlıkla karşı karşıya kalmıştır.

Bağımsızlığa geçişle birlikte ülkenin sanayi sektörünün GSYİH’daki payı azalırken, hizmet sektörünün payı artış göstermiştir. Ülkenin sanayi tesislerinin büyük çoğunluğu teknolojisi eskidiği için atıl durumdadır. Sanayi sektörü üretimi çok az sayıdaki işletmenin faaliyetlerine dayanmaktadır. Ülkedeki mevcut 2800 sınai işletmesinden yalnızca 50’si toplam üretimin

%75’ten fazlasını üretmektedir. Özelleştirme süreci ve Gürcistan’ın son dönemde imzaladığı ekonomik anlaşmaların da etkisi ile sanayi sektörüne doğrudan yabancı yatırım girişi gözlenmektedir. Ayrıca tarım da ekonomide hala önemli bir sektör durumundadır.

Sovyetler Birliği’ne dahil olan diğer ülkelerin bağımsızlıklarını kazandıktan sonra yaşadıkları ekonomik sorunların benzerlerini yaşayan Gürcistan, bunlara ilave olarak ticaret yollarını bozan bir iç savaş yaşamış ve bu nedenle de bazı ilave sorunlarla karşı karşıya kalmıştır.

Bağımsızlık sonrasında ekonomide yaşanan çöküş çok hızlı ve şiddetli olmuştur. Ekonomide yaşanan hızlı çöküşün nedenleri tarım ve sanayi sektörlerinde önemli miktarda üretim düşüşleri, Abazya’da yaşanan savaş nedeni ile Rusya’ya ulaşan ticari yolların kapanması olmuştur. Yaşanan ekonomik sorunlar pek çok firmanın kapanmasına neden olmuştur. Ülke, batıdan gelen insani yardımlarla ayakta kalabilmiştir. Ekonomik faaliyetlerin yaklaşık yarısı kayıt dışı hale gelmiştir.

SULUOVA TSO 2020 7 Ülkede bağımsızlığın ardından, 1993 yılında ekonomide yapısal değişim süreci başlatılmıştır.

Yapısal değişim süreci ilk aşamada bir program üzerinde anlaşılamaması nedeni ile küçük ölçekte kalmış, 1995 yılında Şevardnadze’nin iktidara gelmesi ile birlikte ciddiyet kazanmıştır.

1995 yılında IMF desteğinde bir reform programı uygulanmaya başlanmıştır.

Kayıt dışı ekonomi ülkenin büyüme performansı ile ilgili sağlıklı verilere ulaşılmasını engellemektedir. Ülkenin İstatistik Kurumu tarafından Gürcistan’ın GSYİHsı’nın yaklaşık

%30’una tekabül eden bir miktarda kayıt dışı ekonomisi olduğu belirtilmektedir. Ancak IMF göstergelerine göre kayıt dışı ekonominin büyüklüğü GSYH’nın %60’ı kadardır. Bu denli büyük miktardaki kayıt dışı ekonomi, ülkenin geniş kapsamlı bir ekonomik büyüme gerçekleştirmesinin önündeki en önemli engeldir.

EIU verilerine göre 2019 için reel GSYİH büyümesi, güçlü ihracat ve sanayi üretimi nedeniyle% 5,3 olarak gerçekleşen Gürcistan ekonomisinin 2020 yılında % 4,5 oranında keskin bir daralma yaşayacağı tahmin edilmektedir. Ülkede kişi başına düşen milli gelirin ise 2019 yılı itibarı ile 4.764 ABD Doları (satın alma gücü endeksi) olduğu ifade edilmektedir.

Sabit fiyatlara ve satın alma gücü paritesine göre Kişi Başına Düşen Milli Gelirinin 2020 yılında ise %3 oranında azalacağı beklenmektedir.

Ülkenin GSYİH’nın sabit fiyatlara ve satın alma gücü paritesine göre 2020 yılında % 4 oranında azalarak 46 milyar dolar 2021 yılında ise% 3 oranında artarak 49 milyar dolar olması beklenmektedir. Gürcistan, 2020 yılı itibariyle 194 ülke arasında dünyanın 114. büyük ekonomisidir.

2020 yılında %4,6 olan tüketici fiyatlarına göre yıllık ortalama enflasyon oranının 2021 yılında

%3,7 olacağı tahmin edilmekte, cari ödemeler dengesinin GSYİH'ya oranının 2020 yılında % 10 oranında 2021 yılında ise % 7 oranında açık vermesi beklenmektedir.

Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattında devam eden inşaat faaliyetlerinin ülke ekonomisine olumlu etkileri nedeni ile son yıllarda güçlü büyüme eğilimi gözlenmiştir.

3. DIŞ TİCARET

Ülkenin Dış Ticareti

Kaynak:Trademap

2019 yılında 3,7 milyar dolarlık (%49 artan) ihracatla dünyada 117. sırada olan Gürcistan’ın ihracat yaptığı başlıca ülkeler Azerbaycan(%13,2), Rusya(%13,2) ve Ermenistan(%10,9) ’dır.

Ülkenin ihracatında Türkiye %5,4 pay ile 7. sırada yer almaktadır.

Ülkenin 2019 yılında ihraç ettiği başlıca ürünler Bakır Cevheri (%17,3) ve Motorlu kara taşıtlarıdır (%16,9).

2019 yılında 9 milyar dolarlık (%26 artan) ithalatla dünyada 103. sırada yer alan ülkenin ithalat yaptığı başlıca ülkeler arasında Türkiye %17,8 ile 1. Sırada, Rusya %10,8 ile 2.sırada, Çin ise %9,5 ile 3.cü sırada yer almaktadır.

2019 yılında ithal ettiği başlıca ürünler ise Petrol Yağları (%8,4) ve Motorlu Kara Taşıtları (%5,6)’dır.

753

2490

5236

6645

2344 2538 3771

318 865 1677 1793

7798 7193

9063

1071 3355

6913

8438

10142 9731

12835

436 1624

3558 4853

-5454 -4655 -5292

-10000 -5000 0 5000 10000 15000

2001 2005 2010 2015 2017 2018 2019

milyon dolar

Gürcistan'ın Dış Ticaret Göstergeleri (milyon dolar)

İhracat İthalat Hacim Denge

SULUOVA TSO 2020 9 Başlıca Ürünler İtibarı ile Dış Ticaret

İhracat

Kaynak:Trademap

Detaylı tablo için tıklayınız 698 673

519

354

182

122 96 92 88 74 816

0 200 400 600 800 1000

milyon dolar

Ürün Grupları

Gürcistan'ın İhracatında Başlıca Ürün Grupları-2019

(milyon dolar)

Metal cevherleri, cüruf ve kül

Meşrubat, alkollü içkiler ve sirke

Demir ve çelik Eczacılık ürünleri

Meyveler ve sert kabuklu meyveler

Gübreler

Makinalar, mekanik cihazlar ve aletler Mücevherci eşyası

Tütün ve tütün yerine geçen işlenmiş maddeler

Diğerleri

İthalat

Kaynak:Trademap Detaylı tablo için tıklayınız

1293

862 778

630 613

410 301 260 195 168 3377

0 1000 2000 3000 4000

milyon dolar

Ürün Grupları

Gürcistan'ın İthalatında Başlıca Ürün Grupları-2019 (milyon dolar)

Makinalar, mekanik cihazlar ve aletler

Motorlu kara taşıtları

Metal cevherleri, cüruf ve kül Elektrikli makina ve cihazlar Eczacılık ürünleri

Plastikler ve mamulleri Demir veya çelikten eşya Demir ve çelik

Mobilyalar, aydınlatma cihazları, prefabrik yapılar Diğerleri

SULUOVA TSO 2020 11 Başlıca Ülkeler İtibarı ile Dış Ticaret

İhracat

Kaynak:Trademap

Detaylı tablo için tıklayınız

Azerbaycan 499 milyon $

%13 Rusya 497 milyon $

%13 Ermenistan 412

milyon $

%11 Bulgaristan 284

milyon $

%8 Ukrayna 245

milyon $

%6

Çin 228 milyon $

%6

Türkiye 202 milyon

$

%5

Romanya 178 milyon $

%5

ABD 132 milyon $

%3

Özbekistan 89 milyon $

%2

Diğerleri 1005 milyon $

%27

Gürcistan'ın Ülkelere Göre İhracatı-2019

(milyon dolar; % pay)

İthalat

Kaynak:Trademap

Detaylı tablo için tıklayınız

Türkiye 1614 milyon $

%18

Rusya 976 milyon

$

%11 Çin 859 milyon $

%9 Azerbaycan 559

milyon $

%6 Almanya 443

milyon $

%5 Ukrayna 415

milyon $

%5

ABD 390 milyon $

%4

Ermenistan 267 milyon $

%3

İtalya 226 milyon

$

%2

Romanya 212 milyon $

%2

Diğerleri 3102 milyon $

%34

Gürcistan'ın Ülkelere Göre İthalatı-2019

(milyon dolar; % pay)

SULUOVA TSO 2020 13

4. DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR

Gürcistan 2018 yılında topladığı 1 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım miktarı ile doğrudan yabancı yatırım çeken ülkeler arasında 85. sırada yer almaktadır. Ülke 2016-2018 döneminde ise toplam 8 milyar dolar doğrudan yabancı yatırım çekebilmiştir. Gürcistan 2018 yılı itibariyle 18 milyar dolarlık toplam yabancı sermaye stoğu ile de dünyada 96. sırada yer almaktadır.

5. TÜRKİYE ile TİCARET

Genel Durum

Türkiye’nin 2019 yılında Gürcistan’a yapmış olduğu ihracat, bir önceki yıla göre % 8 artış göstererek 1.421 milyon dolar olmuştur. Gürcistan 2019 yılında ihracat yaptığımız ülkeler arasında 28. sırada yer almaktadır. Aynı yıl Gürcistan’dan yapmış olduğumuz ithalat ise bir önceki yıla göre % 8 azalarak 216 milyon dolar olmuş ve ithalat yaptığımız ülkeler arasında 67. sırada yer almıştır.

2020 yılının ilk üç ayında Gürcistan’a yapmış olduğumuz ihracat geçen yılın aynı dönemine göre % 13 oranında artarak 361 milyon dolar olmuş, ithalatımız ise yine aynı dönemler baz alındığında % 34 oranında artarak 114 milyon dolar olmuştur.

2019 yılı baz alındığında Gürcistan ile ticaretimizde ülkemizin 1 milyar dolar dış ticaret fazlası verdiği gözlenmektedir.

Türkiye-Gürcistan Dış Ticareti

Kaynak:Trademap

144 272

769

1109 1209 1315 1421

127

303 291

223 215 234 216

271

575

1060

1332 1424

1549 1636

17

-31

479

886

993 1081

1205

-200 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800

2001 2005 2010 2015 2017 2018 2019

milyon dolar

Türkiye'nin Gürcistan ile Ticareti (milyon dolar)

İhracat İthalat Hacim Denge

SULUOVA TSO 2020 15 Gürcistan’da Türk sahibi veya ortağı bulunan 2 bin civarında şirketimiz bulunmaktadır. 2020 yılı Mart ayı itibariyle, ülkemizde 327 adet Gürcistan sermayesine sahip şirket faaliyet göstermektedir.

Gürcistan’da bugüne kadar, Türk müteahhitlik firmaları tarafından 4,8 milyar Dolar değerinde 258 proje üstlenmişlerdir. Firmalarımızın Gürcistan’da üstlenmiş olduğu projeler içerisinde enerji santrali kurulumu %34’lük pay ile ilk sırada yer almaktadır. Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden geçen Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP) 1 Temmuz 2019 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır.

2006 yılında devreye giren Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının yanı sıra, açılışı 30 Ekim 2017 tarihinde yapılan Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu projesi de üç ülke arasındaki bölgesel işbirliğinin somut göstergesini teşkil etmektedir. Bu proje ulaştırma alanında Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki işbirliğine katkı sağlamanın yanında iki ülke arasındaki ticaretin artırılmasına da yardımcı olacaktır. Projenin, 2034 yılında 3 milyon yolcu ve 17 milyon ton yük taşıyacağı öngörülmektedir.

Afganistan – Türkmenistan – Azerbaycan – Gürcistan - Türkiye Transit Taşımacılık Koridoru (Lapis Lazuli): Lapis Lazuli projesi ile, Afganistan-Türkmenistan-Hazar Denizi-Azerbaycan- Gürcistan arasında Karadeniz’deki limanlar kullanılarak veya Bakü-Tiflis-Kars demiryolu üzerinden Boğaz Köprüleri ve Marmaray aracılığıyla Avrupa’ya kadar uzanan bir transit koridoru oluşturulması hedeflenmektedir.

21 Kasım 2007 tarihinde ülkemiz ile Gürcistan arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA)’nın imzalanmasını müteakip Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) mekanizmasının yanı sıra 23 Mayıs 2017 tarihinde Tiflis’te gerçekleştirilen YDSK II. toplantısı sonucunda, Türkiye- Gürcistan Karma Ekonomi ve Ticaret Komisyonu’nun (JETCO) kurulmasına ilişkin bir bildiri imzalanmıştır.

Türkiye’nin Gürcistan’a İhracatında Başlıca Ürünler

Kaynak: Trademap Detaylı tablo için tıklayınız

159

130 120

92 72

57 57 53 51 46 583

0 100 200 300 400 500 600 700

milyon dolar

Ürün Grupları

Türkiye'nin Gürcistan'a İhracatında Başlıca Ürün Grupları 2019 (milyon dolar)

Makinalar, mekanik cihazlar ve aletler

Plastikler ve mamulleri

Demir veya çelikten eşya

Elektrikli makina ve cihazlar

Motorlu kara taşıtları

Mineral yakıtlar, yağlar

Örme giyim eşyası ve aksesuarı

Ağaç ve ahşap eşya, odun kömürü

Mobilyalar, aydınlatma cihazları, prefabrik yapılar Kağıt ve karton ve bunlardan eşya

Diğerleri

SULUOVA TSO 2020 17 Türkiye’nin Gürcistan’dan İthalatında Başlıca Ürünler

Kaynak: Trademap

Detaylı tablo için tıklayınız 57

33 28

19 16

14 8

6 6 6

22

0 10 20 30 40 50 60

milyon dolar

Ürün Grupları

Türkiye'nin Gürcistan'dan İthalatında Başlıca Ürün Grupları 2019 (milyon dolar)

Demir ve çelik

Gıda sanayii kalıntıları, hayvan yemleri

Örme giyim eşyası ve aksesuarı

Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarı

Metal cevherleri, cüruf ve kül

Hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar

Mineral yakıtlar, yağlar

Kurşun ve kurşundan eşya

Alüminyum ve alüminyumdan eşya

Kauçuk ve kauçuktan eşya

Diğerleri

EKLER:

EK-1: Gürcistan’ın İhracatında Başlıca Ürünler (bin dolar)

GTİP ÜRÜNLER 2017 2018 2019 Pay (%,

2019)

Değişim (%, 2018- 2019) TOPLAM İHRACAT (Diğerleriyle) 2 344 033 2 538 234 3 771 399 100 48,6

2603 Bakır cevherleri ve konsantreleri 419 805 493 699 651 606 17,3 32

8703 Otomobiller 6 279 637 168 16,9 228275,6

7202 Ferro alyajlar 306 932 346 729 302 964 8 -12,6

2204 Taze üzüm şarabı

(kuvvetlendirilmiş şaraplar dahil) ve üzüm şırası

169 507 184 421 222 945 5,9 20,9

3004 Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

193 196 102 804 172 460 4,6 67,8

2201 Sular (tabii ve suni mineral sular ve gazlı sular dahil)

(tatlandırıcısız, lezzetlendirilmemiş)

95 841 119 157 133 570 3,5 12,1

2208 Etil alkol (alkol derecesi < %80, tağyir edilmemiş) ve damıtılarak elde edilmiş likör ve diğer alkollü içkiler

97 016 99 323 129 260 3,4 30,1

3102 Azotlu mineral veya kimyasal gübreler

76 414 101 877 94 841 2,5 -6,9 7108 Altın (platin kaplamalı altın dahil)

(işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)

70 771 64 410 72 832 1,9 13,1

802 Diğer kabuklu meyveler (taze/kurutulmuş) (kabuğu çıkarılmış/soyulmuş)

80 159 50 028 66 696 1,8 33,3

2402 Tütün/tütün yerine geçen maddelerden purolar, sigarillolar ve sigaralar

1 183 1 244 57 684 1,5 4537

8704 Esya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar

0 129 43 578 1,2 33681,4 6109 Tişörtler, fanilalar, atletler,

kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme)

43 594 37 630 38 944 1 3,5

4011 Kauçuktan yeni dış lastikler 29 030 36 476 38 579 1 5,8 7207 Demir veya alaşımsız çelikten yarı

mamuller

28 063 25 248 30 894 0,8 22,4 Kaynak: Trademap

SULUOVA TSO 2020 19 EK-2: Gürcistan’ın İthalatında Başlıca Ürünler (bin dolar)

Kaynak: Trademap

Kaynak: Trademap

GTİP ÜRÜNLER 2017 2018 2019 Pay (%,

2019)

Değişim (%, 2018-2019) TOPLAM İTHALAT (Diğerleriyle) 7 797 844 7 193 193 9 063 244 100 26

2710 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar

676 808 862 766 756 970 8,4 -12,3

8703 Otomobiller 2 670 1 597 510 949 5,6 31894,3

3004 Tedavide veya korunmada

kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

1 446 428 247 970 355 414 3,9 43,3

2711 Petrol gazları ve diğer gazlı hidrokarbonlar

315 829 262 282 328 516 3,6 25,3

8517 Telefon cihazları, ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar

204 584 180 321 211 967 2,3 17,5

1001 Buğday ve mahlut 110 638 149 855 105 087 1,2 -29,9

2402 Tütün/tütün yerine geçen

maddelerden purolar, sigarillolar ve sigaralar

75 921 107 412 104 832 1,2 -2,4

4011 Kauçuktan yeni dış lastikler 43 236 40 435 90 869 1 124,7

2716 Elektrik enerjisi 58 532 43 188 78 327 0,9 81,4

8471 Otomatik bilgi işlem mak. bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen mak.

81 082 84 246 76 018 0,8 -9,8

8704 Esya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar

5 282 8 431 72 695 0,8 762,2

7308 Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb.

66 122 66 531 72 124 0,8 8,4

8429 Buldozerler, greyderler, toprak tesviye makinaları, skreyperler, mekanik küreyiciler, ekskavatörler, yol silindirleri vb

51 057 51 571 71 708 0,8 39

9403 Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

53 839 54 770 68 209 0,8 24,5

207 Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı (taze, soğutulmuş veya dondurulmuş)

60 686 59 148 65 185 0,7 10,2

EK-3: Gürcistan’ın Ülkelere Göre İhracatı (bin dolar)

2017 2018 2019 Pay (%, 2019) Değişim (%, 2018-2019) TOPLAM İHRACAT

(Diğerleriyle) 2 344 033 2 538 234 3 771 399 100 48,6

1. Azerbaycan 125 892 165 832 498 709 13,2 200,7

2. Rusya 369 489 400 838 497 123 13,2 24

3. Ermenistan 149 384 105 599 412 237 10,9 290,4

4. Bulgaristan 178 256 249 984 284 243 7,5 13,7

5. Ukrayna 89 869 119 076 244 733 6,5 105,5

6. Çin 195 769 181 349 227 630 6 25,5

7. Türkiye 203 541 226 324 202 351 5,4 -10,6

8. Romanya 74 940 56 130 177 962 4,7 217,1

9. ABD 120 985 157 778 131 838 3,5 -16,4

10. Özbekistan 62 317 58 723 89 120 2,4 51,8

11. İsviçre 66 130 62 483 82 961 2,2 32,8

12. Kırgızistan 6 904 13 884 71 499 1,9 415

13. İran 57 781 60 575 71 225 1,9 17,6

14. Kazakistan 30 340 42 695 68 327 1,8 60

15. BAE 13 983 14 810 65 197 1,7 340,2

Kaynak: Trademap

EK-4: Gürcistan’ın Ülkelere Göre İthalatı (bin dolar)

2017 2018 2019 Pay (%, 2019) Değişim (%, 2018-2019) TOPLAM İTHALAT

(Diğerleriyle) 7 797 844 7 193 193 9 063 244 100 26

1. Türkiye 1 219 245 1 271 454 1 613 739 17,8 26,9

2. Rusya 760 739 945 728 975 908 10,8 3,2

3. Çin 695 408 753 401 858 674 9,5 14

4. Azerbaycan 535 820 534 032 559 130 6,2 4,7

5. Almanya 343 928 320 951 443 030 4,9 38

6. Ukrayna 424 567 449 279 414 803 4,6 -7,7

7. ABD 57 209 64 675 390 044 4,3 503,1

8. Ermenistan 44 422 49 338 267 466 3 442,1

9. İtalya 209 772 191 288 226 319 2,5 18,3

10. Romanya 187 068 195 580 212 203 2,3 8,5

11. Japonya 15 505 16 837 195 661 2,2 1062,1

12. İran 102 387 168 112 187 071 2,1 11,3

13. Hollanda 131 009 140 364 168 087 1,9 19,8

14. Fransa 136 882 172 569 164 097 1,8 -4,9

15. Polonya 109 973 119 521 163 862 1,8 37,1

Kaynak: Trademap

SULUOVA TSO 2020 21 Ek-5: Türkiye’nin Gürcistan’a İhracatında Başlıca Ürünler (bin dolar)

GTİP ÜRÜNLER 2017 2018 2019 Pay (%,

2019)

Değişim (%, 2018-2019) TOPLAM İHRACAT (Diğerleriyle) 1 208 645 1 315 135 1 420 522 100 8

2710 Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar

6 991 16 828 55 330 3,9 228,8

7306 Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller

42 036 42 059 37 682 2,7 -10,4

8544 İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar

23 523 27 862 35 725 2,5 28,2

7308 Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb.

32 841 30 283 34 787 2,4 14,9

9403 Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

19 224 24 810 28 530 2 15

9619 Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya

29 354 26 034 26 829 1,9 3,1

8702 10 veya daha fazla kişi taşımaya mahsus motorlu taşıtlar

3 230 5 085 26 495 1,9 421

4410 Ağaçtan ve diğer odunsu maddelerden yonga levha, oriented strand board (OSB), vb.

levhalar

22 147 25 562 25 451 1,8 -0,4

3917 Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (manşon, nipel, dirsek, flanşlar, vb.)

27 954 25 142 25 234 1,8 0,4

3402 Yıkama, temizleme

müstahzarları (sabunlar hariç)

24 196 25 725 24 561 1,7 -4,5

6117 Giyim eşyasının diğer aksesuarı (örme), giyim eşyasının veya giyim eşyası aksesuarının parçaları (örme)

11 582 17 748 23 143 1,6 30,4

7604 Aluminyumdan çubuklar ve profiller

16 670 23 163 21 957 1,5 -5,2

8418 Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları

17 196 20 322 21 937 1,5 7,9

8703 Otomobiller 10 464 10 987 20 214 1,4 84

3004 Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

15 641 17 060 19 419 1,4 13,8

Kaynak: Trademap

Ek-6: Türkiye’nin Gürcistan’dan İthalatında Başlıca Ürünler (bin dolar)

GTİP ÜRÜNLER 2017 2018 2019 Pay (%,

2019)

Değişim (%, 2018-2019) TOPLAM İTHALAT (Diğerleriyle) 215 276 233 872 215 645 100 ^-7,8

2301 Balık, yumuşakça, sudaki omurgasızların un, pelletleri

11 437 24 986 33 021 15,3 ^32,2 7207 Demir/alaşımsız çelikler

(C=>%25

28 910 23 305 29 116 13,5 ^24,9 6109 Ferro-siliko-manganez 37 084 22 834 22 198 10,3 ^-2,8 7202 Bakır cevherleri ve

konsantreleri

22 336 34 651 19 118 8,9 ^-44,8 2603 Balıkların yağları vb.

fraksiyonları

0 23 256 15 965 7,4 ^-31,4

1504 Tişört, fanila, atlet, kaşkorse vb. giyim eşyası; pamuktan (örme veya kroşe)

5 399 14 068 13 693 6,3 ^-2,7

7204 Tişört, fanila, atlet, vb. giyim eşyası; dokumaya elverişli diğer maddelerden (örme veya kroşe)

2 795 17 573 8 486 3,9 ^-51,7

6204 Diğer döküntü ve hurdalar 2 562 3 214 8 210 3,8 ^155,4

2716 Elektrik enerjisi 9 621 8 589 6 484 3 ^-24,5

7801 Diğer şeklide [stiren-budatien kauçuk (sbr); karboksilenmiş stiren-budatien kauçuk (xsbr)]

5 447 4 799 6 370 3 ^32,7

4002 Sütyenler 0 260 5 499 2,6 ²⁰¹⁵

6206 Kadın/kız çocuk için gömlek, bluz, vs, sentetik/suni lif.

3 465 4 754 5 437 2,5 ^14,4

6212 Kadın/kız çocuk için elbise;

suni lif.

3 018 2 633 4 820 2,2 ^83,1

2837 Diğer değerli element içeren işlenmemiş kurşun

4 641 7 862 3 482 1,6 ^-55,7

7602 Sodyum siyanürler, oksisiyanürler

0 1 107 3 050 1,4 ^175,5

Kaynak: Trademap