İNCELEME VE SORUŞTURMA REHBERİ
Aralık, 2015 Ankara
(*) Bu rehber, Teftiş Kurulu Başkanlığı döneminde (Eylül 2010), Teftiş Kurulu Başkan Yardımcıları Dr. Rahmi AKPINAR, Halil YILMAZ, Müfettişler M. Serdar ERBAŞ, Ercan AVCİ, Cengiz SENGİR, Murat ŞAŞI, Ahmet EMEÇ, Talip UZUN, Elif ÇANKAYA, İbrahim GÜVENÇ, Aydın SARI, Recep UZ, Bayram İzzet TAŞCI, Zeynep ALTUNCU, Ahmet YILDIZ, Birgül GÜLAYDIN ve M. Said YILDIZ’ın katkılarıyla hazırlanmıştır. Daha sonra Başmüfettiş Halil YILMAZ ile Müfettişler M.Serdar ERBAŞ, Ercan AVCİ, Elif ÇANKAYA, İbrahim GÜVENÇ, Z.Faruk KORKMAZ, Zeynep ALTUNCU ve M.Sait YILDIZ tarafından Haziran 2011’de gözden geçirilerek güncellenmiştir.
(**) Denetim Hizmetleri Başkanlığı döneminde de, Başdenetçiler Dr.Rahmi AKPINAR, Dr.Selim Semih SAĞESEN, Ergin HAKVERDİ, Ahmet EMEÇ, Bayram İzzet TAŞÇI ve Mehmet KORKUT tarafından Aralık 2015’de gözden geçirilerek güncellenmiştir. Gelişmeler ışığında sürekli gözden geçirilecektir.
SUNUŞ
Bilindiği üzere, denetim idarenin beş temel fonksiyonundan birisidir ve yönetimin planlama, örgütleme, yöneltme ve koordinasyon fonksiyonlarının çıktılarının değerlendirilmesi faaliyetidir. Dolayısıyla denetim, yeni stratejilerin politikların ve hatta yeni bir yönetim felsefesinin belirlenmesi ve hizmetin daha dinamik bir yapıya kavuşmasına katkı sağlayan önemli bir araçtır.
Bu rehber, denetim faaliyetlerinde standartlaşmaya ve modern anlayışın yerleşmesine katkı sağlanması amacıyla Teftiş Kurulu Başkanlığı döneminde 2010 yılında hazırlanmış, 2011 yılında gözden geçirilmiştir. 663 sayılı KHK sonrası Bakanlığımızın ön plana çıkan planlayıcı, düzenleyici ve denetleyici anlayışı doğrultusunda, rehber yeniden ele alınarak güncellenmiştir.
Rehberde, genel olarak inceleme ve soruşturmaların metodolojisi, Tıbbi Malpraktis, TCK, CMK, 3628 sayılı Kanun, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 4483 Sayılı Kanun, Kabahatlar Kanunu ve Kamu Zararı gibi konularda yargı kararları ışığında kapsamlı değerlendirme ve açıklamalara yer verilmiştir.
Bu eser, sağlık denetçileri, muhakkikler, yöneticilerimiz, çalışanlarımız ve tüm ilgililerin istifadesine sunulmuştur.
Hizmetin hukuk kuralları içerisinde yürütülmesi temel anlayışımızla, rehberin hazırlanmasında emeği geçen, Başdenetçiler Dr.Rahmi AKPINAR, Dr.Selim Semih SAĞESEN, Ergin HAKVERDİ, Ahmet EMEÇ, Bayram İzzet TAŞÇI ve Mehmet KORKUT’a teşekkür ediyorum.
Adem KESKİN
Denetim Hizmetleri Başkan V.
SUNUŞ 5
İÇİNDEKİLER 7
BİRİNCİ BÖLÜM 9
İNCELEME VE SORUŞTURMA ESNASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 9
İKİNCİ BÖLÜM 41
HEKİMLERİN VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN TIBBİ KÖTÜ UYGULAMALAR
KONUSUNDAKİ MESLEKİ SORUMLULUKLARI 41
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 91
ÖN İNCELEME GÖREVİ VE CEZA MUHAKEMESİ KANUNU İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 91
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 165
MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN YARGILANMALARI 165
BEŞİNCİ BÖLÜM 223
657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNU İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 223
ALTINCI BÖLÜM 427
DİSİPLİN KURULLARI ve DİSİPLİN AMİRLERİNİN GÖREVLERİ ile MEMUR DİSİPLİN
HUKUKUYLA İLGİLİ DİĞER MEVZUAT 427
YEDİNCİ BÖLÜM 499
TÜRK CEZA KANUNU 499
SEKİZİNCİ BÖLÜM 659
KABAHATLER KANUNU 659
DOKUZUNCU BÖLÜM 685
MAL BİLDİRİMİNDE BULUNULMASI, RÜŞVET VE YOLSUZLUKLARLA MÜCADELE
KANUNU VE KONUYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR 685
ONUNCU BÖLÜM 711
MEMURLARIN MALİ SORUMLULUĞU VE KAMU ZARARININ TAZMİNİ 711
ONBİRİNCİ BÖLÜM 745
RAPOR ÇEŞİTLERİ VE RAPORLAMA USUL VE ESASLARI 745
ONİKİNCİ BÖLÜM 761
RESMÎ YAZIŞMALARDA UYGULANACAK USUL VE ESASLAR 761
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM 807
SAĞLIK MEVZUATI LİSTESİ 807
KAYNAKLAR 823
BİRİNCİ BÖLÜM
İNCELEME VE SORUŞTURMA ESNASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
DENETİMİN İŞLEVLERİ, TANIMI VE TÜRLERİ
1- DENETİMİN İŞLEVİ
Hukuk devletinde örgütlerin ve kişilerin faaliyetleri, hakları, sorumlulukları tanımlanmış; bu hususlar anayasa, yasa, yönetmelik, tüzük ve benzeri mevzuatla düzenlemelere bağlanmıştır. Örgütlerin faaliyetlerini hukuk düzenine uygun yürütüp yürütmediğini incelemek, açıkladıkları bilgilerin ve iddialarının doğru ve güvenilir olup olmadığını araştırmak ve örgüt yöneticilerinin örgütle çıkar ilişkisi içinde bulunan kişilere/örgütlere, topluma ve devlete hesap verme yükümlülüklerini (accountability) yerine getirmelerini sağlamak üzere tarafsız ve bağımsız bir kişi/ kişiler/ örgüt tarafından denetlenmeleri hukuk devletinde zorunlu görülmektedir.
2- GENEL OLARAK DENETİM KAVRAMI
Merkantilizmin geliştiği dönemlerde uluslararası ticaretin artması sonucu hesap ve işlemlerin esaslara bağlanma ihtiyacı denetim kavramını da beraberinde getirmiştir.
Bu dönemde hesap ve işlemlerin kontrolünü yapan ve sonucunda görüş bildiren, Latince
“dinleme” anlamına gelen audit kelimesinden türetilen auditor (denetçi) denilen kişiler ortaya çıkmıştır. Modern anlamda denetim kavramı, sanayi devrimi sonrasında gelişmiş ve bugünkü niteliğine kavuşmuştur. Genel olarak denetim “boyutları veya biçimleri normalin dışında olan parçaları çıkarıp atmak amacıyla yapılan işlemdir”. Türk Dil Kurumu tarafından “denetleme”, “bir görevin yolunda yürütülüp yürütülmediğini anlamak için yapılan araştırma, denetim, bakı, teftiş, murakabe, kontrol” şeklinde tanımlanmaktadır. Konuşma dilinde denetim anlamını taşıyan ve/veya aynı anlamda kullanılan “araştırma, kovuşturma, soruşturma, inceleme, revizyon, kontrol, teftiş, murakabe vb.” birçok sözcük vardır. Türkiye’de denetleme kavramı, daha çok revizyon, kontrol, murakabe ve teftiş sözcükleriyle eş anlamlı olarak kullanılmaktadır.
Teftiş: Arapça “fetş” kökünden gelen sözcük, bir şeyin aslını, doğrusunu veya işlerin iyi yürütülüp yürütülmediğini anlamak için yapılan inceleme anlamında kullanılmaktadır. Resmî bir otoriteyi içeren teftiş, Latince “specere” bakmak, in-specere içine bakmak anlamında olmak üzere yakından incelemek, resmen araştırmak ve soruşturmak anlamlarına gelmektedir. Teftiş işini yapan kişiye müfettiş denilmektedir.
Revizyon (inceleme, auditing): Latince “revidere” kökünden gelmekte olup gözden geçirmek, tekrar bakmak, tekrar incelemek, teşhis etmek gibi anlamlar taşır.
Uyguluma alanında revizyon kavramı daha çok muhasebe ile ilgili incelemelerde kullanılmakta, işletme faaliyet ve sonuçlarının (hesaplarının) incelenmesini ve denetlenmesini kapsamaktadır. Revizyon; kontrol, teftiş ve denetleme için zorunlu bir
nitelikleri, oluşumları ve sağlıkları bakımından defter kayıtlarına, kanıtlayıcı belgelere dayandırılmak yoluyla, sonradan eleştirel bir görüşle yeniden ele alıp analiz etmeyi hedefler. Revizyon işini yapan kişiye “revizör” denilmektedir.
Kontrol (denetim, murakabe): Kontrol, Latince “contra” ve “rotulus”
kelimelerinden türemiş olup karşıt veya diğer bir kayıt ve/veya belge aracılığıyla bir şeyin doğruluğunu incelemek, araştırmak ve soruşturmaktır. Kontrol en geniş anlamıyla, arzulanan bir amaca varılıp varılmadığını veya hangi ölçüde varılmış olduğunu inceleyip araştırmaktır. Kontrol kavramı çok geniş ve kapsamlı bir terim olup bakıp gözetme, gözaltında bulundurma anlamını da taşımaktadır. Teftiş, denetim (murakabe) (Arapça), revizyon, auditing (İngilizce), expertise (Fransızca) terimlerinin tümünün içeriğinde kontrol anlamı bulunmaktadır. İşletmecilik anlamında kontrol ise, önceden belirlenmiş normlar olması koşuluyla, meydana gelen ile öngörüler arasında sürekli olarak yapılan karşılaştırmaların sonuçlarını ifade eder. Modern anlamda denetim, olasılık ve görelilik (probabilite ve relativite) esaslarıyla belirlenmiş hedef ve standartlar doğrultusunda ortaya çıkan sonuçların verimlilik, etkinlik ve ekonomiklik derecelerini ölçmek, karşılaştırmak ve değerlendirmektir.
3- DENETİM TÜRLERİ
Denetimi; denetleyen kurumlar, denetlenen kurumlar, denetimin amacı ve kapsamı ile denetimin kamusal veya özel sektör nitelikli oluşuna göre vb. yaklaşımlarla çeşitli sınıflandırmalara tabi tutmak mümkündür. Günümüzde denetimin kamusal veya özel sektör ayrımı giderek geçerliliğini yitirmekte, bunlar birbirinin yerine geçmektedir.
Bir yandan özel sektör üzerindeki kamusal denetim sürerken diğer yandan kamu kesiminin denetiminde de özel sektör denetim kuruluşlarından faydalanıldığı görülmektedir. Hatta özel sektör üzerindeki kamusal denetim de giderek özel denetim kuruluşlarına yaptırılmaktadır. Yukarıda sayılan nedenlerle denetimi kesin sınırlarıyla sınıflandırmak, giderek güçleşmektedir.
3.1- Denetimin Amacı Yönünden Türleri:
3.1.1-Finansal Denetim (Finansal Tablolar Denetimi, Mali Tablolar Denetimi-Auditing)
Finansal denetim (audit of financial statements), bir işletmenin finansal tablolarının önceden belirlenmiş kriterlere uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda bir görüş belirlemek amacıyla bu finansal tabloların incelenmesini kapsar.
Bu kriterler genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri veya vergi mevzuatı hükümleridir.
Bu denetim bağımsız denetçiler ve kamu denetçileri tarafından yürütülür. Denetimin konusu, ortaklara veya ilgili kamu kuruluşlarına verilen finansal tablolardır.
3.1.2-Uygunluk Denetimi (Düzenlilik, Usul Denetimi, Mali Denetim) Uygunluk denetimi (compliance, regularity, propriety audit), bir örgütün mali işlemlerinin ve faaliyetlerinin belirlenmiş yöntemlere, kurallara veya mevzuata uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla incelenmesidir. Bu denetim türünde belirlenmiş kriterler farklı kaynaklar tarafından oluşturulur. Uygunluk denetimi, iç denetçiler ve dış denetçiler ile kamu denetçileri tarafından yürütülür. Uygunluk denetimi, üst makamlar ve yasal mevzuat tarafından önceden saptanmış kurallara uyulup uyulmadığının araştırılmasıdır. Bu üst makamlar, kuruluş içinden olabileceği gibi kuruluş dışından da olabilir. Yasal düzenlemeler ve yazılı sözleşmelere uygunluk incelemesi, soruşturması ve araştırmaları, denetçiler tarafından yapılan bir denetim türüdür.
3.1.3-Performans Denetimi (İşletme Denetimi, Faaliyet Denetimi)
Performans denetimi (operational audit, performance audit), bir örgütün faaliyetlerinin verimlilik ve etkinliğini değerlendirmek amacıyla bu faaliyetlerle ilişkili usul ve yöntemlerin uygulanışının gözden geçirilmesini kapsar. Faaliyet denetiminde, denetçilerden tarafsız gözlemlerde bulunması ve belirli faaliyetlerin ayrıntılı analizini yapması beklenir. Faaliyet denetiminde, faaliyet sonuçları verimlilik standartlarıyla karşılaştırılır ve örgütün önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere ulaşıp ulaşmadığı ölçülür. Denetimin kapsamı, örgütün tamamı veya bir bölümü, bir şubesi ya da üretim, finans, pazarlama gibi bir fonksiyonu olabilir. Performans denetiminde, finansal ve finansal olmayan bilgileri değerlemek amacıyla kriterleri belirleme son derece sübjektif bir konu olduğundan, faaliyet denetimi yönetim danışmanlığına benzer. Denetimin sonunda faaliyetlerde etkinlik ve verimliliğin artırılmasına ilişkin önerilerde bulunulur.
Performans denetimi, kamu ve özel sektör işletmelerinde iç denetçiler tarafından, ayrıca kamu kuruluşlarında kamu denetçileri tarafından yürütülür.
3.1.4-Ekonomik Denetim (Bütünleşik Denetim, Sistemci Denetim)
Ekonomik denetim (economic audit, systematic audit, overall audit), finansal tablolar, uygunluk ve performans denetimlerinin birlikte yürütüldüğü ve raporlandığı bir denetim türüdür. Ekonomik denetim kapsamında; bir taraftan kuruluşun faaliyetlerinin yürürlükteki mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığı, diğer taraftan finansal tablolarının yürürlükteki mali mevzuat ve genel kabul görmüş muhasebe standartlarına uygunluğu ayrıntılı bir inceleme yapılmak yoluyla ortaya konulmaktadır. Öte yandan kuruluşa tahsis edilen kaynakların tüm işletme fonksiyonları dikkate alınarak rasyonel esaslara göre etkinlik, verimlilik ve tutumluluk ilkeleri doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı ölçülmekte ve bu doğrultuda önerilerde bulunulmaktadır. Ekonomik denetimde temel amaç performans denetimi olup mali tablolar denetimi ve uygunluk
temel bir amaç olmayıp performans denetimi ve finansal tablolar denetimi birlikte yürütülürken, denetlenen kuruluşun mali işlemlerinin ve faaliyetlerinin belirlenmiş yöntemlere, kurallara veya mevzuata aykırı uygulamaların tespit edilmesi durumunda söz konusu olmaktadır.
3.2-Denetimin Statüsüne Göre Türleri:
3.2.1-İç Denetim (İnternal Auditing):
İç denetim, örgüt faaliyetlerinin ve uygulayıcılarının yaptıkları iş ve işlemlerin uygunluk ve etkinliğinin, üretilmiş her türlü bilginin güvenirliğinin mevzuat, finansal, muhasebe ve diğer tüm yönlerden bu amaçla çalışan iç denetçi adı verilen kişilerce araştırılıp incelenip üst yönetime rapor edilmesidir. Diğer bir anlatımla iç denetim, örgüte hizmet amacıyla örgütün tüm faaliyetlerini incelemek ve değerlendirmek için örgüt içinde kurulmuş bağımsız bir değerlendirme fonksiyonudur. Kısaca iç denetim, finansal denetimi, uygunluk denetimini ve performans denetimini kapsamaktadır. İç denetimin finansal denetim yönü, finansal tabloların doğruluğunun araştırılmasından çok, finansal tablolara temel oluşturan muhasebe bilgilerinin doğruluk ve güvenirliğini araştırmak ve bu bilgileri elde etmek için kullanılan kayıt ortamını ve raporlama sistemini gözden geçirmektir. Yine iç denetimin finansal denetim kapsamına hata ve hukuka uygun olmayan işlemlerin bulunması, önlenmesi ve kayıtlarda var olan varlıkların işletmede mevcut olup olmadığının belirlenmesi de girmektedir.
İç denetim, örgüt faaliyetlerinin yönetim politikalarına, planlarına, programlarına ve yasalara uygunluğunu ölçerek, iç kontrol sisteminin amacına uygun işleyip işlemediğini değerlendirir. İç denetim, örgütün iç kontrol sisteminin etkinliğini değerlendirdiği için aynı zamanda bizzat kendisi iç kontrol aracıdır. İç kontrol sisteminin etkinliğinin gözden geçirilmesi çalışmaları, iç denetimin uygunluk denetimi yönünü oluşturur. İç denetim, aynı zamanda örgütün kaynaklarının ekonomik (iktisadilik, tutumluluk) ve verimli (etkin) kullanılıp kullanılmadığını değerlendirir.
Örgüt yönetimi tarafından verimlilik standartları belirlenmişse, iç denetçi standartların uygulatıcılar tarafından anlaşılıp anlaşılmadığını, standartlardan sapmaların belirlenip analiz edilerek düzeltici önlemleri almakta sorumlu yöneticilere analiz sonuçlarının iletilip iletilmediğini ve önlemlerin alınıp alınmadığını araştırır. Yine iç denetçi, iç kontrol sisteminin yeterliliğini gözden geçirerek örgütün amaçlarına, hedeflerine ekonomik ve verimli bir şekilde ulaşıp ulaşamayacağı konusunda iç kontrol sisteminin yeterli olup olmadığını belirler. İç denetimin bu yönü, performans denetimi özelliğini oluşturur. İç denetim, denetim alanı itibarıyla çok geniş bir kapsama alanını içerse de özü, yapısı, fonksiyonları ve denetim sonuçları yönlerinden örgütün üst yönetimiyle sınırlıdır. Çünkü iç denetçiler, örgütün bizzat kendi personelidir; bu nedenle iç
denetçiler üst yönetimin belirlediği çerçeve içerisinde denetim fonksiyonunu yerine getirmek durumundadırlar.
Yapısı gereği iç denetim, örgüt üst yönetiminin kararlarına, planlarına, programlarına, hedef ve stratejileri ile iç ve dış mevzuata vb. uygunluk dışında bir denetim fonksiyonu üstlenemez.
3.2.2-Dış Denetim (External Auditing):
Dış denetim; örgütün, kendi personeli olmayan denetçilerden oluşan, örgütle doğrudan ilgili, bağlı vb. şekilde organik bağı olmayan bağımsız ve farklı bir tüzel kişiliği olan denetim organı, grubu veya kişisi tarafından denetlenmesidir. Dış denetim, bağımsız denetim ve kamu denetimi şeklinde ikiye ayrılır.
3.2.2.1-Bağımsız Denetim (İndependent Auditing):
Bağımsız denetim, müşterilerine profesyonel denetim hizmeti sunan, serbest meslek sahibi olarak kendi adına çalışan veya bir denetim kurumuna / firmasına bağlı olarak faaliyet gösteren denetçi veya denetçiler tarafından işletmenin talebiyle ve bir denetim sözleşmesi çerçevesinde, işletmelerin finansal tablolarının denetimi ile uygunluk ve performans denetimlerinin yapılmasıdır. Bağımsız denetimde asıl amaç, finansal denetimdir. Bağımsız denetçiler, kâr amacı olan ve olmayan işletmelere; kamu kurum ve kuruluşlarına hizmet verebilirler. Bağımsız denetçiler, serbest meslek faaliyeti sürdüren kişilerdir. Bağımsız denetçiler, faaliyetlerinde bağımsız olarak çalışırlar ve hizmetleri karşılığında denetledikleri kişi veya kuruluşlardan ücret alırlar.
3.2.2.2-Kamu Denetimi (Public / State Auditing / Supervision):
Kamu denetimi, görev ve yetkilerini yasalardan alan ve kamu adına, kamunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere denetim yapan kişi ve kurumlarca gerçekleştirilen finansal tablolar, uygunluk ve performans denetimlerini ifade eden kamusal bir fonksiyondur. Kamu denetim kuruluşları, çeşitli devlet kurumları içinde örgütlenmiş olup kuruluşların faaliyetlerinin yasal mevzuata, devletin ekonomi politikasına, kamu yararına uygunluk düzeyini araştırır ve denetler. Yine kamu denetim kuruluşları, bağlı oldukları kamu birimlerine denetledikleri kuruluşlar ve olaylarla ilgili olarak rapor verirler.
Kamu kesiminde yer alan dış denetim kuruluşları amaç ve fonksiyonlarına bağlı olarak yapılandırılmaktadır. Bu kuruluşların görev alanları ve yetkileri, bünyelerinde yer aldıkları kamu otoritesinin statüsüne, denetimi kapsamında olan kamu
değişebilmektedir. Kamu kesiminde yer alan bazı denetim kuruluşları, hem iç denetim kuruluşu hem de dış denetim kuruluşu özelliklerini birlikte taşıyabilmektedir. Kamu denetim kuruluşları, iç ve dış denetim kuruluşu veya aynı anda hem iç hem de dış denetim kuruluşu olabilmektedir. Örneğin, bakanlıklar denetim organlarının, bakanlıklarına bağlı kurum ve kuruluşlardaki denetim görev ve yetkileri iç denetim, bakanlıklarına bağlı olmayan kurum ve kuruluşlardaki denetim görev ve yetkileri ise, dış denetim kapsamında değerlendirilmektedir.
3.2.3-Yüksek Denetim (Supreme Audit):
Klasik anlamda yüksek denetim, dış denetim kapsamında değerlendirilirken dış denetimin yüksek denetim kurumlarının (yüksek denetleme kurulları, sayıştaylar) kamu kuruluşları üzerindeki parlamentolar adına yaptıkları denetimi tam olarak kapsamaması nedeniyle, günümüzde uluslararası literatürde ayrı bir denetim statüsü olarak kabul edilmektedir. Uluslararası literatürde yüksek denetim, anayasal dayanağı ve meslek mensuplarının yasal güvenceleri olan, bazı ülkelerde yargısal yetkilerle donatılmış, bağımsız ve özerk denetim kuruluşları tarafından kamu kurum ve kuruluşlarının tamamı üzerinde parlamentolar adına yapılan denetim olarak tanımlanmaktadır.
4- TÜRKİYE’DEKİ DENETİM ORGANLARI
4.1- Anayasa Gereğince Faaliyet Gösteren Denetim Organları
4.1.1- Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu 4.1.2- Sayıştay Başkanlığı
4.2- Bakanlıklar Denetim Organları 4.2.1- Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı 4.2.2- Bakanlık Denetim Organları
4.2.3- Müsteşarlık Denetim Organları 4.2.4- Genel Müdürlük Denetim Organları
4.3- Özerk Nitelikteki Kuruluşların Denetim Organları 4.3.1- Özerk Kurullar Denetim Organları:
4.3.1.1-Sermaye Piyasası Kurulu
4.3.1.2-Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu 4.3.2- Özerk Nitelikteki Kuruluşların Teftiş Kurulları 4.3.2.1- KİT Denetim Organları
4.3.2.2- Yerel Yönetim Denetim Organları
SAĞLIK BAKANLIĞI DENETİM HİZMETLERİ BAŞKANLIĞI GÖREV STANDARTLARI
I- GİRİŞ, KAPSAM, AMAÇ, TANIMLAR VE GÖREVLER GİRİŞ
Sağlık Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı Görev Standartları, Başkanlık ve Sağlık Denetçilerince uyulması gereken genel ilke, standart ve kuralları ifade eder.
KAPSAM
Sağlık Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığının; görevlerin tespit, tevdi ve gereği gibi yerine getirilmesinin takibinde, Denetim Hizmetleri Başkanı ve Sağlık Denetçilerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin olarak uygulanır.
AMAÇ
Herhangi bir etki veya baskı altında kalmadan; adil, tarafsız, objektif ve bağımsız olarak verimlilik, etkinlik ve tutumluluk ilkeleri çerçevesinde görev yapılmasını,
Sağlık hizmetlerinin insan odaklı yaklaşımla ve etik kurallara uygun yürütülmesini,
Sonucu etkili, tarafsız, kaliteli ve tasarruf sağlayıcı raporlar üreterek Sağlık Bakanlığının planlayıcı, düzenleyici ve denetleyici rolüne katkı sağlanmasını,
Görevlerin kamu hizmeti bilinci ve kamu yararı doğrultusunda etik ilkeler çerçevesinde yerine getirildiği konusunda kamuoyunda sürekli ve sürdürülebilir güven oluşturulmasını,
Yolsuzluk ve usulsüzlüklerin önlenmesini, tespit edilmesini, kurum ve kuruluşlarda yolsuzluk karşıtı kültürün teşekkülüne destek verilmesini, denetim ve soruşturma hizmetlerinin, uluslararası genel kabul görmüş ilkeler, standartlar ve bu alandaki iyi uygulama örnekleri doğrultusunda yerine getirilmesini,
Denetime tabi personelin başarı ve performansını değerlendirerek sorumluluklarının belirlenmesini,
Etkin bir stratejik planlama ve yönetim için idareye yardımcı olunmasını, Sağlamak üzere, Sağlık Denetçilerinin uyacakları meslekî ve etik ilkeler ile standartları belirlemektir.
TANIMLAR
Bakanlık: Sağlık Bakanlığını, Bakan: Sağlık Bakanını,
Başkanlık: Sağlık Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığını,
Sağlık Denetçisi: Bakanlık Sağlık Başdenetçisi, Sağlık Denetçisi ve Sağlık Denetçi Yardımcısını,
Görev: Denetim, inceleme, soruşturma, öninceleme ve diğer görevleri, İfade eder.
GÖREVLER 1-Denetim:
Kurum ve kuruluşun her türlü iş, işlem ve faaliyetlerini; önceden belirlenmiş amaçlar, kriterler ve standartlara göre, tarafsız olarak analiz etmek ve ölçmek suretiyle kanıtlara dayanarak değerlendirmek, gelecekteki hataların önlenmesine yardımcı olmak, kişi ve kuruluşların gelişmesine, mali yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir ve tutarlı hâle gelmesine katkıda bulunmak ve elde edilen sonuç ve bulguları ilgililere duyurmak için uygulanan ve kamu kaynaklarının etkin, verimli ve amacına uygun kullanımını sağlamayı hedefleyen sistematik bir süreçtir. Sağlık Denetçileri; Bakanlık teşkilatı ile bağlı kurum ve kuruluşların, Bakanlık denetimi altındaki kişi, kurum ve kuruluşların her türlü hizmet ve faaliyetlerini denetler ve gerekli raporları düzenler.
1.1-Düzenlilik Denetimi:
Bakanlık teşkilatı ile gerektiğinde bağlı kuruluşların ve bunların denetimi altındaki kurum ve kuruluşların her türlü iş ve işlemlerinin ilgili kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuata uygunluğunun denetlenmesidir.
Denetimlerde Başkanlıkça hazırlanan denetim rehberleri kullanılır.
Denetimlerde suç unsuruna rastlanılmışsa, konunun incelenmesi veya soruşturulması için Başkanlık vasıtasıyla soruşturma emri talep edilir.
1.2- Performans Denetimi:
Sağlık Denetçileri bir program, proje veya faaliyetin uygulanması sırasında kullanılan kaynakların verimli, etkin ve tutumlu (ekonomik) kullanılıp kullanılmadığının ortaya konulması amacıyla performans denetimleri yapar. Performans denetimi sırasında Başkanlık tarafından hazırlanan Performans Denetim Rehberi kullanılır.
1.3- Performans değerlendirmesi ve ölçülmesi
Sağlık Denetçileri 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 41 inci maddesi çerçevesinde yöneticiler ve diğer görevliler hakkında, verilen görevlere ve belirlenen hedeflere göre performans ölçümü yapabilirler.
1.4- Risk odaklı denetim
Mali, idari sistem ve kontrol mekanizmalarının risk, hata ve zayıflıklarının belirlenmesi ve iyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılması yoluyla sistemlerin geliştirilmesi hedeflerine yönelik olarak, mevzuata uygunluk, yönetim ve davranış standartlarıyla, iç kontrollerin denetimi konularında yoğunlaşan denetim türüdür.
1.5- Bilgi teknolojileri denetimi
Denetlenen birimin elektronik bilgi sistemlerinin sürekliliğinin ve güvenilirliğinin değerlendirilmesidir.
1.6- Sistem denetimi
Denetlenen birimin faaliyetlerinin ve iç kontrol sisteminin; organizasyon yapısına katkı sağlayıcı bir yaklaşımla analiz edilmesi, eksikliklerinin tespit edilmesi, kalite ve uygunluğunun araştırılması, kaynakların ve uygulanan yöntemlerin
2- İnceleme:
Sağlık Denetçileri tarafından, bir konunun veya yürütülen iş ve işlemlerin mevcut bilgi ve belgelere dayanarak gerçeğe uygunluğunun ve doğruluğunun belirlenmesi ve buna bağlı olarak mevzuat çerçevesinde yapılması gereken işlemlerin saptanması amacıyla inceleme yürütülür. Yapılan inceleme sonucunda soruşturma açılmasını gerektirir bir sonucun ortaya çıkması ve konuyla ilgili soruşturma yetkisi bulunmaması halinde Başkanlık vasıtasıyla Bakanlık Makamından soruşturma yetkisi talep edilir.
3- Soruşturma
Sağlık Denetçileri tarafından kamu görevlileri ve diğer ilgililerin ceza ve disiplin hukukundan doğan sorumluluklarının saptanması amacıyla soruşturma yürütülür.
4- Ön İnceleme
Sağlık Denetçileri Bakanlıkça görevlendirilmeleri halinde, memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun gereğince ön inceleme yaparlar.
5- Diğer Görevler
Eğitim, koordinasyon, mevzuat çalışmalarına iştirak, yetki ve görev kapsamında bulunan konularla ilgili görüş bildirilmesi ile yurt içi ve dışındaki kongre, seminer ve toplantılara katılmayı kapsar.
II- SAĞLIK BAKANLIĞI DENETİM HİZMETLERİ BAŞKANLIĞININ MİSYON VE VİZYONU
Misyon
Halkın sağlığının korunması ve geliştirilmesi temel amacına yönelik olarak;
sağlık sektörünün etkin, verimli, ekonomik ve hukuka uygun biçimde faaliyette bulunmasını sağlamak için modern denetim, yöntem ve tekniklerini etkili bir şekilde kullanarak denetimler yapmak; sağlık sektörüne yönelik yeni politikalar üretilmesine katkı sağlamak; sağlık alanında profesyonel yönetici ve denetçi yetiştirilmesine öncülük etmek.
Vizyon
Alanında uzman ve etik değerleri yüksek çalışanlarıyla ilke, tarafsızlık, adalet, güvenilirlik ve etkinlik açısından en üst seviyede rehber ve saygın bir kurum olmak.
III- ETİK VE MESLEKİ NİTELİK STANDARTLARI
Sağlık Denetçisi, hem “erdem”de hem de teknik yeterlilikte, yani “liyakat”ta mükemmelliği kendisinde birleştirir. Kabul edilmiş ahlak kuralları ve doğru davranış standartlarına gönüllü olarak uyma, yanlış hareket ve kötülüklerden sakınma çabası içerisindedir. Yalnız haksızlığı ve haklılığı belirlemez; kişiliği ve erdemi korur, ulusal ve toplumsal yararı vurgular. Devlete ışık tutar, zararları önler, hukuksallığı güçlendirir.
Çalışma gücünü artırır, kötülükleri, yozlaşmaları ve sakıncaları durdurur. İnsanlığın refahının artması için kendi bilgi ve becerilerini kullanarak dürüst ve tarafsız olarak halka sadakatle hizmet eder. Mesleğin yeteneğini ve prestijini artırmaya çabalayarak, mesleğinin doğruluğunu, onurunu ve değerini yüceltir ve geliştirir.
Sağlık Denetçisi, halka hizmetin bilincindedir. Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği ve hizmette yerindeliği esas alır.
Sağlık Denetçisinin, 14.09.2010 tarih ve 27699 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Denetim Görevlilerinin Uyacakları Mesleki Etik Davranış İlkeleri Hakkında Yönetmelik”te belirtilen aşağıdaki etik davranış ilkelerine uyma zorunluluğu bulunmaktadır.
Tarafsızlık ve nesnellik
MADDE 4 –(1) Denetim görevlileri;
a) Görevlerini herhangi bir baskı, etkileme ve yönlendirme olmaksızın yerine getirir; tarafsızlığına zarar verecek veya çevresinde böyle bir izlenim uyandıracak herhangi bir faaliyet veya ilişkinin içerisinde yer almaz; her türlü baskıya karşı tarafsızlığını muhafaza eder; siyasî, idarî, ekonomik, sosyal ve kültürel etkilerden kaçınır; tarafsızlığının etkilenmesi söz konusu olduğunda durumu yetkili makamlara bildirir.
b) Görevleriyle ilgili bilgi ve belgeleri toplarken, değerlendirirken, aktarırken ve sonuçlandırırken, önyargısız ve tarafsız şekilde hareket eder; kariyerinin gerektirdiği
c) Denetlenen birim ve taraflarca ileri sürülen bilgi, belge ve görüşleri alır; elde ettiği diğer bilgi ve belgelerle birlikte adil, tarafsız ve nesnel bir şekilde değerlendirir.
ç) Raporlarını; denetimin amacına uygun nitelikte, süresi içinde, somut, güvenilir ve geçerli kanıtlara dayalı olarak özlü, açık, tam ve kesin olarak düzenler.
d) Raporlarında yer verdikleri önlem ve tavsiyeleri gerekçeli olarak belirtir.
e) Denetimlerine tâbi kişi, kurum ve kuruluşlar nezdinde aracılıkta bulunamaz.
Eşitlik
MADDE 5 –(1) Denetim görevlileri;
a) Denetim faaliyetlerini yerine getirirken; yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket eder.
b) Dil, din, ırk, cinsiyet, tâbiyet, sosyal sınıf, yaş, evlilik, engellilik, sosyal ve ekonomik durum, siyasi düşünce ve benzeri diğer sebeplere dayanan farklılıkları gözetmeksizin görevlerini yerine getirir.
c) Denetim faaliyetini yerine getirirken, herhangi bir kişiye, zümreye ya da kuruma karşı önyargılı hareket etmez yahut bunları kayırıcı veya dışlayıcı faaliyetlerde bulunamaz.
Dürüstlük
MADDE 6 –(1) Denetim görevlileri;
a) Çalışmalarını dürüstlük, doğruluk, dikkat ve sorumluluk duygusu içinde yürütür.
b) Yapılacak denetleme ve soruşturmalar konusunda başkalarına görevleri ile ilgili olarak herhangi bir vaat veya taahhütte bulunamaz.
c) Görevlerinin saygınlığını ve güvenilirliğini zedeleyen görüntü, tavır ve davranıştan kaçınır.
ç) Kendilerine verilen görevi kapsamı ve süresi içinde yerine getirir; suç teşkil eden diğer eylem ve işlemlere vâkıf olduğunda konuyu yetkili makamlara bildirir.
Gizlilik
MADDE 7 –(1) Denetim görevlileri;
a) Denetim faaliyetlerinin yürütülmesi ve raporlanması aşamalarında, denetledikleri konu ve kurumla ilgili gizliliğe uygun hareket eder; kanaatlerini yetkili makamlar dışında kimseye açıklayamaz.
b) Görevleri dolayısıyla öğrendikleri devlet sırrı, ticarî sır ve özel hayatın gizliliği ile ilgili bilgileri, kanunların öngördüğü durumlar dışında hiçbir kurum, kuruluş veya kişiye veremez ve açıklayamaz.
c) Denetim faaliyetleri sırasında edindiği herkese açık olmayan bilgileri kendi yararına veya başkalarının yarar ve zararına kullanamaz.
Çıkar çatışmasından kaçınma
MADDE 8 –(1) Denetim görevlileri;
a) Görevleri sırasında ve görevleri ile ilişkili olarak kendi ve yakınlarının çıkarlarının söz konusu olabileceği her türlü durumdan kaçınır; bunlarla ilgili olarak denetim faaliyetlerine ve alınacak kararlara katılamaz, görüş bildiremez.
b) Son iki yıl içinde görev yaptıkları kurum, kuruluş ve bunların iştiraklerine yönelik denetim faaliyetlerine katılamaz.
c) Denetim faaliyetini yürütürken, yetki ve nüfuzunu kullanarak hizmetin gerekli kıldığı koşullar dışında, kurumlardan ek hizmet veya imkân talep etmez; kamu mal ve hizmetleri ile insan kaynaklarını hizmet gerekleri dışında kullanamaz ve kullandıramaz.
ç) Denetim faaliyetleri ile ilgili olarak görevini tarafsız ve nesnel bir şekilde yürütmesini engelleyecek potansiyel veya gerçek çıkar çatışması durumunu derhâl kurum veya kuruluşuna bildirir ve konu ile ilgili görevden çekilme talebinde bulunur.
d) Görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendilerinin veya başkalarının kitap, dergi, kaset ve benzeri ürünlerinin satışını ve dağıtımını yaptıramaz; herhangi bir kurum, vakıf, dernek veya spor kulübüne yardım, bağış ve benzeri nitelikte menfaat sağlayamaz.
Nezaket ve saygı
MADDE 9 –(1) Denetim görevlileri, onur kırıcı, küçük düşürücü ve keyfî davranışlar sergilemez; baskıcı, hakaret ve tehdit edici uygulamalarda bulunmaz;
birlikte görev yaptıkları ve denetledikleri kişilere karşı nazik ve saygılı davranır.
Yetkinlik ve meslekî özen
MADDE 10 –(1) Denetim görevlileri;
a) Görevin gerektirdiği bilgi, beceri ve deneyime sahip olur ve görevlerine azami özen ve dikkat gösterir.
b) Denetim faaliyetinin amacına uygun bir şekilde yerine getirilebilmesi için mesleki bilgi, beceri ve bireysel yeteneklerini sürekli geliştirmeye gayret eder.
c) Denetim hizmetlerini yürütürken meslektaşları arasında ekip çalışmasına ve iş birliğine önem verir ve kendisinden beklenen gerekli desteği sağlar.
ç) Denetledikleri kurum ve kuruluşların çalışma şartlarını, yerleşik mesai düzenini ve hizmet gereklerini olumsuz yönde etkileyen tutum ve davranışlardan kaçınır; kurum ve kuruluşların işleyiş düzenine, yönetim ve karar alma süreçlerine müdahale etmez.
d) Kurum ve kuruluşların yürüttüğü hizmetlerin hukuka ve etik ilkelere uygun olarak yerine getirilmesi, faaliyet ve işlemlerde hataların önlenmesi, kaynakların etkili, tutumlu ve verimli bir şekilde kullanılması amacına yönelik olarak rehberlik ve eğiticilik hizmetlerini de, görevinin bir parçası olarak görür.
IV- ÇALIŞMA STANDARTLARI
Sağlık Denetçisinin görevini ifa sırasında uyacağı ilkeler bu bölümde belirtilmektedir.
Gayret, Samimiyet ve Üretkenlik
Denetçi, kendisinden beklendiği gibi gayretli, çalışkan ve üretkendir.
Mesleğinin önemine kalben inanır, sever ve yaptığı işten heyecan duyar. Yönetimde, planlama, uygulama ve denetimin temel unsurlar olmasından hareketle; planlama, uygulama ve denetleme tekniklerini iyi bilir.
Denetçi fedakârdır. Kısa zamanda tükenmez, metanetlidir ve belirli bir düzeyde görev yapabilmek için daima kendisini yeniler. Uzun süreli çalışmalarda geçici engelleri sebat ve gayretle aşma ilkesini benimser; hevesle çalışır. Görev alanlarındaki iyileşme ve gelişmeler ile hizmetlerin kalite ve etkinliğini artırmak için sürekli olarak gayret gösterir.
Kendisiyle ve Çevresiyle Barışık Olma
Denetçi, kendisiyle ve çevresiyle barışıktır; önerileri dinler ve değer verir. Yeni fikir ve düşüncelere açıktır. Karar vermeden önce gereken durumlarda başkalarına danışır. İyi yapılan işi takdir eder. Denetçi, bütün yetkileri ve bilgileri ellerinde toplamaktan kaçınır; kendisinin çözümleyemediği sorunlarda meslektaşlarından yardım alır. Bu, onların hem karşılıklı dayanışmalarını hem de kamu yönetiminde etkin çözümlere ulaşma ihtimalini arttıracaktır.
Takım Çalışması
Denetçi, sorunları çözümlemek ve yeni fikir ve programlar üretmek için ilgililerle çalışmaya isteklidir; değişikliklere ve takım çalışmasına açıktır. İyi bir çalışma atmosferi ve havası temin eder. Grup içinde fikir birliği temin etmeye çalışır, grup kararlarında sorumluluk alır; iş birliği ve koordinasyon içerisinde çalışır.
İnsan Odaklılık
Denetçi, yaptığı işin psikolojik yönlerini ihmal etmeden, insan odaklı çalışır.
İnsanları tanır ve iyi davranır. Empati yapabilme yeteneğini haizdir. Hakkında inceleme/soruşturma yapılanın itibarının korunmasına, ilgililer hakkındaki inceleme ve soruşturmaların mümkün olduğunca üçüncü kişilerce bilinmemesine dikkat eder.
Şikâyete ilişkin yapılan değerlendirme ve paylaşımlarda, muhbirin güvenliğini tehlikeye atacak davranışlardan kaçınır.
İyiniyet Karinesi
Denetçi görevin ifasında, hakkında suç isnadı ve iddialar bulunan kişilerin, elde edilen deliller çerçevesinde suçu sabit oluncaya kadar suçsuz olduğunu bilir.
Sağlam Dayanak ve Gerekçe
Denetçi tarafından düzenlenen raporlar, verilere ve sağlam kanıtlara dayalıdır.
Denetçi, esas olarak belge ile çalışır. İşlerin sonuçlarını raporlarken belgelere dayalı
kaynağını mevzuattan ve bilimsel bilgiden alır. Denetçinin ulaştığı sonuçlar geçerlilik ve güvenilirlik açısından da kanıtlanabilir güçtedir.
Temkinli Yaklaşım
Denetçi; incelediği ve teftiş ettiği bilgi, belge, ifade ve kayıtlara temkinle yaklaşır; görevin konusunu tüm unsurları itibarıyla gerçek ve doğru tespit etmeye çalışır.
Holistik Çalışma
Denetçi, görevini ifa ederken; konuları bilimsel, teknik ve mevzuat yönleriyle bir bütün olarak ele alır; tecrübe potasında yoğurur ve böylece sonuca varır. Denetçi prensip insanı olarak çalışmalarında tutarlı bir yol izler ve kararsızlıktan kaçınır.
Mesleki açıdan dikkat ve özenle çalışır. Riskli alanları göz önünde bulundurur.
Önceki denetim raporlarında tenkit edilen hususların yerine getirilip getirilmediği, tekrarlanıp tekrarlanmadığını araştırır ve gerekirse önerilerde bulunur.
Görev esnasında, verilen emir dışında suç konusu teşkil edebilecek bir hususa rastlarsa durumu derhâl Başkanlığa bildirir.
Mahallinde Çalışma
Denetçi, görev emrinin ilgili olduğu birim ve mahâle intikal ederek çalışması esastır.
Kanıt Temini
Şikâyet konusuna ilişkin lehte ve aleyhte her türlü bilgi, belge ve ifadeye başvurur; durumla ilgili tüm tarafları dinler.
Görevin Yürütülmesi
Denetçi, Bakanın emri veya onayı üzerine soruşturma ve diğer görevleri yaparlar. Denetim, inceleme ve araştırma görevleri Bakanın verdiği yetki çerçevesinde Başkanın emri ile ifa edilir. Aldığı görevlerin sonuçlarını Başkanlığa bildirir.
Planlama
Denetçi, çalışmalarını önceden isabetli olarak tasarlar; zamanını iyi kullanır.
Bir ön değerlendirme yaparak elindeki işleri öncelik sırasına koyar. Görev yazısı ve eklerini etraflıca değerlendirir, görevinin kapsam ve mahiyetini gereği gibi anlayarak
planlamasını yapar. İhtiyaç duyabileceği mevzuat çalışması dâhilinde ilgili hükümleri gözden geçirir; üzerinde durulması gerekli hususları belirler ve görev mahalline intikal eder.
Görevin Fiilen İfası ve Kısa Sürede Tamamlanması
Görevin kısa sürede ifasına ilişkin her safhada yapılacak işlere ilişkin bir çalışma takvimi belirlenir. Bilgi ve belgelerin tetkiki yapılır, ilgililerin ifadelerine başvurulur. “Geciken adalet adalet değildir” ilkesinden hareketle, işlerin mümkün olan en kısa sürede tamamlanması için gerekli gayret ve çabayı gösterir.
Denetçiler, zorunlu ve istisnai hâller dışında kendilerine verilen işleri ara vermeden bizzat yapıp bitirirler. Süresinde tamamlanamayacağı anlaşılan işler hakkında Başkanlığa zamanında bilgi verip, alacakları talimata göre hareket ederler. Denetçilere verilen işin devredilmemesi asıldır. Ancak, geri bırakma ve devir zorunluluğu doğarsa, Denetçiler, ellerindeki işleri, Bakanın veya Başkanın yazılı emri veya müsaadesi ile başka bir Denetçiye mevzuatta öngörüldüğü şekilde devredebilir.
Görevden Uzaklaştırma
Denetçiler, haklarında soruşturma yaptıkları memurların görevlerinden uzaklaştırılmasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 137 nci maddesinde belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 138 inci maddesinde belirtilen yetkili mercilerden talep edebilirler. Ancak, ilgilinin görevi başında kalmasının sakıncalı görüldüğünün açık bir biçimde belgeleriyle ortaya konulması gerekir.
Yasaklar
Denetçiler, görevlerini yerine getirirken gidecekleri yer ve yapacakları işlerle, görevleri nedeniyle edindikleri gizli bilgi ve belgeleri açıklayamaz. Görevli bulundukları sırada, bu işlerle ilgili kimselere konuk olamaz; doğrudan ve dolaylı olarak görevleriyle ilgili olanların hizmet ve ikramlarını kabul edemez; bunlarla alışveriş yapamaz, borç alıp veremez. Mesleğin ve sıfatın gerektirdiği saygınlık ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunamaz. Denetime tabi olanların icra işlerine karışamaz. Evrak, defter ve kayıtlar üzerine şerh, ilave ve düzeltme yapamaz.
Refakatte Bulunan Sağlık Denetçi Yardımcılarının Yetiştirilmesi
Sağlık Denetçisi, refakatindeki Sağlık Denetçi Yardımcısının eğitim, yetiştirme ve ilgili diğer faaliyetlerini titizlikle yürütür.Yetiştirme dönemi sonunda
Yurt içi, Yurt Dışı Toplantı ve Diğer Görevler
Bakanlığı ilgilendiren konularda yurt içinde ve yurt dışında incelemeler yapar, görevlendirildiği komisyon, kurs, seminer, sempozyum ve toplantılara katılır ve sonuçlarını Bakanlığa bildirir.
V- RAPORLAMA STANDARTLARI
Görev kapsamında yapılan çalışmaların, safhaları itibarıyla düzenlenecek raporlarda yansıtılması esastır. Ancak, görüş ve öneriye ilişkin hususlar söz konusu olduğunda rapor yerine yazıylada bildirilebilir. Raporların düzenlenmesi ve işleme konulmasında uyulması gereken standartlar, genel olarak aşağıda belirtilmektedir.
Raporlama standartları sadece raporlama aşamasına yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş olup kanaat oluşturmasında Sağlık Denetçisinin yargısını sınırlamaya yönelik değildir.
GENEL RAPORLAMA STANDARTLARI
Raporlar; ilgili ve yeterli bilgi ve delilleri içeren, kolay anlaşılır, muğlak ifadeler içermeyen, görevin gereğine uygun, doğru ve eksiksiz olmalıdır.
1-Raporların Eksiksiz ve Doğru Olması:
Raporun sağlam delillere dayandırılması için görevin gerektirdiği inceleme ve tespitler tam olarak yapılmış olmalıdır. Delillerle ilgili tereddütler veya haklı nedenlerle eksik kalan hususlar ve yapılan değerlendirmelerin diğer sınırlılıkları raporda açıkça belirtilir. Çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ile görüş ve sonuçlar, rapora eksiksiz ve doğru yansıtılır.
2-Raporların Gerçekçi, Tarafsız ve Çarpıtmalardan Uzak Olması:
Görev konusu bütün yönleriyle tarafsız bir şekilde ortaya konulur. Bulgular, tespitler, netice ve kanaatler önyargısız bir şekilde ifade edilir. Gerekli her husus, dengeli bir biçimde vurgulanır. İddiaya muhatap olan kişilerin konu hakkında görüş veya savunmalarına raporda yer verilir.
3-Gerçeği Ortaya Çıkarma:
Raporun yazılış amacı, incelenmesi istenilen konuyla ilgili gerçek durumu ortaya çıkarmaktır. Bu sebeple raporda, konu ile ilgili lehte ve aleyhteki bütün hususlara yer verilir.
4-Açık ve Anlaşılır Olma:
Raporların sadece konunun uzmanlarının kullanımına mahsus olmadığı dikkate alınarak yazımda kullanılan teknik (tıbbi) ibare ve ifadeler anlaşılır kılınmalıdır.
Raporların kolay anlaşılması için gereksiz teknik dilden kaçınılması yanında, lüzumlu teknik hususların, açıklayıcı bilgilerle desteklenmesi gerekir. Raporlar, lüzumlu her türlü hususu ihtiva etmeli, ancak gereksiz ayrıntılardan kaçınılmalıdır. Raporların içerdiği bilgiler arasında ve bu bilgilerle sonuç arasında kolayca izlenebilir mantıksal bağlantılar bulunmalıdır. Rapor, ikna edici ve ilgililerin tereddütsüz harekete geçmesini sağlayıcı nitelikte olmalıdır.
5-Yapıcı Olma:
Raporlar yapıcı olmalı, ilgili taraflara yardımcı olacak şekilde düzeltici, bilgilendirici ve geliştirici nitelik de taşımalıdır.
6-Raporların Zamanında Yazımı:
İşin niteliği ve aciliyeti, tespit edilen risklerin önemi ve alınacak önlemlerin ivediliği de gözönüne alınarak raporun idareye değer katacak en kısa ve uygun sürede hazırlanması gerekir. Öngörülen süre içerisinde rapor hazırlanamayacak ise gerekçeleriyle yazılı olarak Başkanlık bilgilendirilir.
İÇERİK VE ŞEKİL STANDARTLARI
Raporlar; mevzuatça öngörülen usul ve esaslar ile Başkanlığın çalışma esasları çerçevesinde görevin türüne uygun şekil standartlarına göre gönderilmesi gereken ilgili birimler dikkate alınarak ihtiyaca uygun sayıda düzenlenir ve takdim yazısıyla EBYS ortamında Başkanlığa sunulur.
VI- KURUMSAL STANDARTLAR İyi Yönetişim
Kamusal kaynakların ve sorunların etkin ve etkili yönetimi; etik ilkeleri esas alan bir örgütsel ve yönetsel kültür, güçlü ve ilkeli önderlik, saygınlık ve uzak görüşlülük ile başlar. Yönetime katılımı sağlamak esastır.
Başkanlık, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında sorumlulukları ve yükümlülükleri konusunda hesap verebilir ve kamusal değerlendirmeye her zaman açık ve hazırdır. Başkanlığın amaç ve politikalarına uygun olmayan işlem veya
Başkanlık, dürüstlük ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde imkân ve kaynaklar dâhilinde nelerin yapılabileceğinin belirlenmesi, risklerin tanımlanması ve yönetimi, amaçların geliştirilmesi bakımından hedeflerin belirlenmesi ve izlenmesi, etik ve şeffaflık ilkelerine uygun çalışma yapılması konularında çalışmalarını yürütür.
Çağdaş Yönetim ve Denetim Anlayışı
Çağın gereklerine uygun olarak ulusal ve uluslararası denetim sistemlerinde meydana gelen değişme ve gelişmeler doğrultusunda denetim model, usul ve yöntemleri revize edilerek güncelleştirilir.
İnsan Kaynakları
Başkanlık, Kurumun başarısındaki kilit faktörün insan kaynağı olduğundan hareketle, bu iç dinamiğin etkin ve yetkin çalışmasını amaçlar.
Planlama ve İstihdam
Başkanlık, Kurumun mevcut ve potansiyel faaliyetlerine ilişkin olarak insan kaynağı planlaması yapar. Sağlık Denetçilerinin eğitim, motivasyon, fiziki ortam, teknolojik donanım ve diğer mesleki ihtiyaçlarına göre plan ve programlar oluşturur.
Yeterli sayıda destek hizmet personeli istihdam eder.
Eğitim
Sağlık Denetçilerinin kendinden ne bekleneceği konusunda bilgi edinmesi, gerekli hüner, bilgi ve becerilerin kazanımı ile görevin sürdürülmesi, başarılı olmak için gerekli istek ve alışkanlıkları edinmesi ve belirlenen program dâhilinde niteliklerinin geliştirilmesi; görev ve iş yapma becerileri ile verimliliğini artırır. Başkanlık, bu amaçla Sağlık Denetçisi ve Sağlık Denetçi Yardımcılarının eğitim programlarını uygular. Yurt içi ve yurt dışı eğitim ve öğretim imkân ve fırsatlarını destekler.
Ar-Ge Faaliyetleri
Sağlık alanında sürekli ve hızlı değişimlerin yaşanması, bu alanın insan hayatı ve sağlığı açısından riskli ve çok çeşitli unsurları ihtiva etmesi, araştırma ve geliştirme çabalarını önemli ve zorunlu hâle getirmiştir. Bu çerçevede, öncelik tanınan riskli alanlara ve diğer hususlara ilişkin Ar-Ge faaliyetleri yürütülür.
Otomasyon
Başkanlık raporların muhafaza ve değerlendirilmesi, yapılan inceleme ve soruşturmaların hangi konu ve alanlar üzerinde yoğunlaştığının ortaya konulması, görev yapılan illerde bulunan konaklama imkânları, ulaşım şartları ve gerekli diğer bilgileri içeren Bilgi Bankasının kurulması ve geliştirilmesine yönelik olarak bilgisayar ve otomasyon sistemlerini etkin ve verimli yönetir.
İşbirliği ve Koordinasyon
Başkanlık ulusal ve uluslararası teftiş ve denetim birimleriyle tecrübe, ortak sorun ve çözüm paylaşımı vb. konularda irtibat hâlindedir. İş birliği ve koordinasyon içerisinde çalışır.
Çalışma Programı
Görevler, inceleme-soruşturma faaliyetleri haricinde belirlenen çalışma programı dâhilinde yürütülür.
Görevlendirme
Sağlık Denetçileri, Bakandan veya Bakanın emri ve onayı üzerine Başkandan aldıkları emirle görev yaparlar. Aldıkları görevlerin sonuçlarını Başkanlığa bildirirler.
Görevlerin bireysel ve kurumsal açıdan etkin olarak yürütülmesi için Başkanlıkça gerekli tedbirler alınır. Yıllık denetim, inceleme ve soruşturma programlarının uygulanmasında Sağlık Denetçileri arasında adaletli dağılım esas alınır. Bu programların gruplar hâlinde uygulanmasında her gruba dâhil kıdemli Sağlık Denetçileri çalışmaları düzenler. Grup kıdemli Sağlık Denetçileri, çalışmaların seyri hakkında zaman zaman veya talep hâlinde Başkanlığa özet bilgi veya ön rapor verirler.
Ayrıca, işlerin süresinde bitirilmesini sağlayacak önlemleri alırlar.
Standartlara Uyum
Başkanlık ve Sağlık Denetçileri, görevlerin ifasında bu standartlara uymak mecburiyetindedir. Başkanlık, standartlara uyum sağlanmasından sorumludur ve standartların geliştirilmesi için her türlü tedbiri alır.
İNCELEMECİ/SORUŞTURMACI YADA MUHAKKİK KAVRAMI VE GÖREVİN ÖNEMİ
İncelemeci/Soruşturmacı yada Muhakkik ifadeleri tahkik eden, gerçeği araştıran, soruşturan anlamını taşımaktadır. “Hak” kökünden türeyen, “doğru olup olmadığını araştırma, soruşturma” anlamındaki tahkik kelimesinin çoğulu olan tahkikat kavramı, “soruşturmalar” demektir.
Soruşturma; hakkında suç işlediğine ilişkin iddialar bulunan bir kişinin, bu suçu işleyip işlemediğinin araştırılmasıdır. Soruşturma, daha çok kamu görevlileri ve memurlar için söz konusudur. Bir memur hakkında ihbar ve şikâyetler üzerine veya doğrudan yetkili amirlerce soruşturma açılabilir. Soruşturma, adli veya idari nitelikli olabilir.
Gerek adli ve gerekse idari soruşturmada isnat edilen suçun doğru olup olmadığının tespit edilmesi, devlet, kurum, memur, amir, muhbir, müşteki ve toplum açısından önem arz eder. Kendisine suç isnat edilen memur, iftiraya uğramış ise soruşturma sonucu temize çıkarılmış, suçu işlemişse tecziye edilerek bir daha suç işlemesi ve kötü örnek olması önlenmiş, halka güven verilmiş, kurumun huzuru ve çalışma düzeni sağlanmış ve adalet tesis edilmiş olur.
Memurlara isnat edilen suçların soruşturulmaması; memuru, amiri ve kurumu töhmet altında bırakacağı gibi suç işleme eğiliminde olanları cesaretlendirmiş olur. İsnat edilen suçların soruşturulması, adli veya disiplin suçu işlemelerini önlemede, işlerin belirlenen amaç ve kurallar doğrultusunda yapılmasında etkili olur.
Memurlar, kendilerine tevdi edilen bir görevi terk edebilir, savsaklayabilir;
belirlenen kuralları ihlal edebilir veya iş sahipleri vatandaşlara karşı olumsuz tutum ve davranışlarda bulunabilirler. Memurlar, suç sayılan fiil ve davranışları görev başında, görevi dışında, görevinden dolayı veya görev haricinde işleyebilirler. İşlenen suç, disiplin suçu veya adli bir suç ya da hem adli hem disiplin suçu olabilir. Bütün bu durumlara göre, memurlar hakkında farklı işlemler yapılır. Bunların bilinmesi ve ona göre hareket edilmesi önemlidir.
Soruşturmaların hiç yapılmaması, gecikerek yapılması, soruşturmada belirlenmiş kurallara uyulmaması, soruşturmada memurlar arasında ayrım yapılması veya soruşturma sonucu yapılan tekliflerin uygulanmaması adalet ilkesinin zedelenmesine veya zulüm işlenmesine neden olur. Adaletin olmadığı yerde zulüm vardır. Zulüm, bir insanlık suçudur. Zulüm, kurumların, toplumun ve devletin fesadına neden olur. Fesada uğramış adaletten uzaklaşmış bir kurumun, bir toplumun ve bir devletin varlığını uzun süre huzur içinde sürdürebilmesi imkânsızdır. Bu bakımdan
“soruşturma müessesesi” adaletin, milletin ve devletin bekasının sağlanması için büyük önem arz etmektedir.
İNCELEME/SORUŞTURMACILARIN GÖREV VE YETKİLERİ Kamu hizmetlerinin yürütülmesinden kaynaklanan suçlardan dolayı, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’un 6.
maddesi gereğince ön inceleme yapmak üzere yetkili makamlarca görevlendirilen soruşturmacılar tarafından, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’da açıklanmamış hususlarda, aynı Kanun’un 6.
maddesinde öngörüldüğü şekilde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri çerçevesinde hareket edilir.
İnceleme/Soruşturmacılar, inceleme ve soruşturmaya, emri vermeye yetkili makamın bu konudaki emri üzerine başlarlar. Hangi suçtan dolayı hangi memur hakkında inceleme ve soruşturma yapmakla görevlendirilmişse, sadece o emir kapsamında ve soruşturma emrinde belirtilen çerçevede soruşturma yapabilirler. Bir ihbar ya da şikâyet üzerine ya da yapılmakta olan bir inceleme sırasında herhangi bir memurun suç işlediğini öğrendikleri takdirde, disiplin suçları için soruşturma emrini veren makamdan yetki isterler, adli suçlar için yetkili mercie veya yetkili Cumhuriyet Savcılığına bilgi verirler. Bu yetki verildiği takdirde, yeni iddia ile ilgili soruşturma yapabilirler. Yetki verilmemesi hâlinde, soruşturma yapamazlar. Çünkü ilk alınan inceleme emri kapsamında yer almayan yeni iddia ve hakkında soruşturma yapılanlarla ilgili incelemenin yeni bir soruşturma emri alınarak yapılması gerekir. Ayrıca, inceleme/soruşturmacıların; soruşturma emrinde bulunan konulardan bir kısmını veya sorumlulardan bazılarını soruşturma dışı bırakmaları mümkün değildir.
İNCELEME/SORUŞTURMACILARIN SORUMLULUĞU
İnceleme ve soruşturma sonrası Rapor hazırlayanların yaptıkları çalışmalar ve hazırladıkları raporlardan yürürlükteki mevzuat çerçevesinde sorumlu oldukları, inceleme yetkilerini tam olarak kullanmak ve görevlerini eksiksiz yerine getirmekle yükümlü olduklarını göz önünde bulundurarak eksik ve hatalı işlemlere meydan vermemek yönünde azami gayret harcamaları gerekmektedir.
İncelemeci/soruturmacı tarafından gereği gibi incelenmeyen; eksik, hatalı işlemlerle yeterince aydınlatılamayan konular tekrar incelenmekte ve bu durum gereksiz zaman kaybına neden olmaktadır. Süresi içerisinde ve yeterli şekilde inceleme veya soruşturma görevini sonuçlandırmayan, ihmal ve geciktirme gösteren incelemecinin bu nedenle disiplin ve adli sorumluluğu doğacaktır.
İncelemeyi gerçekleştirenlerin kendilerine verilen görevle ilgili yaptıkları inceleme sonucu görüş veya kanaatlerini düzenledikleri rapor veya yazıda belirtmeleri gerekmekte olup görüş veya kanaat belirtilmeden rapor, yazı veya belge düzenlenmesinden kaçınılmalıdır. Aksi durumda, verilen işin gereği gibi yapılıp tamamlanmadığı sonucunun ortaya çıkaracağı, bunun da sorumluluk doğuracağı bilinmelidir.
İncelemelerin yürütülmesinde ve raporların yazılmasında 4483 sayılı Kanun’da belirlenen ön inceleme süresinin (Uygulamada ihbar ve şikâyetlere ait ön incelemelerde 30 günlük süre, incelemecinin görev emrini aldığı tarihten itibaren başlayacaktır.) ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 127. maddesinde belirlenen disiplin cezası zaman aşımı sürelerinin dikkate alınması, zamanaşımının tespiti bakımından fiilin işlendiği tarihin gerektiğinde raporun sonuç kısmında da belirtilmesi gerekmektedir.
İnceleme ve soruşturma görevlerinin kısa sürede bitirilmesi ve raporlarının derhâl düzenlenmesi gerekmektedir. İşlerin mümkün olan en kısa sürede bitirilmesi, incelemeye başlanmasından itibaren makul sürede bitirilemeyen işlerle ilgili olarak yapılan ve yapılması planlanan çalışmalar hakkında görev emrini veren makama yazılı bilgi verilmesi, incelemesi tamamlanıp rapor yazım aşamasına gelinen işlerde ise raporların en kısa sürede yazılarak teslim edilmesi, bu sürenin aşılacağının anlaşılması hâlinde gecikme gerekçesinin yazılı olarak bildirilmesi, birkaç inceleme ve soruşturma görevinin birden yürütüldüğü durumlarda ön incelemelere ve zamanaşımına uğrama riski bulunan inceleme ve soruşturmalara öncelik verilmesi gerekmektedir.
MAHALLİNDE YAPILAN İNCELEMELER VE GÖREVİN DEVRİ 4483 sayılı Yasa’nın 5. maddesine göre ön incelemenin, yetkili merci tarafından bizzat ya da görevlendireceği incelemeciler tarafından yapılması esas olup, bu tür müracaat, ihbar şikâyetlerden denetçi bilgi ve becerisi gerektirmeyecek olanların doğrudan Bakanlığa yada bağlı kuruluşlara gönderilmeyerek konunun mahallinde çözümlenmesine çalışılması, ancak denetçi bilgi ve becerisini gerektirecek kadar önemli konular için denetçi talebinde bulunulması gerekmektedir.
663 sayılı KHK ve ilgili Yönetmeliklere göre, Sağlık Denetçilerinin ancak Bakanlıkça yada Bağlı Kuruluşlarca görevlendirilebileceği dikkate alınarak yetkili mercilerce ön incelemenin Sağlık Denetçisi tarafından yapılması isteniyorsa, talebin ilde bulunan Sağlık Denetçisinden doğrudan değil de Bakanlık ve Bağlı Kuruluşlar Denetim Birimlerine, iletilmesi gerekmektedir.
Hakkında inceleme veya soruşturma yapılanlar arasında Bakanlık ve bağlı kuruluşlar merkez teşkilatı personelinin de bulunması durumunda bu personel hakkında
idari, disiplin ve adli yönden teklif getirilmeyerek işlem yapılmak üzere konu Bakanlığa ve bağlı kuruluşlara intikal ettirilmelidir.
Ayrıca, muhakkiklerce inceleme ve soruşturması tamamlanmış işlere ait raporların netice ve kanaat bölümünde görüş belirtilmediği, bir yerde sorumluluk almaktan veya işten kaçınmak maksadıyla denetçi bilgi ve becerisi gerektiğinden bahisle incelemenin sonuçlandırılmadığı görülmektedir. Aynı konuda, denetçinin tekrar baştan inceleme yapması daha önce yapılan çalışmaların boşa gitmesine, işlerin ve adaletin gecikmesine neden olmaktadır. Bu şekilde inceleme ve soruşturmaların yarım bırakılmadan (görüş ve kanaat belirtilerek) mutlak suretle neticelendirilmesi gerekmektedir.
Usulüne uygun olmayan müracaatların (isimsiz, imzasız ve soyut iddialar içeren ihbar ve şikâyetler) işleme konulmasında 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un 4. ve 6. maddelerine göre hareket edilmesi, iddia konularının garaz ve mücerret hakaret için uydurma suç isnadı ile yapıldığı kanaatine varıldığında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un 25. maddesinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Bakanlık ve bağlı kuruluşlar denetçilerine görev verilen konu aynı zamanda valilik tarafından incelettirilmekte ise devir işlemi gerçekleştirilecektir. Valilikçe görevlendirilen incelemecinin incelemeye başlamadığı veya başlayıp tamamlamadığı durumlarda işler Denetçilerce valilik ya da kaymakamlığa yazılacak Resmî yazı ile devir alınarak incelenir. İnceleme tamamlanmış olsa dahi yapılan inceleme ve düzenlenen rapor Denetçi tarafından değerlendirmeye alınır, usul ve mevzuata uygun inceleme yapılmadığı düşünülürse tekrar incelenir. Mevzuata ve usulüne uygun olarak inceleme yapılmış ise Denetçi hakkında işlem yapılanlarla ilgili bilgileri belirtmek ve incelemeci raporunun bir örneğini, yazı ekine koymak suretiyle incelemeyi sonlandırır.
Tevdi Raporu sonucunda valilik ve kaymakamlıklarca Bakanlık ve bağlı kuruluşlarca Denetçi talep edilmediği takdirde ön inceleme bu makamlarca belirlenen muhakkiklerce yapılacaktır. Bu durumda görevli denetçi yaptığı inceleme sonucunda sadece disiplin yönünden inceleme veya disiplin raporu veya gerekiyorsa ayrıca diğer raporları (tazmin raporu ve suç duyurusu raporu) düzenleyecektir.
İnceleme/Soruşturma rapor ve sonuçları ilgili personelin özlük dosyasında usulüne uygun olarak saklanmalıdır.
İNCELEME VE SORUŞTURMALARIN KAPSAMI
İş emri ekindeki dilekçe, yazı, mektup vb. belgelerde yer alan kişi/kişiler ile inceleme konuları arasında uygunluk ve uyum bulunmasına azami derecede dikkat edilir. Raporlarda fiiller kast ve taksir unsurları bağlamında değerlendirilmek suretiyle konular hakkında önerilerde bulunulur.
Başlangıçta verilen inceleme konusundan uzaklaşmaya ve işlerin uzamasına sebebiyet vereceğinden inceleme emri ve ekinde yer alan belgelerde yer alan konu, olay ve kişiler dışındaki şikâyet ve konuların incelemeye dâhil edilmemesi gerekmektedir.
İnceleme emri kapsamı dışında konuların belirlenmesi ve disiplin soruşturması yapılmasını gerektirecek durumların tespiti hâlinde durumun bildirilerek inceleme ve soruşturma izni istenilmesi, ayrıca gerektiğinde (4483 ve 3628 sayılı kanun kapsamında olan suçlar) yetkili mercilere durumun (suç duyurusu ya da tevdi raporu ile) bildirilmesi uygun olacaktır.
İnceleme görevi verilen konuların mutlaka incelemesinin yapılarak sonuçlandırılması gerekmektedir. Hiçbir husus, herhangi bir gerekçeyle (şikâyet dilekçesinde isim, adres bulunmadığı veya sahte adla yazıldığı gibi) inceleme- soruşturma kapsamı dışında tutulmamalı; şikâyet, ihbar ya da beyanlarda geçen hususlar rapora sonuç ve değerlendirmeleri ile birlikte eksiksiz yansıtılmalıdır.
İNCELEME ve SORUŞTURMALARDA TUTANAK
İnceleme/soruşturma esnasında incelenen belgelerdeki gerekli bilgiler ilgili kurum yetkilileri ile birlikte düzenlenen tutanağa dercedilir. Rapor yazımında doğrudan tutanaktaki bilgilere atıfta bulunulur.
BİLİRKİŞİ VEYA UZMAN GÖRÜŞÜ
İncelenen konuyla ilgili olarak sadece özel, teknik ve uzmanlık bilgisini gerektiren konularda bilirkişi veya uzman görüşüne başvurulur.
İNCELEME ve SORUŞTURMALARDA İFADE ALINMASI
Disiplin Soruşturması için yazılı ifadeye başvurulacaksa 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 130. maddesinde yer alan: “..soruşturmayı yapanın...7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur savunma haklından vazgeçmiş sayılır” hükmü göz önünde bulundurulmak suretiyle 7 günden az olmamak üzere süre verilmeli, savunma işlem yazıları (gerektiğinde ilgili belge fotokopileri de eklenerek) Tebligat, Kanun’a uygun olarak
ilgiliye tebliğ edilmelidir. Cevabi savunma yazılarını verilen süre veya belirtilen tarihte göndermeyen ilgililer savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağından bu durumda gönderilen savunma istek yazısı ve tebliğ alındılarının düzenlenecek rapora eklenmesi gerekmektedir.
Huzurda ifade alınacaksa: 7 günlük yasal süre kullanma hakkının bulunduğu ilgiliye hatırlatılmalı ve bu hatırlatmanın yapıldığı hususu savunma ifade tutanağında da belirtilmelidir. İlgilinin bu süreyi kullanmak istemediği ve huzurda savunma ifadesi vermeyi kabul ettiği durumlarda, bu husus savunma ifade tutanağında belirtilmek suretiyle ilgilinin savunma ifadesi alınmalıdır.
İNCELEME VE SORUŞTURMA ESNASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
İnceleme/Soruşturmacı görevleri gereği değişik görevleri yerine getiren ve farklı karakterde kişilerle iletişimde bulunan bir kişidir. Bu itibarla; yaptığı görevin hassasiyeti bakımından belli prensipler dâhilinde hareket etmeli ve aşağıdaki hususlara uymalıdır.
1-İnceleme/Soruşturmacıların Uymaları Gereken Kurallar
İnceleme veya soruşturma için gidecekleri yeri ve yapacakları işleri açıklamamalı,
İncelemesini veya soruşturmasını yaptığı personele, herhangi bir işin yapılması veya herhangi bir eylemde bulunulmaması hususunda emir vermemeli,
İnceleme veya soruşturma sırasında, mesleki yardım dışında personelin yaptığı işe karışmamalı,
İnceledikleri defter veya evrak üzerinde açıklama ve düzeltme yapmamalı,
İncelemek üzere almayı gerekli gördükleri evrak ve belgeleri sorumlulardan bir tutanak ile teslim almalı,
Soruşturmanın gizliliği ilkesine aykırı hareket edilmemeli; gizli olan yazıları, inceleme ve soruşturma raporlarını başkasına yazdırmamalı,
Görevleri vesilesi ile elde ettikleri bilgileri ve inceleme sonuçlarını
