Özet
Amaç: Pediatrik olgularda transözofajiyal ekokardiyografi (TÖE) flüpheli interatriyal septal patolojilerin saptanmas›nda, kalp kateterizasyonu s›ras›nda atriyal septal defekt’in (ASD) kapat›lmas› gibi giriflimsel ifllemlerde, do¤umsal kalp hastal›klar›n›n postoperatif dönemdeki komplikasyonlar› ve kompleks kardiyak anomalilerin rezidüel defektlerini saptama-da yol gösterici olarak uygulama alan› bulmufltur.
Yöntemler: Atriyal patolojisi nedeniyle TÖE yap›lan 112 olgunun yak›nmalar›, tan›lar› ekokardiyografik ve TÖE bulgular› retrospektif olarak analiz edildi.
Bulgular: Pediatrik kardiyoloji bölümüne 1999 ile 2002 aras›nda yafl ortalamas› 8.7±4.2 y›l olan 112 hastaya standart teknikle TÖE uyguland›. Poliklinikten baflvuran olgular›n %46’s›nda ekokardiyografide izlenen atriyal septal defekt TÖE’de de gösterildi. Transözofajiyal ekokardiyografide %13.4 olguda saptanan “patent foramen ovale” do¤ru bir flekilde tan›rken, ekokardiyografide sadece %8.7’sinde belirlendi. Olgular›n %4.1’inde multipl, %6.1’inde high venosum ASD sap-tan›rken ekokardiyografide birer hastada saptand›. Postoperatif atriyal cerrahi görmüfl hastalardan 15’ine olas› endokardit sekonder atriyal vejetasyon, trombus araflt›r›lmas›, Fontan, Senning operasyonun veya total anormal pulmoner venöz dönüfl anomalisinde anastomozlar›n de¤erlendirilmesi amaçlar›yla TÖE yap›ld›. Yedi hastan›n transkatater yöntemle ASD kapat›lmas› TÖE eflli¤inde baflar›yla yap›ld›.
Sonuç : Transözofajiyal ekokardiyografide atriyal morfolojiyi transtorasik ekokardiyografiye göre daha net belirlemekte yol göstericidir. Transözofajiyal ekokardiyografide atriyal septal defektlerin kesin tan›s› ve morfolojisini belirler ayr›ca giriflimsel prosedürlerde ifllemin baflar›s›nda ve atriyal patolojinin postoperatif de¤erlendirilmesinde gereklidir. (Anadolu Kardiyol Derg 2004; 4: 124-9)
Anahtar Kelimeler: Do¤umsal kalp hastal›¤›, atriyal septal defekt, transözofajiyal ekokardiyografi, giriflimsel kardiyoloji. Abstract
Objective: Transesophageal echocardiography (TEE) is indicated for suspected atrial septal pathology and for monitoring of inter-ventional procedures such as an atrial septal defect (ASD) closure during cardiac catheterization. Transesophageal echocardio-graphy also helps to demonstrate postoperative complications and residual defects of complex congenital cardiac anomalies. Methods: Transesophageal echocardiography was performed in 112 pediatric patients with or suspected atrial patholo-gy at our institution between 1999-2002, using the standard techniques. The mean age was 8.7 ±4.2 years.
Results: In 45 of 112 children the suspected atrial defects were confirmed with the TEE. Patent foramen ovale was rectly predicted in 13.4% of patients by TEE, but only in 8.7% of patients by echocardiography. Multiple ASD’s were cor-rectly defined in 4.1%, and high venosus defects were documented in 6,1% of children by the TEE. We used TEE in 13% of patients for detecting atrial vegetations in patients with possible endocarditis, and evaluation of the postoperative care of atrial surgery such as Fontan or Senning operations and total correction of abnormal pulmonary venous return. Successful transcatheter closure of 7 ASD's was accomplished under TEE guidance.
Conclusion : Transesophageal echocardiography allows a much more detailed evaluation of atrial morphology than transthoracic echocardiography even in infants. Transesophageal echocardiography is also indicated during intervention-al procedures and postoperative evintervention-aluation of the atriintervention-al pathology. (Anadolu Kardiyol Derg 2004; 4: 124-9)
Key Words: Congenital heart disease, transesophageal echocardiography, atrial septal defects, interventional cardiology
Girifl
‹nteratriyal septum (IAS) defektleri içinde atriyal septal defektler (ASD) tüm do¤umsal kalp hastal›kla-r›n›n %7-10’unu oluflturmaktad›r (1-2). ‹nteratriyal septum patolojilerde yeni tedavi seçeneklerinin orta-ya ç›kmas›yla atriorta-yal morfolojinin daha net olarak
be-lirlenmesi gereklili¤ini ortaya ç›karm›flt›r.
Transtorasik ekokardiyografi (TTE) ile standart prekordiyal görüntüleme tekni¤i ile sekundum ve pri-mum ASD’lerin saptanmas›nda sensitivitesi yaklafl›k olarak %90’›n üzerinde olmas›na karfl›n yanl›fl pozitif sonuçlar al›nabilinir (2). Transözofajiyal ekokardiyog-rafi (TÖE) sol atriyum arka duvar›na, dolay›s›yla
inte-Yaz›flma Adresi: Dr. Arda Sayg›l›, Ç›nar Sitesi 1-blok No:19, Ümitköy 06530 Ankara
Tel(ifl) : (312) 214 10 00/5626, GSM : (536) 290 75 04, Fax: (312) 212 26 18, e-mail: [email protected]
Çocuklarda Atriyuma Ait Patolojilerin Transözofajiyal
Ekokardiyografi ile De¤erlendirilmesi
Assessment of Atrial Pathologies in Children Using
Transesophageal Echocardiography
ratriyal septuma en yak›n konumda verdi¤i görüntü kalitesiyle 1989’lu y›llardan itibaren pediatrik hasta-larda interatriyal patolojilerin saptanmas›na ve mor-folojik özelliklerinin belirlenmesinde ve son y›llarda atriyal invazif giriflimlerde yol gösterici olarak rutin yerini alm›flt›r (2-6).
Bu çal›flmada çocuklarda interatriyal septuma ait patoloji olup olmad›¤›, varsa morfolojik özellikleri, ASD’nin invazif giriflimle kapat›lmas› öncesinde hasta seçimi ve ifllem s›ras›nda yol göstermesi, postoperatif dönemde atriyal trombus veya atriyal cerrahinin de-¤erlendirilmesi amaçlar›yla yap›lan TÖE endikasyonla-r›, bulgular ve karfl›lafl›lan sorunlar›n retrospektif ola-rak analizi amaçland›.
Yöntemler
Baflkent Üniversitesi Ankara ve Adana Hastanele-rine, Aral›k 1999 ile May›s 2002 tarihleri aras›nda do-¤umsal kalp hastal›¤› flüphesi nedeniyle veya atriyal cerrahi, transkateter ASD kapat›lmas› için baflvuran 112 çocuk al›nd›. Olgular›n demografik özellikleri, baflvuru nedenleri, fizik muayene, elektrokardiyogra-fi (EKG), teleradyograelektrokardiyogra-fi, TTE bulgular›, uygulanan cer-rahi veya invazif tedavi sonuçlar› analiz edildi. Atriyal septal defekt flüphesi veya ASD’nin morfolojik yap›s›, poliklinik koflullar›nda TÖE, 0.1-0.2 mg/kg Midazo-lam veya Ketamin ile sedasyon Lidokain ile orofarink-se lokal anestezi, ve bulant› hissini engellemek için Metoklopramid HCL enjeksiyonunun ard›ndan elek-trokardiyografi (EKG) kayd› eflli¤inde biplan transdu-ser özofagusa yerlefltirilerek uyguland›. Bunun d›fl›n-da transkateter yöntem ile ASD kapat›lmas› ifllemi s›-ras›nda genel anestezi alt›nda postoperatif dönemde ise yo¤un bak›m ünitesinde hasta entübe ve sedas-yonda iken hasta yata¤›nda TÖE ifllemi gerçeklefltiril-di. Standartlara uygun teknikle transvers, longitüdi-nal aç›lardan dört boflluk ve basal k›sa eksen görün-tüleri EKG eflli¤inde kaydedildi (7). Renkli Doppler ile atriyal flant olup olmad›¤› de¤erlendirildi. fiant olup olmad›¤›na karar verilemeyen 14 olguya ajite serum fizyolojik ile test yap›ld›. ‹ncelemeler, Acuson XP 128 ile 7.5mHz’l›k biplan ve Sequoia ekokardiyografi ile 7mHz’l›k biplan ve multiplan problar kullan›larak ya-p›ld›. Analjezi sonras› TÖE probu özofagusa yerleflti-rildi ve video kay›tlar al›narak ifllem gerçeklefltiyerleflti-rildi.
Bulgular
Çal›flmaya al›nan hastalar›n, yafl ortalamas› 8.72±4.28 yafl (2 ay ile 16 yafl) ve a¤›rl›klar›
25.0±14.15kg (4-69kg) idi. Yüz on iki olgudan 97’si (%86,6) poliklinikten baflvurdu 15’i (%13.4) ise yo¤un bak›m ünitesinde yatmaktayd›. Yetmifl üç (%65.2) ol-guya TÖE poliklinik koflullar›nda, 24 (%21.4) olol-guya kalp kateterizasyonu s›ras›nda 15 (%13.4) olguya yo-¤un bak›m ünitesinde yap›ld›. Poliklinikte TÖE yap›lan 62 (%55.4) olguya Midazolam ile sedasyon yeterli iken 9(%8) olguya ek olarak Ketamin, 2 olguya ise Propo-fol verilmesini takiben yeterli sedasyon sa¤lanabilindi ve iflleme bafllanabilindi. On dört (%12.5) olguya transducer yerlefltirilmesi s›ras›nda oluflan bulant› ne-deniyle Metoklopramid HCL enjeksiyonu gerekti, 12 olgu transkateter kapat›lma ifllemi nedeniyle kalp kate-terizasyonu s›ras›nda genel anestezi alt›nda, 8 olgu ise Midazolam ile birlikte Ketamin verilmesine ihtiyaç duy-du; yo¤un bak›mda TÖE yap›lan olgular ise Midazolam ile birlikte Fentanyl almaktayd›.
Poliklinikten baflvuran 97 olguda yak›nmalar için-de üfürüm (%38.1) ve bunu gö¤üs a¤r›s› (%9.2) ve çarp›nt› (%8.2) flikayetleri izliyordu (Tablo 1). Ondört (%14,4) olgu ise di¤er merkezlerde ASD tan›s› alarak merkezimize baflvurmufllard›.
Kardiyak muayene bulgusu olarak üfürüm (%56.4) yine ilk s›ray› al›rken muayenesi normal sap-tanan hastalar ikinci s›kl›kta (%34.5) iken bunu çar-p›nt› flikayeti (%5.1) izliyordu. Teleradyografileri de-¤erlendirildi¤inde büyük k›sm›n›n normal (%65.5) ol-du¤u görüldü, %32 olguda pulmoner konus çap›nda artma, %16 olguda da kardiyotorasik oranda belirgin art›fl saptand›. Elektrokardiyogram kay›tlar›nda da %56.4 oran›nda normal, %20 oran›nda sa¤ dal blok,
Baflvuru nedenleri n, % Üfürüm 37(38.1 ) ASD tan›s› 14(14.4) Çarp›nt› 8(8.2) Gögüs a¤r›s› 9(9.2) S›k akci¤er enfeksiyonu 6(6.1) Çabuk yorulma 4(4.1) Nefes darl›¤› 3(3.1) Morarma 2(2.06) Halsizlik 2(2.06) Geliflme gerili¤i 2(2.06) Eklem a¤r›s› 1(2.06) Bay›lma 1(1.03) Boyun a¤r›s› 1(1.03) fiikayeti yok 7(7.2)
ASD: atriyal septal defekt
%9 sa¤ ventrikül yüklenmesi, %5 olguda sa¤ atriyal dilatasyon saptand›.
Transtorasik ekokardiyografi ile hastalar›n 48’sin-de ASD (%49.1), 33’ün48’sin-de ASD flüphesi (%32.7), 20’sinde patent foramen ovale (PFO) veya küçük çapl› ASD flüphesi (%9.1) nedenleri ile TÖE yap›lmas› kararlaflt›r›ld›.
Poliklinikten baflvuran olgular›n TÖE’de saptanan bulgular›n bafl›nda ostiyum sekundum ASD sonra da PFO gelmekteydi (Tablo 2) (fiekil 1).
Transtorasik ekokardiyografide flüpheli atriyal de-fekti olan 37 olguda TÖE’de patoloji saptanmad›. Patent foramen ovale TÖE ile 13 hastada do¤ru bir
flekilde saptan›rken, bu olgulardan sadece 8’i prekor-diyal ekokardiyografide görülebildi. Dört hastada TÖE ile multipl atriyal septal defekt saptan›rken pre-kordiyal ekokardiyografide yanl›zca bir olguda sap-tand› (fiekil 2). “High venosum” ASD, TÖE ile 6 tada saptan›rken prekordiyal görüntüleme ile 1 has-tada saptand› (fiekil 3). Hiçbir hashas-tada TÖE uygula-mas› s›ras›nda ve sonras›nda majör bir komplikasyon gözlenmedi.
Olgular›n 7’sinde ASD transkateter yöntemle Car-dioSeal cihaz› ile kapat›ld› (fiekil 4). ‹fllem sonras› ya-p›lan TÖE ile kontrollerde yaln›z bir hastada rezidüel flant ak›m› belirlendi. Onsekiz olguda ASD cerrahi ola-rak kapat›lmas› gerçeklefltirildi di¤er olgular ise baflka cerrahi merkezlerde tedavi edildikleri ö¤renildi.
Postoperatif dönemde 15 olguya yo¤un bak›m ünitesinde TÖE gerçeklefltirildi. Transözofajiyal eko-kardiyografi endikasyonu görüntü kalitesinin TTE’de yeterli olmamas› idi. Atriyal cerrahi görmüfl hastalar-dan 7’sine olas› endokardite sekonder atriyal vejetas-yon, trombus nedeniyle TÖE yap›ld›, yanl›zca 3 hasta-da atriyal vejetasyon saptand›. Fontan operasyonu sonras› siyanozun artmas› üzerine pulmoner arter yo-lunda darl›¤›n belirlenmesi amac›yla 2 olguya TÖE ya-Tan›lar n=112
Atrial septal defektler toplam 45(%40.1) ASD ostiyum sekundum 35(%31.2) (+2 olguda hafif pulmoner stenoz )
ASD High venosum 2(%1.7) ASD High venosum + PAPVC 4(%3.5)
ASD multiple 4(%3.5) PFO 13(%11.6) Normal bulgular 37(%33.03) Postoperatif toplam 15(%13.4) TAPVC 3(%2.6) Fontan prosedürü 2(%1.7) Senning prosedürü 1(%0.09) Atriyal Thrombus 1(%0.09) Endokardit (Atriyal vejetasyon) 3(%2.67)
Atriyal Kitle 1(%0.09)
Di¤er 1(%0,.09)
Normal bulgular 4(%3.5)
ASD: atriyal septal defekt, PAPVC :Parsiyel pulmoner venöz dönüfl anom-alisi, PFO: patent foramen ovale, TAPVC : Total pulmoner venöz dönüfl anomalisi, TÖE: transözofajiyal ekokardiyografi
Tablo 2. TÖE’de saptanan bulgular
fiekil 1. Transvers eksende yap›lan incelemede genifl os-tiyum sekundum ASD örne¤i. ASD: atriyal septal defekt.
p›ld›; darl›k saptanmad›. Yine 3 olguda total anormal pulmoner venöz dönüfl anomalisi nedeniyle sol atri-yuma yap›lan anastomozlar›n de¤erlendirilmesi amaçlar›yla TÖE yap›ld›.
Büyük arter transpozisyonu olan bir olguda yap›lan Senning operasyonuna ba¤l› olarak atriyal yolda darl›k olup olmad›¤›n›n de¤erlendirilmesi için TÖE yap›ld›.
Tart›flma
Do¤umsal kalp hastal›klar› içinde interatriyal sep-tum patolojileri önemli bir yer tutar. Tüm kardiyak ano-maliler içinde atriyal septal defekt insidans›n›n %6-10 aras›nda oldu¤u bilinmektedir (1). Yenido¤an döne-minde saptanan ASD’lerin %87’i spontan olarak orta-lama 2 yafl›na kadar kapansa da, eriflkinlerde görülen do¤umsal kalp defektlerinin yaklafl›k %20’sini PFO oluflturmaktad›r (8-12). ‹nteratriyal septum patolojileri en s›k ostiyum sekundum ASD, ostiyum primum, daha seyrek sinüs venosus, “high venosum” septal defektler gibi morfolojik yap›larda görülür. Klinik olarak, çocuk-larda asemptomatik tablodan ileri yaflçocuk-larda pulmoner
hipertansiyon tablosuna varan bir yelpazede karfl›m›za ç›kt›¤›ndan tan› önemli yer tutmaktad›r (1,2).
Transözofajiyal görüntüleme tekniklerinin geliflimi-ne paralel olarak çocuklarda da TÖE 1990’l› y›llardan itibaren, do¤umsal kalp hastal›kar›n›n tan›s›nda ve te-davisinde giriflimsel uygulamalarda yol göstericili¤i ile temel uygulanma alan› bulmufltur. Özellikle atriyal pa-tolojilerin araflt›r›lmas›nda TÖE tercih nedenidir (3,5). Transtorasik ekokardiyografinin sekundum ve pri-mum ASD’lerin saptanmas›nda duyarl›l›¤› yaklafl›k ola-rak %90’›n üzerinde olmas›na ra¤men ultrasonik dal-galar›n konkav konveks yap›daki interatriyal septuma vurmalar› anatomik özellikler nedeniyle engellendi¤in-den yanl›fl pozitif sonuçlar al›nabilir (2,3,5). Transtora-sik ekokardiyografide bu yan›lt›c› görüntüler yans›ma-s›n› defektlerin ve “rim”lerin yanl›fl ölçülmesi ile özel-likle transkateter kapatma ifllemlerinde sorun olufltu-rur. Oysaki, TÖE, transdüser özofagus arka duvar›na yani sol atriyum arka duvar›na, dolay›s›yla interatriyal septuma en yak›n konumda ve biplan problarda ayn› anda iki eksen multiplan problarla birçok eksenden morfolojiyi daha iyi tan›mlama olana¤› sa¤lar.
Çal›fl-fiekil 6. ASD’nin transkateter yolla kapat›lmas› sonras› transvers eksende Cardioseal ASD kapatma cihaz›n›n gösterilmesi. ASD: atriyal septal defekt.
mam›zda TTE’de flüpheli ASD veya PFO nedeniyle TÖE yap›lan 97 olgunun 37’sinde ‹AS intakt olarak izlen-mifl ve flant ak›m› belirlenmeizlen-mifltir. ‹nteratriyal septal anevrizmalar›, ASD’lerden özellikle “high venosum” ASD’lerin saptanmas›nda superiyor vena kavan›n atri-yuma aç›ld›¤› bölgenin varsa muhtemel parsiyel pul-moner venöz dönüfl anomalilerinin belirlenmesinde TÖE’nin kalp kateterizasyonu kadar spesifitesi vard›r (5,13-15). Bu çal›flmada 5 (%3.7) olguda TTE’de görü-lemeyen “high venosum” ASD TÖE ile saptan›rken 4 olguda ayr›ca parsiyel pulmoner venöz dönüfl anoma-lisi ASD’ye efllik etmekteydi.
Patent foramen ovalenin anatomik olarak kapan-mad›¤› olgularda özellikle ileri yafllarda paradoksal emboli gibi serebrovasküler komplikasyonlara yol açabilece¤inden saptanmas› ve komplikasyon görül-dü¤ünde de kapat›lmas› gerekmektedir (8-11). Tran-sözofajiyal ekokardiyografi, PFO tan›s›na, flant olup olmad›¤›n› renkli Doppler, ajite serum fizyolojik veya kontrast madde verilerek gösterilip tan›ya kesinlik ka-zand›r›r. Bu çal›flamada PFO flüphesi olan 27 olgudan ancak 13’ünde PFO, flant ak›m› veya serum fizyolojik ile testte pozitiflik saptanm›flt›r.
Transözofajiyal ekokardiyografi giriflimsel kardiyo-lojideki geliflmelere ba¤l› olarak çocuklarda özellikle ASD’lerin kapat›lma ifllemi s›ras›nda floroskopiyle efl-zamanl› kullan›lmas› rutin protokollerde yerini alm›flt›r (16-24). Transözofajiyal ekokardiyografi transkateter ASD kapat›lmas› iflleminin komplikasyonlar›n› azalt-m›fl, ifllemin baflar›s›n› artt›rm›flt›r. Atriyal septal de-fektlerinin kapat›lmas›nda tercih edilen cihaz hangi tür olursa olsun TÖE vazgeçilmezdir. Transözofajiyal ekokardiyografi giriflimsel ifllem öncesinde atriyal mor-foloji hakk›nda, interatriyal septumun uzunlu¤u, ASD’nin normal veya ifllem s›ras›nda ölçüm balonu ile gerilmifl çap›, anteriyor, posteriyor rim’ler, defektin koroner sinüse, vena kavalara, pulmoner venlere ve rim’lerin atriyoventriküler kapaklarla iliflkisinin belirlen-mesini sa¤lar (16-19). Bu veriler defektin iflleme uy-gun olup olmad›¤›n› belirler ve uyuy-gun ASD kapatma cihaz› yine bu verilerle seçilir. ‹fllem s›ras›nda ise ASD kapatma cihaz›n›n türüne göre örne¤in CardioSeal ci-haz›nda kollar›n komplikasyonsuz oturmas›, TÖE’nin tart›flmas›z yol göstericili¤i gereklidir (24). Bir çal›flma-da TÖE %39 olguçal›flma-da pediatrik olgularçal›flma-da son y›llarçal›flma-da daha s›k tercih edilen Amplatzer cihaz› ile transkate-ter kapat›lma ifllemine uygun olmad›¤›n› göstranskate-termifl bu olgular›n da %49’unu baflta inferiyor posteriyor rim’in yetersiz oluflu gelmektedir (19). Bu konuda transkate-ter kapat›lma endikasyonlar›na TTE ile uygun buldu-¤umuz 12 olgudan ancak 7’sine CardioSeal cihaz› ile
transkateter kapat›lma ifllemi uygulan›labilindi. ‹fllem sonras› yanl›zca bir olguda rezidüel flant ak›m› belir-lendi. ‹fllem sonras›nda ise TÖE, trombus, reziduel flant, atriyoventriküler kapaklarda yetersizlik gibi komplikasyonlar›n saptanmas›nda yol göstericidir.
Transözofajiyal ekokardiyografi ilk zamanlarda kullan›lma endikasyonlar› ço¤unlukla intraoperatif ve postoperatif de¤erlendirmelerle bafllam›flt›r. Özellikle kompleks do¤umsal kalp hastal›klar›n›n cerrahi son-ras› komplikasyonlar›n de¤erlendirilmesinde yo¤un bak›m ünitelerinde vejetasyon, trombüs flüphesinde ve postoperatif olgularda özellikle ventrikül fonksi-yonlar›n›n de¤erlendirilmesi amac›yla TÖE uygulan-maktad›r (25). Endokardite sekonder atriyal vejetas-yon saptama duyarl›l›¤› %90 olarak belirtilmektedir. Postoperatif dönemde toraks›n cerrahi aç›l›p kapat›l-mas› transtorasik ekokardiyografik görüntü kalitesini etkiledi¤inden bu hastalarda enfeksiyon bulgular› da varsa TÖE iyi bir alternatiftir (25,26). Bu çal›flmada endokardit flüphesi ile yap›lan 7 TÖE’den 3 olguda at-riyumda vejetasyon saptand›, 4 olguda ise endokar-dit bulgusu belirlenmedi. Bu hastalardan biri kaybedi-lirken di¤eri yeniden opere edildi, di¤eri ise medikal tedaviye yan›t verdi.
Fontan sirkülasyonu gerçeklefltirilmifl olgularda fe-nestrasyonda darl›k, atriyoventriküler kapaklarda ye-tersizlik olup olmad›¤›n› araflt›rmada TÖE yard›mc›d›r (26-28). Transözofajiyal ekokardiyografi yap›lan 2 ol-guda komplet atriyoventriküler septal defekt, tek ventrikül, pulmoner atrezi nedeniyle di¤erinde ise hi-poplazik sa¤ ventrikül, pulmoner darl›k, nedenleriyle Fontan dolafl›m› gerçeklefltirilmifl iki olguda da anasto-moz darl›klar› de¤erlendirilmifl birinde darl›k di¤erinde ise 2. derece kapak yetmezli¤i saptanm›flt›r. Büyük ar-ter transpozisyonu nedeniyle Senning operasyonu ya-p›lan olguda ise atriyal yolda darl›k olup olmad›¤› arafl-t›r›lm›fl ve darl›k olmad›¤› gösterilmifldir ( 29).
Transözofajiyal ekokardiyografi uygulamas› s›ra-s›nda standart rutin lokal anestezi ile birlikte Dormi-cum veya Ketamin ile sedasyonu, transkateter kapa-t›lma ifllemi ise rutin genel anesteziyi gerektirir (2,5,7). Bu çal›flmada sedasyon sorunu yaflayan yan-l›zca 11 olguda ek sedasyona ihtiyaç duyuldu. ‹fllem-de ihmal edilebilir düzey‹fllem-de minimal a¤›z kanamalar› d›fl›nda komplikasyon görülmedi.
Kaynaklar
1. Vick G W.Defects of the atrial septum including atri-oventricular septal defects. In Garson A, Bricker JT, Fis-her DJ, Neish SR, editors. The Science and Practice of Pediatric Cardiology. Baltimore: Williams& Wilkins; 1998. p.1141-79.
2. Roberson DA, Muhiudeen IA, Silverman NH. Pediatric transesophageal echocardiography. In Silverman NH, editor. Pediatric Echocardiography Baltimore: Williams& Wilkins; 1993. p.597-615.
3. Morimoto K, Matsuzaki M, Tohma Y, et al. Diagnosis and quantitative evalution of secundum type atrial sep-tal defect by transesophageal Doppler echocardiog-raphy.Am J Cardiol 1990;66:85-91.
4. Stumper O, Kaulitz R, Elzenga NJ, et al.The value of transesophageal echocardiography in children with congenital heart disease. J Am Soc Echocardiogr 1991;4:164-76.
5. Tuccillo B, Stumper O, Hess J, et al. Transoesophageal echocardiographic evaluation of atrial morphology in children with congenital heart disease. Eur Heart J 1992; 13:223-31.
6. Gentles TL, Rosenfeld HM, Sanders SP, et al. Pediatric bi plane transesophageal echocardiography: prelimi-nary experience. Am Heart J 1994; 128: 1225-33. 7. Fyfe DA, Ritter SB, Snider AR, et al. Guidelines for
tran-sesophageal echocardiography in children: From the Committee on Standards for Pediatric Transesophageal Echocardiography, Society of Pediatric Echocardiog-raphy. J Am Soc Echocardiogr 1992: 5; 640¯4. 8. Riggs T, Sharp S E, Batton D, Hussey ME, Weinhouse E.
Spontaneous closure of atrial septal defects in prematu-re vs. full-term neonates.Pediatr Cardiol 2000:21;129-34. 9. Schuchlenz HW, Weihs W, Beitzke A, Stein JI, Gamillsc-heg A, Rehak P. Transesophageal echocardiography for quantifying size of patent foramen ovale in patients with cryptogenic cerebrovascular events. Stroke 2002;33:293-6.
10. Chen WJ, Kuan P, Lien WP, Lin FY. Detection of patent foramen ovale by contrast transesophageal echocardi-ography. Chest 1992;101:1515-20.
11. Dearani JA, U¤urlu BS, Danielson GK, et al. Surgical pa-tent foramen ovale closure for prevention of paradoxi-cal embolism-related cerebrovascular ischemic events. Circulation 1999;100(Suppl II);171-5.
12. Fisher DC, Fisher EA, Budd JH, et al. The incidence of patent foramen ovale in 1000 concecutive patients. A contrast transesophageal echocardiography study. Chest 1995; 107: 1504-9.
13. Pascoe RD, Oh JK, Warnes CA, Danielson GK, Tajik AJ, Seward JB. Diagnosis of sinus venosus atrial septal de-fect with transesophageal echocardiography. Circulati-on 1996; 94:1049-55.
14. Ammash NM, Seward JB, Warnes CA, Connolly HM, O’Leary PW, Danielson PK. Partial anomalous pulmo-nary venous connection: diagnosis by transesophageal echocardiography. J Am Coll Cardiol 1997; 29:1351-8. 15. Zhao BW, Mizushige K, Xian TC, Matsuo H. Incidence and clinical significance of interatrial shunting in patients with
atrial septal aneurysm detected by contrast transesopha-geal echocardiography. Angiology 1999;50:745-53. 16. Stumper O, Witsenburg M, Sutherland GR, et al.
Tran-sesophageal echocardiographic monitoring of interven-tional cardiac catheterization in children. J Am Coll Car-diol.1991;18:1506-14.
17. Ishii M, Kato H, Inoue O, Takagi J, et al. Biplane transesop-hageal echo-Doppler studies of atrial septal defects: quan-titative evaluation and monitoring for transcatheter closu-re of atrial septal defect. Am J Cardiol 1990; 66:207-13. 18. Özkutlu S, Bilgiç A, Çeliker A, Ayabakan C, Karagöz T,
Öcal T. Preliminary pediatric transesophageal echocardi-ography experiences.Turk J Pediatr 2001:43:201-4. 19. Pondar T, Martanovic P, Gavora P, Masura J.
Mopholo-gical variations of secundum-type atrial septal defects: feasibility for percutaneous closure using Amplatzer septal occluders. Cathet Cardiovasc ‹nter-vent.2001;53:386-91.
20. Mazic U, Gavora P, Masura J. The role of transesopha-geal echocardiography in transcatheter closure of se-cundum atrial septal defects by the Amplatzer septal occluder. Am Heart J 2001;142:482-8.
21. Cheung YF, Leung MP, Lee J, Yung TC. An evolving ro-le of transesophageal echocardiography for the moni-toring of interventional catheterization in children. Clin Cardiol 1999;22: 804-10.
22. Hellenbrand WE, Fahey JT, McGowan FX, Weltin GG, Kleinman CS. Transesophageal echocardiographic gu-idance of transcatheter closure of atrial septal defect. Am J Cardiol 1990; 66:207-13.
23. Hijazi ZM, Cao QL, Patel HT, Rhodes J, Hanlon KM. Transesophageal echocardiographic results of catheter closure of atrial septal defect in children and adults using the Amplatzer device. Am J Cardiol 2000; 85:1387-90.
24. Momenah TS, McElhinney DB, Brook MM, Moore P, Sil-verman NH. Transesophageal echocardiographic pre-dictors for successful transcatheter closure of defects within the oval fossa using the CardioSEAL septal occ-lusion device. Cardiol Young 2000;10:510-8.
25. Wolfe L, Rossi A, Ritter S. Transesophageal echocardi-ography in infants and children: use and importance in the cardiac intensive care unit. J Am Soc Echocardiogr 1993:6;286-2.
26. Stevenson G, Sorensen G, Gartman D, et al. Transesop-hageal echocardiography during repair of congenital cardiac defects: identification of residual problems ne-cessitating reoperation. J Am Soc Echocardiogr 1993;6:356¯65.
27. Stumper O, Sutherland GR, Geuskens R, Roelandt JR, Bos E, Hess J. Transesophageal echocardiography in evaluation and management after a Fontan procedure. J Am Coll Cardiol 1991;17:1152-60.
28. Gomez C, Lloyd T, Mosca R, et al. Fontan fenestration closure in the catheterization laboratory-echocardiog-raphic evaluation of residual right to left shunts. Am J Cardiol 1998: 82;1304¯6.
