Aiihuu O"i••Vet FaJcDerg
42: 317-321,1995
TÜRK FERMENTE
SUCUGUNDAN
İZOLE EDİLEN
LAKTOBASİLLERİN
BAZI BİYOKİMYASAL
VE
FİZYOLOJİK
ÖZELLİKLERİ
Haydtır ÖZDEMİR i
İrj'anEROLz
T. Haıak ÇELİKI Ahmet YVRTYERf3
Some physiological and biochemical characterization of lactobacilli
isolated from Turkish fermented sausage (Sucuk)
Summary: This study was undertaken LO determine of some biochemical and physiological properties of lactobacilli isolated from Turkish fermemed sausage (sucuk). Among the total of 140 lactobacilli strains were isolmed and identified as 92.1 %L. sake, 7.1 %L. curvatus and 0.7 % L. camis. The melibi-ose and sucrmelibi-ose fermentation and arginine hydrolysis were determined as the important tests of the dijferentiation berween L. sake and L. curvatus.
Özet: Bu çalışma, Türk fermente sucuğundan izole edilen laktobasil~erin bazı biyokimyasal ve fizyolojik özelliklerinin saptanması amacıyla yapıldı. Izole edilen toplam 140 adet laktobasil suşundan %92./'i L. sake, %7./'i L. curvatus ve %0.7'5i L. camis olarak identifiye edildi. L. sake ve L. curvatus' un ayrımında melibiyoz ve sakkaroz fermentasyonu ile arjinin hidrolizinin önemli test olduk-ları saptandı.
Giriş
Fermente sucuklarda laktobasillerin
bulu-nuşu ve bunlann olgunlaşma üzerine etkilerini
araştıran bir çok araştırmacı (2, 3, ll, 12, 20,
2
ı,
24) fermente sucuklarda floranın geneldestreptobakteri grubunda bulunan laktobasiller
tarafından oluşturulduğunu, florada
heterofer-mentatif laktobasillerden özellikle L.
virides-cens'in bulunduğunu, termobakteri grubundaki
laktobasillerin florada bulunmadığını ve
strep-tobakteri grubunda bulunan L. sake ile L.
cur-vatus'un (atipik streptobakteri) dominant
flora-yı oluşturduğunu bildirmektedirIer.
Laktobasiller, fermente sucuklarda
oluştur-duklan laktik asit ile pH'nın düşmesini ve buna bağlı olarak da aside duyarlı
mikroorganizmala-nn gelişmesini baskılarlar. Laktobasiller aynca
sucuğun dilimlenebilir yapı kazanmasına,
ol-gunlaşma süresinin kısaltılmasına ve indirekt
olarak da renk oluşumuna katkıda bulunurlar
(4,8, 14, 17, 18,28,30).
Bazı araştırmacılar (l5, 16, 27) laktik asit
bakterilerinin oluşturduğu, değişik metabolizma
ürünlerinden sitrik asit, HzOz, bakteriyosin ve
antibiyotikler ile florada bulunan arzu
edilme-yen mikroorganizmalar ve patojenlerin
gelişi-minin baskılandığını bildirmişlerdir.
Laktobasillerin sucuklarda olumlu
etkileri-ı:ı.inyanısıra, olumsuz etkileri de bulunmaktadır. Ozellikle bir çok laktobasil türü tarafından oluş-turulan HzOz, sucuklarda renk hatalanna neden
olmaktadır. Yine heterofermentatif laktobasiller
tarafından oluşturulan CAı,etanol ve sitrik asit
sucuklarda lezzet ve aroma hatalarına neden
01-maktadır(9, 19,22).
Bu çalışma Türk fermente sucuğundan
izole edilen ve olgunlaşmada büyük önem
taşı-yan laktobasil türlerinin bazı fizyolojik ve biyo-kimyasal özelliklerinin saptanması amacıyla ya-pıldı.
Materyal ve Metot
Sucuk Numunelerinin Hazırlanması: Bu çalışmada, A.Ü. Veteriner Fakültesi B~sin
Hij-yeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Et
Unitesin-i Dr., A.O.Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim dalı, 061 lO-Ankara.
Z Doç. Dr. A.O. Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı, 061 ID-Ankara. 3 Prof. Dr. A.O. Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı, 061 IO.Ankara.
318
de üretilen sucuklar materyal olarak kullanıldı.
Bu amaçla Türk fermente sucu~ yapım
tekni-~e göre (1, 6) hazırlanan 7 kg sıgır eti ve 2 kg
sıgır böbrek yagı karışımına 55 gr kırmızı
biber, 50 gr karabiber, 85 gr kimyon, 45 gr
gli-koz-sakkaroz (1:1), 120 gr sanmsak ve 225 gr
nitrit içeren tuz (%0.5) ilave edilerek sucuk ha-muru hazırlandı. Hazırlanan sucuk haha-muru
sen-tetik kılıflara doldurularak 20°C de, %98-75
nisbi rutubette ve 0.4-0.8 m/sn hava akımında 7
gün süreyle fermentasyona bırakıldı.
Fermen-tasyonu takiben sucuk numuneleri 16:i:2°C de,
%65-70 nisbi rutubette 21. güne kadar kurutula-rak olgunlaştınldı.
Numunelerin Mikrobiyolojik Analizlere Hazırlanması: Olgunlaşma periyodunun O., 2.,
5., 7., 14. ve 2
ı.
günlerinde aseptik koşullardaalınarak laboratuvara getirilen sucuk numunele-rinden, lO'ar gram steril plastik torbalara konu-larak üzerine 90'ar ml steril peptonlu su (%0.1)
ilave edildi ve kanşım stomacherde yaklaşık 3
dakika süreyle homojenize edildi (2, 31).
Laktobasillerin İzolasyon ve İdentifikasyo-nu: Sucuk numunelerinin l~'e kadar
hazırla-nan desimal dilusyonlan, laktobasillerin
izolas-yonu için MRS (Merck Art. Nr. 10660) agara
ekilerek, plaklar 30°C de, anaerob ortamda
(BBL- gaspak veya karbondioksitli etüvde % 10
COı) 3-5 gün süreyle inkübc edildi (2, 5, 13).
MRS agarda üreyen tek kolonilerden önce
MRS buyyona (Merck-Art. No. 10661) geçildi
ve 30°C de 24 saat süreyle anaerob ortamda in-kübe edildi. Sonra Gram reaksiyonu için boya-ma yapıldı ve faz kontrast mikroskopta
bakıla-rak kolonilerin saflıklan ve hücre morfolojileri
incelendi. Saf olarak belirlenen koloniler, tekrar MRS buyyona geçilerek katalaz testi uygulandı.
Daha sonra Gram (+), katalaz (-), kokoid ve
çomak şeklindeki koloniler laktobasil olarak
ay-nldı. Bu koloniler bazı araştırmacılann (2, 3,
13, 20, 23, 26) bildirdigi karbonhidrat
fermen-tasyon testleri, gaz oluşumu, arjinin hidrolizi,
sakkarozdan dekstran oluşumu,
Voges-Proskauer, pH 3.9'da üreme, 4°C, 15°C ile
45°C'lerde ve %7.5-10 tuz konsantrasyonunda
üreme yetenekleri yönünden test edilerek iden-tifiye edildi.
Karbonhidrat fermentasyon testleri,
içeri-sinde glikoz ve et ekstraktı bulunmayan ancak
%0.004 oranında klorfenolred ile % 1 düzeyinde
test edilen karbonhidratlan içeren MRS
buy-yonda yapıldı (2, 25, 26). Glikozdan gaz
oluşu-mu sitrat bulunmayan ve içerisinde dumeim
tüpleri bulunan MRS buyyonda yapıldı (25,
26). Arjinin hidrolizi, içerisinde glikoz ve et
ekstraktı bulunmayan, %0.3 oranında arjinin ve
%0.2 oranında sodyum sitrat bulunan MRS
buyyonda yapıldı ve amonyak oluşumu Nessler
H. ÖZDEMlR-T. H. ÇEIlK-l. EROL-A. YURTYERl
ayıracı ile saptandı (26). Sakkarozdan desktran
oluşumunun saptanmasında, içerisinde glikoz
yerine %5 oranında sakkaroz bulunan MRS
agar kullanıldı (2, 26). Asetoin oluşumu Voges-Proskauer testi ile MRS buyyonda yapıldı (23).
Değişik tuz konsantrasyonunda üreme
yetenek-lerinin saptanmasında. içerisinde %7.5 ve %10
oranında tuz bulunan MRS buyyon kullanıldı
(2, 25, 26). Değişik ısı derecelerinde (4°C,
l5°C, 45°C) üreme yeteneklerinin saptanması
için MRS buyyon kullanıldı (2, 25, 26). pH 3.9
da üreme yeteneklerinin saptanmasında, pH
de-ğeri HCl ile 3.9'a ayarlanmış MRS buyyon kul-lanıldı (26).
Bulgular
Bu çalışmada izole edilen toplam 140 adet laktobasil suşundan %92.1 'i L. sake, %7.1 'i L. curvatus ve %O.7'si L. camis olarak identifiye
edildi. İzole edilen tüm suşlar Gram (+), katalaz
(-). kokoid ve çomak formunda görüldü. L.
sake olarak identifiye edilen suşlar, faz kontrast
mikroskopta, genelde kısa, ikili ve dörtlü, iç
bükey, kokoid ve çomak formunda görülmüş-tür. L. curvatus suşlan ise, L. sake ile benzer
morfolojik yapıda olmasına karşın daha iç
bükey formda görülmüştür. L. camis ise, genel-de kısa, tekli ve çomak formda görülmüştür. Bu
çalışma çerçevesinde izole edilerek Ait Aı,A3•
A4, As ve A6olarak adlandınlan suşlar L. sake,
A7 ve As olarak adlandınlan suşlar L. curvatus
ve A9 olarak adlandınlan suş ise L. carnis
ola-rak identifiye edilmişlerdir. İdentifiye edilen
suşlann biyokimyasal ve fizyolojik özellikleri
tabloda gösterilmiştir.
Tabloda görüldüğü üzere identifiye edilen
tüm suşlar glikozdan gaz oluşturmamış
(homo-fermentatif), pH 3.9'da. 4°C ve l5°C'de
üreme-lerine karşın, 45°C'de üreme
göstermemişler-dir. L. sake, L. curvatus ve L. camis suşlan
%7.5 tuz konsantrasyonunda iyi derecede
üreme göstermelerine karşın, % 10 tuz
konsant-rasyonunda zayıf derecede üreme
göstermişler-dir. Yine identifiye edilen L. sake suşlanrun
% 17'si sakkarozdan desktran ve %23'ü asetoin
oluştururken, L. curvatus suşlannın % lO'u
dekstran ve asetoin oluşturmuştur.
L. sake suşlan, L. curvatus suşlanna oranla
daha geniş bir karbonhidrat spektrumuna sahip
olup, bazı karbonhidratlan (melibiyoz, mannoz,
riboz, sakkaroz, trehaloz, melesitoz) 18-24 saat
içerisinde fermente etmelerine karşın, bazı
kar-bonhidratlan (salisin, laktoz, sellobiyoz,
ram-noz) daha geç zamanda fermente etmişlerdir.
L. curvatus suşlan ise L. sake suşlanrun
aksine melibiyoz ve sakkarozu fermente
TORK FERMENTE SUCUCUNA ÖZGÜ STARTER KOLTOR BAKTERiLER1N1N ızoLASYON,IDEN11FlKASYON VE000 3ı9
Identifiye Edilen Laktobasillerin Biyokimyasal ve Fizyolojik ÖZellikleri.
Biochemical and Physiological Characterization of the Identified Laktobacilli.
L. sake L. curvatus L. camis
A-I A-2 A-3 A-4 A-S A-6 A-7 A-8 A-9
Riboz + + + + + + + + + Mannitol
-
-
--
-
-
-
-
+ Melibiyoz + + + + + +-
- -Maltoz-
-
-
-
+-
ii +-
+ Sak.karoz + + + + + + i-
- + i ii
i Sellobiyoz . + + + + + i + + + ! L-Arabinoz-
+ +i
-
i +-
i
--
- ii Laktoz-
- +-
+-
--
iı + :i Trehaloz + -i
+ + + + +-
i
+!
Ksiloz-
- - ;-
!
- --
-i
-
; L-Rarnnoz-
-
+ -i
-
-
-
--
, Salisin - + i + + + - +-
i
+ i Eskulin-
+!
+ ! - + - , + +!
+ i!
i
i
i Mclesitoz-
- --
-
--
-
i Serbitol --
i
-
i
--
- !i-
- -Mannoz + + ,i + ,i + + + ; + + i + ! Rafınoz-
-!
- i-
-
-
: --
-4°C Oreme + +i
+ i + + + ! + + i + lSOC O,reme + + ii + i + ii + + i + + ii + 4Soc Oreme i i,
i i --
i - - - i -%7.5 tuz i + + !i + + + + i + + ii + %10 nız 1: :İ ! :İ :: 1: 1: 1: : :t :İ ii :t i pH 3.9 + + + i + + + i + +!
-
, + : Pozitif reaksiyon. + : Positive reaction. - : Negatif reaksiyon. - : Negative reacıion. :t :Zayıf reaksiyon :İ :Slightly rcacıionL. sake'den aynmında tipik olarak
gözlenmiş-tir.
Yine izole edilen tüm L. sake suşlan, L.
curvatus suşlanınn aksine arjinini hidrolize
et-mişlerdir.
Tartışma ve Sonuç
Bu çalışma kapsamında izole ve identifiye
edilen laktobasillerin tür bazında florada
bulun-ma oranlan ve dağılımına ait bulgular, bu
konu-da çalışan araştırmacılann (3, ll, 12, 20, 26)
bulgulannı teyit eder niteliktedir. Bu çalışmada
pH 5.4'00 üzerinde iken izole edilen L. camis,
fermentasyonun ilerleyen günlerinde pH'nın
5.0'ın altına düşmesine bağlı olarak, florada
izole edilebilme düzeyinin «2.0x 102) altında
kalmıştır. Nitekim Cami ve ark. (3) pH'nın
hızla 5.0'ın altına düştüğü sucuklarda L. camis
gibi asi de duyarlı laktobasillerin florada
gelişe-mediğini bildirmişlerdir.
Gürakan (7) Türk fermente sucuklanndan izole ettiği toplam 31 adet laktobasil türünden
12'sini L. sake, lO'unu L. alimentarius, 4'
ooü
L.curvatus, 3'ünü L. plantarum ve 2'sini L. brevis olarak identifiye enniştir. Bu çalışmada
identifi-ye edilen Aı ve A.ı suşlan, Gürakan'ın (7) Gı
ve Gs suşlan ile benzer özelliktedir.
Bantlean (2) yaptığı çalışmada farklı
biyo-kimyasal ve fizyolojik özelliklere sahip 13
de-ğişik L. sake suşu ile 6 dede-ğişik L. curvatus suşu bulunduğunu bildirmiştir. Bu çalışmada Aı, Aı,
A3, A4, As ve ~ olarak adlandınlan L. sake
suşlan, sırasıyla Bantlean'un (2) Lsı, Ls4, Ls6,
Ls?, L~ ve Lsıo suşlanyla benzer özellikte
320
benzerlik göstermektedir. lzole edilen L.
sake'nin de~şik suşlannın 45°C'de üreme
gös-termemesi, bazı araştırmacılarm
(ıo,
20, 23)bulgulanyla benzerlik göstermesine karşın, bazı
araştırmacılar (3, ll) identifiye ettikleri L. sake
suşlanndan çok azının 45°C de
üreyebildikleri-ni bildirmişlerdir. Yine Schillinger ve Lücke
(26), identifiye ettikleri L. sake suşlannın
%87'sinin, L. curvatus suşlarının ise %77'sinin
45°C, de ürediklerini bildirmişlerdir. Bu
farklı-lı~ muhtemelen identifiye edilen suşlann
farldı olmasından kaynaklandı~
düşünülmekte-dir.
Bu çalışmada izole edilen L. sake suşlan-nın L-arabinozu fermente etme yetenekleri
fark-lılık göstermesine karşın, Stelter ve Stelter (29),
L. sake 'nin L-arabinozu fermente etmediğini
bildirmişlerdir. Ancak bir çok araştırmacı da (2,
3, 1I, 12,26) L. sake'nin L-arabinoza karşı
de-ğişik reaksiyon gösterdiğini bildirmiştir. L.
sake'nin L. curvatus'tan aynmında önemli bir
karbonhidrat fermentasyon testi olan melibiyoz
ile sakkaroz, L. sake tarafından fermeme
edil-mesine karşın, L. curvatus tarafından fermente
edilmemiştir. Nitekim bazı araştırmacılar da (3,
ll, 12, 26) bu iki karbonhidrat fermemasyon
testinin L. sake'nin, L. curvatus'tan aynmında
önemli olduğunu bildirmişlerdir.
Yine bu çalışmada identifıye edilen L. sake
suşlan arjinini hidrolize etmelerine karşın, L.
curvatus suşlan arjinini hidrolize etmemiştir. L. sake suşlarının tümünün arjinini hidrolize
etme-si bazı araştı.rmacılann (ll, 25) bulgulannı teyit
etmektedir. Identifiye edilen L. sake ve L.
cur-vatus 'un asetoin oluşturma özellikleri değişik
araştırmacılann
cı
I, 23, 26) bulgulan ile uyumiçerisindedir.
Bu çalışmada identifiye edilen L. sakc 'nin
değişik suşları içerisinde florada en fazla Aı.
A3 ve A5 suşlan bulunmuş olup, diğer suşlara
nadiren rastlanmışor. Sonuç olarak 20°C'de,
%98-75 nisbi rutubette ve 0.4-0.8 m/sn hava
akımında 7 gün süreyle fermentc edilerek,
16:t2°C'de ve %65-70 rutubette kurutularak
01-gunlaşonlan Türk fermente sucuklannda, L.
sake 'nin dominant grubu oluşturduğu ve L.
sakc'nin Aı. A3 ve A5 suşlannın florada
domi-nant oldugu ve bu suşların muhtemelen
olgun-laşmada etkin rol oynadıkları görüşüne
vanl-mıştır.
Kaynaklar
1. Anon. (1973). SucWc Yapım Ile Üreıimi. 1. Bölüm Et ve Balık Kurumu Genel Müdürlüğü Yönetmelik Sıra No: 33, Ankara.
2. Bantleon, A. (1987). Lacıobacillus saJ:e und Lacıobaci/lus CIlTl/QIILfaLS SıarıerJadIUTorganismLfI fir die RohwUTslrei-fwıg. Diss rer naL, Uni. Hohenheim.
H. ÖZDEMIR-T. H. ÇEıJK-L. EROL-A. YURTYER1
3. Coml, G., Manzano, M., Cltterlo, B., Rusanı, C., Cantonl, C und Bertoldl, M. (1993). Physiologisclte CJıaralauisieruııg und EflıwiclcJıuıg 11011LaJaobazillefl. Ae.
ischwiıuch. 73,1312-1318.
4. Corettı, K. (1973). Warwn iııleressierl defl PraletiUr die MikTobiologie der RohwUTsıreifıuıg? Aeischwinsch. 53, 907-911.
5. De Man, J.C., Rogosa, M and Sharpe, M.E. (1960). A medium for ıite cwıiııaıiofl of lacıobacili. J AppI Bacteriol 23, 130-135.
6. Erol,
ı.
(1991). Der Eiııj1uf3 II0fl SıarlerbdJlUeII auf das WaCMIlDPI paıhogefler Ke~ iıı lürlUsclter RohWlUst. DissVet Med FU Berlin.
7. Gürakan, G.C. (1991). Characıerizaıiofl of lacıobacilli aM sıaphyiococci isolaıed from llUlUsh dry sausages. Dokto-ra tezi ODTÜ, Gıda Müh Fak AnkaDokto-ra.
8. Hammes, W.P., Banııeon, A. and Min, S. (1990).
Lacıic acid baclerio iıımLal fermLfllaliofl. FEMS Microhiol Reviews 87,165.174.
9. Heehelmann, H. (1986). MikrobieIl ııerlUsachu Fehlfabri-lcate beı RohwUTSI und Rohschiflkefl. Aeischwirtsch 66. SIS. 528.
ıo. Hiıehener, B.J., Egan, A.F. and Rogers, P.J.
(1982). Characlerisıics of lacıic acid baclerio isolaled from vacwmı packed bu! J Apll BactenolS2, 31-37.
II. Hugas, M., Garriga, M., Aymerieh, T. and Mon. forl, J. M. (1993). Biochemical characleriuııi{)fl of lacıo. bacilh from dry fermLflıed sausages. Int J Food Microhiol 18, 107-113.
12. Kagermeier, A. (1981). Taxoflomie und Vorkomnıefl VOfl Milch sGUTebaJcıeriefl ifl FleischprodWcıefl. Diss rer naL, Uni München.
13. Kandler, O. and Weiss, r-;. (1986). Ge1WS
LAcıobacil-lus. Lfi: Bergey's maflual of sysıemaıicbacıeriology.VoI.II.
Eds. Sneath, P.H.A. and Holı, J.G., Williams and Wilkins Co. Bahimon:.
14. Leistner, L. (1986). AIIgemLifles iiber RohWllTsı. Fle.
ischwirtsch 66, 290-300.
15. Lewus, B.C., Kaiser, A. and Monlvllle, T.J.(l991).
IflhibiıiOll of food-borne baclerial paıhogeflS by bacıeriociflS from 1acıic acid bacleria isolaıed from mLal. Appl Environ
MicrobioIS7,1683-1688.
16. Lopez, L.B.F. and Fernandez, V.A.D. (1992). Aflıi.
bacuriaJ acliııity of laclobaciIli isolaled from NCharizo".
Aeischwirtsch 72, 36-39.
17. Lüeke, F.K. (1986). Mikrobiologisclte Vorgdnge bei der HersıelllUlg II0fl RohwUTSI und ROMchiııufl. Aeischwinsch 66, 302-309.
18. Lüeke, F.K. und Heehellmann, H. (1986).
SıarlerJad-lUTefifir RohwlUsl und ROMchiflun. Zusammensetzung und Wirkung. Aeischwiıtsch 66,154-166.
19. Lüeke, F.K., Popp, J. und Kreutzer, R. (1986).
Bil-dlUlg IIOfi Wassersıoffperoxid dUTCh LaJcıobazillefl aus Roh. WUTSIund BrüJıwUTsıaujschflilı. Oıem Mikrohio! Technol
Le-bensm 10,78-8 ı.
20. Morishlta, Y. and Shlromlzu, K. (1986).
Characleriza-ıiofl of lacıobacilli isolaled from mLaLr and mLal prodUCLr.
TORK FERMENTE SUCUCUNA ÖZGÜ STARTER KüLTOR BAKTERiLERININ ızoLASYON,lDEN11FtKASYON VE ... 321
21. Reuter, G. (1967).Atypische Sıreplobakurien als deminie.
reNk Flora itı reijeNUr ıutd gelagerıer Rohwursı. He. iscJıwiıuc:tı 47,397-402.
22 Reuter, G. (1970).Laclobaziluıı ıutd eng \lerwan.dıe Milr..
roorgaııismeıı itı FleiscJı lIIId FleiscJıwarelı. 1.Mil/eilung: Vorkommeıı und BedeUlWlg. AeiscJıwiıtsch SO,951-954.
23. Reuler, G. (1970).Lalcıobazilleıı und eng \lerwan.dıe Milr..
roorgaııismeıı itı Fleisch und Fleisch_ren. 2. Mil/eiiWlg:
Die CltaraJcıerisierWlg der isolieT/elı Lalcıobazillensl~.
Aeischwiıtsch SO,954-962.
24. Sanz, B., Selgas, D., Parejo, ı.and Ordonez, A.J.
(1988). Characleristics of laclobacilli isolaıed from dry fer. menud sawsages. IntJ Food Microbiol 6, 199-205.
25. SchilUnger, U. und Lücke, F.K. (1986).
M ilchsiiurebalr.ıerien-Flora aııf wılr.uımı\lupackıem Fleisch ıutd iJır EitıfIuJ1 auf die Halıbarlceil. Heischwinsch 66,
1515-1520.
26. Schllllnger, U. and Lücke, F.K. (l987)./denliMaıion
of laclobaciili from meaı and meaı pror:lMcls. Food Micromol
4,199.208.
27. Schlllinger, U. und Lücke, F.K. (1989).Eitısaız \1011
M ilchsiiurebalcıerien aLSSChlllzbdlJITeit bei Fleischeneugnis-sen.Heischwirtsch 69.1581.1585.
28. Smith, L.J. and Palumbo, A.S. (1983).Use of Slarler
Cu1lures itı Meals. J Food pnx 46, 997.1006.
29. Sleiler, H. and Sleiler, K.O. (1980).Lacıobacillus
00-\laricws sp.110\1.a new species oflhe subgenws
Streptobacıeri-um. antrabi Bakteriol Parasitenkd lnfelctionstr Hyg i Abt Orig O70-74.
30. Weber, H. (1993).lur BedeUlıuıg
.rogen.a.nJlUrSChUlZlcullu-Tenund deren StojfwechselproduJaen. Heischwirıdı 73, 726-733.
31. Yurıeri, A., Mutluer, B., Erol,
ı.
ve Hlldebrandl,G. (1993).Beschaffenheit und Technologie \lon IÜTleischer
