Beslenme ve Diyet Dergisi / J Nutr and Diet 26(1):50-51,1997
BESİN TÜKETİM ARAŞTIRMALARINDA VE BESLENM E E Ğ İT İM İN D E
BESİN FOTOĞRAFLARININ KULLANILMASI TEK N İĞ İN E Y Ö N E L İK
KATALOG HAZIRLAMA ÇALIŞM ASI
w
Ö Z E T
Besin fotoğraflama besin tüketim araştırmalarında ve beslenme eğitiminde besinlerin miktarlarının belirlen mesinde kullanılan tekniklerden biridir .Olumlu özellik leri nedeniyle diğer tekniklere tercih edilmektedir. Ül kemizde bugüne değin yapılan besin tüketim çalışmala rında bu teknik kullanılmamıştır. Bu nedenle Türk y e mek ve yiyeceklerini kapsayan bir fo to ğ r a f katalogu ha zırlama çalışması başlatılmıştır.
A n a h ta r Kelimeler: Besin fotoğrafları, besin tüketim aı aştırmaları, beslenme eğitimi
A B ST R A C T : The T echnics f o r P rep a ra tio n o f F o od Cataloque to Use in F o o d C o n su m p tio n S u rv e y s a n d Nutrition JEducation
Photogı aphs o f fo o d have often been used in dietary surveys and nutrition education to help subjects to esti-mate poıtion sizes and/or to show the recom m ended portion size o f fo o d s .The use o f locally prepared pho-togıaphs has a lot o f advantages. In Turkey untıll now, thıs method is not used in fo o d consumption studies.W e planned a study on taking photographs o f ali Turkish fo o d s. In thıs paper only a small pa rt o f the study was
given.
K e y Words: F ood photographs, fo o d consumption su r veys, nutrition education
Besin tü k e tim araştırm ala rın d a tüketilen besinlerin m ik tarların ın b elirlen m e si için çeşitli teknikler k u lla nılır. B u n la r d a n bazıları; besin m aketlerinin, besin çizgi, re sim ve fo to ğ ra fla rın ın gösterilm esi v e/v ey a besin m o d e lle ri, ölçü k apları ve besin sayılarından y a ra rla n ıla ra k ö l ç ü m y a p ılm a s ıd ır . T ü r k i y e ’de besin tüketim a r a ş t ır m a la r ın d a g e n e llik le ev tipi ölçü k a p ları, besin sayıları ve besin m o d e lle ri k u lla n ılm a k ta dır.
Besin tüketim m ik ta r la rın ın b e lirle m e tek n ik leri
ara-* H.Ü. Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi ** H.Ü Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araştırma
O örevlis i
___________
Y rd. D oç. Sevil B A Ş O G L U * ,_
Arş. G ör. Efsun K A R A B U D A K **
sında besin f o to ğ r a f la m a b az ı o l u m l u ö z e llik le ri ne deniyle tercih e d i lm e k t e d ir . K o l a y k o p y e e d i l e b i l m e si, ta şım a k o la y lığ ın ın o l m a s ı , k i ş i y e k a r a r v e r m e d e görsel bir o la n a k s a ğ l a m a s ı , ç o k ç e ş itli v e f a z la sayı da b e s in -y e m e ğ in g ö s t e r i l e b i l m e s i ve d i ğ e r te k n ik le re göre verilere g ü v e n i r l i k k a z a n d ı r m a s ı b u n la rd a n bazılarıdır .Ü lk e m iz d e b e s in v e y e m e k ç e şitliliğ in in fazla o lm a sı ve ö lç ü k a p l a r ı n d a s t a n d a r d i z a s y o n u n o lm a m a s ı n e d e n iy le f o t o ğ r a f l a r ı n k u l l a n ı l m a s ı m ik tarların ta h m in e d i l m e s i n d e e k b ir k o l a y l ı k ve g ü v e nilirlik s a ğ la y a c a k tı r . G ü n ü m ü z d e f o t o ğ r a f l a m a ve baskı a la n ın d a k i t e k n o l o j i k g e l i ş m e l e r d e bu y ö n t e m in k u lla n ıla b ilirliğ in i k o l a y l a ş t ı r m a k t a d ı r . B e s in fo toğrafları aynı z a m a n d a b e s l e n m e e ğ i t i m ç a l ı ş m a l a rın d a (h asta lık d u r u m l a r ı n d a v e h a l k ı n y e te r li v e d e n geli b e s le n m e k o n u s u n d a e ğ i t i m i ) t ü k e t i l e c e k b e s in leri ta n ıtm a k ve m ik t a r la r ı h a k k ı n d a b i l g i l e n d i r m e k a m a c ıy la d a k u lla n ıla b ilir .
B esin tü k e tim a r a ş t ı r m a l a r ı n d a v e b e s l e n m e e ğ iti m in d e k u lla n ıla c a k f o t o ğ r a f l a r g ü n l ü k y a ş a m d a k u l lanılan k ü ç ü k , o r ta v e b ü y ü k p o r s i y o n l a r e s a s a l ın a rak h a z ırla n ır ve k iş ile r e h a n g i f o t o ğ r a f ı n k e n d i p o r siyon b ü y ü k l ü ğ ü n e b e n z e r o l d u ğ u s o r u l u r . F a r k lı bir y ö n te m o la ra k b e s in in v e y a y e m e ğ i n b ir o r t a p o r s i y o n u n u n fo to ğ ra fı ç e k ilir v e k i ş i n i n b u f o t o ğ r a f a b a k a ra k k e n d i p o r s i y o n u n u n o r a n ı n ı b e l i r l e m e s i istenir. B irinci y ö n t e m t a h m i n k o l a y l ı ğ ı n e d e n i y l e İk in c iy e tercih e d i lm e k t e d ir . B e s in f o t o ğ r a f l a r ı h a s t a l a r a y ö nelik e ğ i tim d e k u l l a n ı l a c a k s a , ç e ş itl i h a s t a l ı k l a r için geliştirilm iş o la n d i y e t d e ğ i ş i m l i s t e l e r i n d e k i d e ğ i şim m ik ta rla rı esas a l ı n a r a k d a h a z ı r l a n a b i l i r .
D iğ e r ü lk e le r d e bu a m a ç l a h a z ı r l a n m ı ş b e s i n f o t o ğ ra f setleri b u l u n m a k t a d ı r . A n c a k b e s i n ve y e m e k k ü l tü rü n ü n t o p l u m l a r a r a s ı n d a f a r k l ı l ı k g ö s t e r m e s i n e deni ile b e s in f o t o ğ r a f l a r ı n ı n t o p l u m l a r a ö z g ü o la r a k h a z ırla n m a s ı g e re k li d ir . Bu n e d e n le r d e n d o la y ı T ü r k y e m e k v e y i y e c e k l e r i n i k a p s a y a n bir f o t o ğ r a f k a t o l o ğ u h a z ı r l a m a ç a l ı ş m a s ı b a ş la tılm ış tır .Bu ç a l ı ş m a ü l k e m i z d e y a p ı l a c a k b e s in tü k e tim a r a ş t ı r m a l a r ı n d a f a r k l ı b ir t e k n i ğ i n k u l l a n ı l m a s ı n a o la n a k s a ğ l a y a c a k , m i k t a r l a r ı n t a h m i n i n d e
B E S İ N T Ü K E T İ M A R A Ş T I R M A L A R I N D A V E B E S L E N M E E Ğ İ T İ M İ N D E BE S İN
F O T O Ğ R A F L A R I N I N K U L L A N I L M A S I T E K N İ Ğ İ N E Y Ö N E L İ K K A T A L O G H A Z I R L A M A Ç A L I Ş M A S I
51
ilk bölümünde kahvaltılık besinler fotoğraflanmış- tır.Çalışmanın bundan sonraki bölümünde, Türk ye mekleri ve diğer besinler porsiyon miktarları ve de ğişim listelerine göre fotoğraflanacaktır .Kahvaltılık besinlerin fotoğraflandığı ilk bölüm Oxford Brookes Üniversitesi tarafından desteklenmiştir.Bu bölümden seçilmiş fotoğraflar aşağıda gösterilmiştir.
Teşekkür:Oxford Brookes Üniversitesi öğretim üyesi Prof. CJK Henry’e, çalışmanın ilk bölümündeki katkılarından dolayı teşek kür ederiz.
K AYNAK LAR:
1. Cameron ME, Staveren WA. (Eds):Manual on metho- dology for food consumption studıes, Oxford Unıver- sıty Press, Oxford, 1988.
2. Nelson M, Atkınson M, Darbyshıre S. Food photog raphy II: use of food photographs for estimatıng portı- on size and the nutrient content of meals, Br utr, 76:31-49,1996.
3 Nelson M. Atkınson M, Darbyshıre S. Food photog raphy I: the perception of food portion size from pho tographs, Br J Nutr, 72:649-663,1994.
4. BırdG, Elvvood PC. The dietary intakes of subjects es-timated from photographs compared wıth a weıg e record, Human Nutrition: Applied Numtıon, 3 • 4 7 3 , 1983.
5. Elwood PC, Bırd G. A photographic method °[ d^ evaluation, Human Nutrition: Applied Nutrition,
3 7 A : 4 7 4 - 4 7 7 , 1 9 8 3 .
KATALO G U N İLK BÖLÜM ÜNDEN SEÇİLMİŞ
FOTOĞRAFLAR
kolaylık getirecek ,görsel bir yöntem kullanılmadan sadece kişi b e y a n ın a d ay a n arak elde edilen verilere güvenilirlik k a z a n d ır a c a k ve eğitim materyallerinin g eliştirilm esinde kullanılabilecektir. Bu çalışmanın
