MALCOLM BARBER, The T~-ial of the Templa~-s (Templierlerin
Yarg~lanmas~), Cambridge University Press, Cambridge 1993, VI1+312 sayfa.
M. Barber bu kitab~ nda Templier ~ovalyelerinin yarg~lanmas~~ ve tarikaun ortadan kald~-r~lmas~~ konusunu ayr~ nt~l~~ bir ~ekilde kaleme alm~~t~r.
Templier tarikat~, Kudüs Haçl~~ kral~~ II. Baudouin (1118-1131) zaman~ nda kurulmu~~ olan dini ve askeri tarikatlardan biri olup ba~lang~çta amac~~ Kutsal Ülkeyi ziyarete gelen hac~lar~~ Müslüman sald~ r~lar~ na kar~~~ korumak ve yollar~~ emniyet alt~na almakt~. Fakat bir süre sonra dini hizmetten ziyade krall~k ordusunun önemli bir birli~i haline gelerek Müslümanlar~n en ac~ mas~z dü~man~~ oldular. Böylece Templier ~övalyeleri Birinci Haçl~~ Seferi sonunda Suriye ve Filistin'de kurulmu~~ olan Haçl~~ devletlerinin askeri savunmas~ nda önemli rol oynad~lar. Daha sonralar~~ ise, gerek do~udaki bu Haçl~~ devletlerinde gerekse Avrupa'da pekçok mal-mülk ve im-tiyaz elde ederek çok zengin oldular ve uluslararas~~ bir stati~~ kazand~lar. Daima fakir, namuslu ve alçakgönüllü olmak hususunda etmi~~ olduklar~~ manast~r yemini~~i hiçe sayarak varolma amaçla-r~ndan sapular. Bir k~sm~~ uluslararas~~ çapta banker olarak çal~~t~.
Yazar, Preface (Önsöz) sayfa VII'de bu kitab~~ ba~l~ca iki sebeple yazd~~~n~~ söyleyerek ilk olarak, Templierlerin yarg~lanmas~~~~~~~ ortaça~da çok önemli bir mesele oldu~unu fakat bu ko-nunun ~ ngiliz tarihçileri taraf~ndan ihmal edildi~ini; ikinci olarak da bu olay~n, terör ve i~kence yöntemlerini kullanan yönetimler taraf~ndan pekçok insana zulmedilen yirminci yüzy~l dünyas~~ ile biraz alâkal~~ oldu~una ve hâlâ devam etti~ine inand~~~ n~~ belirtmi~tir.
I~~ troduction (Giri~) sayfa 1-3'de eserde ele al~ nan konular hakk~nda k~sa bir aç~klama ya-p~lmaktad~r.
Eser, önsöz ve Giri~'ten sonra ba~l~ca 10 ana bölümden olu~uyor: The Participants (~~tirakçiler), s. 5-44
The Arrests (Tutuklamalar), s. 45-71
The Papal Intervention (Papa'n~n Müdahalesi), s. 72-97
The Papal and Episcopal Inquires (Papal~k ve Piskoposluk Soru~turmalar~ ), s. 98-121 5.The Defence of the Order (Tarikaun Kar~~~ Mildafaas~ ), s. 122-153
6. The End of Resistance (Mukavemetin Sonu), s. 154-177 7.The Charges (Suçlar), s. 178-192
The Trial in Other Countries (Di~er Ülkelerdeki Yarg~lama), s. 193-20 The Suppression (Ortadan Kald~rma), s. 221-242
Conclusion (Sonuç), s. 243-247.
Birinci bölüm (s. 5-44) kendi içinde üç k~sma ayr~ l~yor. The Order of the Temple (Templier Tarikau) k~sm~~ sayfa 5-16'da Templier tarikatm~ n 1119'da kurulu~undan Fransa'da tutuklamalarm ba~lad~~~~ 1307 y~l~ na kadar olal~~ dönemi; The Papacy (Papal~k) k~sm~~ sayfa 16-
736 K~TAP TAN1TMA
27'de V. Clement'in 5 Haziran 1305'de papa Xl. Benedict'e halef olmas~~ ve papal~~~n bu seçime kadarki tarihsel geçmi~i: The French Monarchy (Frans~z Monar~isi) k~sm~~ sayfa 27-44'de ise Fransa krall~~~n~n IV. Philip zaman~ndaki durumu, IV. Philip hükümetinin ekonomik problem-leri, bu problemleri halletmek için aran~lan çareler k~saca anlat~l~r ve Templier ~övalyelerinin hangi ko~ullarda yarg~land~klar~~ ortaya konulur.
~ kinci bölümde (s. 45-71), Fransa kralm~ n Templierlerin tutuklanmas~~ hakk~ndaki gizli emirleri, Fransa'da ikamet eden tarikat üyelerinin Engizisyon Mahkemesi ad~na tutuklanmalan hakk~nda bilgi verildikten sonra Templier ~övalyelerinin Paris'te yap~lan ilk duru~malarda suç-lanm i~kence alt~nda itiraf ettikleri belirtilir.
Üçüncü bölümde (s. 72-97), Papa'n~n Templierlerin tutuklanmas~na kar~~~ gösterdi~i ilk tepki, buna ra~men daha sonra Avrupa H~ristiyan aleminin bütün krallanna Templierlerin tu-tuldanrnasuu emreden 22 Kas~m 1307 tarihli bildirisi, fakat sonraki geli~meler üzerine Papa'n~n Engizisyon Mahkemesi soru~turmas~m iptal etmesi, IV. Philip'in Papa'y~~ Templier ~övalyelerinin yarg~lanmas~~ için yeniden soru~turma açmaya ikna etme çabalar~~ ve kral ile Papa'n~n bu konuda bir toplant~~ yapmak üzere Poitiers'de bir araya gelmeleri anlauhr.
Dördüncü bölümde (s. 98-121), Papa ile Fransa kral~~ aras~nda Poitiers'de Templierlerin yarg~lanmas~~ hususunda bir anla~maya var~lmas~~ ve Papa'n~n bu konuda ç~kard~~~~ fermanlar, Chinon'da bulunan tarikat liderlerinin Papa'n~n gönderdi~i kardinaller taraf~ndan sorgulan-mas~~ ve Poitiers'de var~lan anla~maya göre piskopos seviyesinde toplanan eyalet konsilleri ve pa-pal~~a ba~l~~ bir komisyonun soru~turmalara ba~lamas~~ hakk~nda da bilgi verilir.
Be~inci bölümde (s. 122-153), papal~k komisyonunun toplant~lar~, Templier ~övalyelerine tarikatlar~n~~ savunma hakk~~ verilmesi, tarikat lideri Jacques de Molay ve ziyaretçi Hugues de Pairaud'nun bu komisyon önilniindeki ifadeleri, Templierlerin Pierre de Bologne ve Renaud de Provins'in liderli~inde papahk komisyonu önünde, daha önceki itiraflann~~ inkar ederek tarikat-tar~m san~nmalan anlat~l~r.
Alt~nc~~ bölümde (s. 154-177), tarikau savunmaya haz~rlanan Templierlerin say~s~n~n gün-den güne artmas~~ üzerine Papa'n~n, Templierler hakk~nda son karar~~ verecek olan V~enne kon-silini 1311 Ekimi'ne kadar bir y~l erteledi~i, Sens piskoposunun Templier ~övalyelerine kar~~~ piskopos soru~turmas~n~~ yeniden ba~latt~~~~ ve bunlardan 54 ki~inin suçlu bulunarak Paris yak~-n~nda yaluld~~~~ belirtildikten sonra Templier ~övalyelerinin tarikatlann~~ savunmak amac~yla di-renmelerinin sona ermesi, papal~k komisyonu önünde itiraflann~~ tekrar etmeleri ve komisyo-nun sorgulamalar~~ tamamlamas~~ incelenir.
Yedinci bölümde (s. 178-192), Templier ~övalyelerine kar~~~ itham edilen suçlar anlat~l~r. Bu suçlar~n ba~hcalan ~unlard~r: ~sa'y~~ inkar, puta tapmak, haça tükürmek ve onu ayaklar alt~na almak, tarikata yeni giren karde~lerin dudaldar~ndan öpülmesi, homoseksiiellik, tarikat toplant~-lar~n~n ve kabul törenlerinin gece gizlice çok s~k~~ bir koruma alt~nda yap~lmas~~ ve yaln~zca Templierlerin bu toplant~lara al~nmas~.
Sekizinci bölümde (s. 193-220), Fransa d~~~nda ~ngiltere, K~br~s, Almanya, ~spanya gibi di-~er ülkelerde yap~lan sorgulamalar hakk~ nda bilgi verilir.
Dokuzuncu bölümde (s. 221-242), 16 Ekim 1311'de Vienne konsilinin aç~lmas~~ anlauld~k-tan sonra konsilde Fransa kral~~ ve Papa'n~n bask~s~yla tarikaun ortadan kald~r~lmas~na karar ve-rildi~i Templierlerin bir k~sm~n~n a~~r cezalara çarpunld~~~ , bir k~sm~n~n di~er tarikatlar~n ma-nasurlanna gönderildi~i, tarikat liderlerinin ömür boyu hapse mahkum edildi~i, tarikaun bü-yük iistad~~ Jacques de Molay'~n kaz~~a ba~lanarak yak~ld~~~~ belirtilir.
KITAP TANITMA 737 Onuncu ve son bölümde (s. 243-247) ise bütün bu meselelerin genel bir de~erlendirmesi yap~lmaktad~r.
Eserde yer alan di~er bölümler ise ~unlard~r:
Appendix (Ek) A: The Articles of Accusation 12 August 1308 (itham Maddeleri 12 A~ustos 1308)), s. 248-251.
Appendix (Ek) B: An Orthodox Reception: The Description of Gerard de Caux, 12 January 1311 (Bir Ortodoks Kabul Merasimi: Gerard de Caux'un Tasviri, 12 Ocak 1311), s.
253-257.
Bunu müteakip Chronology of tl~e Trial of the Templars (Templierlerin Yarg~lanma Kronolojisi, s. 258-259), Notes (Notlar, s. 260-289), Bibliography (Bibliyografya, s. 290-298) yer almaktad~r; eserin sonunda ise ~ah~s ve yer adlar~ n~~ ihtiva eden genel bir indeks bulunmaktad~r. Sonuç olarak eser, birçok ana kaynak ve ara~t~rma eserine dayan~larak haz~ rlanm~~~ olup Templier tarikatm~ n ortadan kald~r~lmas~~ meselesine de~i~ik bir aç~dan balunaktad~r. ~öyle ki, Templierlerin yarg~ lanmasm~ n onlar~n kendi kusurlar~ndan ziyade. Fransa kral~n~n ekonomik problemleri, papal~~~ n zaafiyet içinde olmas~~ gibi faktörlere dayandarak aç~klanabilece~i kan~-s~n~~ ta~~yan yazar, Templier ~iwalyelerinin kendilerine yüklenen birçok suçu korkunç i~kenceler alt~nda itirafa zorland~~ma inanmaktad~r.
Her ne kadar yazar~ n bu görü~iine tamamen kat~lmak mümkün de~ilse de, kitap bu ko-nuda ~imdiye kadar yaz~lm~~~ eserlere nazaran de~i~ik bir bak~~~ aç~s~~ getirmekte olup, Templier tarikann~ n ortadan kald~r~ l~~~~ konusunda bilgi edinmek isteyenlere yarar sa~layabilecek nitelik-tedir.
EBRU ALTAN
