2 ARALIK 1993 PERŞEMBE CUMHURİYET 2
KÜLTÜR
Bizim Tiyatro, Nazım Hikmet’in yapıtlarından oyunlaştırman ‘Şeytanistan’ı sahneliyor
TUNAERDEM
JLstanbul Teknik Üniversi- tesi’nin Maçka kampusunda
ıssız bir cumartesi bir avuç in-
‘Y urttaş N azım ’ için....
san dondurucu soğukta hum malı bir çalışma içinde. “Bizim
Tiyatro” üç ay süren çalışma
ların son provalarını gerçekleş tiriyor. Nazım Hikmet’in “Fa
kir bir Şimal Kilisesinde Şeytan ile Rahibin Macerasından yola
çıkan “Şeytanistan” oyunu nun, 4 aralıkta perde açıldı ğında nereye varacağını belirle meye çalışıyorlar.
Zafer Diper’in oyunlaştırıp
yönettiği “Şeytanistan” üç kişi lik bir oyun. Ancak sahnede gördüğümüz Nazan Diper, Öz
den Ayvıldız ve Zafer Diper
oyun boyunca “şeytan efekti” olarak dışa vurulan iç sesleri dolayımından geçerek farklı farklı kişiliklere bürünüyorlar.
İkinci Dünya Savaşı’nda çarpışmaya gidenlerden bo şalmış bir İtalyan köyünün kili sesinde başlayan oyun, Rahip’- in okuduğu beyannamenin
“Harbediyoruz ve mutlak imha edeceğiz tahripçi bir unsuru”
sözlerini okuduğu anda şey tanın araya girmesiyle yön de ğiştiriyor. Şeytan kılığındaki
“iç ses” kilisedeki kadınlardan
birini Jakond’a ötekini Si- Ya- U’ya dönüştürüyor. Jakond’un yanmasıyla hiç bir şey olmamış gibi kiliseye geri dönen üçlü, bir kez daha şeytanın araya girme siyle birlikte önce İtalyan Halk Mahkemeleri’ne, oradan Ta ranta Babu’nun Afrikası’na yola çıkıyor ve son yine bir yakılmayla geliyor. İç ses şey tanın yönlendirmesiyle kilise den yola çıkarak, farklı mekan lara ve kişiliklere uzanırken aynı zamanda tarih içinde de yol alı yoruz. Zamanın döngüselliği bizi so nunda oyuncuların kendi kişilikleriyle karşımıza çıkmalarına ve Sivas türkü sü eşliğinde bu kez sanatçı kimlikleriy le yanmalarına kadar götürüyor. Böy- lece kişiler hem kendi içlerine hem de tarihe yaptığı yolculukla kendilerine varıyorlar.
Bu çok kişilikli, üç kişilik oyun tü
Ş e y ta n ista n ’ın çıkış noktası N azım ’ın ‘Fakir Bir Şimal
Kilisesinde Şeytan ile Rahibin Macerası’ adlı yapıtı. Tümüyle
deneysel bir oyun. Bizim Tiyatro’nun bu kez amacı ‘kurgulama’
değil, ‘oyunlaştırma.’30.ölüm yılında Nazım Hikmet’in
Zafer Diper’in oyunlaştırdığı ve yönettiği ‘Şeytanistan'da Nazan Diper, özden Ayyıldız ve Zafer Diper oynuyorlar.
‘ Yurttaş N azım ’ olmasına katkıda bulunmak için.
müyle oyunculuk üzerine kurulu ol duğundan sahnede dekor yok; kos tüm yok denecek kadar az. Her şey bu üç kişi ve birkaç aksesuarla yaratılı yor. Elbette Şanar Yurdatapan'ın bes teleri ve ışığın yardımıyla. Diper başta dekor kullanmayı tasarladıklarını ama oyunun dekoru dışladığını söylü yor. Tümüyle deneysel bir oyun "Şey tanistan”; Diper’e göre “belki de pro
fesyonel bir tiyatro için fazla deneysel.”
Î987 yılında Ankara Sanat Tiyatro su salonunda ilk kez Nazım Hikmet’i sahneye getirenlerinde Bizim Tiyatro olduğunu belirten Diper. o zaman yaptıkları işin bir “kurgulama” oldu ğunu oysa şimdi “oyunlaştırma” ça
basında olduklarım belirtiyor. “Elimiz
deki Nazım’a ait sözleri toplaşan I8 sayfa ancak eder oysa biz 180 da
kikalık bir oyun sahneliyoruz” diyen
Diper. oyunun “yüksek sesle slogan
atar gibi Nazım şiirlerinin okunması'’nı
bekleyenlere göre olmadığını belirti yor.
Diper, bunca zaman sonra tekrar bir Nazım yapımına soyunmalarının nedenini 30. ölüm yılında Nazım Hik- met'in “Yurttaş Nazım” olmasına katkıda bulunmak olduğunu
söylü-yor.
| Nazım’ın sözleri kadar oyuncuların beden diline de dayanan oyun, müziği ve dansıyla, doğu tiyatrolarını andırı yor Diper’e göre. Bu denemenin se yirciden ne tepki alacağını tahmin ede mediğine değinen Diper’in merakı, cu martesi günü saat 18.30’da “Şeytanis tan’’ seyircileriyle buluştuğu zamana kadar süreceğe benziyor.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
