Bilim dünyası Arf'ı kaybetti, büyük kayıp, o dünya çapında bir matematikçiydi

Diıım aıinyası

A rf ı kaybetti

Matematiğin büyük ustası Cahit Art, dün 87 yaşında hayata veda etti., "Hasse-Arf” teoremi ile uluslararası üne kavuşan Arf, “Arf değişmezi” terimi, “Arf halkaları” ve “Arf kapanışları” kavramlarıyla da tanınıyordu. TÜBİTAK'ın kuruluşundan 1971 yılına kadar başkanlığını da yapan Arf, pazartesi günü toprağa verilecek.

İ fej* i /Sb *

Gündem

Dünyaca ünlü matematikçimiz Prof. Dr. Cahit A rfı dün Bebek'teki evinde yitirdik.

Büyük

kayıp

T

adam larından, dünyaca ünlü matematikçi Prof. D r. Cahit Arf, dün sabaha karşı Bebek'teki evinde yaşam ını yitirdi. 1910'da Selanik'te doğan Prof. Dr. A rf, İzm ir Lisesi birinci sınıfında okurken matematiğe olan üstün yeteneğinin anlaşılm ası üzerine, ailesi tarafından, Paris St. Lois Lisesi'ne gönderildi. 2 yıl içinde liseyi bitiren Arf, Türkiye'ye döndükten sonra M aarif Vekaleti'nin açtığı sınavı kazanarak Paris'te yüksek öğretmen okulu olan 'Ecole Normale

Superiur'de matematik eğitimi gördü. Doktorasını

Göttingen Üniversitesi'nde tamamlayan Arf, 1943'te profesör, 1955'te ordinaryüs profesör unvanını aldı. 1964-65 arasında Princeton'daki Yüksek Araştırma Enstitüsü'nde araştırm acı, Kaliforniya Üniversitesi'nde konuk öğretim üyesi olarak bulundu. 1967 yılında Türkiye'ye döndü, 1980'de kendi isteğiyle em ekliliğe ayrıldı. Çok sayıda yerli ve yabancı ödül aldı. Prof. Arf,

'Hasse-Arf teoremi' ile matematik dünyasında tanındı.

Sentetik geometri problem lerini, cetvel ve pergelle çözülebilir olup olm adıklarına göre sınıflandırm ayı tasarlayan Arf, yalnızca ikinci dereceden cebirsel denklem lere indirgenebilen problemlerin cetvel ve pergel yardım ıyla çözülebileceğini saptadı. Karakteristiği 2 olan cisim lerin kuvadratik form larını sınıflandırıp değişm ezlerini saptadı. Bu çalışm ada ortaya çıkan 'Arf değişmezi' terim i, onun matematik dünyasındaki ününü artırdı. A yrıca, 'Arf halkaları' ve

'Arf kapanışları' kavram larıyla tanındı. A rf ın cenazesi

pazartesi günü Levent Cam ii'nde kılınacak öğle namazından sonra Zincirlikuyu M ezarlığı'nda toprağa verilecek.

O dünya çapında

bir matematikçiydi

D

ölüm ü, yakın dostu Erdal İnönü'yü de üzüntüye boğdu. Arf ile dostukluklarının 1948 yılında başladığını belirten İnönü, "O matematik

alanında dünya çapında, ilk büyük Türk

matematikçisiydi. Kendisi evdeki ısıtma sistemi nasıl çalışıyor, su boruları nerelere gidiyor bunları inceler ve tamir etmeye girişir ve yapardı" dedi. A rf in, bilim

adam larının siyasete girmesini istemediğini de belirten

İnönü, şunları söyledi: "Siyasete atılmamı tavsiye etmezdi. Bilim adamlarının zamanlarını, işlerini, enerjilerini işlerini yapmaya ayırmalarını isterdi, ama siyasete ilgisi vardı. Zaman zaman yaptığımı

beğendiğini tahmin ediyorum, ama kuşkusuz siyasete girmemden memnun olmamıştı."

TÜ BİTA K Başkanı Dinçer Ülkü de A rf in ölümünün Türk bilim dünyası açısından büyük bir kayıp olduğunu vurguladı. Ülkü, "Herhalde

Türkiye'nin yetiştirdiği en büyük birkaç

matematikçiden biridir. Son derece değerli bir bilim adamı ve o kadar da değerli bir insandı" dedi. İstanbul

Teknik Üniversitesi Yazı Kurulu Başkanı Prof. D r.

Erdoğan Şuhubi ise "Kalıcı çalışmalar üreten, ulusla­ rarası düzeyde değeri anlaşılabilen, tanınabilen en önde gelen bilim adamımızdı" dive konuştu. ■ hha

İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi T a ha To ros Arşivi