ÖZ
Çal›ßman›n amac› 65 yaß ve üstündeki bireylerin fiziksel aktivite al›ßkanl›klar›n› tespit etmektir. Bu amaçla ‹stanbul ilindeki özel ve ka-muya ait huzurevlerinde kalan bireylere yaßl›lar için toplum içi akti-vite programlar› (CHAMPS -Community Healty Activities Model Prog-ram for Seniors) fiziksel aktivte anketi modifiye edilerek uygulanm›ß-t›r. Bireylere son bir aydaki bir hafta içerisinde yapt›klar› tipik aktivi-teler sorulup, haftal›k enerji tüketimi ve haftal›k aktiviteye kat›l›m ora-n› hesaplanm›ßt›r. Fiziksel aktiviteler 3 farkl› grupta de¤erlendirilerek her biri için haftal›k aktivite yapma s›kl›¤› ve haftal›k kalori tüketimle-ri bulunmußtur. Bunlar; egzersizle ( hafif – orta – yüksek) ilißkili ak-tiviteler, metabolik eßde¤eri (metabolic equivalent-MET) 3 olan or-ta ve yüksek ßiddetteki egzersizlerle ilißkili aktiviteler ve tüm aktivite-ler.
Çal›ßmaya 70’ i kad›n 83’ ü erkek toplam 153 kißi kat›lm›ßt›r. Yaß ortalamas› bayanlar için 74,30 ( 65 - 91), erkekler için 74,83 (65-91) dir. Egzersizlerle ilißkili tüm aktivitelerde harcanan kalori tüketimi or-talama 1695 kcal’ dir, bu de¤er kad›nlarda 1078 kcal, erkeklerde 2216 kcal’ dir. Toplam haftal›k aktivite kat›l›m s›kl›¤› 13,58; kad›nlarda 13,12, erkeklerde 13,96’d›r. Orta ve yüksek ßiddetteki egzersizlerle ilißkili aktivitelerde harcanan kalori tüketimi, ortalama 867 kcal; ka-d›nlarda 454 kcal, erkeklerde 1214 kcal’ dir. Bu aktivitelere haftal›k kat›l›m s›kl›¤› ortalama 5,91; kad›nlarda 3,41, erkeklerde 5,22’ dir. Tüm aktivitelerde harcanan kalori miktar› ortalama 2890 kcal; kad›n-larda 2091 kcal, erkeklerde 3563 kcal’ dir. Haftal›k kat›l›m s›kl›¤› or-talama 20,66; kad›nlarda 19,98, erkeklerde 21,22’ dir. Tüm aktiviteler-de harcanan haftal›k kalori tüketimi ile vücut kitle inaktiviteler-deksi (VK‹), cin-siyet aras›nda anlaml› ilißki bulunmuß, gelir düzeyi, e¤itim seviyesi, ka-l›nan kurum ve yaß aç›s›ndan anlaml› bir ilißki bulunmam›ßt›r. Tüm ak-tivitelere kat›l›m s›kl›¤› ile yaß aras›nda anlaml› bir ilißki bulunmuß, VK‹, gelir düzeyi e¤itim seviyesi, kal›nan kurum ve cinsiyet aras›nda anlaml› bir ilißki bulunmam›ßt›r.
Anahtar sözcükler: Yaßl›l›k, Fiziksel aktivite, Huzurevi.
ABSTRACT
Little is known about the (habitual) physical activity levels of el-derly in Turkey. The purpose of this study was to evaluate habitual physical activity of 65 and over older people living at rest homes in Istanbul. CHAMPS questionnaire was used in private and public of rest home by modifiying. The questionnaire assesses weekly frequ-ency and duration of various physical activities typically undertaken in the last one month by older adults. We estimated caloric expenti-dure per week expended in physical activity, and created a summary of frequency for each week measures. We calculated measures of each of these for: 1) all exercise – related activities, 2) moderate – high intensity exercise related activities ( MET 3), 3) all activities.
The sample consisted of 153 old person aged between 65 and 90. Mean caloric expenditure per week in all exercise related activities was 1695 kcal, for women 1078 kcal, for men 2216 kcal; mean frequ-ency per week was 13.58, for women 13.12, for men 13.96. Mean ca-loric expenditure per week in moderate and high intensity exercise was 867 kcal, for women 454 kcal, for men 1214 kcal; mean frequ-ency per week was 4.39, for women 3.41, for men 5.22. Caloric ex-penditure per week in all activities was 2890 kcal, for women 2091, for men 3563 kcal; frequency per week was 20.66, for women 19.98, for men 21.22. The significant correlations between caloric expendi-ture in all physical activitiy measures and body mass index(BMI) and sex were found. There was no significant correlation between calo-ric expenditure in any of physical activitiy measures and education le-vel, income level and place of living.The significant correlation bet-ween physical activity mesaures and age was found only in modera-te-high intensity exercise related activities.
We conclude that old people’s home residents in Istanbul who are 65 and older are not active enough physically, and weekly ener-gy consumption level for them was lower than the American College of Sports Medicine’s (ACSM) suggested value for the benefit of exer-cise. It is recommended that old people have to be encouraged to participate in the physical activity .
Key words: Aging, Physical activity, Rest home.
Geliß: 11/5/2004 Kabul: 24/7/2004
Ankara Üniversitesi Beden E¤itimi ve Spor Yüksekokulu, Antrenörlük E¤itimi Bölümü, Spor Sa¤l›k Bilimleri Anabilim Dal›, Ankara ‹letißim: Doç. Dr. Mitat Koz, Ankara Üniversitesi Beden E¤itimi ve Spor Yüksekokulu Tando¤an, Ankara
Tel: (0312) 2211601/134 • Fax: (0312) 212 29 86 • E-mail: [email protected]
ARAÞTIRMA-RESEARCH
Türk Geriatri Dergisi 2004; 7 (3): 143-147
Turkish Journal of Geriatrics
‹STANBUL ‹L‹NDEK‹
HUZUREVLER‹NDE KALAN 65
YAÞ VE ÜSTÜNDEK‹
B‹REYLER‹N F‹Z‹KSEL
AKT‹V‹TE
ALIÞKANLIKLARININ
‹NCELENMES‹
EVALUATION OF PHYSICAL ACTIVITY
HABITS OF 65 AND OLDER AGED
PEOPLE LIVING AT THE NURSING
HOMES IN ISTANBUL
Dr. Öznur KARAN
Dr. Mitat KOZ
Dr. Gülfem ERSÖZ
G‹R‹Þ
Dünya nüfusunun ortalama yaß› fertilitedeki azalma nedeniyle art-maktad›r ve 20. yüzy›l›n ikinci yar›s›nda ortalama yaßam süresi 20 y›l uzam›ßt›r (1). Dünyan›n 65 yaß ve üstü nüfusunun 1999-2000 aras›nda 9,5 milyon artarak 2000 y›l›nda 420 milyona ulaßt›¤› hesaplanm›ß, ve bunun 2005-2050 y›llar› aras›nda da 472 milyondan 1,4 milyara ulaßa-ca¤› tahmin edilmektedir (2,3).
Türkiye’deki 65 yaß ve üstü nüfusun tüm nüfusa oran›n›n 2005 te % 5.9 (4.3 milyon), 2030 da da % 18.2 (17.8 milyon) olaca¤› tahmin edilmektedir (4).
Toplumdaki yaßl› nüfus oran›n›n artmas›, t›bbi ve sosyal servisle-re geservisle-reksinimi art›rmaktad›r. Günlük yaßam aktivitelerini ba¤›ms›z bir ßekilde yapabilmek yaßl›l›kta yaßam kalitesini belirlemede oldukça önemlidir (5). Yaßl›l›kta ba¤›ms›z bir yaßam sürmede fiziksel aktivite-nin önemi pek çok araßt›rmada vurgulanm›ßt›r (6,7,8,9,10).
Fiziksel aktivite; artan enerji tüketimiyle sonuçlanan iskelet kasla-r› taraf›ndan üretilen istemli hareketler olarak tan›mlanmaktad›r. Fizik-sel aktivite yaßl› bireylerde yaßam kalitesi ve sa¤l›kla ilgili de¤ißtirilebi-lir davran›ßsal bir risk faktörü olarakta tan›mlanmaktad›r (11). ‹leri yaß-larda fiziksel olarak aktif bir yaßam sürmenin düßme ve k›r›k riskinin azalmas›, kemik mineral yo¤unlu¤undaki yaßa ba¤l› düßüßlerin önlen-mesi, kardiyovasküler dayan›kl›l›k ve kassal kuvvetin sürdürülebilme-si gibi konular ile ilißkili oldu¤u gösterilmißtir. Fiziksel aktivitenin fay-dalar› ve hemen hemen tüm risk faktörleri üzerindeki iyileßtirici etki-leriyle ilgili bulgulara ra¤men, yaßl› bireyler fiziksel aktivite s›kl›¤›nda ve ßiddetinde yaß ile ilißkili bir azalma sergilerler (12-17).
Fiziksel aktivite geçerlili¤i ve güvenirlili¤i de¤erlendirilmesi zor bir davran›ßt›r. Fiziksel aktivite anketleri epidemiyolojik çal›ßmalarda fiziksel aktiviteyi ölçmek için kullan›lan pratik bir yöntemdir ve geniß bir ßekilde kullan›lmaktad›r (18).
Son y›llarda, yaßl›l›kta bireylerin toplumun üretken bir parças› ol-duklar›n› hat›rlatmak, yaßlanmayla beraber olußan yetersizlikleri, sa-katl›klar›, rahats›zl›klar› minimuma indirmek, yaßamlar›n› ba¤›ms›z olarak sürdürmelerini sa¤lamak için fiziksel aktivitenin önemi daha çok vurgulanmaya baßlanm›ßt›r. Fiziksel aktivite programlar›n› planla-mak ve kat›l›m› teßvik etmek için bireylerin yaßa özel fiziksel aktivite al›ßkanl›klar›n›n bilinmesi gereklidir. Türkiye’deki yaßl› bireylerin fi-ziksel aktivite al›ßkanl›klar› hak›nda yeterli bilgi yoktur. Bu araßt›rma-n›n amac› ‹stanbul ilindeki huzurevlerinde kalan 65 yaß ve üstündeki bireylerin fiziksel aktivite al›ßkanl›klar›n› belirlemektir.
GEREÇ VE YÖNTEM
Çal›ßma, ‹stanbul ilindeki huzurevlerinde kalan 65 yaß ve üstündeki bireylerin fiziksel aktivite düzeylerini ölçmek ama-c›yla planlanm›ßt›r. Araßt›rma grubu 70’i kad›n, 83’ü erkek ol-mak üzere toplam 153 kißiden olußol-maktad›r.
Araßt›rma 2001 y›l›nda anket tekni¤i kullan›larak devlete ba¤l› huzurevlerinde ve özel huzurevlerinde yap›lm›ßt›r.
Çal›ßmada Stewart ve arkadaßlar› taraf›ndan gelißtirilen CHAMPS (yaßl›lar için toplum içi aktivite programlar› ) fiziksel aktivite anketi modifiye edilerek kullan›lm›ßt›r. Stewart ve ar-kadaßlar› taraf›ndan gelißtirilen CHAMPS anketi 41 sorudan olußmaktad›r. Anket kullan›m› için Dr. Stewart’ tan izin al›n-m›ß ve uzman kißilere dan›ß›larak Türk toplum yap›s›na uygun olarak soru adedi 33’e indirilmißtir (19).
Kat›l›mc›lara son bir ay bir hafta içerisinde yapt›klar› tipik aktiviteler sorulmuß, e¤er evet cevab› al›nd›ysa önce haftada kaç kez, ard›ndan haftada toplam kaç saat yapt›klar› sorulmuß-tur (hat›rlama kolay olsun diye süreler de verilmißtir). Anketi tamamlama yaklaß›k 20 dakika alm›ßt›r.
Ankette yer alan fiziksel aktiviteler 3 farkl› grupta de¤er-lendirilerek her biri için haftal›k aktivite yapma s›kl›¤› ve haf-tal›k kalori tüketimleri bulunmußtur (19). Bunlar ;
1) Egzersizle (hafif-orta-yüksek ßiddette) ilißkili aktiviteler 2) MET 3 olan orta ve yüksek ßiddetteki egzersizlerle
ilißki-li aktiviteler 3) Tüm aktiviteler
‹statistiksel Analiz
Araßt›rman›n istatistiksel de¤erlendirilmesi, SPSS for WIN-DOWS paket program›nda ve 10.0 sürümde yap›lm›ßt›r. Bu araßt›rmada tan›mlay›c› istatistikler ve Pearson korelasyon tek-ni¤i kullan›lm›ßt›r.
Tan›mlay›c› ‹statistikler: Araßt›rmaya dahil olan birey-lerin yaß, vücut a¤›rl›¤›, boy,cinsiyet, e¤itim durumu, gelir dü-zeyi, kald›klar› yer de¤ißkenlerinde; ortalama, standart sapma-lar› ve minimum-maksimum de¤erleri tespit edilmißtir.
Pearson Korelasyon Tekni¤i: Egzersiz ile ilgili aktivite-lerde harcanan kalori miktar› ve s›kl›¤›, orta - yüksek ßiddette-ki egzersizler ile ilgili aktivitelerde harcanan kalori miktar› ve s›kl›¤›, tüm aktivitelerde harcanan kalori miktar› ve s›kl›¤› ile VK‹, yaß, cinsiyet, e¤itim durumu, kald›klar› yer aras›nda an-laml› bir ilißki olup olmad›¤› araßt›r›lm›ßt›r.
BULGULAR
Çal›ßmaya kat›lan deneklerin yaß›, vücut a¤›rl›¤›, boyu, vü-cut kütle indeksi gibi fizyolojik özellikleri Tablo 1 de, e¤itim durumu, gelir düzeyi, cinsiyet ve kal›nan yer ile ilgili kißisel bil-gileri ise Tablo 2 de görülmektedir.
Çal›ßmaya kat›lan deneklerin yaß ortalamas› 74.30±6.42, boy ortalamas› 1.58±0.06, vücut a¤›rl›¤› ortalamas› 60.50±13.06, VK‹ ortalamas› da 23.97±4.83 olarak bulunmuß-tur.Deneklerin büyük ço¤unlu¤unun (% 41.1) ayl›k gelirinin 101-200 milyon TL aras›nda oldu¤u, % 51 inin özel huzurevle-rinde kald›¤›, % 41.8 inin ilkokul mezunu olduklar› tespit edil-mißtir
Deneklerin haftal›k harcad›klar› kalori miktar› ve aktivite-ye kat›l›m s›kl›klar› gibi verilerin bulundu¤u fiziksel aktivite düzeyleri ile ilgili bulgular Tablo 3’ de görülmektedir. Egzer-sizlerle ilißkili tüm aktivitelerde harcanan kalori miktar› ortala-ma 1695 kcal’dir; kad›nlarda 1078 kcal’ ken erkeklerde 2216 kcal’ dir. Toplam haftal›k aktiviteye kat›l›m s›kl›¤› ortalama 13.58; kad›nlarda 13.12 erkeklerde 13.96’ d›r. Orta ve yüksek ßiddetteki egzersizler ile ilißkili aktivitelerde harcanan kalori tüketimi ortalama 867 kcal’ dir. Kad›nlarda 454 kcal’iken er-keklerde 1214 kcal’dir. Ortalama haftal›k kat›l›m s›kl›k oran› 4.39’ iken kad›nlarda 3.41, erkeklerde 5.22’ dir. Tüm aktivite-lerde harcanan kalori miktar› ortalama 2890 kcal’ken kad›nlar-da 2091 kcal, erkeklerde 3563 kcal’dir. Haftal›k kat›l›m s›kl›k oran› ortalama 19.98’ ken, bayanlarda 16.20, erkeklerde 21.22’ dir.
VK‹, gelir durumu, e¤itim düzeyi, kal›nan yer, cinsiyet ve yaß ile haftal›k kalori tüketimi ve aktviteye kat›l›m s›kl›¤› ara-s›ndaki ilißkiler Tablo 4’de görülmektedir. Her üç düzey fizik-sel aktivite ölçüm parametresinde de harcanan kalori ile VK‹ ve cinsiyet aras›nda anlaml› ilißki bulunmußtur (Tablo 4). Bu-na göre erkeklerin daha aktif oldu¤u ve VK‹ artt›kça kalorik tü-ketimin de artt›¤› gözlenmißtir. Hiçbir fiziksel aktivite ölçüm
parametresinde e¤itim düzeyi, gelir durumu ve kal›nan yer ile haftal›k kalori tüketimi aras›nda anlaml› bir ilißki bulunama-m›ßt›r. Orta ve yüksek ßiddetteki egzersizlerde harcanan kalo-ri ile yaß aras›nda anlaml› bir ilißki gözlenmißtir (r=-0.16). Bu-na göre yaß artt›kça orta-yüksek ßiddetteki aktivitelerde harca-nan kalori azalmaktad›r.
Fiziksel aktivite ölçüm parametreleri ile aktivitelere kat›-l›m s›kl›¤› aras›ndaki anlaml› ilißkiler ise aßa¤›da s›ralanm›ßt›r; tüm egzersiz ile ilißkili aktivitelere kat›l›m ile yaß aras›nda r=0.20; orta-yüksek ßiddetteki aktivitelere kat›l›m ile BMI ve yaßa aras›nda s›ras›yla r=0.16 ve r=-0.22; tüm aktivitelere kat›-l›m ile yaß aras›nda da r=0-0.25. Bu sonuçlara göre genellikle yaß artt›kça tüm fiziksel aktivite türlerine kat›l›m s›kl›¤› azal-maktad›r.
TARTIÞMA
Yap›lan bu çal›ßma sonunda tüm aktiviteler gözönüne al›n-d›¤›nda 2890 kalorilik haftal›k enerji tüketiminin oldu¤u görül-mektedir. Bu aktiviteler egzersiz ile ilißkilendirildi¤inde ise orta-yüksek ßiddetteki egzersizler ile ilgili aktiviteler için harcanan haftal›k kalori miktar›n›n 867, tüm egzersizler ile ilgili harcama-n›n ise 1695 oldu¤u görülmektedir (Tablo 3). Deneklerin hafta-l›k aktivite yapma s›khafta-l›klar›n›n ise tüm aktiviteler baz al›nd›¤›n-da 20.66, orta-yüksek ßiddetteki egzersizler için 4.39, tüm eg-zersizler için 13.58 oldu¤u görülmektedir. Bayanlar erkekler ile k›yasland›¤›nda tüm aktivite türlerinde ve aktivite s›kl›klar›nda
erkeklerden daha düßük de¤erlere sahip olduklar› görülmekte-dir. Bu de¤erler literatür ile karß›laßt›r›ld›¤›nda ‹stanbul ilindeki huzurevlerinde kalan 65 yaß ve üstü bireylerin fiziksel olarak ye-terince aktif olmad›klar› görülmektedir. Stewart ve arkadaßlar›-n›n yapm›ß oldu¤u çal›ßmada 65 yaß ve üstü bireylerin orta- yük-sek ßiddetteki egzersizler ile ilißkili aktiviteler için haftada 1486, tüm egzersizler ile ilißkili aktiviteler için ise 2420 kilokalori har-cad›klar› tespit edilmißtir (19).
Goggin ve Morrow (2001), 60 yaß ve üstündeki (toplam 403) bireylerde yapt›¤› çal›ßma göstermektedir ki Amerikal›la-r›n % 89’unun fiziksel aktivitenin sa¤l›¤a yararl› oldu¤unu bil-di¤i halde %69 ‘nun yeterli fiziksel aktiviteye kat›lmad›¤›n› göstermißtir (20).
Ransdell ve Wells (1998) yaßlar› 16- 85 olan 521 kißinin fi-ziksel aktivite düzeyini incelemißler, Afrika as›ll› ve Meksika as›ll› Amerikal› bayanlar›n % 62’si ve beyaz kad›nlar›n % 54’ü olmak üzere ço¤unlu¤unun sedanter oldu¤unu bulmußlard›r (21).
Huang ve arkadaßlar› 40 yaß ve üstündeki bireyler aras›nda yapt›klar› çal›ßmada 60 yaß ve üzeri olan 437 kißiden erkekle-rin %24.3’nün fiziksel uygunluk aç›s›ndan yetersiz ve %14.9’nun sedanter, bayanlar›n %45,5’nin fiziksel uygunluk aç›s›ndan yetersiz ve % 31,0 sedanter oldu¤unu bulmußlard›r. Fiziksel uygunluk düzeyi iyi ve aktivite aç›s›ndan aktif olan yaßl›lar›n fonksiyonel limitasyonlar›nda gecikmelerin oldu¤u ve önlenmesinde koruyucu etkisi oldu¤u bulunmußtur (22). EVALUATION OF PHYSICAL ACTIVITY HABITS OF 65 AND OLDER AGED PEOPLE
Tablo 11: Deneklerin fizyolojik özellikleri
Ortalama Standard SSapma Min Max
YAÞ (Y›l) 74.58 6.63 65 91
BOY (m) 1.63 0.08 1.45 1.82
K‹LO (Kg) 64.90 12.90 38 100
Tablo 22: Deneklerin kißisel bilgileri
Yüzde (%) E¤ittim E¤itimsiz 6.5 ‹lkokul 26.8 Ortaokul 15.0 Lise 25.5 Yüksekokul 19.0 Lisansüstü/doktora 7.2 Gelir Gelirim yok 3.3 50-100 milyon aras› 1.3 101-200 milyon aras› 41.8 201-300 milyon aras› 19.6 301-400 milyon aras› 14.4 401 milyon üstü 19.6 C Cinsiyyett Kad›n 45.8 Erkek 54.2 Yer Özel Huzurevi 51.0
Van Heuvelen ve arkadaßlar›n›n (1998) 57 yaß ve üzerinde-ki 624 birey de yapt›klar› araßt›rmalar›nda geçen 12 ay içerisin-de boß zamanda yap›lan fiziksel aktiviteleri araßt›rm›ßlard›r. Söz konusu çal›ßmada kad›n ve erkek deneklerin en çok tercih ettikleri fiziksel aktivitenin keyif için yürüyüß ve bisiklete bin-me oldu¤u, erkeklerin yürübin-me, bisiklete binbin-me ve koßu aktivi-telerinde kad›nlardan daha aktif oldu¤u, kad›nlar›n daha çok jimnastik, dans ve yoga türündeki aktivitelere kat›ld›klar› bu-lunmußtur. Yine ayn› çal›ßmada ortalama enerji tüketiminin yaß ile ilißkili oldu¤u, yaß artt›kça enerji tüketiminin düßtü¤ü, erkeklerin kad›nlardan daha aktif oldu¤u bulunmußtur (23).
Yaßl›lar üzerinde yap›lan, fiziksel akitivite düzeylerinin in-celendi¤i bu araßt›rmalarda tersi sonuçlarda olmakla birlikte 2 ana sonuç ç›kmaktad›r; 1) Yaßl› bireyler gençlerden daha az aktiftirler 2) Yaßl› bayanlar yaßl› erkeklerden daha az aktiftir-ler. Bizim çal›ßmam›zda da gözlenen yaß ile enerji tüketimi ve aktiviteye kat›lma s›kl›¤› aras›ndaki anlaml› negatif ilißkiler bu bulgular ile uyumludur. Yine çal›ßmam›zda gözlenen cinsiyet ile aktivite düzeyi ve aktivitelere kat›lma s›kl›¤› aras›ndaki iliß-ki de literatür bulgular› ile uyumludur (23,24,25).
‹stanbul ilindeki huzurevlerinde kalan 65 yaß ve üstü birey-lerin orta ve yüksek ßiddetteki egzersizler ile ilißkili aktiviteler için haftal›k 867 kcal’ lik enerji harcama de¤eri, ACSM’ in eg-zersizden beklenen fayda için önerdi¤i haftal›k 1000 kcal’ lik de¤erin de alt›ndad›r. Çal›ßmam›zda fiziksel aktivite düzeyi ve aktiviteye kat›l›m s›kl›¤› ile e¤itim düzeyi ve gelir düzeyi ara-s›nda herhangi bir ilißki gözlenmemißtir. Bu bulgular gelir dü-zeyi ve e¤itim düdü-zeyi artt›kça fiziksel aktivite düdü-zeyinin ya da fiziksel aktiviteye kat›l›m oran›n›n artt›¤› ßeklindeki literatür
bulgusu ile çelißkilidir (25). Ancak çal›ßmam›zda huzurevinde kalan bireylerin çal›ßmaya dahil edilmesi bu çal›ßmalar ile kar-ß›laßt›r›lmay› zorlaßt›rmaktad›r. Çünkü fiziksel aktivite al›ßkan-l›klar›n sosyo – kültürel yap› son derece önemlidir. Bir di¤er olas› faktörde çal›ßmalar aras›ndaki yaßl› s›n›flamas› ve grupla-mas›ndaki farkl›l›klard›r.
Çal›ßmam›zda gözlenen di¤er bir bulgu da kas kuvveti ve dayan›kl›l›¤›n› art›rmaya veya kas kuvvetindeki düßmeleri ön-lemeye yönelik kuvvet çal›ßmalar›na kat›l›m›n çok az olmas›-d›r. Kuvvet kayb› kas kitlesindeki kay›p nedeniyle olußtu¤un-dan, beraberinde fizyolojik olarak aktif vücut kitlesi kayb›na da yol açar. Aktif kas kitlesinin kayb› ise insülin duyarl›l›¤›nda, kemik yo¤unlu¤unda ve aerobik kapasitedeki düßmeler ile ya-k›n ilißkilidir. Bu nedenle ilerlemiß yaßlarda kas kitlesinin ko-runmas› hem fonksiyonel ba¤›ms›zl›¤›n art›r›lmas›n›n hem de olas› kronik hastal›klar›n önlenmesinde önemlidir.
Sonuç olarak ‹stanbul ilindeki huzurevlerinde kalan 65 yaß ve üstündeki bireylerin fiziksel olarak yeterince aktif olmad›k-lar› gözlenmißtir. Fiziksel aktiviteye kat›l›m artt›r›lmas› için fi-ziksel aktivitenin yararlar› anlat›lmal› ve bireyler fifi-ziksel aktivi-teye teßvik edilmelidir. Kal›nan yerler yaßl›lar›n en çok tercih ettikleri aktivite olan yürüyüß ve yürüyüß içeren aktiviteleri ra-hat bir ßekilde yapabilecek ßekilde düzenlenmelidir. Yürüyüß parkurlar›n›n yap›lmas›, yürüyüß içeren sosyal aktiviteler dü-zenlenmesi gibi ilerlemiß yaßlarda gözlenen kas kitlesi kayb› ve beraberinde olußan kas kuvveti kayb›ndan kaynaklanan yeter-sizliklerin ve bozukluklar›n›n önlenmesi için kas kuvvetini ge-lißtirici ya da devaml›l›¤›n› sa¤lay›c› aktivitelere de kat›l›m teß-vik edilmeli ve imkan sa¤lanmal›d›r.
Tablo 33. Fiziksel aktivite düzeyleri ile ilgili belirleyici istatistikler
TOPLAM KADINLAR ERKEKLER
N=153 N=70 N=83
Aral›k Ortalama Aral›k Ortalama Aral›k Ortalama
(SS) (SS) (SS)
Egzersizlerle ilißkili tüm aktiviteler Kalorik tüketim (kcal) 0-14773 1695 (2337) 0-8967 1078 (1504) 0-14773 2216 (2761)
Haftal›k s›kl›k 0-60 13,58 (10.63) 0-60 13.12 (11.29) 0-43 13.96 (10.09)
Orta ve yüksek ßiddetteki Kalorik tüketim (kcal) 0-13748 867 (1869) 0-6394 454 (981) 0-13748 1214 (2324) egzersizlerle ilißkili aktiviteler (MET≥3.0)
Haftal›k s›kl›k 0-35 4.39 (5.91) 0-35.00 3.41 (5.80) 0-27.00 5.22 (5.91)
(MET ≥3.0)
Tüm aktiviteler için Kalori tüketimi (kcal) 0-20420 2890 (3261) 0-14672 2091 (250) 0-20420 3563 (3667) Haftal›k s›kl›k 0-81 20.66 (15.19) 0-79.00 19.98 (16.20) 0-81.00 21.22 (14.35) Tablo 44: Fiziksel aktivite düzeyi ile kißisel bilgiler aras›ndaki ilißkiler
VKI GEL‹R EÚ‹T‹M YER C‹NS‹YET YAÞ
Egzersizlerle ilißkili tüm aktiviteler için Kalorik tüketim 0,23** -0,03 -0,03 0,08 0,24** -0,09
Haftal›k s›kl›k 0,01 0,06 0,06 -0,04 0,03 -0,20*
Orta ve yüksek ßiddetteki egzersizlerle Kalorik tüketim 0,21** 0,01 -0,06 0,03 0,20* -0,16*
ilißkili aktiviteler için Haftal›k s›kl›k 0,16* 0,01 -0,02 0,02 0,15 -0,22**
Tüm aktiviteler için Kalorik tüketimi 0,25** 0,00 0,02 0,09 0,22** -0,11
Haftal›k s›kl›k -0,01 0,12 0,06 -0,03 0,04 -0,25**
**Korelasyon 0.01 düzeyinde anlaml›d›r . *.Korelasyon 0.05 düzeyinde anlaml›d›r. VK‹:Vücut kütle indeksi
EVALUATION OF PHYSICAL ACTIVITY HABITS OF 65 AND OLDER AGED PEOPLE KAYNAKLAR
1. United Nations. Report of the Second World Assembly on Aging. Madrid, Spain: United Nations, April 8-12, 2002.
2. Kinsella K, Velkoff V. U.S. Census Bureau. An Aging World: 2001. Washington, DC: U.S. Government Printing Office, 2001; series P95/01-1.
3. United Nations Population Division World Population Prospects: The 2002 Revision Population Database, Available at http://esa.un.org/unpp/p2k0data.asp
4. T. R. Prime Ministry, The State Planning Organization, Sekizinci Beß Y›ll›k Kalk›nma Plan›: Nüfus, Demografi Yap›s›, Göç ,Özel ‹h-tisas Komsiyonu raporu. Ankara: DPT, 2000. (DPT. 2556 - Ö‹K. 572). Available at http://ekutup.dpt.gov.tr/nufus/oik572.pdf 5. Stewart A.L., and King A.C. Evaluating the efficacy of physical
ac-tivity for influencing quality of life outcomes in older adults. Ann, Behav, Med, 1991;13:108-116
6. Pescatello, L.S., Dipietro, L. Physical activity in older adults, an overview of health benefits. Sports Med. 1993;15:353-364. 7. Pickering, G.P., Fellmann, N., Morio, B., Vermorel, M., Coudert,
J. Effects of endurance training on the cardiovascular system and the water compartments in elderly subjects. J. Appl. Physiol. 1997;83:1300-1306.
8. Pickering, G. Hydration and exercise in the elderly. Sci Sports 1998;13: 5–9.
9. Puggaard, L., Buttrup Larsen, J., Ebbesen, E., Jeune, B. Body com-position in 85-year-old women:effects of increased physical acti-vity. Aging Clin. Exp. Res. 1999;11: 307–315.
10. Fahlman, M., Boardley, D., Flynn, M.G., Braun, W.A., Lambert, C.P., Bouillon, L.E. Effects of endurance training on selected pa-rameters of immune function in elderly women. Gerontology 2000;46: 97–104.
11. Kaplan G.A., Seeman TE, Cohen RP et al. Mortality among the el-derly in the Alameda County Study: behavioral and demographic risk faktors. Am. J. Public Health¸ 1987;77: 307-312.
12. Sorock G.S., Bush T.L., Golden A.L. et al. Phsical activity and frac-ture risk in a free-living elderly cohort. J Gerontol 1986;43: m134-139.
13. Campbell A.J., Borrie M.J., Spears G.F. Risk factors for falls in a community based prospective study of people 70 years and ol-der. J. Gerontol. 1989;44: M112-117.
14. Snow-Harter C., Marcus R. Ezercise bone mineral density, and os-teoporosis. Exerc. Sport Sci. Rev. 1991;19: 351-388.
15. Hagberg J.M. Effect of training an the decline of VO2 max with aging. Federation Proc. 1987;46: 1830-1833.
16. Durnin, J.V.G.A. Activity patterns in the community. Can. Med. Assoc. J. 1967;96: 882–886.
17. Cunningham, D.A., Montoye, H.J., Metzner, H.L., Keller, J.B. Acti-ve leisure time activities as related to.age among males in total po-pulation. J. Gerontol. 1968;23: 551–556.
18. Washburn R.A., Montoye H.J. Assessment of physical acticity by questionnaire : a review. Am. J. Epidemiol. 1986;123: 563-576. 19. Stewart A.L., Mills K.M., King A.C., Haskell W.L., Gillis D., and
Rit-ter P.L. CHAMPS physical activity questionnaire for older adults: outcomes for interventions. Med. Sci Sports and Exerc, 2001;33 (7): 1126-1141.
20. Goggin, N.L., Morrow, J.R. Physical activity behaviors of older adults. Journal of Aging and Physical Activity 2001;9: 58-66. 21. Ransdell, L.B., Wells, C.L. Physical activity in urban white,
Afri-can- American, and MexiAfri-can-American women. Med. Sci. Sports Exerc. 1998;30 (11): 1608-1615.
22. Huang, Y., Macera, C.A.,Blair, S.N., Brill, P.A.,Kohl, H.W.,Kronen-feld, J.J. Physical fitness, physical activity, and funtional limitation adults aged 40 and older. Med. Sci. Sports Exerc. 1988;30 (9): 1430-1435.
23. Van Heuvelen, M.J.G., Kempen, J.M., Ormel, J., Rispens, P. Physi-cal fitness related to age and physiPhysi-cal activity in older persons. Med. Sci. Sports Exerc. 1998;30 (3): 434-441.
24. Kamimoto, L.A., Easton, A.N., Maurice, E. Surveillance for five he-alth risks among older adults- United States, 1993- 1997, MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 1999;48: 89-156.
25. U.S. Department of Health and Human Services. Physical Activity and Health: a report of the surgeon General, U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Pre-vention. 1996; Atlanta. GA.
